Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Viếng lăng Bác” Ẩn dụ: “Hàng tre xanh xanh Việt Nam…” -Ẩn dụ cho tâm hồn thanh cao, sức sống bền bỉ kiên cường của dân tộc Việt Nam.. Ẩn dụ: “
Trang 1VIẾNG LĂNG BÁC
( Viễn Phương)
Trang 21 Tác giả
- Viễn Phương ( 1928 – 2005) tên thật là Phan Thanh Viễn, quê ở tỉnh An Giang Ông đã tham gia hoạt động cách mạng suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ Ông là một cây Bút Nam Bộ nổi tiếng có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở Miền Nam thời kì chống Mĩ cứu nước.
- Trong sự nghiệp cầm bút, Viễn Phương dành nhiều tâm huyết để làm thơ dâng Bác Thơ Viễn Phương trong sáng, nhỏ nhẹ, giàu liên tưởng, giàu chất mơ mộng.
- Tác phẩm chính : Chiến thắng hòa bình ( trường ca, 1953), Mắt sáng học trò, ( thơ 1970), nhớ lời di chúc ( Trường 1972), như Mây mùa xuân ( thơ 1978)…
Trang 32 Tác phẩm
a Hoàn cảnh sáng tác
Tháng 4 năm 1976, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ kết thúc thắng lợi, lăng Hồ Chú Tịch cũng vừa khánh thành, Viễn Phương vinh dự đại diện cho đồng bào và chiến sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác
Hồ Bài thơ Viếng lăng Bác được ra đời trong không khí xúc động đó và được in trong tập như mây mùa xuân (1978).
Đây là một trong những bài thơ cảm động và xuất sắc nhất viết về lãnh tụ Hồ Chí Minh.
Trang 4b Bố cục: Ba phần
- Phần 1: (Khổ 1+ 2) Cảm xúc của tác giả trước lăng Bác
- Phần 2: (Khổ 3)- Phần 3: Cảm xúc khi vào trong lăng đứng trước thi hài Bác
- Phần 3: ( Khổ cuối) Cảm xúc của nhà thơ khi từ biệt lăng Bác
Trang 53 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Viếng lăng Bác”
Ẩn dụ: “Hàng tre xanh xanh Việt Nam…” -Ẩn dụ cho tâm hồn thanh cao, sức sống bền bỉ kiên cường của dân tộc Việt
Nam
Ẩn dụ : “Mặt trời trong lăng”
- Ẩn dụ cho hình ảnh của Bác
- Tư tưởng cách mạng lòng yêu nước nồng nàn của Bác -> Sự vĩ đại của
Bác , sự tôn kính tự hào của nhân dân, của nhà thơ dành cho Bác
Ẩn dụ: “Tràng hoa”
- cuộc đời của nhân dân đã được nở hoa dưới ánh sáng của Bác, thể hiện niềm
tự hào, sự biết ơn của nhân dân với Bác
Trang 63 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Viếng lăng Bác”
Hoán dụ: “bảy mươi chín mùa xuân…” -Bác đã sống 1 cuộc đời như những mùa xuân và đã làm nên mùa xuân cho
đất nước,cho con người
Điệp từ : “Ngày ngày…”
- Nhấn mạnh tần suất của thời gian, ngày nào nơi đây cũng có mặt trời đi
qua và có dòng người đến viếng lăng Bác
Nói giảm nói tránh: “giấc ngủ bình yên”, “thăm”
- giảm nỗi đau thương mất mát, Bác vẫn còn sống mãi với dân tộc, với nhân dân, với đất nước
Ẩn dụ: “Trời xanh là mãi mãi…”, Ẩn dụ cho hình ảnh và công lao của Bác trong lòng nhân dân sẽ còn mãi với
thời gian
Trang 73 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Viếng lăng Bác”
Ẩn dụ: “vầng trăng…” -Ẩn dụ cho tâm hồn cao đẹp của Bác cũng là hình ảnh vĩnh hằng cho thấy Bác
sẽ luôn ở trong tim nhân dân và tác giả
Điệp từ : “Muốn làm…” - Tâm trạng lưu luyến, ước muốn chân thành và mãnh liệt muốn được ở bên
Bác
Ẩn dụ: “cây tre trung hiếu”,
- ẩn dụ cho ước nguyện của nhà thơ muốn được gắn bó bên lăng Bác và góp 1 phần công sức của mình để trung hiếu với Bác và đất nước
Trang 8PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Cho đoạn thơ sau:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng.
Câu 1: Từ “ôi” trong đoạn thơ trên là thành phần biệt lập hay là câu cảm thán? Vì sao?
Câu 2: Chỉ ra sự khác nhau về ý nghĩa giữa hình ảnh “ hàng tre bát ngát” ở câu thứ hai “ Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát” và “ cây
tre trung hiếu” ở câu cuối “ Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này” của bài thơ?
Câu 3: Việc lặp lại một hình ảnh chi tiết ở đầu và cuối văn bản tương tự như trên còn thấy trong nhiều bài thơ mà em đã học, em hãy kể tên Câu 4: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ?
Trang 9PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Cho 4 câu thơ và trả lời các câu hỏi:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bẩy mươi chín mùa xuân
(Ngữ văn 9, tập hai, NXB Giáo dục 2005, trang 58)
Câu 1: Đoạn thơ trên trích trong bài thơ nào? Tác giả là ai? Sáng tác trong hoàn cảnh nào?
Câu 2: Hãy phân tích ý nghĩa hình ảnh ẩn dụ "mặt trời trong lăng" ở câu thơ trên.
Câu 3: Chép hai câu thơ có hình ảnh ẩn dụ mặt trời trong một bài thơ mà em đã học ở chương trình Ngữ văn lớp 9 (ghi rõ tên và tác giả bài
thợ)
Câu 4: Dựa trên hiện tượng chuyển nghĩa của từ, cụm từ “ bảy mươi chín mùa xuân” có thể hiểu như thế nào? Theo phương thức chuyển nghĩa
nào?
Trang 10Đề 1: Cảm nhận của em về khổ thơ sau
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bẩy mươi chín mùa xuân
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiều Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim.
( Viếng lăng Bác – Viễn Phương)