Chứng minh Liên minh châu Âu được hình thành từng bước trên cơ sở thành tự đạt được trong từng lĩnh vực cụ thể, phát triển từ “hài hoà hoá” đến “nhất thể hoá” toàn diện mọi lĩnh vực

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 PHẦN 2 NỘI DUNG 1 1, Khái quát đặc điểm tiến trình hội nhập của Liên minh châu Âu 1 2 Qúa trình hài hoà hoá đến nhất thể hoá qua các giai đoạn phát triển của Liên minh châu Âu 1 2 1 G.

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

PHẦN 2: NỘI DUNG 1

1, Khái quát đặc điểm tiến trình hội nhập của Liên minh châu Âu. 1

2 Qúa trình hài hoà hoá đến nhất thể hoá qua các giai đoạn phát triển của Liên minh châu Âu. 1

2.1 Giai đoạn thành lập Cộng đồng châu Âu (EC) 1

2.2, Giai đoạn thành lập Liên minh châu Âu (EU) 2

2.3, Giai đoạn hoàn thiện và phát triển sang phía Đông ( từ sau 1992 đến nay) 4

3 Những cơ hội và thách thức đối với các nước thành viên Liên minh châu Âu trong quá trình đi từ hài hoà hoá tới nhất thể hoá. 5

PHẦN 3: KẾT LUẬN 6

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

MỞ ĐẦU

Được thành lập từ năm 1950 với nền tảng là Cộng đồng than-thép châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) với sự tham gia của 28 thành viên đã ngày càng khẳng định

vị thế quan trọng của mình trên trường quốc tế Liên minh châu Âu là tổ chức có sự liên kết khu vực ngày càng toàn diện và chặt chẽ trên tất cả các lĩnh vực quan trọng như kinh tế, chính trị, đối ngoại,…Tuy nhiên những thành tựu liên kết này không phải được đặt nền móng từ đầu mà phải trải qua tiến trình phát triển với các giai đoạn cùng hàng loạt các Hiệp ước được thông qua Tiến trình phát triển của Liên minh châu Âu chính là đi từ “ hài hoà hoá” trên từng lĩnh vực tới “ nhất thể hoá” toàn diện Để hiểu

rõ hơn về tiến trình này, em xin triển khai đề tài: “Từ các sự kiện trong tiến trình hội

nhập chứng minh Liên minh châu Âu được hình thành từng bước trên cơ sở thành tự đạt được trong từng lĩnh vực cụ thể, phát triển từ “hài hoà hoá” đến “nhất thể hoá” toàn diện mọi lĩnh vực”

PHẦN 2: NỘI DUNG

1, Khái quát đặc điểm tiến trình hội nhập của Liên minh châu Âu.

Tiến trình hội nhập của Liên minh châu Âu chính là tiến trình đi từ “ hài hoà hoá” đến “ nhất thể hoá” và được thể hiện trong hai khía cạnh:

+ Về quá trình hình thành: EU không hình thành với các thiết chế và lĩnh vực hợp tác tổng thể ngay lập tức mà nó được hình thành từng bước trên trên cở sở các thành tựu hợp tác thực tế trong từng lĩnh vực cụ thể:từ ECSC đến EEC, EURATOM rồi EC và cuối cùng là EU

1

+ Về xu hướng phát triển: Từ hài “hoá hoá” trong từng lĩnh vực đời sống đến “nhất thể hoá” trong mọi mặt đời sống xã hội châu Âu

“Nhất thể hoá” trong EU một cách rộng nhất được hiểu là quá trình thống nhất các hoạt động của các quốc gia thành viên trong các lĩnh vực đời sống xã hội , trước hết là kinh tế, sau đó mở rộng ra các lĩnh vực chính trị- xã hội khác

2 Qúa trình “hài hoà hoá” đến “nhất thể hoá” qua các giai đoạn phát triển của EU.

2.1 Giai đoạn thành lập Cộng đồng châu Âu (EC)

Xuất phát từ tuyên bố của Ngoại trưởng Pháp Robert Schuman vào ngày 9/5/1950, năm 1951 Bỉ, Đức, Pháp, Hà Lan, Italia và Luxembourg đã kí kết Hiệp ước Paris để thành lập Cộng đồng than- thép Châu Âu (ECSC) Đây là bước hài hoà hoá đầu tiên của EU trong lĩnh vực kinh tế, họ đã bắt đầu từ một lĩnh vực hợp tác nhỏ trong sản xuất, chế biến than thép- lĩnh vực có thế mạnh và giúp giải quyết được vấn

đề xung đột, phát triển kinh tế bấy giờ

Đến năm 1957, sau sự thành công của Hiệp ước Paris, Bộ trưởng 6 nước thành viên nhận rõ sự quan trọng của kinh tế và quyết định kí kết Hiệp ước Roma thành lập thêm Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu (EURATOM) với mục đích phát triển nghiên cứu đầu tư sản xuất, bảo vệ môi trường chung về năng lượng nguyên tử

và Cộng đồng kinh tế châu Âu( EEC) nhằm thiết lập liên minh thuế quan, thi hành chính sách giữa các nước thành viên để hướng tới thành lập chung và thành lập các thiết chế như Uỷ ban châu Âu,Quốc hội châu Âu, Toà công lý châu Âu Kết quả của Hiệp ước Roma là tạo nên một khu vực thị trường chung, cải tổ các điều kiện buôn bán và chế tạo sản xuất chung trên lãnh thổ của những quốc gia thành viên, xây dựng tiền đề cho sự thống nhất về kinh tế và chính trị của Châu Âu sau này

Như vậy, sự hợp tác giữa các nước Tây Âu đã đã tiến thêm một bước phát triển mới,

từ một lĩnh vực ban đầu là than và thép đã được mở rộng sang năng lượng nguyên tử

và các lĩnh vực khác Đặc biệt sự ra đời của các thiết chế đánh dấu sự hội nhập về chính trị của các quốc gia Đây chính là như những bước manh nha đầu tiên trong quá trình “nhất thể hoá” kinh tế và chính trị

Năm 1967, trên cơ sở 2 bản Hiệp ước đã ký trước đó, nhận thấy các tổ chức ECSC, EURATOM và EEC hoạt động độc lập và chồng chéo về thiết chế, kém hiệu quả, các nước đã ký tiếp Hiệp ước Brussel với mục đích hợp nhất 3 tổ chức trên thành Cộng đồng châu Âu (EC) Từ đây, các tổ chức hợp nhất làm một, dưới sự quản lý của một hệ thống thiết chế, sự hợp nhất này chính là bước tiến quan trọng trong lịch sử Liên minh Châu Âu, là thành tựu to lớn trong quá trình tiến tới nhất thể hoá toàn diện Theo đó, “nhất thể hoá” được thể hiện trong việc thống nhất tổ chức và điều hành dưới một thiết chế duy nhất, mang lại hiệu quả hoạt động cao, chặt chẽ và đồng bộ

2.2, Giai đoạn thành lập Liên minh châu Âu (EU)

Từ sau năm 1967, EC ngày càng khẳng định được vị thế của mình về kinh tế và

cả chính trị Từ năm 1972 đến 1986, EC đã kết nạp thêm 6 thành viên, nâng số lượng thành viên lên gấp đôi, mở rộng phạm vi bao trùm Tây Âu Năm 1986, do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới và sức ép về năng lực cạnh tranh, các nước thành viên đã ký Định ước châu Âu duy nhất (bổ sung cho Hiệp ước Rome) nhằm thúc đẩy quá trình hội nhập ở châu Âu Điểm nổi bất của định ước là quyết định việc thành lập thị trường nội địa châu Âu và thể chế hoá một số hoạt động đối ngoại

Năm 1985, sự ra đời của “ Không gian Schengen”-niềm tự hào đầu tiên của nhân dân EU, đã đánh dấu bước “nhất thể hoá” quan trọng giữa các nước trong tổ chức bằng việc bãi bỏ biên giới nội bộ và thay thế bằng một biên giới ngoài chung duy nhất Cho đến năm 2011 đã có tổng số 26 nước ra nhập vào không gian lý tưởng này( trong đó có 22 nước thành viên EU)

3

Sự thành lập thị trường nội địa châu Âu và sự ra đời của “Không gian Schengen” vừa

là kết quả của quá trình “nhất thể hoá” cho những nỗ lực trước đó vừa là bước đệm cho việc “nhất thể hoá” về sau ngày một goàn thiện Bởi lẽ, sự ra đời của thị trường nội địa châu Âu với 4 yếu tố cấu thành gồm: Tự do di chuyển hàng hoá, dịch vụ, lao động và dòng vốn chính là biểu hiện của liên minh kinh tế- “nhất thể hoá” toàn diện trong lĩnh vực kinh tế

Mặt khác, nếu việc thành lập thị trường nội địa châu Âu là biểu hiện nhất thể hoá về kinh tế thì “Không gian Schengen” chính là thành tựu của quá trình nhất thể hoá trong lĩnh cực tư pháp, nội vụ

Từ đầu những năm 90, EC phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trước sự biến đổi của tình hình chính trị và sự ra đời của các trung tâm kinh tế mới, năm 1992 Hiệp ước Maastricht được ký kết đã vạch ra một phương hướng phát triển mới Hiệp ước Maastricht lần đầu tiên nêu ra ba trụ cột của EU:

(1) Cộng đồng Châu Âu là sự kế tục của Cộng đồng Kinh tế Châu Âu nhưng từ “kinh tế” được loại bỏ để thể hiện sự hợp tác đa diện hơn (cả về kinh tế – văn hóa – xã hội – môi trường) giữa các thành viên;

(2) Trụ cột về chính sách đối ngoại và an ninh chung nhằm tạo ra cơ chế phối hợp xây dựng kế hoạch và thực thi chính sách đối ngoại và an ninh chung giữa các nước thành viên trên cơ sở đảm bảo chủ quyền quốc gia; và

(3) Trụ cột về chính sách hợp tác nội vụ và tư pháp thể hiện sự hợp tác trong các lĩnh vực xét sử tội phạm, giải quyết các vấn đề tệ nạn, nhập cư và hợp tác tư pháp trong

Đồng thời Hiệp ước Maastricht cũng đưa ra lộ trình cho việc xây dựng đồng tiền chung Châu Âu (Euro) và Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB)

“Theo Hiệp ước này, các Bên ký kết thành lâp giữa họ một liên hiệp châu Âu sau đây gọi là 'Liên minh' Có thể thấy rằng lần đầu tiên trong lịch sử Châu Âu, có một Hiệp ước chú trọng đến mọi lĩnh vực hợp tác của Châu Âu, qua đó gắn kết các quốc gia với nhau bằng những mối liên hệ toàn diện hơn Một thị trường nội địa chỉ phát hiệu quả cao nếu các nước thành viên có chung một chính sách phát triển, chính sách

xã hội, chính sách nhập cư và chính sách tiền tệ Hiệp ước này đánh dấu một giai đoạn

rộng từ than thép đến năng lượng nguyên tử, các loại hàng hoá khác đến tiền tệ, từ kinh tế mở rộng đến liên minh chính trị và đối ngoại và an ninh chung Như vậy từ việc liên kết từng lĩnh vực EU đã ngày càng hoàn thiện liên kết trên mọi lĩnh vực của đời sống, xã hội

2.3, Giai đoạn hoàn thiện và phát triển sang phía Đông ( từ sau 1992 đến nay)

Kể từ sau năm 1992, các quốc gia thành viên đã sửa đổi Hiệp ước Maastricht bằng 2 hiệp ước: Hiệp ước Amsterdam (1977) quy định về cộng đồng hoá một phần

và từng bước tư pháp và nội vụ, cải tiến nội dung chính sách đối ngoại và ann ninh chung; Hiệp ước Nice (2001) với quy định chủ yếu liên quan tới các thiết chế và nguyên tắc ra quyết định Đặc biệt trong giai đoạn này Liên minh kinh tế- tiền tệ của

EU chính thức được thành lập, năm 1999 đồng tiền chung châu Âu là Euro ra đời và đến 28/2/2002 tiền Euro đã chính thức thay thế đồng tiền của các quốc gia EU và cho tới thời điểm này đã được 19 quốc gia sử dụng Hiện nay trên thế giới EU là tổ chức

có sự nhất thể hoá” về liên minh tiền tệ ở mức độ cao, đây cũng chính là niềm tự hào thứ hai của nhân dân châu Âu

Hiệp ước Amsterdam là bước tiến mới cho quá trình nhất thể hóa của Châu Âu với thành tựu nổi bật nhất là sự ra đời của đồng tiền chung và sự hoàn thiện về quyền

cá nhân của con người, tiến tới một nền dân chủ hơn nữa Liên minh Châu Âu giờ đây trở nên thống nhất hơn cả về thể chế và pháp luật Bên cạnh đó nổi bật trong giai đoạn

5

này là sự mở rộng thành viên có dấu ấn lịch sự quan trọng nhất của EU Đó là việc kết nạp thêm 10 nước Đông Âu cùng tham gia hợp tác vào năm 2004 Sự kiện mở rộng thành viên lần này có ý nghĩa vô cùng to lớn, một mặt tạo thế ổn định, mặt khác đây là bước tiến quan trọng, tạo cơ sở cho quá trình nhất thể hoá trên tất cả các lĩnh vực trên phạm vi toàn châu lục.Từ sau 2004 đến nay EU đã kết nạp thêm 3 thành viên mới là

hiện tại lên 28 thành viên

Năm 2007,các nhà lãnh đạo 27 thành viên EU đã ký Hiệp ước Lisbon sửa đổi Hiệp ước về Liên minh châu Âu và Hiệp ước thành lập Cộng đồng châu Âu Theo đó Liên minh châu Âu( EU) Chính thức thay thế Cộng đồng châu Âu EC Hiệp ước Lisbon đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý chung cho Liên minh Châu Âu bằng việc chính thức hủy bỏ ba trụ cột cơ bản của Hiệp ước Maastricht để tạo ra một khuôn khổ pháp lý chung cho Liên minh Châu Âu EU đã tán thành việc đẩy nhanh cải cách cơ cấu kinh tế, nhấn mạnh khía cạnh phát triển xã hội Với sự thay đổi này, Hiệp ước Lisbon đã tạo ra một EU dân chủ và minh bạch hơn, với bộ máy hoạt động được đơn giản hóa và hiệu quả hơn Hơn hết, hiệp ước này còn tạo ra cho Châu Âu những quyền lợi và giá trị riêng: tự do, đoàn kết và an ninh

Như vậy sự ra đời của Hiệp ước Lisbon đã đánh dấu móc son quan trọng trong quá trình “nhất thể hoá” của EU bằng việc thống nhất hợp tác trên tất cả các lĩnh vực dưới một hệ thống thiết chế duy nhất Cho đến thời điểm này, Hiệp ước Lisbon vẫn là cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh các hoạt động của Liên minh châu Âu

3 Những cơ hội và thách thức đối với các nước thành viên Liên minh châu Âu trong quá trình đi từ hài hoà hoá tới nhất thể hoá.

Việc gia nhập vào Liên minh châu Âu, tham gia vào tiến trình từ hài hoà hoá đến nhất thể hoá đã tạo ra cơ hội lớn cho tất cả các nước thành viên, cụ thể:

-Tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy nền kinh tế, mở rộng thị trường kinh doanh trong khu vực và toàn thế giới

- Việc nhất thể hoá các chính sách đối ngoại và an ninh chung tạo thế chủ động, liên minh chặt chẽ của toàn khu vực, những lo ngại về vấn chính sách đối ngoại và chính sách an ninh của quốc gia nói riêng và khu vực châu Âu nói chung được quyết định và bàn bạc cụ thể hơn Ngoài ra các nước còn học hỏi được kinh nghiệm quản lý của các quốc gia khác nhằm xây dựng thể chế mới, củng cố hòa bình và an ninh khu vực

Tuy nhiên bên cạnh những cơ hội lớn, các nước thành viên cũng phải đối mặt với vô số thách thức trong quá trình tiến tới nhất thể hoá, tiêu biểu đó là:

- Chênh lệch trình độ phát triển giữa các quốc gia thành viên: Với một khu vực có số

lượng thành viên lớn và đa dạng như Liên minh Châu Âu, chênh lệch về trình độ phát triển là điều tất yếu Càng hội nhập sâu rộng bao nhiêu, thì những cách biệt về trình độ phát triển càng bị “nới rộng” giữa các nước phát triển và những nước lạc hậu hơn Khi tham gia vào EU các thành viên mới phải luôn nỗ lực để đạt được các tiêu chuẩn chung của EU, phải thay đổi các chính sách kinh tế và chính trị trong thời gian ngắn, gây nên tình trạng phát triển tụt hậu so với mặt bằng chung của nền kinh tế cộng đồng

- Vấn đề chủ quyền quốc gia: Trong khi thế giới ngày càng chú trọng tới vấn đề chủ

quyền dân tộc thì các quốc gia muốn gia nhập EU phải chuyển giao chủ quyền của mình trong nhiều lĩnh vực, tuân thủ các trật tự pháp lý của liên minh và chấp nhận các chính sách mà liên minh đưa ra, coi luật của EU cao hơn luật pháp quốc gia “Nhất thể hóa” và vấn đề quyền chủ quyền là hai vấn đề có xu hướng phát triển đối ngược nhau

“Nhất thể hóa” càng cao, thì quyền chủ quyền của các quốc gia càng bị ảnh hưởng và

lu mờ

- Sự khác biệt về văn hoá: Tuy cùng nằm trong châu lục, có nhiều nết tương đồng

nhưng không thể phủ nhận mỗi quốc gia có những bản sắc riêng Qúa trình nhất thể hoá trong lĩnh vực văn hoá nói riêng và đời sống xã hội nói chung giữa các nước

7

thành viên khó tránh khỏi xung đột và hệ quả có thể buộc nước bất kỳ phải chấp nhận

lu mờ nền văn hoá riêng và du nhập văn hoá chung EU

PH N 3: K T LU N ẦN 3: KẾT LUẬN ẾT LUẬN ẬN

Trải qua gần 70 năm hội nhập và phát triển, cho tới thời điểm hiện tại, Liên minh châu Âu vẫn luôn đứng vững trong hệ thống các tổ chức quốc tế, có năng lực cạnh tranh mạnh mẽ và là đối tác thương mại hàng đầu của các quốc gia khác trên thế giới Những thành tựu đạt được trong quá trình phát triển không chỉ là sự nỗ lực của các nhà lãnh đạo mà là của toàn thể người dân châu Âu Trong thời gian sắp tới, quá trình “nhất thể hoá” của Liên minh châu Âu sẽ tiếp tục được củng cố và không ngừng hoàn thiện Chính vì vậy bên cạnh việc nắm bắt cơ hội, các nước thành viên EU cũng cần cân nhắc tới những thách thức mà họ phải đối mặt để có được những quyết định sáng suốt nhất mang lại lợi ích cho quốc gia nói riêng và khu vực châu Âu nói chung

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1, Tập bài giảng Pháp luật Liên minh châu Âu-Trường Đại học luật Hà nội-năm 2011

2, Những vấn đề của EU trên con đường tiến tới nhất thể hoá- Lê Trà My- Luận văn Thạc sĩ

3, Hiệp ước Masstricht 1992

4, Hiệp ước Lisbon 2009

6,

https://vnexpress.net/tin-tuc/cong-dong/eu-mo-rong-co-hoi-va-thach-thuc-2004519.html

7, https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/23482/60-nam-lien-minh-chau-au-chung-toi-tu-hao-ve-nhung-thanh-tuu-cua-minh_vi

9