Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào điề
Trang 1BỘ TƯ PHÁP ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHÂN HIỆU TẠI ĐĂK LĂK
BÀI TẬP NHÓM 3
MÔN:
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đề bài
Trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Sự vận dụng của Đảng ta
trong công cuộc đổi mới hiện nay.
Buôn Ma Thuột, ngày 10 tháng 3 năm 2023
BẢNG ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG NHÓM
Trang 2MÔN: LUẬT SO SÁNH
-Năm học 2023 – 2024 Nhóm: 03
Lớp: 4537A
1 Số điện thoại nhóm trưởng: 0325846400
2 Email: hanhuongtdpnpt@gmail.com
Tiến độ thực
Họ và tên thực hiện ( Đúng hạn) hoàn thành nhóm quả,
xếp loại
Không Tốt
Có Không tốt
1 Hán Thị Lan Hương Nhóm
2 Phan Thị Thúy Hiền Thành viên
X
3 Hà Huy Hoàng Thành viên
4 Đặng Thị Thu Huệ Thành viên
A
5 Lục Vĩnh Hưng Thành viên
Trang 36 Trần Thị Huyền Thành viên X X X A
MSSV: 453726
7 Hứa Thị Mai Linh
Thành viên
MSSV: 453733
8 Nguyễn Ngọc Thu
MSSV: 453732
MSSV: 4537136
Buôn Ma Thuột, ngày 10 tháng 3 năm 2023
Nhóm trưởng ( Ký và ghi rõ họ tên)
Hương Hán Thị Lan Hương
Trang 4A LỜI NÓI ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vị anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất của thế giới Suốt cả cuộc đời, Người đã phấn đấu vì độc lập, tự
do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân Ngày nay, điều kiện đất nước ta và thế giới đã có những biến đổi sâu sắc nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn có ý nghĩa lớn lao Con đường mà đất nước ta đang đi là một quá trình lâu dài, sẽ gặp nhiều khó khắn, thử thách, chông gai đòi hỏi đất nước ta phải có phương hướng, nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội Để làm được điều đó thì tất
cả chúng ta cùng phải một lòng, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ đòi hỏi phải có
sự cố gắng, nỗ lực hết mình để góp phần đưa đất nước ta đi lên Chính vì thế, nhóm 3 xin chọn đề tài số 9: “Trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Sự vận dụng của Đảng ta trong công cuộc đổi mới hiện nay ” để tìm hiểu về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trang 5B NỘI DUNG.
I Tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
a Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; to lớn và quý giá của Đảng và dân là tài sản tinh thần
vô cùngtộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi
b Thời kỳ quá độ.
Là thời kỳ cải tạo cách mạng xã hội TBCN thành XHCN, bắt đầu từ khi giai cấp công nhân giành được chính quyền và kết thúc khi xây dựng xong các cơ sở của CNXH Đặc trưng kinh tế của thời kì quá độ lên CNXH là cơ cấu kinh tế nhiều thành phần
2 Quan điểm của Mác - Lênin về thời kỳ quá độ.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, từ CNTB lên CNXH tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ chính trị
C.Mác khẳng định: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kì cải biến cách mạng tử xã hội này sang xã hội kia Thích ứng với thời kì ấy là một thời kì quá độ chính trị, trong đó nhà nước của thời kì ấy không thể là cái gì khác hơn là nền chuyên chính cách mạng giai cấp vô sản".
Trang 6V.1.Lênin cũng khẳng định: “Về lý luận, không thể nghỉ ngờ được rằng giữa CNTB và CNCS có một thời kì quá độ nhất định" Hai nhà sáng lập nên
CNXH có nêu lên hai kiểu quả độ từ CNTB lên CNXH
Quá độ trực tiếp từ CNTB lên CNXH đối với những nước đã trải qua CNTB phát triển
Quá độ gián tiếp tù CNTB lên CNXH đối với những nước chưa trải qua CNTB phát triển
Vì vậy, quá độ lên CNXH là một thời kỳ tất yếu và khách quan Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, các nước lạc hậu sau khi giành được chính quyền, với sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản có thể tiến thẳng lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN
3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ.
3.1 Tính chất của thời kỳ quá độ.
Đây là thời kỳ cải biến sâu sắc nhất nhưng phức tạp, lâu dài, khó khăn, gian khổ Là quá trình đấu tranh với các thế lực thù địch, đấu tranh xóa bỏ cái lạc hậu Theo Hồ Chí Minh, thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam là thời kỳ cải biến xã hội cũ thành xã hội mới – một xã hội chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta Là thời kỳ phải thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ
và thành kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn năm; phải xóa bỏ giai cấp bóc lột, phải biến một nước dốt nát, cực khổ thành một nước nông nghiệp lạc hậu, mới thoát khỏi ách thực dân, phong kiến Vì vậy, nó là công cuộc biến đổi sâu sắc nhất, khó khăn nhất, thậm chí còn khó khăn,phức tạp hơn cả việc đánh giặc Cho nên,Việt Nam tiến lên CNXH không thể một sớm một chiều, không thể làm mau được mà phải làm dần dần
3.2 Đặc điểm của thời kỳ quá độ.
Đặc điểm lớn nhất của thời kỳ quá độ ở Việt Nam là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, không trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa
Trang 7Bước vào thời kỳ quá độ, Việt Nam cũng có những đặc điểm giống như đặc điểm của các nước khác khi bước vào thời này như sự tồn tại đan xen giữa các yếu tố của xã hội cũ bên cạnh những yếu tố của xã hội mới trên tất cả các lĩnh vực của đời sống; là giai đoạn đầu, khi các yếu tố của xã hội cũ còn cụm lại thành một thế lực thì có khi nó còn chiến thắng những yếu tố của xã hội mới vừa xuất hiện,…Song, từ thực tế của xã hội Việt Nam, Hồ Chí Minh nhận thấy “đặc điểm to nhất của ta trong thời kỳ quá độ là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa” Cùng với những đặc điểm khác và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, đặc điểm này quy định nhiệm vụ của dân tộc ta trong thời
kỳ quá độ
3.3 Nhiệm vụ của thời kỳ quá độ.
Một là, xây dựng nền tảng vật chất kĩ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội Hai là, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo và xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, làm nội dung cốt yếu nhất, chủ chốt lâu dài Cụ thể như sau:
Trên lĩnh vực chính trị: phải xây dựng được chế độ dân chủ vì đây là bản chất của chủ nghĩa xã hội Muốn xây dựng được chế độ này phải chống tất cả các biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, trước hết ở trong Đảng, trong
bộ máy chính quyền đồng thời phải bồi dưỡng, giáo dục để nhân dân có tri thức, có năng lực làm chủ chế độ xã hội
Nội dung kinh tế: Hồ Chí Minh xác định nhiệm vụ quan trọng nhất của thời kỳ quá độ là phải cải tạo nền kinh tế cũ, xây dựng nền kinh tế mới,
có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại Trong đó xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt, lâu dài và phải luôn gắn với việc thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân Hồ Chí Minh đã đề cập trên các mặt như: lực lượng sản xuất, cơ chế quản lí kinh tế Tăng năng suất lao động trên cơ sở tiến
Trang 8hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, củng cố hệ thống thương nghiệp làm cầu nối tốt nhất giữa các ngành sản xuất xã hội, thỏa mãn nhu cầu thiết yếu của nhân dân Hồ Chí Minh lưu ý phải phát triển đồng đều giữa kinh tế đô thị và kinh tế nông thôn Người dặc biệt chú trọng chỉ đạo phát triển kinh tế vùng núi, hải đảo, vừa tạo điều kiện không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống của đồng bào, vừa đảm bảo an ninh, quốc phòng cho đất nước Tạo lập những yếu tố, những lực lượng đạt được ở thời kì tư bản nhưng sao cho không đi lệch sang chủ nghĩa tư bản; sử dụng hình thức và phương tiện của chủ nghĩa tư bản để xây dựng chủ nghĩa xã hội Kẻ thù muốn đè bẹp
ta về kinh tế thay bằng quân sự vì vậy ta phải phát triển kinh tế Người chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, ưu tiên phát triển kinh tế quốc doanh để tạo nền tảng vật chất cho chủ nghĩa xã hội
Trong lĩnh vực văn hóa: phải triệt để tẩy trừ mọi di tích thuộc địa và ảnh hưởng nô dịch của văn hóa đế quốc; đồng thời phát triển những truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc, tiếp thu những cái mới của văn hóa tiến bộ trên thế giới để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam có tính chất dân tộc, khoa học và đại chúng
Về các quan hệ xã hội: phải xây dựng được một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, tôn trọng con người, phải chú ý xem xét những lợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thỏa mãn để mỗi người có điều kiện cải thiện đời sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình trong sự hài hòa với đời sống chung, với lợi ích chung của tập thể
Về bước đi, biện pháp trong thời kỳ quá độ lên CNXH, Hồ Chí Minh đã xác định bước đi, cách làm phù hợp, Người khẳng định: Chúng ta cũng phải có phương pháp xây dựng CNXH của riêng mình, gắn với thực tiễn
và lịch sử của Việt Nam Bước đi trong xây dựng XHCN ở nước ta là
Trang 9“phải làm dần dần”, ai nói dễ là chủ quan và sẽ thất bại, phải thực hiện
“đi bước nào vững chắc bước ấy”.
3.4 Những nhân tố bảo đảm thực hiện thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Về những nhân tố bảo đảm thực hiện thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Hồ Chí Minh chỉ rõ phải giữa vững và tăng cương vai trò lãnh đạo của Đảng; Nâng cao vai trò quản lý của nhà nước; Phát huy tích cực, chủ động của các tổ chức chính trị - xã hội; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức và tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa
4 Một số nguyên tắc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ.
Thứ nhất, mọi tư tưởng, hành động phải được thực hiện trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin Hồ Chí Minh quan niệm, chủ nghĩa Mác – Lênin là khoa học về cách mạng của quần chúng bị áp bức và bóc lột; là khoa học về
sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở tất cả các nước; khoa học về xây dựng chủ nghĩa cộng sản Nên theo Người, cuộc cách mạng mà giai cấp công nhân thực hiện chỉ có thể đạt được thành tựu trên cơ sở trung thành sắt đá với những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác –Lênin Chính vì vậy, Người luôn nhắc nhở,
khuyến khích, động viên mọi người phải không ngừng “học tập lập trường, quan điểm và phương pháp của chủ nghĩa Mác–Lênin”, phải “ cụ thể hóa chủ nghĩa Mác–Lênin cho thích hợp với điều kiện, hoàn cảnh từng lúc và từng nơi”.
Thứ hai, phải giữ vững độc lập dân tộc Khi ra đi tìm đường cứu nước mục tiêu của Hồ Chí Minh là tự do cho đồng bào, độc lập cho Tổ quốc Khi
nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa ra đời, Người khẳng định: “ Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy ” vì trong tư tưởng của Người thì: “ Không
có gì quý hơn độc lập, tự do” Độc lập dân tộc là mục tiêu trước hết mỗi dân
tộc Trong mối quan hệ với chủ nghĩa xã hội thì độc lập dân tộc là điều kiện
Trang 10tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc trường tồn với ý nghĩa chân chính của nó Thứ ba, phải đoàn kết, học tập kinh nghiệm của các nước anh em Hồ Chí
Minh quan niệm “ sự đoàn kết giữa lực lượng các nước xã hội chủ nghĩa và
sự đoàn kết nhất trí giữa các đảng cộng sản và công nhân tất cả các nước có
ý nghĩa quan trọng bậc nhất ” Trong sự đại đoàn kết này, cách mạng Việt
Nam phải học tập kinh nghiệm của các nước anh em song không được áp đặt những kinh nghiệm ấy một cách máy móc mà phải vận dụng nó một cách sáng tạo
Thứ tư, xây phải đi đôi với chống Theo Hồ Chí Minh, muốn đạt được và giữ được thành quả của cách mạng thì cùng với việc xây dựng các lĩnh vực của đời sống xã hội phải chống lại mọi hình thức của các thế lực cản trở, phá
hoại sự phát triển của cách mạng Người căn dặn: “Đối với kẻ địch, người cộng sản phải luôn luôn tỉnh táo, giữ vững lập trường, quyết không được vì hoàn cảnh hòa bình mà mất cảnh giác Phải luôn sẵn sàng đập tan mọi âm mưu độc ác của kẻ địch, bảo vệ những thành quả của cách mạng, bảo vệ lao động hòa bình của nhân dân” Phải chống lại “căn bệnh”: “Nghe những lời bình luận không đúng, cũng làm thinh, không biện bác Ai nói sao, ai làm gì cũng mặc kệ” Đối với tàn dư của xã hội cũ “phải thay đổi triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ và thành kiến có gốc rễ sâu xa hàng ngàn năm” Đối
với mỗi người, phải đánh thắng kẻ địch bên trong là chủ nghĩa cá nhân -những thứ bệnh không chỉ làm hại cho người đó mà còn làm hại đến nhân dân, đến tổ chức đảng
II Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội của Đảng ta trong công cuộc đổi mới hiện nay.
1 Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Trước hết, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta
ra sức thực hiện chỉ dẫn của Người qua Di chúc mà Người trao cho chúng ta
7
Trang 11“Dĩ bất biến ứng vạn biến” Đó vừa là quan điểm và nguyên tắc, vừa là phương pháp và phương châm trong ứng xử và hoạt động để giữ vững lập trường và phương hướng chính trị, để linh hoạt sáng tạo, phù hợp với tình hình và hoàn cảnh, tìm ra giải pháp tốt nhất để giải quyết yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra Thấm nhuần bài học này trong tiến trình đổi mới, Đảng ta đã sáng tạo
cả lý luận và phương pháp, cả đường lối và chính sách, biện pháp và bước đi
để vượt qua mọi khó khăn, thử thách, thậm chí có lúc hiểm nghèo khi đất nước lâm vào khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng Khi Liên Xô đổ vỡ, hệ thống XHCN thế giới tan rã, cách mạng thoái trào mà Việt Nam vẫn thoát hiểm và đứng vững, vẫn tiếp tục đi lên thông qua đổi mới, giải quyết thành công cuộc khủng hoảng, đó là thành công và bản lĩnh của Đảng từ sự vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh
Ngoài ra, Đảng ta xác định rõ, kiên quyết và kiên trì giữ vững độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, coi lợi ích dân tộc là cốt lõi của phát triển quốc gia,
đó là phát triển sáng tạo tư tưởng của Người, “Tổ quốc trên hết, Dân tộc trên hết” nhưng không rơi vào biệt phái, cực đoan, giáo điều, vẫn giải quyết hài hòa dân tộc và quốc tế, lợi ích dân tộc và lợi ích quốc tế, chủ động hợp tác song phương và đa phương trong thế giới toàn cầu hóa
Bên cạnh đó, phương pháp là một trong những đặc sắc của tư tưởng Hồ Chí Minh Nhờ nắm vững phương pháp, sáng tạo về phương pháp mà Đảng ta đặc biệt chú ý nhận thức và xử lý các mối quan hệ Mười mối quan hệ lớn được xác định trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng bao gồm:
Quan hệ giữa ổn định, đổi mới và phát triển
Giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị
Giữa tuân theo các quy luật thị trường và bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa
Giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, hoàn thiện từng bước quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa
Trang 12Giữa nhà nước, thị trường và xã hội.
Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường
Giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế
Giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ
Giữa thực hành dân chủ và tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội
Từ đây, Đảng nỗ lực tổng kết thực tiễn, khái quát thành lý luận, xác định
rõ đó là nội dung lý luận của đường lối đổi mới, của việc kiến tạo CNXH Việt Nam Đó chính là kết quả vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng ta từ Đại hội XI ( 8 quan hệ) đến Đại hội XII (9 quan hệ) và Đại hội XIII (10 quan hệ) cho thấy bước tiến lớn về tư duy lý luận của Đảng, thành tựu phát triển lý luận của Đảng về xây dựng CNXH về phát triển, hoàn thiện đường lối đổi mới
2 Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực.
Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng có
khẳng định: “Qua 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới, 30 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, lý luận về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa
xã hội ở nước ta ngày càng được hoàn thiện và từng bước được hiện thực hoá Chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, phát triển mạnh mẽ, toàn diện hơn so với những năm trước đổi mới” Để đạt được
những thành tựu to lớn đó, trước hết phải nói đến sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của ĐCSVN khi xác định con đường đổi mới đất nước theo hướng CNH-HĐH, tiếp thu thành tựu khoa học công nghệ, tranh thủ các điều kiện giao lưu, hội nhập quốc tế để nhanh chóng đưa nước ta vào năm 2045 thành nước