Các Ông bố bà mẹ cần quan tâm chăm sóc sức khỏe cho con trai, con gái tuổi dậy thì

Giúp con em chúng ta hiểu đúng về cơ thể mình ở tuổi dậy thì: Ở tuổi dậy thì, cơ thể vươn mình phát triển từ trẻ con thành người trưởng thành, các dấu hiệu sinh lý cũng phát triển vượt bậc, do vậy ở độ tuổi này, trẻ đã có nhu cầu bố, mẹ Đặc biệt, trẻ luôn thích khám phá, tò mò về cơ quan sinh dục và các hành vi liên quan đến tính dục. Tuy nhiên, do chưa có kiến thức đầy đủ về tình yêu và tình dục dễ khiến các em hành động theo bản năng, có khi hại cho sức khỏe. Chế độ ăn cho tuổi dậy thì: Khi trẻ bước vào giai đoạn dậy thì mỗi ngày cần 2.200 - 2.400 calo, tương đương với lượng ăn của người trưởng thành. Nếu không cung cấp đúng và đủ trẻ sẽ bị thiếu hụt dinh dưỡng dẫn đến chậm hoàn thiện và phát triển các bộ phận cơ thể...v..v... Là một trong những nội dung chính của tài liệu:"Các Ông bố bà mẹ cần quan tâm chăm sóc sức khỏe cho con trai, con gái tuổi dậy thì" Trân trọng giới thiệu cùng quý vị!

Giúp tuổi dậy thì hiểu đúng về cơ thể mình

Ở tuổi dậy thì, cơ thể vươn mình phát triển từ trẻ con thành người trưởng thành, các dấu hiệu sinh lý cũng phát triển vượt bậc, do vậy ở độ tuổi này, trẻ đã có nhucầu tình dục Đặc biệt, trẻ luôn thích khám phá, tò mò

về cơ quan sinh dục và các hành vi liên quan đến tính dục Tuy nhiên, do chưa có kiến thức đầy đủ về tình

yêu và tình dục dễ khiến các em hành động theo bản

năng, có khi hại cho sức khỏe

Với các em trai

Đối với trẻ trai, tác động của hormon tới các bộ phận sinh dục và tâm lý rất mạnh Con trai có thể cương cứng dương vật ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng trong tuổi dậy thì điều này thường xuyên hơn Sự cương cứng ở tuổi này thường xảy ra khi con có những suy nghĩ về tình dục Những việc này làm máu chảy vào dương vậtnhiều hơn Sự cương cứng cũng có thể xảy ra khi con thủ dâm (tự dùng tay để vuốt ve dương vật) Con có thể cũng cương cứng ngay cả khi không suy nghĩ hoặclàm bất cứ điều gì Một điều cha mẹ băn khoăn là do

sự phát triển sinh lý của con trong giai đoạn này diễn

ra mạnh mẽ, nên lo con cứ loay hoay với việc dương vật cứ cương cứng lên, ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt Khi ấy, các con cảm thấy trong người bí bách, thiếu bình tĩnh, bối rối và hay thẹn thùng Vậy phải làm gì để hạn chế chuyện này? Đây là một câu hỏi khóbởi sự phát triển ở mỗi trẻ là khác nhau Tuy nhiên, cha mẹ cũng nên khuyên con tập trung sự chú ý vào

việc khác, vào đam mê khác lành mạnh hơn (như thể thao, ca nhạc), hoặc tăng cường tham gia các hoạt động thể dục như chạy bộ, bơi lội hoặc tắm nước mát, cũng có thể xua tan những ý nghĩ về tính dục.

Khoảng 14 - 15 tuổi, cơ thể các em nam đã sản xuất tinh trùng, có hiện tượng xuất tinh Nếu không thủ dâm thì cơ thể sẽ tự thủ tiêu lượng tinh trùng đó trong giấc ngủ đêm Cha mẹ cần nói cho trẻ biết hiện tượng xuất tinh ban đêm và hiện tượng thủ dâm Ở tuổi dậy thì, trẻ trai có nhu cầu tình dục rất cao Thủ dâm như

là một phương thức để làm hạ nhiệt bớt các cơn cao trào trong khi các em không được phép quan hệ tình dục Thủ dâm là một chuyện bình thường, diễn ra ở gần như 100% trẻ em trai từ 14 - 15 tuổi trở lên Trẻ

em trai hay thủ dâm hơn trẻ em gái vì bộ phận sinh dục của trẻ em trai thay đổi rõ rệt và điều này đã kích thích các em Mặt khác ở tuổi này, do hormon giới tính nam testosteron - hormon ham muốn tình dục tiết

ra mạnh mẽ đã thôi thúc các em kiếm tìm cảm giác phải thỏa mãn Thủ dâm không chỉ dừng lại ở tuổi dậythì mà còn kéo dài suốt về sau, khi đã là một người đàn ông trưởng thành Đó là hiện tượng rất bình

thường và không có gì xấu Thủ dâm cũng có những lợi ích khác, đó là cách để các em tập xuất tinh, tập cảm giác sinh dục, rèn cho mình cảm giác bền với xúc cảm tình dục

Tuy nhiên, nếu thủ dâm quá nhiều và thường xuyên bị

ám ảnh bởi nó thì lại gây hại, gây căng thẳng thần kinh, mệt mỏi, suy giảm ham muốn tình dục, có thể dẫn tới xuất tinh sớm khi quan hệ tình dục với bạn tìnhthực sự sau này Vì vậy, trẻ cần tăng cường các hoạt động giao lưu bạn bè, lao động giúp cha mẹ và các hoạt động thể dục thể thao nhằm cân bằng sức khỏe vàtâm sinh lý

Với các em gái

Dậy thì ở bạn gái được dánh dấu bằng hiện tượng kinhnguyệt lần đầu tiên Khi dậy thì, trẻ gái bắt đầu có nhiều cảm xúc khác nhau, biết rung động trái tim, biết yêu đương hờn giận Bạn gái có thể có những cảm xúclãng mạn với một ai đó và bắt đầu hẹn hò Bạn có thể cảm thấy như đang yêu hôm nay và hôm sau lại

không Có những cảm xúc thay đổi nhanh chóng là điều tự nhiên Bạn gái có thể bắt đầu nghĩ đến quan hệtình dục và có những đòi hỏi nhu cầu tình dục Điều này được lý giải là do ở tuổi dậy thì, cơ thể sản sinh mạnh mẽ hormon giới tính nữ để biến một cô bé thànhmột thiếu nữ với cơ thể nở nang, có những đường cong, ngực nở eo thon Hormon giới tính cũng tác động nhiều tới sinh lý bạn gái Bạn gái có thể cảm thấy dễ chịu khi đụng chạm hoặc cọ xát vùng sinh dục của mình Việc đụng chạm phần này của cơ thể được gọi là thủ dâm Có nhiều bạn nữ thủ dâm Đây là một cách tự nhiên để khám phá cơ thể

Cha mẹ cần làm gì để giúp con phát triển tính dục đúng hướng?

Sinh lý và giới tính của trẻ giai đoạn này là chính đáng

và phù hợp với lứa tuổi Phụ huynh không nên tránh nói chuyện với con về tính dục Ngược lại, cần phải chủ động nói chuyện và hướng dẫn trẻ về tình yêu, giới tính cũng như giữ gìn mối quan hệ trong sáng Nếu không được quan tâm, với bản tính tò mò, trẻ sẽ

tự tìm hiểu trên mạng và bạn bè Lúc này sẽ rất nguy hiểm nếu trẻ sa vào những trang web có nội dung xấu, đồi trụy, hay gặp bạn bè xấu dễ dẫn đến những nhận thức lệch lạc về tình yêu, tình dục và chịu hậu quả do quan hệ tình dục sớm

Chế độ ăn cho tuổi dậy thì

Khi trẻ bước vào giai đoạn dậy thì mỗi ngày cần 2.200

- 2.400 calo, tương đương với lượng ăn của người trưởng thành Nếu không cung cấp đúng và đủ trẻ sẽ

bị thiếu hụt dinh dưỡng dẫn đến chậm hoàn thiện và phát triển các bộ phận cơ thể

Dậy thì là lúc trẻ phát triển mạnh, nhanh về thể lực, sự thay đổi của hệ thần kinh, nội tiết mà nổi bật là sự hoạt động của các tuyến sinh dục tăng lên gây ra những biến đổi về hình thức và sự tăng trưởng của cơ thể trẻ Lúc này, ngoài sự phát triển và hoàn thiện cơ thể cũng là lúc trẻ hoạt động nhiều nhất, nên cần phải có một chế độ dinh dưỡng thật tốt cho trẻ ở giai đoạn này.

Thức ăn chứa nhiều đạm động vật rất cần cho lứa

tuổi dậy thì Ảnh: MH Chất đạm: Trẻ dậy thì cơ bắp giai đoạn này phát triển

nên lượng đạm cần cao hơn người trưởng thành Chất đạm chiếm 14 - 15% tổng số năng lượng trong khẩu phần ăn hàng ngày Lượng đạm lấy từ thực phẩm như thịt, cá, tôm, cua, trứng sữa… Trong đó đạm động vật

là tốt nhất vì thức ăn có nguồn gốc động vật chứa nhiều sắt - chất sắt có vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu

Chất béo: Dầu, mỡ không chỉ giúp trẻ ăn ngon miệng

mà còn là nguồn cung cấp năng lượng tốt và giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin

A, D, E, K Ở giai đoạn này cần cả chất béo no có trong thức ăn chứa nhiều đạm động vật và chất béo không no trong dầu ăn và cá, nên cho trẻ ăn cả mỡ động vật và dầu thực vật, khoảng 40 - 50gr mỗi ngày

Chất bột: Là chất cung cấp năng lượng chính cho cơ

thể chiếm 60 - 70% năng lượng có trong gạo, bột mì,

và sản phẩm chế biến, khoai, củ… Nên chọn lựa

những loại bột đường thô để cung cấp chất xơ tốt cho đường tiêu hóa và phòng chống béo phì

Can xi: Can xi rất cần thiết cho lứa tuổi dậy thì, nếu

được cung cấp đủ sẽ giúp xương chắc khỏe và độ đậm xương đạt mức tối đa giúp trẻ phát triển tốt về chiều cao và phòng được bệnh loãng xương sau này Mỗi ngày trẻ cần 1.000 - 1.200mg can xi Can xi có nhiều trong sữa, cả sữa bò và sữa đậu nành, các loại thủy

sản, xương cá (nên kho nhừ cá để có thể ăn cả xương).Nên uống 400 -500ml sữa/ ngày.

Chất sắt: Bé gái khi bước vào tuổi dậy thì cần lượng

sắt nhiều hơn bé trai do mất máu trong chu kỳ kinh nguyệt Nên bé trai chỉ cần 12 - 18 mg sắt/ngày trong

đó bé gái cần tới 20 mg sắt/ngày Chất sắt có nhiều trong thịt, phủ tạng động vật: gan, tim, bầu dục , lòng

đỏ trứng, đậu đỗ, rau xanh có nhiều vitamin C giúp hấp thu sắt tốt hơn… Nếu thiếu sắt trẻ sẽ bị thiếu máu gây ra các triệu chứng mệt mỏi, hay quên, buồn ngủ,

da xanh…

Các vitamin: Đây là những vi chất dinh dưỡng cần

thiết cho cơ thể Thiếu vitamin A có thể gây bệnh ở mắt, nhiễm khuẩn đường hô hấp và đường tiêu hóa; chậm phát triển chiều cao Khi thiếu vitamin C, quá trình tổng hợp collagen gặp trở ngại, làm giảm quá trình hình thành tế bào ở các thành mạch, mô liên kết, xương, răng, giảm sức đề kháng

Tuổi dậy thì phụ thuộc vào chủng tộc, điều kiện dinh dưỡng, yếu tố môi trường và xã hội Dậy thì sớm là sựphát triển các đặc tính sinh dục sớm hơn tuổi bình thường, đối với bé gái là dậy thì trước 8 tuổi, đối với

bé trai là dậy thì trước 9 tuổi Người ta còn phân biệt dậy thì sớm trung ương hay gọi là dậy thì sớm thật; dậy thì sớm ngoại biên hay gọi là dậy thì sớm giả không phụ thuộc hormon hướng sinh dục và dậy thì sớm một phần hay dậy thì sớm riêng lẻ, không hoàn toàn: phát triển sớm và riêng lẻ một đặc tính sinh dục thứ phát, không tiến triển hoặc tiến triển rất chậm Nguyên nhân của dậy thì sớm: do bệnh hệ thần kinh trung ương; do tiếp xúc hormon sinh dục; do yếu tố gia đình; do tăng sinh tuyến thượng thận bẩm sinh; nang buồng trứng; và tỷ lệ lớn không rõ nguyên nhân Triệu chứng phổ biến của bệnh dậy thì sớm ở trẻ gái là: có nụ vú, quầng vú hơi nhô và hơi nở rộng, có vài lông, môi lớn to ra, hoặc có kinh nguyệt

Khi phát hiện con gái dậy thì sớm cha mẹ nên đưa con

đi khám để chẩn đoán và điều trị bệnh dậy thì sớm chotrẻ Điều trị nhằm cải thiện chiều cao, ngưng trưởng thành sinh dục, giảm nguy cơ quan hệ sinh dục sớm vàlạm dụng tình dục, phòng tránh những rối loạn tâm lý

Đau xương khớp ở tuổi dậy thì

Trong giai đoạn xương phát triển nhanh của tuổi dậy thì, trẻ sẽ gặp những rối loạn về cơ xương

khớp đáng lo ngại Cha mẹ thường chủ quan cho rằng trẻ đang trong giai đoạn phát triển nên những biểu hiện đó là bình thường Nhưng thực tế đó có thể là dấu hiệu bệnh lý.

Đau chân: Trẻ có triệu chứng đau ở chân không rõ vị

trí; đau về đêm, ban ngày hoàn toàn bình thường, triệuchứng xảy ra trong vài ngày rồi hết hẳn, sau đó tái

diễn Những biểu hiện trên là triệu chứng của quá trìnhtăng trưởng mà y học gọi là đau tăng trưởng Đau tăngtrưởng có thể từ đau nhẹ gây cảm giác khó chịu

thoáng qua đến đau dữ dội Đau tăng trưởng thường bắt đầu sau ba tuổi và có thể kéo dài đến tuổi dậy thì Tuy nhiên, để loại trừ những trường hợp đau do bệnh

lý, cần đưa trẻ đi khám nếu thấy trẻ đi khập khiễng hoặc kèm theo sốt

Đau lưng: Khi bị đau lưng, trẻ rất có thể bị đau lưng

cơ năng hoặc bị bệnh về cột sống Những bệnh lý liên quan đến cột sống có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào

và bệnh lý thường gặp là vẹo cột sống vô căn

Đau khớp gối: Trẻ hay kêu đau đầu gối, thường gặp ở

trẻ vận động thể thao cường độ cao Rất có thể trẻ bị bệnh Osgood - Schlatter (viêm xương sụn vô khuẩn lồi

củ chày ở gối): Trẻ ở tuổi dậy thì, sụn tăng trưởng vùng lồi củ xương chày vẫn còn hoạt động nên bị kíchthích khi trẻ vận động gập duỗi gối, dẫn đến cốt hóa

xương sụn quá mức, gây phì đại lồi củ trước xương chày và gây đau.

Cần chọn môn thể thao phù hợp với tố chất và sở

thích của trẻ Ảnh: H.H Đau gót chân: Thường gặp ở bé trai hiếu động, vận

động nhiều Y học gọi là bệnh Sever (viêm xương sụn

vô khuẩn gót chân) Tuổi dậy thì, trẻ lớn nhanh, xương

vì thế cũng tăng trưởng nhanh hơn, trong khi gân cơ - dây chằng thì lại chậm hơn Vì thế, khi trẻ vận động,

hệ thống gân cơ - dây chằng vùng xương gót chân sẽ tạo một áp lực đè lên xương sụn gót chân và làm cho xương sụn này bị tổn thương

Đau cứng khớp, đau ửng đỏ kèm sưng: Rất có thể trẻ

đã bị viêm khớp dạng thấp thiếu niên Phần lớn bệnh diễn tiến trong vòng vài năm, cần điều trị tích cực bằng thuốc kháng viêm mạnh, thuốc ức chế miễn dịch

và vật lý trị liệu Một số trường hợp kéo dài qua tuổi trưởng thành và để lại di chứng nặng nề gây thoái hóa cứng khớp, đặc biệt là các khớp ngón tay, bàn tay.Ngoài ra, còn một số rối loạn cũng thường gặp ở tuổi dậy thì như bàn chân bẹt, hoại tử vô mạch chỏm

xương đùi, trượt chỏm xương đùi, bán trật khớp chè đùi, lõm ngực

Để phát triển tốt về thể chất và chiều cao, trẻ cần phải

có chế độ ăn uống hợp lý, đầy đủ các chất dinh dưỡng

và các yếu tố vi lượng, cụ thể là ăn nhiều rau quả, thịt

cá, uống nhiều sữa tươi Việc bổ sung canxi và

vitamin D rất cần thiết cho trẻ, nhất là khi trẻ vừa trải qua một căn bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc mắc

bệnh kháng vitamin D Cần chọn môn thể thao phù hợp với tố chất và sở thích của trẻ.

Bác sĩ Quang Nam Những bệnh dễ mắc ở em gái dậy thì

Dậy thì ở bé gái đánh dấu bằng hiện tượng thấy kinh lần đầu Từ đây bé dần trở thành thiếu nữ, rồi thành người phụ nữ trưởng thành có đầy đủ thiên chức của người phụ nữ Em gái ở lứa tuổi dậy thì,

cơ thể đang hoàn thiện và cũng phải đối mặt với những nguy cơ mắc bệnh phụ nữ nhiều hơn, nhất

là các bệnh dưới đây.

Hội chứng tiền kinh nguyệt: Là sự phối hợp những triệu chứng tâm lý và thể chất trong vài ngày trước khi

có kinh và đang trong kỳ kinh Hội chứng này có biểu hiện: tăng cân, nhức đầu, mắt húp, cương vú, lo lắng, mệt mỏi, không thể tập trung tư tưởng Mức độ nặng nhẹ khác nhau ở mỗi đối tượng và trong mỗi chu kỳ kinh Nguyên nhân của hội chứng này chưa được biết

rõ, nhưng có nhiều liên quan đến các hormon sinh dục

Vô kinh: Có hai thể vô kinh là vô kinh thứ phát và vô

Vô kinh thứ phát là sự mất kinh (khoảng 4 - 6 tháng) sau khi đã có kinh rồi Cũng có khi thấy kinh vài thángrồi lại mất vài tháng Nguyên nhân liên quan đến tâm

lý, căng thẳng thể lực (luyện tập thể thao quá mức), rốiloạn tiêu hóa

Vô kinh nguyên phát là hiện tượng có phát triển nhữngđặc tính giới thứ phát nhưng tới 16 tuổi, thậm chí hơn nữa vẫn không có kinh lần đầu Những trường hợp trên cần xem có phải đã bị vô kinh nguyên phát (có thể

do rối loạn nội tiết, cơ quan sinh dục nữ dị dạng hoặc kém phát triển, do sức khỏe kém và do các yếu tố tâm lý )

Rong kinh, rong huyết: Rong kinh là hành kinh kéo dài

hơn 1 tuần Rong huyết là hiện tượng ra huyết ở bộ phận sinh dục không phải do kinh nguyệt kéo dài hơn

1 tuần Giải thích cho tình trạng rong kinh, rong huyết này là do khi mới vào tuổi dậy thì, hoạt động của hệ nội tiết ở em gái chưa ổn định Có khi lượng estrogen

tăng cao nhưng lại không có hiện tượng phóng noãn; progesteron không được tiết ra cân đối với estrogen Tất cả điều đó khiến cho nội mạc tử cung dày lên mãi nhưng mạch máu không tăng trưởng kịp, không đủ máu nuôi dưỡng, bị hoại tử, bong ra từng mảng nhỏ, gây chảy máu kéo dài.

Bé gái tuổi dậy thì, nhất là bé gái có kinh, cần ăn

uống đủ chất.

Những trường hợp bị rong kinh, rong huyết nhẹ (máu không ra nhiều và không có hiện tượng thiếu máu) thì

hoạt động ổn định, hiện tượng này sẽ hết Trường hợp rong kinh, rong huyết ở mức độ trung bình (máu ra không nhiều, nhưng thiếu máu) thì phải dùng thuốc cóchứa estrogen và progesteron giúp cho chu kỳ kinh nguyệt ổn định Trường hợp rong kinh, rong huyết ở mức độ khá nặng (máu ra nhiều, thiếu máu) thì vẫn dùng thuốc có chứa estrogen và progesteron, nhưng dùng liều gấp đôi Nếu rong kinh, rong huyết nặng (máu ra nhiều gây mất máu cấp tính) phải tới bệnh viện để theo dõi và tiêm estrogen hay uống estradiol

để làm ngừng sự chảy máu cấp Tất cả các trường hợp phải dùng thuốc điều trị rong kinh, rong huyết cần phải theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa

Thống kinh: Là triệu chứng đau quặn từng cơn,

trướng bụng dưới, nặng nề ở vùng tiểu khung kèm theo nhức đầu, đau lưng, buồn nôn khi hành kinh Có hơn 50% em gái mới dậy thì bị triệu chứng này

Nguyên nhân gây thống kinh là do niêm mạc tử cung

tiết ra nhiều prostaglandin trong ngày hành kinh, đặc biệt là trong 48 giờ đầu (trường hợp này gọi là thống kinh nguyên phát); do thiếu vi chất hoặc do các bệnh

lý khác (gọi là thống kinh thứ phát) Thống kinh

không nguy hiểm, nhưng khiến các em thấy đau đớn, mệt mỏi, lo lắng và thiếu tự tin, ảnh hưởng tới sinh hoạt và học tập hàng ngày Tuy nhiên, tình trạng này

sẽ mất đi khi hệ nội tiết hoạt động ổn định hơn

Thiếu máu nhược sắc: Đó là biểu hiện của chứng

thiếu máu do thiếu sắt Ở tuổi vị thành niên, nhu cầu sắt ở em gái khoảng 2,4ml/ngày (gấp đôi bé trai) Tuy nhiên, do chế độ dinh dưỡng không cân đối, thậm chí thiếu chất, cộng với sự mất máu khi có kinh nguyệt, khiến các cô bé bị mất chất sắt Biểu hiện dễ nhận thấynhất là nước da xanh xao, thường xuyên mệt mỏi Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn tới thiếu máu Chứng thiếu máu nhược sắc cũng có thể do các bệnh đường ruột, do bị nhiễm giun đũa, giun tóc