Cuộc đời sự nghiệp đồng chí Hà Huy Tập

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA TỔNG BÍ THƯ HÀ HUY TẬP (2441906 — 2442006) NGƯỜI CỘNG SẢN VIỆT NAM Đồng chí Hà Huy Tập sinh ngày 2441906 tại làng Cẩm Nặc, nay là xã Cẩm Hưng huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh. Cha là Hà Huy Tương và mẹ là Nguyễn Thị Lộc, là một gia đình nhà nho; cụ thân sinh đã đỗ cử nhân và ở nhà dạy học tại Hà Tĩnh. Theo Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Trần Văn Giàu, người từng là Bí thư Xứ uỷ Nam Kỳ những năm 1940 1945 và là người đã cùng sang học đại học tại Nga sau đồng chí Hà Huy Tập mấy năm, thì đồng chí Hà Huy Tập là người nói và viết giỏi nhiều thứ tiếng, tác phong nhanh nhẹn, có kiến thức sâu rộng về Chủ nghĩa Mác Lênin vào thời kỳ đó. Những vấn đề về lý luận, về thực tiễn cách mạng, đồng chí Hà Huy Tập thường tranh luận rất sôi nổi và có chính kiến riêng của mình, trong những năm học đại học tại Mátxcơva. Năm 1927, đồng chí Hà Huy Tập từ Nghệ An vào Sài Gòn với “vỏ bọc” là thầy giáo dạy học ở trường An Nam học đường (trường Nguyễn Xích Hồng ngày nay), đây cũng là trường mà đồng chí Phạm Văn Đồng đã dạy học thời gian đó. Tại Sài Gòn, trung tâm của phong trào yêu nước lúc đó, ông đã liên lạc được với những người trí thức yêu nước tại đây như các ông Đào Xuân Mai, Trần Ngọc Danh, .....

CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP CỦA TỔNG BÍ THƯ HÀ HUY TẬP

(24-4-1906 — 24-4-2006) NGƯỜI CỘNG SẢN VIỆT NAM

Đồng chí Hà Huy Tập sinh ngày 24-4-1906 tại làng Cẩm Nặc, nay là

xã Cẩm Hưng huyện Cẩm Xuyên tỉnh Hà Tĩnh Cha là Hà Huy Tương và

mẹ là Nguyễn Thị Lộc, là một gia đình nhà nho; cụ thân sinh đã đỗ cử nhân

và ở nhà dạy học tại Hà Tĩnh

Theo Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Trần Văn Giàu, người từng là Bí thư Xứ uỷ Nam Kỳ những năm 1940 -1945 và là người đã cùng sang học đại học tại Nga sau đồng chí Hà Huy Tập mấy năm, thì đồng chí Hà Huy Tập là người nói và viết giỏi nhiều thứ tiếng, tác phong nhanh nhẹn, có kiến thức sâu rộng về Chủ nghĩa Mác - Lênin vào thời kỳ đó Những vấn

đề về lý luận, về thực tiễn cách mạng, đồng chí Hà Huy Tập thường tranh luận rất sôi nổi và có chính kiến riêng của mình, trong những năm học đại học tại Mátxcơva

Năm 1927, đồng chí Hà Huy Tập từ Nghệ An vào Sài Gòn với “vỏ bọc” là thầy giáo dạy học ở trường An Nam học đường (trường Nguyễn Xích Hồng ngày nay), đây cũng là trường mà đồng chí Phạm Văn Đồng đã dạy học thời gian đó Tại Sài Gòn, trung tâm của phong trào yêu nước lúc

đó, ông đã liên lạc được với những người trí thức yêu nước tại đây như các ông Đào Xuân Mai, Trần Ngọc Danh, Nguyễn Khoa Hiền, Nguyễn Đình Kiên, để hoạt động phát triển tổ chức Tân Việt Phong trào được chú ý phát triển sang tỉnh Chợ Lớn, và các tỉnh lân cận trong vùng (lúc này Chợ Lớn còn là một tỉnh gồm Chợ Lớn bây giờ và một phần tỉnh Long An)

Trong quá trình hoạt động cách mạng, từ trẻ rồi từ khi được đưa sang Quảng Châu, đến Đại học Phương Đông tại Mátxcơva (Nga), trở về Quảng Tây, đồng chí Hà Huy Tập đã mang nhiều bí danh khác nhau như: tên trong

hồ sơ của Quốc Tế Cộng sản là Xưnhittrkin, tên lúc ở Pháp là Lê Văn Lâm, bút danh Lê Mạc An, tên liên lạc ở nước ngoài là JosephMarrat

Tháng 12 -1928, đồng chí Hà Huy Tập cùng với các đồng chí Phan Đăng Lưu, Lê Liên Vụ, Trần Ngọc Danh được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) liên hệ với Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội đang hoạt động và đứng chân tại đây Các đồng chí đã được gặp lãnh tụ Nguyễn ÁI QUỐC VÀ cùng với Người bàn bạc về các phong trào yêu nước, cũng như các lực lượng cách mạng Bàn bạc công việc xong, đồng chí Phan Đăng Lưu về nước hoạt động, còn Hà Huy Tập và Trần Ngọc Danh được giới thiệu vào tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, rồi được giới thiệu sang Nga học trường Đại học Phương Đông ở Mátxcơva

Ngày 19-7-1929, ông đến Mátxcơva Ngày 24-7-1929, ông được vào trường Đại học Phương Đông (Liên Xô) mang số thẻ sinh viên là 4.717(1), với bí danh mới tiếng Nga là Suixkine, trưởng nhóm sinh viên của Đảng ta cử sang Đại học Phương Đông học tập

Năm 1932, học xong Đại học phương Đông, trên đường về nước, qua nước Pháp thì ông bị bắt và bị trục xuất sang Bỉ Tại đây ông tìm cách

về lại Quảng Tây – Trung Quốc, rồi bắt được liên lạc với đồng chí Lê Hồng Phong vào tháng 6-1933

Những năm hoạt động ở nước ngoài, đồng chí Hà Huy Tập thường xuyên liên hệ với các lãnh tụ cách mạng nước ta đang hoạt động trên nhiều nước và phong trào ở trong nước Tại Bỉ, ông liên hệ với tổ chức cách mạng và được giúp đỡ để sang Trung Quốc Tại Quảng Tây, trong tình hình

cán bộ, đảng viên trong nước bị khủng bố gắt gao, cùng với các đồng chí

Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Dực và các đồng chí đảng viên trung kiên khác, đồng chí bắt tay vào chuẩn bị các văn kiện để thành lập Ban Hải ngoại của Đảng và tham gia chỉ đạo Ban Hải ngoại Từ đây, đồng chí bắt được liên lạc trực tiếp với Cục Phương Đông của Quốc tế Cộng sản Tháng

6 – 1934 tại Ma Cao, Hội nghị Ban Hải ngoại của Đảng ta đã bầu ra Ban Lãnh đạo Hải ngoại (chức năng như Ban chấp hành T.W lâm thời của Đảng

ở nước ngoài) gồm 3 đồng chí Đồng chí Hà Huy Tập, phụ trách công tác Tuyên huấn của Đảng, kiêm Tổng biên tập của Tạp chí Bônsêvích

Tại Đại hội lần thứ I của Đảng (năm 1935), đồng chí Hà Huy Tập là thành viên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, bên cạnh các đảng viên hải ngoại trung kiên của cách mạng Việt Nam Hội nghị Ban lãnh đạo Hải ngoại của Đảng ngày 26-7-1936 đã ra các chỉ thị gửi các tổ chức của Đảng Sau hội nghị này, đồng chí Hà Huy Tập, thư ký Ban lãnh đạo Hải ngoại của Đảng về nước để cùng Uỷ ban Trung ương Đảng khôi phục liên lạc với các

tổ chức của Đảng Ngày 10-12-1936, Uỷ ban Trung ương Đảng được tổ chức ở Nam Kỳ, ngay sau đó Uỷ ban Trung ương Đảng cử các đồng chí lãnh đạo của Đảng ta đi Trung Kỳ, Bắc Kỳ Từ tháng 6– 1936, đồng chí Hà Huy Tập với cương vị là Tổng Thư ký (Tổng Bí thư) của Đảng thay đồng chí Lê Hồng Phong đang ở nước ngoài, đã nỗ lực bằng nhiều cách bắt được liên lạc và thành lập các Xứ uỷ trong cả nước để chỉ đạo phong trào cách mạng Sau đó Trung ương đã bắt liên lạc được với phong trào ở Cao Miên (tức Campuchia); tháng 2 và 3 năm 1937, liên lạc được với các Xứ uỷ Bắc

kỳ và Trung Kỳ(2)

Ngày 1 - 5 -1938, đồng chí Hà Huy Tập bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn Không tìm được chứng cứ gì, thực dân Pháp kết án đồng chí 8 tháng

tù và 5 năm trục xuất quản thúc tại quê ông, Hà Tĩnh Năm 1940 thực dân Pháp đưa ông trở lại Sài Gòn và ngày 25 –3 – 1940, Hà Huy Tập bị kết án

tử hình vì tội “chịu trách nhiệm tinh thần về cuộc Khởi Nghĩa Nam Kỳ” Tại Khám Lớn – Sài Gòn, ngày 2-5-1941, đồng chí gửi một lá thư cho người em rể tên là Nguyễn Cường, để nhờ nói với gia đình những lời vĩnh biệt của mình trước khi đi xa:“ …Nếu chẳng may mà phải chết, thì bức thư này là lá thư vĩnh biệt Tôi chúc cho mỗi người trong gia đình và tất cả các bạn hữu gần xa được hạnh phúc và khương minh”

Hà Huy Tập cùng với các đồng chí lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Nam

Kỳ nổ ra ngày 23 -11 – 1940 bị thực dân Pháp đưa ra toà án xét xử và tuyên án tử hình Ngày 28-8-1941, thực dân Pháp ra lệnh xử bắn tại ngã ba Giếng nước (nay là Trung tâm y tế huyện Hóc Môn - T.P Hồ Chí Minh) những lãnh tụ kiệt xuất của Đảng ta: Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai,

Võ Văn Tần, Nguyễn Hữu Tiến Tội ác của bọn thực dân Pháp trong các cuộc tàn sát những lãnh tụ cao cấp của Đảng ta luôn khắc sâu trong lòng nhân dân Hóc Môn - Bà Điểm, quê hương của trung tâm cách mạng mà Trung ương Đảng đã chọn để nổ ra cuộc Khởi nghĩa oanh liệt, là đợt tập dượt cho sự nghiệp giành và giữ chính quyền sau Cách mạng tháng

8-1945

Đồng chí Hà Huy Tập có vợ là bà Nguyễn Thị Giáo, giáo viên dạy học ở trường Như Vân (Cần Thơ) và có một con gái tên là Hà Thuý Hồng, nay đã 77 tuổi sống tại quận Phú Nhuận – TP HCM Từ một giáo viên yêu nước, quê hương Nghệ - Tĩnh, qua bao gian khổ, truân chuyên, bôn ba hoạt động ở nhiều nước, nhiều địa phương, tiếp thu tư tưởng cách mạng, đồng chí Hà Huy Tập đã đến với Đảng và trở thành người lãnh đạo của Đảng trong những năm tháng gian truân, thử thách ác liệt nhất của cách mạng Việt Nam Đồng chí đã tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng tại nơi mà Trung ương Đảng đứng chân nhiều năm ác liệt: Sài Gòn – Gia Định và cả Nam Bộ bất khuất Đồng chí luôn sống trọn đời vì sự nghiệp cách mạng của Đảng, đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng cho đất nước Việt Quê

hương Hà Tĩnh kiên cường của Tổng Bí thư Trần Phú và Hà Huy Tập đã sinh ra những người con góp sức cùng cả nước làm rạng rỡ cho quê hương, đất nước, cho dân tộc ta

(1) Hồ sơ lưu tại phòng QTCS thuộc Viện Mác - Lênin (Liên Xô-cũ)

ký hiệu số 495.210.45

(2) Nguồn tư liệu Văn phòng TW Đảng, khai thác hồ sơ lưu trữ Viện Mác - Lênin (Liên Xô)