ôn 10 buổi 11 mùa xuân nho nhỏ

Văn bảna Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ ra đời tháng 11/ 1980 trong hoàn cảnh đặc biệt: - Đất nước vừa trải qua cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc, nên kinh tế còn trì tr

ÔN MÙA XUÂN NHO NHỎ

1 Tác giả:

- Thanh Hải tên thật là Phạm Bá Ngoãn, quê ở huyện Phong Điền, Thừa Thiên Huế.

- Tham gia hoạt động văn nghệ từ cuối năm kháng chiến chống Pháp

Là cây bút có công xây dựng nền văn học giải phóng miền Nam từ những ngày đầu.Thanh Hải từng là một người lính trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ với tư cách là một nhà văn

- Thơ TH chân chất và bình dị, đôn hậu và chân thành

- Các tác phẩm chính: Các tập thơ “những đồng chí trung kiên” (1962),

Huế mùa xuân (hai tập 1970 và 1975), Dấu võng Trường Sơn (1977)

2 Văn bản

a) Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ ra đời

tháng 11/ 1980 trong hoàn cảnh đặc biệt:

- Đất nước vừa trải qua cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc, nên kinh tế còn trì trệ, kém phát triển.

- Thanh Hải lúc đó đang nằm trên giường bệnh, sống những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời.

Vì vậy, bài thơ được coi là những dòng chữ cuối cùng Thanh Hải để lại cho đời vừa là lời tổng kết cuộc đời ông, là một lời tâm niệm chân thành, lời gửi gắm tha thiết của nhà thơ với cuộc sống.

b Nhan đề

- Nhan đề “ Mùa xuân nho nhỏ” là một sáng tạo

độc đáo của nhà thơ Đó là hình ảnh mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc.

- Nhà thơ muốn gửi gắm vào trong đó một khát vọng lớn lao mà khiêm nhường: muốn làm một mùa xuân nho nhỏ, nghĩa là muốn sống một cuộc đời đẹp với tất cả sức xuân tươi trẻ, có ích như mùa xuân góp vào mùa xuân của đất nước, của cuộc đời chung

c Bố cục: Bốn phần

+ Khổ 1 (gồm 6 dòng thơ): cảm xúc trước mùa

xuân thiên nhiên, đất trời

+ Khổ 2,3 : Cảm xúc về mùa xuân đất nước.

+ Khổ 4,5 : suy nghĩ và ước nguyện của nhà

thơ trước mùa xuân đất nước.

+ Khổ cuối : Lời ca ngợi quê hương, đất nước

qua điệu dân ca xứ Huế.

d Đặc sắc về nội dung:

- Bài thơ “mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha

thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ

được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của

dân tộc.

e Khái quát nghệ thuật:

+ Bài thơ theo thể 5 chữ, nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca

+ Kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị đi từ thiên nhiên với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát

+ Giọng điệu bài thơ thể hiện đúng tâm trạng, cảm xúc của tác giả Giọng điệu có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn: vui, say sưa ở đoạn đầu; trầm lắng, hơi trang nghiêm mà thiết tha

ở đoạn bộc bạch những tâm niệm; sôi nổi và tha thiết ở đoạn kết.

1.Tác giả

- Tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh ( 1942), quê ở huyện

Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc Ông là nhà thơ quân đội, trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ

- Thơ Hữu Thỉnh có một giọng điệu riêng với cảm xúc mượt mà, trong sáng nhưng cũng giàu triết lí.

3 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”

Đảo ngữ “Mọc…” -Nhấn mạnh sức sống trỗi dậy của bông hoa,

gợi lên vẻ đẹp tươi trẻ , tràn đầy sức sống của mùa xuân thiên nhiên

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác:

“từng giọt long lanh rơi”

-Tiếng chim từ âm thanh (cảm nhận bằng thính giác) chuyển thành từng giọt (cảm nhận bằng thị giác), từng giọt ấy có thể cảm nhận bằng xúc giác( tôi đưa tay tôi hứng) Tất cả đều gợi lên tiếng chim hữu hình,thể hiện cảm xúc say sưa ngây ngất, trân trọng của thi sĩ trước mùa xuân thiên nhiên

Điệp từ: “Mùa xuân, lộc”

- Tạo giọng điệu vui vẻ, hứng khởi, nhấn mạnh sức sống của mùa xuân và niềm lạc quan của con người trong công cuộc giữ và dựng nước

3 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”

Điệp cấu trúc câu “mùa xuân

người cầm súng… nương lúa”

-Nhấn mạnh sự song hành giữa hai nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc

-Tạo sự nhịp nhàng cho câu thơ, gợi nên nhịp điệu trong khổ thơ

Ẩn dụ : “lộc” -là sức sống, tuổi trẻ trong mỗi tâm hồn người lính anh dũng chiến đấu, người nông

dân hang say sản xuất

- Là thành quả hôm nay, là niềm tin, hi vọng của ngày mai

Điệp ngữ: “Tất cả như”

- Tạo nhịp thơ rộn rang, nhộn nhịp

- nhấn mạnh vào mọi tầng lớp xã hội lúc bấy giờ đều sôi nổi tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước

3 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”

Hoán dụ “Đất nước bốn ngàn

năm…”

-Biểu hiện bề dày truyền thống vẻ vang của dân tộc Một dân tộc cần cù, chịu khó, anh dung, bất khuất chống giặc ngoại xâm

So sánh: “ đất nước như vì

sao”

- Sao là nguồn sáng vĩnh hằng, là hình ảnh rạng ngời trên lá cờ tổ quốc Đất nước mãi trường tồn và vĩnh cửu như vì sao

- Thể hiện niềm tự hào về đất nước và dân tộc

Điệp từ: “Ta làm….”

- Tạo nhịp thơ dồn dập-Là lời khẳng định, không chỉ là ước nguyện thiết tha, chân thành của nhà thơ mà còn là ước nguyện chung của tất cả mọi người

3 Tổng hợp các biện pháp tu từ trong bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”

Ẩn dụ “Mùa xuân nho nhỏ”

-Ước nguyện âm thầm, nhỏ bé nhưng vô cùng cao đẹp

2 Tác phẩm

a) Hoàn cảnh sáng tác : Sang thu được Hữu Thỉnh sáng

tác mùa thu năm 1977, in trong tập từ chiến hào đến thành

phố, xuất bản năm 1991.

b) Thể thơ: Năm chữ

c) Phương thức biểu đạt: Tự sự +miêu tả + biểu cảm

* Bố cục

Phần 1: Khổ 1: Những tín hiệu giao mùa

Phần 2: Khổ 2: Quang cảnh thiên nhiên phút giao mùa

Phần 3: Khổ 3: Những suy ngẫm về cuộc đời lúc chớm thu

e) Nghệ thuật và nội dung:

+ Nghệ thuật:

- Thể thơ năm chữ, nhịp thơ chậm, âm điệu nhẹ nhàng, phù hợp với dòng cảm xúc của nhà thơ

- Từ ngữ có giá trị gợi tả, gợi cảm sâu sắc

- Hình ảnh thơ chọn lọc, mang những nét đặc trưng về phút giao mùa từ hạ sang thu

để người đọc có được ấn tượng: sang thu không chỉ của thiên nhiên mà hồn người cũng có lúc sang thu

+ Nội dung:Viết về những chuyển biến nhẹ nhàng, tinh tế của thiên nhiên, đất trời

trong phút giao mùa từ hạ sang thu Qua đó, nhà thơ gửi gắm quy luật của cuộc

sống nhân sinh, của đời người khi bước sang mùa thu của cuộc đời

Câu 11: (SÔT/ 77)

Mở đầu bài thơ Mùa xuân nho nhỏ Thanh Hải Viết

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc.

a) Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng

thơ trên Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ đó?

b)Em hãy chép bốn dòng thơ tiếp theo để hoàn thiện

khổ thơ đầu bài thơ.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Cho câu thơ sau:

Mọc giữa dòng sông xanh

………

Câu 1: Hãy chép chính xác những dòng thơ còn lại để hoàn thiện khổ

thơ? Đoạn thơ trên trích trong bài thơ nào của ai? Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

Câu 2: Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của khổ thơ em

vừa chép?

Câu 3: Chỉ ra thành phần biệt lập được sử dụng trong khổ thơ vừa chép?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Cho đoạn thơ:

Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao

Câu 1: Tác giả nhắc tới hai lớp người: “ người cầm súng” và “ người ra đồng”

Điều đó có ý nghĩa gì?

Câu 2: Em hiểu như thế nào về hình ảnh “lộc”?

Câu 3: Xét về mặt cấu tạo, các từ “ hối hả”, “ xôn xao” thuộc kiểu từ gì? Theo em ,

việc sử dụng các từ đó có tác dụng như thế nào?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Cho câu thơ: “ Đất nước bốn ngàn năm”

Câu 1: Hãy chép tiếp những câu thơ tiếp theo để

hoàn thiện khổ thơ?

Câu 2: Trong khổ thơ nhà thơ đã có những suy

nghĩ và cảm xúc gì về đất nước?

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc

Câu 1: Đoạn thơ được trích trong bài thơ nào? Tác giả là ai? Sáng tác trong hoàn cảnh nào?

Câu 2: Nêu quan điểm sống của nhà thơ được bộc lộ trong hai khổ thơ?

Câu 3: Nhận xét các hình ảnh “ con chim hót, một cành hoa, một nốt trầm xao xuyến, một mùa

xuân nho nhỏ” ?

Câu 4: Chép lại những câu thơ em đã học trong chương trình Ngữ văn 9 cũng có hình ảnh con

chim, bông và nói về ước nguyện cống hiến của tác giả?

Đề 1: Cảm nhận của em về khổ thơ sau

Mọc giữa dòng sông

xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền

chiện Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ

Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao

Đất nước bốn ngàn năm

Vất vả và gian lao Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước.

( Thanh Hải – Mùa xuân nho nhỏ)

a.Mở bài

-Giới thiệu về tác giả : Thanh Hải (Quê; đề tài sáng tác,

là lớp nhà thơ trưởng thành ở giai đoạn lịch sử nào của đất nước, phong cách thơ, tác phẩm tiêu biểu)

- Giới thiệu về tác phẩm : Mùa xuân nho nhỏ (Hoàn

cảnh sáng tác, xuất xứ)

- Nêu vấn đề nghị luận ( vị trí - ND của đoạn thơ):

+ Đây là khổ thơ 1,2,3, của Vb “Mùa xuân nho nhỏ”

+Đoạn thơ thể hiện những cảm xúc của nhà thơ Thanh Hải trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời và mùa xuân của đất nước.

b Thân bài:

*Luận điểm 1: ( khổ 1) Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên

- Bức tranh thiên nhiên mùa xuân với những hình ảnh đặc trưng, sáng tạo, được cảm nhận bằng tất cả các giác quan của thi nhân.

- Cảm xúc và thái độ của thi sĩ khi cảm nhận mùa xuân tươi đẹp của thiên nhiên đất trời

*Luận điểm 2:( Khổ 2+3) Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân của đất nước

- Tình hình đất nước và những công việc cần lầm khi đất nước hòa bình độc lập, đang trên đà

xây dựng và phát triển

- Cảm nhận về hình tượng đất nước và niềm tin, sự hi vọng về đất nước tươi đẹp.

*Luận điểm 3: đặc sắc nghệ thuật của 3 khổ thơ

+ Ba đoạn thơ viết theo thể 5 chữ, nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca

+ Kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị đi từ thiên nhiên với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát

+ Giọng điệu bài thơ thể hiện đúng tâm trạng, cảm xúc của tác giả Giọng điệu có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn: vui, say sưa ở khổ 1 và trầm lắng, hơi trang nghiêm mà thiết tha ở đoạn 2 và 3

C.Kết bài:

- Khái quát lại đặc sắc nội dung của 3 đoạn thơ

- Đánh giá của em về thành công của đoạn thơ