cuốn sách tình cảnh giai cấp công nhân anh của ăngghen nêu suy nghĩ của anh chị về học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân của mác và ý nghĩa của nó ngày nay

Ý nghĩa của học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân...17 Kết luận:...19 Nguồn tham khảo:...19 Lời mở đầu: “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” là một trong những tác phẩm nổi tiế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

Viện Quản trị kinh doanh

-

-BÀI TẬP LỚN

Môn: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Đề 1: Phân tích về tình cảnh người công nhân ở thế kỷ 19 trong cuốn sách “Tình cảnh giai cấp Công nhân Anh” của Ăngghen Nêu suy nghĩ của anh chị về học thuyết Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân của Mác và ý nghĩa của nó ngày nay.

Họ và tên: Đặng Nguyễn Ngân Hà

Hà Nội, 2022

Mục lục

Lời mở đầu: 2

1 Tình cảnh người công nhân ở thế kỉ XIX trong cuốn sách “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” 5

1.1 Khái quát về Ănghen và hoàn cảnh ra đời tác phẩm “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” 5

1.2 Tình cảnh người Công nhân ở thế kỉ XIX: 7

2 Học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân của Mác - Ănghen và ý nghĩa của nó 13

2.1 Nội dung học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 13

2.2 Ý nghĩa của học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 17

Kết luận: 19

Nguồn tham khảo: 19

Lời mở đầu:

“Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất

trong thời kỳ hoạt động đầu của nhà triết học, nhà cách mạng người Đức Phriđơrich Ăngghen Tác phẩm này gồm 2 phiên bản: tiếng Đức và tiếng Anh “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh” đã miêu tả một cách chân thực và sâu sắc cuộc sống khốn khó của giai cấp công nhân ở Anh Và đó cũng là hình ảnh chung của giai cấp công nhân trên toàn thế giới trong thời đại của Ăngghen Từ những điều mắt thấy tai nghe được viết vào tác phẩm, Ăngghen đã có một nhận định quan trọng trong sự nghiệp của mình: Giai cấp công nhân không chỉ là những con người cùng cực nhất trong xã hội tư bản mà còn mang sứ mệnh tự giải phóng cho giai cấp mình cũng như dẹp bỏ xiềng xích cho nhân loại

Tình cảnh giai cấp công nhân là cơ sở thực tế và là xuất phát điểm của mọi phong trào

xã hội hiện tại, bởi vì nó là đỉnh cao gay gắt và rõ rệt nhất của những tai họa xã hội ở thời chúng ta Chủ nghĩa cộng sản của công nhân Pháp và Đức là sản phẩm trực tiếp, còn chủ nghĩa Fourier và chủ nghĩa xã hội Anh cũng như chủ nghĩa cộng

sản của giai cấp tư sản trí thức ở Đức là sản phẩm gián tiếp của nó Cho nên để có một cơ sở vững chắc, một mặt cho những lý luận xã hội chủ nghĩa, mặt khác cho những kiến giải về quyền tồn tại của những lý luận ấy, để chấm dứt mọi điều mơ tưởng và bịa đặt pro et contra1, thì việc nghiên cứu những điều kiện sinh sống của giai cấp vô sản là một điều hoàn toàn cần thiết Song chỉ ở Đại Britain và ở chính

tại nước Anh, những điều kiện sinh sống của giai cấp vô sản mới có được hình

thức điển hình toàn vẹn của nó; và đồng thời cũng chỉ có ở nước Anh, những tư

liệu cần thiết mới được thu thập khá đầy đủ, và được các cuộc điều tra chính thức

xác nhận, đáp ứng yêu cầu trình bày tường tận vấn đề

Tình cảnh của giai cấp công nhân cũng tức là tình cảnh của tuyệt đại đa số nhân dân Anh Đó là vấn đề số phận của hàng triệu người không tài sản ấy như thế nào, những người làm ngày nào xào ngày ấy, những người mà trí sáng tạo và bàn tay lao động đã làm nên sự vĩ đại của nước Anh, những người ngày càng có ý thức về sức mạnh của mình và ngày càng đòi hỏi cấp thiết hơn phần quyền lợi của họ trong tài sản xã hội; vấn đề ấy, từ ngày có Dự luật Cải cách, đã trở thành vấn đề của toàn dân tộc Mọi cuộctranh luận ít nhiều quan trọng của Nghị viện đều có thể qui vào vấn đề này, và mặc dù giai cấp tư sản Anh cho đến nay vẫn không muốn thừa nhận điều ấy, mặc dù họ tìm cách trốn tránh lờ tịt vấn đề lớn ấy và đưa lợi ích của bản thân họ lên thành lợi ích chân chính của dân tộc, những thủ đoạn ấy cũng chẳng giúp ích gì cho họ Với mỗi kỳ họp Nghị viện, vấn đề giai cấp công nhân càng thêm quan trọng, còn lợi ích của giai cấp tư sản lại tụt xuống địa vị thứ yếu; và tuy trong Nghị viện, giai cấp tư sản là lực lượng chủ yếu, thậm chí là lực lượng duy nhất nữa, nhưng kỳ họp gần đây nhất vào năm 1844, vẫn là một cuộc thảo luận liên tục về vấn đề người lao động (dự luật về người nghèo, dự luật về công xưởng, dự luật về quan hệ giữa chủ và tớ) Thomas Duncombe, người đại diện cho giai cấp công nhân

ở hạ nghị viện, là nhân vật trung tâm của kỳ họp ấy; trong khi đó giai cấp tư sản tự

do với yêu sách đòi bãi bỏ đạo luật về ngũ cốc, và giai cấp tư sản cấp tiến với đề nghị

bỏ thuế, đã đóng một vai trò rất thảm hại Ngay cả các cuộc tranh luận về

Ireland, về thực chất cũng chỉ là tranh luận về tình cảnh của giai cấp vô sản Ireland

và về các biện pháp nhằm giúp đỡ họ Nhưng cũng đã đến lúc giai cấp tư sản Anh cần phải nhượng bộ những người lao động là những người không cầu xin nhưng

đe dọa và yêu sách; vì không lâu nữa sẽ có thể là quá muộn rồi

Nhưng giai cấp tư sản Anh, đặc biệt là những ông chủ xí nghiệp, những người trực tiếp làm nên cơ nghiệp từ sự nghèo khó của nhân dân lao động, không muốn biết gì

cả Giai cấp tư sản, tự xưng là giai cấp quyền lực nhất, giai cấp đại diện của dân tộc, xấu hổ khi phơi bày cho thế giới thấy những điểm nhức nhối của nước Anh; họkhông muốn thừa nhận rằng nhân dân lao động rất nghèo, vì bản thân họ, giàu có, các nhà công nghiệp, phải chịu trách nhiệm về mặt đạo đức cho sự nghèo đói này

Do đó, những người Anh có học thức - và chỉ những người này ở Lục địa - là giai cấp tư sản, những người thường bị chế giễu khi họ được kể về hoàn cảnh của giai cấp công nhân, mà nói chung được đặc trưng bởi sự hoàn toàn không biết gì về tìnhthế tiến thoái lưỡng nan của giai cấp công nhân Giai cấp công nhân; do đó, khi nói đến nhà nước của giai cấp vô sản, họ mắc phải những sai lầm vô lý, cả trong và ngoài quốc hội; và vì vậy họ vẫn mỉm cười, vô tư và sống trên mảnh đất nằm dưới chân họ, sẵn sàng sự sụp đổ— - Một thảm họa như vậy chắc chắn sẽ xảy ra trong tương lai gần, và hậu quả của nó sẽ kéo theo Việc áp dụng toán học hay các định luật của máy móc; vì vậy thật kỳ lạ là người Anh chưa bao giờ có một cuốn sách hoàn hảo về điều kiện của công nhân của họ, mặc dù họ đã phần lớn "nghiên cứu"

và "cải thiện" điều này từ nhiều năm trước Nhưng cũng do đó mà sinh lòng phẫn

nộ sâu sắc của toàn thể giai cấp công nhân, từ Glasgow đến London, đối với những

kẻ giàu có đã bóc lột có hệ thống những người lao động, rồi sau đó lại nhẫn tâm bỏ mặc thây họ Lòng phẫn nộ ấy chẳng bao lâu nữa (người ta hầu như có thể tính trước được) sẽ bùng nổ thành một cuộc cách mạng, mà nếu đem so sánh với cuộc cách mạng đó thì cuộc cách mạng Pháp đầu tiên và năm 1794 chỉ là một trò chơi trẻ con

Tình cảnh người công nhân Anh vào thế kỉ XIX khổ sở như vậy gây ảnh hưởng xấu tới xã hội tại Anh đã cho thấy vai trò của giai cấp công nhân tới sự phát triển của xã hội Điều này cho em liên tưởng tới đời sống của công nhân tại Việt Nam và

sứ mệnh của họ trong việc phát triển đất nước

1 Tình cảnh người công nhân ở thế kỉ XIX trong cuốn sách “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh”

1.1 Khái quát về Ănghen và hoàn cảnh ra đời tác phẩm “Tình cảnh giai cấp

công nhân Anh”

Tác giả: Phơ-ri-đơ-rích Ăng-ghen sinh ngày 28/11/1820 ở thành phố Ba-rơ-men tỉnh

Ranh, Vương quốc Phổ (ngày nay là nước Đức) trong một gia đình là chủ xưởng dệt Năm 14 tuổi, Ph.Ăng-ghen học tại thành phố Ba-rơ-men và đã sớm bộc lộ năng khiếu

về ngoại ngữ Tháng 10/1834, Ph.Ăng-ghen chuyển sang học ở trường trung học béc-phen-đơ, một trường tốt nhất ở Phổ thời bấy giờ Năm 1837, Ph.Ăng-ghen buộc phải rời bỏ trường trung học khi chưa tốt nghiệp để bắt đầu công việc buôn bán ở Văn phòng theo yêu cầu của bố Trong thời gian này Ông tự học các ngành sử học, triết học, văn học, ngôn ngữ và thơ ca Tháng 6/1838, Ph.Ăng-ghen đến làm việc tại Văn phòng thương mại ở thành phố cảng Ba-rơ-men, thành

En-phố cảng lớn buôn bán với nhiều nơi trên thế giới Tại đây Ph.Ăng-ghen được mở rộng tầm hiểu biết về nền văn học và báo chí nước ngoài cũng như tác động của cuộc cách mạng dân chủ tư sản đã chín muồi ở Đức hồi bấy giờ và chính điều đó đãthúc đẩy việc hình thành các quan điểm dân chủ - cách mạng ở Ph.Ăng-ghen.

Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm “Tình cảnh giai cấp công nhân Anh”: Cuốn sách

này được viết ở Barmen từ tháng 9 năm 1844 đến tháng 3 năm 1845 Trong thời gian

ở Anh (tháng 11 năm 1842 đến tháng 8 năm 1844), Ph.Ăngghen quan tâm đến việc nghiên cứu điều kiện sống của giai cấp vô sản Anh và định trình bày vấn đề này trong chương trình công tác về lịch sử xã hội nước Anh Nhưng để làm rõ vai trò đặc biệt của giai cấp vô sản trong xã hội tư sản, Người đã dành toàn bộ tác phẩm của mình để nghiên cứu về tình hình giai cấp công nhân ở Anh Cuốn sách được xuất bản lần đầu tiên bằng tiếng Đức vào năm 1845 tại Leipzig Ấn bản thứ hai được xuất bản bằng tiếng Đức vào năm 1892 Hai bản dịch tiếng Anh được chấp nhận cũng đã được xuất bản trong thời kỳ này (New York năm 1887 và London năm 1892) Khi chuẩn bị ấn bản mới cho cuốn sách của mình, Engels đã không thực hiện một thay đổi cơ bản nào đối với cuốn sách Tuy nhiên, trong Phụ lục cho các bản in Hoa Kỳ (1887), gần như hoàn toàn được đưa vào phần mở đầu của các ấn bản tiếng Anh và tiếng Đức năm

1892, ông phải nói với độc giả của mình rằng "tình yêu là không nhìn thấy" Cảnh giai cấp công nhân Anh là một bài viết của chủ nghĩa Mác đã lỗi thời: " Xuyên suốt cuốnsách này, những dấu vết về nguồn gốc của chủ nghĩa xã hội hiện đại có thể được nhìn thấy từ tổ tiên triết học của nó Đó không chỉ là lý thuyết về đảng của giai cấp công nhân, mà còn là lý thuyết cuối cùng của nó Theo nghĩa trừu tượng, lập luận này đúng,nhưng trên thực tế, nó vô ích và thậm chí có hại Chừng nào các giai cấp tài sản khôngnhững không thừa nhận sự cần thiết phải tự nguyện giải phóng mà còn ra sức chống lại sự tự giải phóng của giai cấp công nhân, thì chỉ có giai cấp công nhân mới phải chuẩn bị và tiến hành một cuộc cách mạng xã hội Lời tiên tri năm 1845 liên quan đến

sự bùng

nổ của một cuộc cách mạng xã hội ở Anh: Ông cho rằng sau năm 1848, phong tràoHiến chương đã suy yếu và chiến thắng tạm thời của chủ nghĩa cơ hội trong phongtrào lao động Anh đã dẫn đến thị trường toàn cầu Ông tin rằng nếu nước Anh mất

vị trí thống trị, "chủ nghĩa xã hội sẽ xuất hiện trở lại ở Anh"

1.2 Tình cảnh người Công nhân ở thế kỉ XIX:

Đầu tiên là về đời sống của công nhân Anh trong suốt thế kỉ XIX: “Mỗi thành phố lớn đều có một hoặc nhiều khu nhà ổ chuột là nơi giai cấp lao động sống chen chúc Thực ra thì nhiều khi người nghèo ở ngay trong những ngõ chật chội sát náchcác lâu đài của kẻ giàu sang; nhưng thông thường thì người ta dành cho họ một khuriêng biệt ở cái nơi khuất mắt những giai cấp được may mắn hơn, và họ phải tự mình lo liệu lấy được chừng nào hay chừng ấy Những khu nhà ổ chuột trong tất cả mọi thành phố ở Anh nói chung đều giống hệt nhau; đấy là những căn nhà tồi tàn nhất trong khu tồi tàn nhất của thành phố, thường là những dãy nhà gạch một hai tầng, hầu hết được xếp đặt lộn xộn, phần lớn đều có nhà hầm để ở Những căn nhà nhỏ ấy chỉ có ba bốn phòng và một bếp, thường được gọi là cottage và được xây dựng ở khắp đất Anh, trừ vài khu phố ở London, là chỗ ở thông thường của người lao động Đường phố ở đây cũng thường không được lát, bẩn thỉu, có nhiều ổ gà, đầy rác rưởi và xác sinh vật, không có cống rãnh thoát nước, nhưng ngược lại, thường xuyên có nhiều vũng nước hôi thối Do xây dựng luộm thuộm nên không khí khó lưu thông, và vì rất nhiều người sống trong một không gian nhỏ hẹp, nên

có thể dễ dàng tưởng tượng bầu không khí của các khu lao động ấy như thế nào Ngoài ra, khi đẹp trời thì đường phố còn là chỗ phơi phóng: từ nhà nọ sang nhà kia,người ta chăng dây ngang qua đường, treo lủng lẳng những quần áo ướt sũng rách nát.”

“Chúng ta hãy quan sát một vài khu nhà ổ chuột ấy Hãy bắt đầu từ London và cái

"tổ quạ" (rookery) trứ danh St Giles của nó Rút cục, hiện nay có mấy con đường

lớn xuyên qua khu này và như vậy là nó sắp bị phá bỏ St Giles nằm ngay giữa khuvực đông dân nhất của thành phố, xung quanh toàn là phố xá rực rỡ, rộng lớn, nơi

mà giới thượng lưu của London qua lại dạo chơi, gần ngay phố Oxford và phố

Regent, công viên Trafalgar và Strand Đó là một đống lộn xộn gồm những ngôi nhà cao ba bốn tầng; phố xá chật hẹp, quanh co, bẩn thỉu, không kém phần nhộn nhịp so với các phố chính của thành phố; chỉ khác mỗi một điều là ở St Giles hầu như chỉ thấy người lao động Chợ họp ở giữa phố, các rổ rau và hoa quả - tất nhiên đều thuộc loại tồi và hầu như không thể ăn được - làm cho lối đi lại càng hẹp thêm;

ở đó, cũng như ở các hàng thịt, xông lên một mùi khó ngửi Các ngôi nhà thì từ dưới hầm đến sát nóc đều có người ở, bên ngoài cũng như bên trong đều rất bẩn, tưởng chừng không một con người nào muốn ở đó Nhưng như thế cũng còn chưa thấm vào đâu so với các nhà ở trong những sân chật hẹp và ở những ngõ hẻm giữa các đường phố, người ta phải đi qua những đường cầu lợp kín ở giữa các nhà mới vàođược, ở đây tồi tàn bẩn thỉu quá sức tưởng tượng Hầu như không thấy cửa sổ nào có kính còn nguyên vẹn, tường lở từng mảng; khung cửa lớn và khung cửa sổ đều hỏng

cả, không giữ nổi cửa; cánh cửa ra vào dùng ván cũ ghép thành hoặc là đã mất hẳn,

mà ở trong khu phố rất nhiều kẻ cắp này, người ta cũng chả cần có cửa, vì chẳng có gì

để cho kẻ cắp lấy cả Xung quanh, chỗ nào cũng có những đống rác rưởi, tro bụi và nước bẩn đổ hắt ra cửa đọng lại thành những vũng hôi thối Đấy là nơi ăn chốn ở của những người nghèo nhất trong những người nghèo, những người lao động ít lương nhất, họ sống lẫn lộn với kẻ cắp, với bọn bịp bợm, với những nạn nhân của tệ bán dâm Trong đó phần đông là người Ireland hoặc là con cháu của người Ireland, và ngay cả những ai còn chưa bị cuốn vào xoáy nước trụy lạc tinh thần bao trùm quanh mình, thì ngày càng sa ngã hơn và ngày càng mất dần sức chống lại ảnh hưởng đồi trụy của nghèo đói, bẩn thỉu và môi trường ghê tởm.”

Về nơi làm việc tại các công xưởng, ta có thể thấy họ vô cùng khổ cực và phải trải qua nhiều nguy hiểm liên quan đến sức khoẻ trong quá trình làm việc Họ cũng bị giai cấp tư bản bóc lột sức lao động và trả ít thù lao: “Tình cảnh tồi tệ nhất thuộc

về những công nhân phải cạnh tranh với máy móc mới ra đời Giá của hàng hóa do

họ làm ra được tính theo giá của chính hàng hoá ấy, nhưng là do máy làm ra; vì sản

xuất bằng máy rẻ hơn sản xuất bằng tay, nên các công nhân phải cạnh tranh với máy móc sẽ có lương thấp nhất Với công nhân làm việc trên máy cũ, nếu phải cạnh tranh với máy mới hơn, tốt hơn, thì cũng y như thế Tất nhiên, còn có ai khác sẽ chịu nỗi khó khăn? Chủ xưởng không muốn vứt bỏ máy cũ, nhưng cũng không muốn bị thiệt;

vì không kiếm được gì từ cái máy vô tri, nên hắn liền nhằm vào những công nhân đang sống, vật thế mạng của cả xã hội Trong số những công nhân phải cạnh tranh vớimáy móc như thế, những người thợ dệt thủ công, của ngành công nghiệp bông sợi, là khổ sở nhất Tiền lương của họ thấp nhất, mỗi tuần không quá 10 shilling, kể cả khi

có đủ việc làm Máy dệt có động cơ đã chiếm lĩnh hết ngành dệt này tới ngành dệt khác; mà ngành dệt thủ công lại là nơi trú ẩn sau cùng của những công nhân mất việc

ở các ngành khác, nên ngành này lúc nào cũng quá thừa người làm Vì thế, trong lúc bình thường, một người thợ dệt thủ công kiếm được 6-7 shilling mỗi tuần thì đã cho

là mình may mắn; mà để có số tiền ấy, anh ta phải ngồi bên khung cửi 14-18 giờ mỗi ngày Đa số hàng dệt còn cần một nơi ẩm thấp, để sợi ít bị đứt khi dệt; một phần vì thế, và một phần vì công nhân nghèo, không thuê được nhà tốt, nên sàn của những xưởng dệt thủ công thường không được lát ván hay lát đá Tôi đã đến thăm nhiều thợ dệt thủ công, nhà họ nằm trong những sân và phố tệ nhất, đa số là nhà hầm Thường thì nửa tá thợ dệt, trong đó một số đã có vợ, cùng ở trong một cottage; có một đến hai phòng làm việc, và một phòng ngủ lớn cho mọi người Họ hầu như chỉ ăn khoai tây, đôi khi có ít cháo yến mạch, rất ít khi có sữa, hầu như không bao giờ có thịt; họ phần nhiều là người Ireland, hoặc có gốc gác Ireland Những thợ dệt thủ công cực khổ ấy, mỗi khi có khủng hoảng, đều gặp nạn đầu tiên và thoát nạn sau cùng; lại còn bị giai cấp tư sản dùng làm vũ khí, để chống lại những người công kích chế độ công xưởng! Giai cấp tư sản đắc ý kêu lên: "Hãy xem các thợ dệt ấy sống nghèo khổ thế nào, còn

công nhân công xưởng sống sung sướng thế nào, rồi lúc đó hãy phê phán chế độ công

xưởng!"6*Cứ như là tình cảnh tồi tệ của thợ dệt thủ công không phải do chính chế độ công xưởng và máy móc của nó mà ra, cứ như là bản thân giai cấp tư sản không

biết rõ điều ấy bằng chúng ta! Nhưng việc này có liên quan đến lợi ích của giaicấp tư sản, vì vậy có nói dối mấy câu, hoặc tỏ ra đạo đức giả một chút, thì cũngchẳng sao.”

“Tất cả những bệnh tật là do chính bản chất của lao động công xưởng, loại lao động

mà theo các chủ xưởng là rất "nhẹ nhàng", nhưng chính cái "nhẹ nhàng" đó làm suynhược cơ thể hơn bất kì loại lao động nào khác Công nhân không phải làm việc

nặng, nhưng lúc nào họ cũng phải đứng, không có quyền ngồi Ai ngồi trên bệ cửa

sổ hoặc trên cái giỏ thì sẽ bị phạt; đứng lâu như vậy thì phần trên của cơ thể sẽ luôn

đè xuống cột sống, xương chậu và chân, do đó nhất định phải gây ra những hậu quảnói trên Bản thân công việc thì không đòi hỏi phải đứng liên tục, như ở

Nottingham, ít ra người ta cũng bố trí ghế ngồi ở các gian đấu sợi, kết quả là nhữngbệnh tật nói trên đều biến mất, do đó công nhân đã bằng lòng kéo dài ngày lao động Nhưng trong một công xưởng mà công nhân chỉ làm việc cho người tư sản,

và ít quan tâm đến việc làm thế nào cho tốt hơn, thì chắc chắn họ sẽ lợi dụng cơ hội

để ngồi nhiều hơn mức độ mà chủ xưởng thấy bằng lòng và có lợi, và để giai cấp tưsản đỡ đi chút thiệt hại vì nguyên liệu bị hư hỏng, thì công nhân buộc phải hi sinh sức khỏe của mình Ngoài ra, đứng lâu như thế, cộng với không khí trong công xưởng thường rất tệ, càng làm cho toàn bộ cơ thể suy nhược trầm trọng; do đó gây nên nhiều bệnh tật khác, có tính chất toàn thân hơn là cục bộ Không khí trong côngxưởng vừa ẩm vừa nóng, thường là nóng quá mức cần thiết; khi tình hình thông gió

không rất tốt, thì không khí rất bẩn, ngột ngạt, thiếu ôxi, đầy bụi bặm và mùi hôi

của dầu máy, mà dầu máy hầu như bao giờ cũng tràn ra nhầy nhụa, thấm khắp sàn nhà Vì nóng nên công nhân mặc rất mỏng, nên khi nhiệt độ trong phòng không ôn hòa thì họ rất dễ bị cảm Ở nơi nóng bức đó, họ rất sợ không khí trong lành; nhiệt lượng của cơ thể giảm sút cùng với sự suy nhược dần của các cơ quan, phải nhờ sức nóng bên ngoài để tự duy trì; thế là chính công nhân lại thấy dễ chịu nhất khi được ở trong bầu không khí công xưởng oi bức, cửa đóng kín mít Ngoài ra là sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, khi công nhân chuyển từ không khí nóng nực của công