ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN KINH TẾ BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG UEB Câu 1 Trắc nghiệm Hãy cho biết các câu hỏi sau đúng hay sai và giải thích tại sao sẽ gồm các câu hỏi khác nhau nhưng có liên quan đến các nội dung. Câu 2. Tự luận. Hãy phân tích, bình luận bình luận và liên hệ thực tế tại VIệt Nam. Câu 3. Tự luận. Phân tích thực trạng, lợi ích cho các thành phần và cho ví dụ liên hệ thực tế. Ôn tập Chương 1: Cơ sở lý luận kinh tế báo chí Chương 2: Ngành công nghiệp báo chí thế giới Chương 3: Đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về kinh tế báo chí Chương 4: Các mô hình kinh doanh cơ bản của kinh tế báo chí Chương 5: Phát triển kinh tế báo chí trên nền tảng kỹ thuật số, hội tụ và di động
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC PHẦN KINH TẾ BÁO CHÍ - TRUYỀN THÔNG
Câu 1 Trắc nghiệm: Hãy cho biết các câu hỏi sau đúng hay sai và giải thích tại sao?
sẽ gồm các câu hỏi khác nhau nhưng có liên quan đến các nội dung dưới đây, bao quát được các chương của môn học
1 1 câu về cạnh tranh trên thị trường báo chí - truyền thông
2 1 câu về pháp luật, chính sách của Việt Nam đối với hoạt động kinh tế báo chí - truyền thông
3 1 câu về hoạt động kinh tế tạo nguồn thu cho các cơ quan báo chí - truyền thông
4 1 câu về lựa chọn thị trường mục tiêu cho sản phẩm báo chí - truyền thông
5 1 câu về lập kế hoạch/chiến lược kinh doanh báo chí - truyền thông
6 1 câu về kinh tế báo chí trong kỷ nguyên số
Câu 2 Tự luận Hãy phân tích, bình luận bình luận và liên hệ thực tế tại VIệt Nam.
1 Các giải pháp phát triển kinh tế báo chí - truyền thông
2 Khó khăn, hạn chế trong quản lý báo chí - truyền thông tại Việt Nam
3 Giải pháp tăng nguồn thu cho các cơ quan báo chí - truyền thông
4 Vấn đề tư nhân hóa báo chí - truyền thông
Câu 3 Tự luận Phân tích thực trạng, lợi ích cho các thành phần và cho ví dụ liên hệ thực tế.
1 Phát triển mô hình tập đoàn báo chí - truyền thông tại Việt Nam
2 Các phương tiện truyền thông truyền thống – truyền thông xã hội
3 Xu hướng phát triển kinh tế báo chí - truyền thông: các sản phẩm
4 Xã hội hóa kinh tế báo chí - truyền thông
Chương 1: Cơ sở lý luận kinh tế báo chí
- Khái niệm kinh tế báo chí 15
Trang 2- Thị trường báo chí 26
- Đối tượng tiêu thụ thị trường báo chí 50
- Cạnh tranh trên thị trường báo chí 60
Chương 2: Ngành công nghiệp báo chí thế giới
- Sự hình thành và phát triển của lĩnh vực báo chí thế giới
- Bản chất của tập đoàn và ngành công nghiệp báo chí 78
- Kỷ nguyên số và thách thức với báo chí 86
Chương 3: Đường lối chính sách của Đảng và nhà nước về kinh tế báo chí
- Quản lý nhà nước về kinh tế báo chí 127
Chương 4L Các mô hình kinh doanh cơ bản của kinh tế báo chí
- Hoạt động quảng cáo và nguồn thu từ quảng cáo 147
- Hoạt động xã hội hóa 156
Chương 5: Phát triển kinh tế báo chí trên nền tảng kỹ thuật số, hội tụ
và di động
- Kinh tế báo chí trong kỷ nguyên số
-CÂU 1: TRẮC NGHIỆM
1. Cạnh tranh về nội dung là cạnh tranh quan trọng nhất trong thị trường báo chí
Không hẳn vì nội dung tốt mà đến muộn thì cũng không có giá trị, vì vậy ko thể nói nội dung
là quan trọng nhất mà chỉ dừng là là một trong những yếu tố quan trọng
Trang 32. Tổ chức tư nhân có thể thành lập cơ quan báo chí theo luật của Việt Nam
Sai vì Đối tượng được thành lập cơ quan chủ quản báo chí theo Điều 14 Luật Báo chí 2016 bao gồm :
• Cơ quan của Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức tôn giáo từ cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên, hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam được thành lập cơ quan báo chí
• Cơ sở giáo dục đại học theo quy định của Luật giáo dục đại học; tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ được tổ chức dưới hình thức viện hàn lâm, viện theo quy định của Luật khoa học và công nghệ; bệnh viện cấp
tỉnh hoặc tương đương trở lên được thành lập tạp chí khoa học.
3. Doanh thu từ báo in giảm nên, các cơ quan báo chí nên bỏ báo in để giảm chi phí Sai vì trong thời đại kỹ thuật số, tuy không còn phát triển mạnh mẽ, nhưng báo in vẫn thu hút một số lượng đối tượng, độc giả nhất định như những người trung niên, người già Bên cạnh
đó, báo in khác với báo điện tử ở một điểm là thông tin luôn được kiểm chứng
4. Một cơ quan báo chí nên chọn nhiều phân khúc thị trường
Sai vì tùy thuộc vào mục tiêu, sứ mệnh, chiến lược phát triển của cơ quan báo chí được thành lập và lựa chọn đối tượng khách hàng phù hợp Có thể chỉ một nhóm độc giả, hoặc nhiều nhóm độc giả
5. Việc triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát hành chí mới là quan trọng, không nhất thiết phải xây dựng chiến lược kinh doanh báo chí
Sai vì việc lập chiến lược kinh doanh có vị trí quan trọng hàng đầu vì kế hoạch này giải quyết những vấn đề rất lớn của cơ quan báo chí như: mục tiêu, định hướng phát triển và những cân đối chính về bố trí, sắp xếp sử dụng các nguồn lực, từ vốn đến nhân lực, tài sản khác một cách phù hợp
6. Hội tụ về nội dung trong truyền thông được hiểu là một nội dung được nhiều cơ quan báo chí đăng tải
Sai vì hội tụ về nội dung là các tác phẩm báo chí được trình bày dưới dạng đa phương tiện, kết hợp chữ viết, hình ảnh, âm thanh, video, blog, liên kết đến các trang video, audio trực tuyến…
CÂU 2: PHÂN TÍCH, BÌNH LUẬN VÀ LIÊN HỆ THỰC TẾ
Trang 41. Các giải pháp phát triển kinh tế báo chí:
• Đặt vấn đề: Theo kịp sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hoạt động kinh tế báo chí đã có những khởi sắc Tuy nhiên với bối cảnh tình hình quốc tế có những diễn biến phức tạp cùng với ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, thị trường báo chí đang phải đối mặt với nhiều khó khăn Hơn nữa, trong thời gian bùng nổ công nghệ, mạng xã hội hay hệ sinh thái truyền thông số, kinh tế báo chí lại càng gặp nhiều trắc trở Chính vì thế, các cơ quan báo chí cần phải có những giải pháp để phát triển hoạt động kinh tế tại Việt Nam
• Giải pháp + Ví dụ:
• Đổi mới quan điểm nhận thức về vai trò, vị trí của kinh tế trong hoạt động báo chí truyền thông ở nước ta Trong xã hội phát triển, các hoạt động báo chí mang lại giá trị
kinh tế rất đa dạng, phong phú nên cần được bổ sung vào hệ thống chức năng của báo chí truyền thông Truyền thông đã trở thành một ngành công nghiệp đóng góp lớn cho nền kinh tế quốc dân Đây là ngành công nghiệp mang hàm lượng chất xám cao, hao phí nhiên liệu nhân công ít và hiệu suất tỷ suất doanh thu rất lớn
Đánh giá dựa trên những tiêu chí kinh tế như báo cáo tài chính, chiến lược marketing, là cách nhận diện chính xác giá trị của truyền thông Cơ quan báo chí sẽ trở nên thiếu biện chứng nếu không gắn kết phát triển kinh tế vào hoạt động nội dung thông tin tuyên truyền Đổi mới quan điểm về vai trò của kinh tế truyền thông là cơ sở để hoạch định chiến lược lâu dài, là con đường để “xóa bỏ bao cấp” trong hoạt động báo chí
Quá trình phát triển kinh tế truyền thông những năm gần đây là cơ sở để khẳng định xu hướng báo chí truyền thông làm kinh tế là tất yếu Ví dụ: Theo Báo cáo e-Conomy SEA năm 2020, chỉ tính riêng cấu phần kinh tế số Internet/nền tảng, Việt Nam đã đạt 14 tỷ USD, đứng thứ 3 ASEAN, nhưng là nước có tốc độ tăng trưởng trong lĩnh vực này cao nhất với mức tăng 16%, nước có mức tăng cao tiếp theo là Indonesia với 11%, và Thái Lan 7% (xem hình) Báo cáo này cũng dự báo đến năm 2025 kinh tế số Internet/nền tảng Việt Nam sẽ đạt mức 52 tỷ USD Có thể nói, cùng với các trang thương mại điện tử thì báo chí cũng đang được thương mại hóa, tham gia vào kinh tế số, phát triển chuyển đổi số trong kinh tế báo chí
• Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước là quan trọng trong việc phát triển kinh tế báo chí - truyền thông
Một, triển khai và hiện thực hóa các định hướng của Đảng, văn bản pháp luật của Nhà nước một cách sâu sát, phù hợp thực tiễn Hai, quản lý báo chí truyền thông theo hướng chủ động
Ba, không ngừng hoàn thiện chiến lược phát triển báo chí truyền thông, trong đó có hoạt động kinh tế truyền thông Bốn, hoàn chỉnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan
Trang 5đến báo chí - truyền thông, chuyển từ dạng luật khung sang luật chi tiết, bám sát và phù hợp với thực tiễn Năm, nâng cao tính “pháp trị” trong quản lý báo chí Sáu, nghiên cứu, đánh giá lại việc triển khai mô hình tự chủ tài chính cho các cơ quan báo chí và từng bước nhân rộng Bảy, nắm bắt, chi phối và sử dụng tốt các năng lực hoạt động truyền thông ngoài khu vực Nhà nước Tám, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhận thức và năng lực quản lý kinh
tế của đội ngũ cán bộ quản lý, phóng viên các cơ quan báo chí Chín, xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế báo chí Mười, tăng cường tìm hiểu kinh tế báo chí truyền thông thế giới, tiếp thu, chọn lọc kinh nghiệm để phát triển kinh tế báo chí truyền thông ở nước ta
Ví dụ: Dưới sự lãnh đạo của Ðảng, trong những năm qua, hệ thống báo chí, truyền thông
đã góp phần to lớn vào việc tổ chức thực hiện đường lối đổi mới của Ðảng, pháp luật của Nhà nước Việt Nam, thật sự đóng vai trò là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa,
xã hội, con người, khoa học, kỹ thuật, bảo vệ Tổ quốc Ðặc biệt, báo chí, truyền thông trở thành vũ khí quan trọng trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, quan liêu, tệ nạn xã hội Hơn 70% số các vụ việc tham nhũng, lãng phí được phát hiện, xử lý là
do báo chí, truyền thông phát hiện Thông qua phản ánh dư luận xã hội, phân tích, đánh giá nguyên nhân và các bài học từ các vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, báo chí, truyền thông đã góp phần răn đe, cảnh báo, ngăn chặn một phần tệ nạn tham nhũng, tiêu cực trong xã hội, giáo dục cán bộ, đảng viên sống trong sáng, gương mẫu thực hiện chủ trương, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước
• Kết luận : Kinh tế báo chí Việt Nam gần đây đang có những cơ hội chuyển mình nhờ vào các thuận lợi, thời cơ, tuy nhiên, bên cạnh đó cũng là những khó khăn và thách thức vẫn còn tồn tại nên việc đưa ra các giải pháp cơ bản kịp thời là cần thiết
2. Khó khăn, hạn chế trong quản lý báo chí tại Việt Nam:
• Đặt vấn đề: Để theo kịp sự phát triển kinh tế - xã hội, kinh tế báo chí đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ Tuy nhiên với bối cảnh tình hình quốc tế có những diễn biến phức tạp cùng với ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, thị trường báo chí đang phải đối mặt với nhiều khó khăn Thêm vào đó là sự bùng nổ của kỉ nguyên kĩ thuật số khiến các cơ quan báo chí tìm kiếm một mô hình phát triển kinh tế mới Trước tình hình đó, nhiều thách thức đang đặt ra cho kinh tế báo chí Việt Nam
• Khó khăn + Ví dụ:
• Thứ nhất, kinh tế báo chí – truyền thông chưa được nhận diện, thấu hiểu và phát huy hết tiềm năng, lợi thế Các cơ quan báo chí chưa được đối xử công bằng và thụ hưởng
quyền lợi như một doanh nghiệp, tư duy quản lý kinh tế vẫn bao cấp, trì trệ Một số cơ quan báo chí đang phát triển kinh tế nhưng vẫn còn manh mún Hoạt động kinh tế chưa được thừa nhận như chức năng của báo chí truyền thông Theo báo cáo của Bộ Thông tin
Trang 6và Truyền thông, tính đến năm 2021, có gần 300/850 cơ quan báo chí tự chủ về tài chính, tuy nhiên, chỉ có một số ít trong đó tự chủ thật sự độc lập hoàn toàn về tài chính, còn lại chủ yếu vẫn được nhà nước “bao cấp” theo một mức độ nào đó
• Thứ hai, báo chí trên thế giới đang thay đổi mạnh mẽ về quy trình sản xuất, phát
hành, tiếp nhận thông tin, mục đích sản xuất, nội dung, thể loại,… Tuy nhiên, những người làm báo, quản lý cơ quan báo chí và người đọc chưa hình dung, nắm bắt và đón nhận bước ngoặt này Ngày nay, người đọc có thể cập nhật tin tức một cách miễn phí thông qua các trang mạng xã hội như Facebook, Tiktok, , các kênh truyền thông báo chí điện tử VietnamNet, VnExpress, Điều này dẫn đến nỗi quan ngại về sự hết thời của các loại hình báo chí truyền thống Năm 2020, cả nước đã giảm 71 cơ quan báo chí Đặc biệt,
do COVID-19 nên doanh thu của báo chí giảm, nhất là ở khối báo in, nhiều báo giảm doanh thu đến 70% Ví dụ như Thời báo Doanh nhân, báo Màn ảnh Sân khấu, Cựu chiến binh Thủ đô; các tạp chí Giáo dục Thủ đô,
• Thứ ba, hệ thống pháp lý, cơ chế, chính sách về báo in chưa theo kịp thực tế Công
tác điều hành còn nhiều hạn chế, yêu cầu “xóa bỏ bao cấp” cần giải quyết kịp thời Ví dụ, các bộ Luật hiện nay của Việt Nam liên quan đến kinh tế báo chí còn quá nhiều thủ tục,
gò bó đến mức cơ quan chịu trách nhiệm cung cấp thông tin chính thức cho báo chí như Thông tấn xã Việt Nam cũng phải xin phép xuất bản bản tin thông tấn
• Thứ tư, mong mỏi của nhiều đối tượng, hệ thống tư nhân tham gia vào báo chí cần được tháo gỡ, tạo điều kiện bằng quy định của Nhà nước Trong lĩnh vực giáo dục - đào
tạo và khoa học - công nghệ, hiện có hơn 80 trường đại học tư thục, trường đại học có vốn đầu tư nước ngoài và hàng chục viện, trung tâm nghiên cứu ngoài công lập Các đơn
vị này đều có nhu cầu ra tạp chí, tập san để thông tin về hoạt động của mình, công bố và trao đổi về kết quả nghiên cứu của mình
• Thứ năm, khoảng cách phát triển giữa báo chí Việt Nam và thế giới còn xa, tụt hậu công nghệ, chất lượng nội dung, hiệu quả kinh tế báo chí chưa cải thiện Thương hiệu
báo chí Việt Nam mờ nhạt, bản sắc báo chí Việt Nam nhiều khoảng trống Ví dụ, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm truyền thông mới của báo chí Việt Nam còn ít, chẳng hạn như công nghệ quảng cáo programmatic advertising, native advertising, các công cụ đo đếm và theo dõi truy cập/người sử dụng hiện đại và minh bạch – trọng tâm của báo chí thế giới trong vài năm qua
• Kết luận: Kinh tế báo chí Việt Nam gần đây đang có những cơ hội chuyển mình nhờ vào các thuận lợi, thời cơ, tuy nhiên, bên cạnh đó cũng là những khó khăn và thách thức vẫn còn tồn tại và cần được phải có những giải pháp kịp thời
3. Giải pháp tăng nguồn thu cho các cơ quan báo chí:
Trang 7• Đặt vấn đề: Với bối cảnh tình hình quốc tế có những diễn biến phức tạp cùng với ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, thị trường báo chí đang phải đối mặt với nhiều khó khăn để có thể tồn tại và phát triển Hơn nữa, vấn đề tự chủ tài chính đang trở nên nhức nhối với nhiều cơ quan báo chí hiện nay nên việc đưa ra các giải pháp nhằm tăng nguồn thu cho các cơ quan là cần thiết
• Giải pháp + Ví dụ:
• Thứ nhất, cải tiến mạnh mẽ nội dung, vừa đảm bảo tôn chỉ-mục đích, vừa mang đậm tính dân sinh, phản ánh sâu sát cuộc sống Tại báo Người Lao Động, tiêu chí thông tin
không chỉ là “mới - nhanh- hấp dẫn” mà còn “trách nhiệm và nhân văn” Bên cạnh đó, góc nhìn của các bài viết cần độc đáo, mới mẻ, sáng tạo, nhân văn, theo hướng “không chỉ cung cấp thông tin mà còn cung cấp góc nhìn”
• Thứ hai, đảm bảo tờ báo có mặt trên sạp ở những khu vực đông dân cư, rộng khắp trên cả nước Điều này không chỉ giúp cơ quan báo chí tăng nguồn thu từ phát hành mà
còn tạo động lực thu hút nguồn quảng cáo Ví dụ: Hầu hết chủ sạp báo đều gặp khó khăn khi người dân chuyển qua đọc báo mạng Một trong những nguyên nhân nhiều người không còn mặn mà mở sạp bán báo bởi chi phí thuê địa điểm cao, trong khi lượng độc giả đọc báo giấy giảm mạnh
• Thứ ba, xây dựng kế hoạch tiếp thị, chủ động đến với khách hàng thay vì chỉ “ngồi chờ sung rụng” như trước Khách hàng ở đâu thì báo chí phải tìm cách tiếp cận họ ở đó.
Điều đấy không chỉ có ý nghĩa về mặt kênh thông tin, nền tảng truyền thông, mà là phương pháp tư duy xây dựng nội dung và sản xuất sản phẩm báo chí phù hợp với tâm lý, nhu cầu của khách hàng.Ví dụ:
• Thứ tư, hoạt động xã hội - từ thiện cần quan tâm nhiều hơn Với cách làm công khai,
minh bạch, các hoạt động từ thiện - xã hội sẽ góp phần củng cố và phát triển thương hiệu
cơ quan báo chí Từ đó, sẽ góp phần thu hút các nguồn lực cho sự phát triển trong tương lai Ví dụ: Có thể kể đến rất nhiều chương trình như: Địa chỉ cần giúp đỡ của Báo Quảng Trị, Quỹ Tấm lòng vàng của Báo Lao động Năm 2021, báo Dân trí đã giúp đỡ hơn 20 hoàn cảnh khó khăn tại tỉnh Hà Tĩnh với số tiền gần 5 tỷ đồng Trong đại dịch Covid-19, báo Dân trí, Vietnamnet, Sài Gòn Giải phóng, Công an thành phố Hồ Chí Minh… đã kêu gọi được nhiều tấm lòng vàng quan tâm đến những mảnh đời kém may mắn
• Thứ năm, các cơ quan báo chí có thể liên kết, hỗ trợ nhau Chẳng hạn như việc các
báo điện tử thu phí truy cập Nếu không có sự liên kết giữa các báo sẽ khá khó khăn để đi đến thành công vì người đọc có thể từ bỏ những báo thu phí để chuyển sang đọc những báo miễn phí Ví dụ: Báo Người Lao Động hiện nay áp dụng thu phí đọc báo điện tử Chỉ với 100.000 đồng, độc giả được quyền truy cập tất cả chuyên mục suốt 30 ngày Trước
Trang 8đó, báo điện tử VietnamPlus của Thông Tấn Xã Việt Nam đã thử nghiệm từ năm 2012 và chính thức thu phí kể từ tháng 11-2018 Theo giới thiệu, các bài viết thu phí của VietnamPlus có nội dung phân tích chuyên sâu, phỏng vấn độc quyền… do tòa soạn tự sản xuất hoặc dịch lại theo nhượng quyền của các đơn vị báo chí lớn trên thế giới Ngày 29-3-2021, Ngày Nay là tạp chí điện tử đầu tiên ở Việt Nam thu phí người đọc Để có thể đọc và lưu trữ những bài báo trong chuyên mục "Special Today" trên Tạp chí điện tử Ngày Nay, bạn đọc trả phí là 10.000 đồng/tuần hay 25.000 đồng/tháng
• Thứ sáu, thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, tìm kiếm đối tác, chuẩn
bị nguồn lực để phát triển báo điện tử và các kênh mạng xã hội, tạo nguồn thu lâu dài.
Tận dụng sức mạnh của từng công cụ đang có để tạo ra sức mạnh tổng hợp, đẩy mạnh nguồn thu, phát triển lâu dài Ví dụ: VietnamPlus đã tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất báo chí Sử dụng tự động hóa và trí tuệ nhân tạo vào việc sản xuất các sản phẩm báo chí như Infogram, Flourish (sản xuất infographics), Wochit (sản xuất video), Vbee (biến văn bản thành giọng nói - text to speech), công cụ xác thực thông tin (fact-check)… Năm 2018, VietnamPlus đã trở thành cơ quan báo chí chính thống đầu tiên
sử dụng Chatbot, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tương tác với độc giả Hiện VietnamPlus đang hợp tác với Taboola, công ty Native Ads hàng đầu thế giới, để áp dụng công nghệ tòa soạn thông minh, tự động giới thiệu tin tức cho độc giả dựa trên hành vi của chính người dùng, tiến tới cho phép người dùng tự cá nhân hóa trang tin
• Thứ bảy, xây dựng, phát triển thương hiệu cá nhân các nhà báo đang công tác tại cơ quan và thương hiệu cơ quan báo chí Trong lĩnh vực báo chí, mối quan hệ giữa thương
hiệu tổ chức và thương hiệu cá nhân khá chặt chẽ, có tác động qua lại Bởi vậy, nếu cá nhân các nhà báo có thương hiệu thì cơ quan báo chí của cá nhân ấy cũng sẽ được biết đến nhiều hơn Điều này góp phần làm tăng nguồn lực, nâng cao nguồn thu trong tương lai Ví dụ: Có thể kể đến nhà báo Nguyễn Tuấn Anh-Trưởng ban Sinh viên Việt Nam, báo Tiền phong Trong hơn 20 năm làm báo, anh đã tự xây dựng thương hiệu riêng của bản thân qua việc trực tiếp phụ trách các dự án truyền thông lớn của tòa soạn với các đối tác
uy tín như Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Liên minh châu Âu (EU), Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) hay viết những cuốn sách "Trường học hay Trường đời" , "Xây dựng thương hiệu cá nhân để tự bán mình với giá cao nhất" được nhiều độc giả yêu thích
• Thứ tám, đào tạo nguồn nhân lực theo hướng vững chính trị, giỏi nghiệp vụ, tinh thông công nghệ; đào tạo “phóng viên đa nhiệm”: vừa viết, vừa chụp ảnh, vừa quay phim Việc phóng viên có thể làm nhiều công việc sẽ giúp tiết kiệm nguồn chi phí cho cơ
quan báo chí, đồng thời cũng đem lại nguồn nhân lực chất lượng cao và từ đó năng suất làm việc của họ sẽ đem lại hiệu quả lớn Ví dụ: Từ năm 2013, Báo Tuổi Trẻ đã liên tục
Trang 9mở những lớp tập huấn cách làm báo mới, hướng đến một tòa soạn hội tụ Đặc biệt kỹ năng khai thác thông tin, kỹ năng thể hiện bài viết, kỹ năng truyền tin, Từ phóng viên tại hiện trường đến các biên tập viên “hiểu ý” nhau, cho ra những sản phẩm báo chí vừa nhanh, vừa đạt chất lượng Cái quan trọng đáp ứng được thị hiếu của bạn đọc trong thời buổi bùng nổ thông tin, thường xuyên “lướt” trên điện thoại”
• Kết luận: Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, báo chí - truyền thông đang ngày càng khởi sắc, tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của mình trong đời sống văn hóa
- xã hội Cùng với các giải pháp cải thiện, tạo thêm nguồn thu, các cơ quan báo chí sẽ ngày càng có những bước phát triển
4. Vấn đề tư nhân hóa báo chí:
• Đặt vấn đề: Hiện nay, tại Việt Nam, luật pháp chưa cho phép báo chí tư nhân Tuy nhiên, Luật Báo chí 2016 đã cho phép báo chí được liên kết với các đơn vị thuộc các thành phần kinh tế khác đủ năng lực Vấn đề là Luật Báo chí 2016 chưa quy định cụ thể
về việc liên kết này, chỉ giới hạn về phạm vi nội dung mà không quy định rõ hình thức
Từ đó dẫn đến nhiều hiện tượng biến tướng, lách luật và đó chính là biểu hiện “tư nhân hóa báo chí”
• Tư nhân hóa báo chí:
• Định nghĩa: “tư nhân hóa báo chí” là việc cơ quan báo chí không tự chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động; thực hiện liên doanh liên kết theo hướng người đứng đầu cơ quan báo chí buông lỏng quản lý, chuyển giao quyền kiểm soát một phần nội dung cho đối tác để đổi lấy lợi ích liên kết
• Biểu hiện: tư nhân hóa báo chí có các biểu hiện
• Về hình thức: chủ yếu xuất hiện trên loại hình điện tử Có trường hợp giao diện chuyên trang của báo, tạp chí điện tử giống y nguyên hoặc có mẫu nhận diện giống, gây nhầm lẫn với trang thông tin điện tử tổng hợp của đối tác liên kết (Logo nhận diện giống nhau; Tên các chuyên mục giống nhau; Trang thông tin điện tử của đối tác ghi mập mờ,
có tên miền giống hoặc gần giống tên miền báo, tạp chí điện tử, chuyên trang điện tử) (thay bằng ví dụ cụ thể)
• Về nội dung: Báo, tạp chí điện tử, chuyên trang điện tử thể hiện là công cụ “rửa nguồn” tin cho trang thông tin điện tử tổng hợp đăng những tin, bài thời sự, xã hội, giải trí, giật gân, câu khách Ví dụ:
• Về kỹ thuật: máy chủ, địa chỉ IP của trang chủ, chuyên trang có cùng địa chỉ với máy chủ, IP của đối tác liên kết Cơ quan báo chí sử dụng hệ thống kỹ thuật của đối tác và đối tác có quyền truy cập, đưa tin, chỉnh sửa, gỡ bài trên hệ thống Ví dụ:
Trang 10• Về hoạt động tác nghiệp: Cấp giấy giới thiệu cho cộng tác viên (người của đối tác liên kết) ghi là phóng viên của cơ quan báo chí, dẫn đến việc người của đối tác liên kết (công
ty truyền thông) đi tác nghiệp như phóng viên cơ quan báo chí Ví dụ:
• Về tổ chức: “Phân lô, bán nền”, giao khoán các chuyên trang, chuyên mục cho nhà báo, phóng viên, văn phòng đại diện, đối tác liên kết Giao chuyên trang, chuyên mục cho văn phòng đại diện, nhóm phóng viên hoặc đối tác chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động
Ví dụ:
• Về lợi ích kinh tế: “Tư nhân hoá” báo chí xảy ra khi lợi ích đối với cơ quan báo chí nhỏ hơn so với lợi ích mà đối tác liên kết thu được Dẫn chứng, một tờ báo lớn, tổng doanh thu được tính vào khoảng 120 tỷ đồng/năm Nhưng khi tờ báo này hợp tác với một trang tin điện tử, để trang tin này “rửa nguồn” thì tổng tiền mà họ nhận được mỗi năm chỉ khoảng 2 tỷ đồng (tên báo cụ thể)
• Về lợi ích khác (thương hiệu của cơ quan báo chí, cơ hội nâng cao trình độ nghiệp vụ cho phóng viên… ), chưa thấy mối liên hệ giữa việc liên kết các đối tác truyền thông với việc phát triển thương hiệu của cơ quan báo chí Ví dụ:
• Cách khắc phục tình trạng này là cơ quan báo chí phải kiểm soát tuyệt đối nội dung, định hướng nội dung trước chứ không phải chờ tư nhân viết bài xong mới duyệt Cơ quan báo chí phải là người “cầm lái” chứ không phải tư nhân
• Ví dụ: Theo xu thế của thời đại, việc thực hiện xã hội hóa các hoạt động báo chí hiện nay đang được đẩy mạnh, trong đó có việc cho phép các công ty tư nhân tham gia vào các công đoạn xây dựng nội dung, phụ trách phát hành và tiếp thị cho các tờ báo và tạp chí Chủ trương này đã dẫn đến việc ra đời của các công ty tư nhân, tham gia trực tiếp vào việc sản xuất, phát hành và tiếp thị cho các ấn phẩm, các chương trình phát thanh, các kênh truyền hình, các mạng thông tin và thậm chí, cả các đài truyền hình như công ty NVV, công ty SFM, FPT, BHD, DV Tuy nhiên, luật pháp Việt Nam hiện nay không cho phép việc tư nhân hóa báo chí nhưng vẫn có tình trạng "báo hóa" tạp chí, "báo hóa" trang thông tin điện tử tổng hợp Năm 2022, Bộ Thông tin và Truyền thông bước đầu phát hiện, xác định khoảng 30 cơ quan báo chí có dấu hiệu "báo hóa" tạp chí, biểu hiệu "tư nhân hóa" báo chí Kết quả đã ban hành 11 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 616,5 triệu đồng bao gồm Tạp chí Thương gia, Tạp chí Môi trường và Cuộc sống, Tạp chí Doanh nghiệp và Tiếp thị, Tạp chí Đời sống và Pháp luật, Tạp chí điện tử Tri thức, Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo, Tổng biên tập Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo, Tạp chí Kinh doanh và Biên mậu Việt Nam, ) Các tạp chí này có xu hướng tác nghiệp, xuất bản tin tức theo hướng gây hiểu nhầm Một số cơ quan báo chí trong quá trình liên kết đã giao chuyên trang, chuyên mục cho văn phòng đại diện, nhóm phóng viên hoặc đối tác hợp tác chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động, thực hiện liên doanh, liên