KẾ HOẠCH BÀI DẠY HỌC KÌ II CHỦ ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI Môn Ngữ văn, lớp 91,2,4 Thời gian thực hiện 10 tiết ( Tiết 91 đến 100 Tuần KẾ HOẠCH BÀI DẠY HỌC KÌ II CHỦ ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI Môn: Ngữ văn, lớp 91,2,4 Thời gian thực hiện: 10 tiết ( Tiết 91 đến 100 Tuần 19,20) Nội dung kiến thức: Bàn về đọc sách Nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống Cách làm bài nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí MỤC TIÊU CHUNG Hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc sách và cách chọn sách, cách đọc sách sao cho có hiệu quả. Đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận của một sự việc hiện tượng đời sống. HS nắm được đối tượng của kiểu bài nghị luận về một sự việc đời sống cách làm bài nghị luận về 1 sự việc hiện tượng đời sống.Yêu cầu cụ thể khi làm bài nghị luận về một sự việc hiện tượng trong đời sống Đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận của một vấn đề tư tưởng đạo lí. nắm được cách làm bài nghị luận tư tưởng đạo lí. Văn bản 19,20) Nội dung kiến thức Bàn về đọc sách Nghị luận về một sự việc hiện tư.
Trang 1KẾ HOẠCH BÀI DẠY HỌC KÌ II
CHỦ ĐỀ
NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
Môn: Ngữ văn, lớp 91,2,4
Thời gian thực hiện: 10 tiết ( Tiết 91 đến 100- Tuần 19,20)
Nội dung kiến thức:
Bàn về đọc sáchNghị luận về một sự việc hiện tượng đời sốngCách làm bài nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sốngNghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí
MỤC TIÊU CHUNG
- Hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc đọc sách và cách chọn sách, cáchđọc sách sao cho có hiệu quả
- Đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận của một sự việc hiện tượng đời sống
HS nắm được đối tượng của kiểu bài nghị luận về một sự việc đời sống cáchlàm bài nghị luận về 1 sự việc hiện tượng đời sống.Yêu cầu cụ thể khi làm bàinghị luận về một sự việc hiện tượng trong đời sống
- Đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận của một vấn đề tư tưởng đạo lí
nắm được cách làm bài nghị luận tư tưởng đạo lí
- Năng lực chung: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tự quản bản thân.
- Năng lực chuyên biệt:
+ Đọc hiểu một văn bản nghị luận: bố cục, vấn đề NL, luận điểm, PPLL …
+ Đọc mở rộng văn bản NLXH, xác định vấn đề NL, luận điểm, bố cục …
+ Viết: rèn luyện thêm cách viết một văn bản nghị luận Viết đoạn văn thể hiệnnhững quan điểm suy nghĩ về tầm quan trọng của việc đọc sách
3/Về Phẩm chất
Yêu sách, thích đọc sách, báo, tìm tư liệu trên mạng Intenet để mở rộng hiểu biết, cóphương pháp đọc sách hiệu quả
II Thiết bị dạy học và học liệu :
- Chuẩn bị của gv: SGK, G/A
1
Trang 2- Chuẩn bị của hs: SGK Bài soạn
III Tiến trình dạy học
1/Hoạt động 1: Mở đầu
a.Mục tiêu: tạo hứng thú học tập cho hs, giúp hs xác định được nội dung cơ bản của
bài học
b.Nội dung: Tìm những câu danh ngôn nói về vai trò của sách?
c.Sản phẩm : hs chuẩn bị trước, trả lời ( Một quyển sách tốt là một người bạn hiền.
Sách mở ra trước mắt ta chân trời mới… )
d.Tổ chức thực hiện: gv nêu câu hỏi, hs suy nghĩ, trả lời, gv kết luận, dẫn vào bài
mới
Thật vậy Sách mở ra trước mắt ta chân trời mới… Để hiểu rõ cách chọn sách vàphương pháp đọc sách hiệu quả hôm nay chúng ta học bài: Bàn về đọc sách của ChuQuang Tiềm
2/Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:
Mục tiêu: giúp hs nắm đôi nét về tác giả, tác phẩm, phân tích nội dung, nghệ thuật, rút ra ý nghĩa của văn bản
Tổ chức thực hiện Nội dung Sản phẩm
hiện yêu cầu của GV
- Bước 3: Báo cáo, thảo
Đọc chậm rãi như lời tâm tình
trò chuyện của 1 người đang
chia sẻ kinh nghiệm thành
công hay thất bại của mình
trong thực tế với người khác
Em hãy nêu hiểu biếtcủa mình về tác giả?
Nêu xuất xứ của vb?
Vb bàn về vấn đề gì?
Trình bày bằng ptbđnào? Từ đó xác
định kiểu vb ?
Xác định hệ thốngcác luận điểm?
-Vấn đề đọc sáchđươc trình bày thànhmấy luận điểm?
-Tóm tắt ngắn gọnnội dung của từng
I.Tìm hiểu chung.
1/Tác giả:
- GS-TS Chu Quang Tiềm(1897-1986)
- Nhà mĩ học, lí luận Vănhọc lớn của Trung Quốc.2/Văn bản:
- Xuất xứ: Trích trong cuốn
“Danh nhân Trung Quốc bàn
về niềm vui nỗi buồn củaviệc đọc sách” GS Trần Đình
Sử dịch)
- Kiểu văn bản: Nghị luận(Lập luận giải thích 1 vấn đềXH)
- Bố cục:
+ Từ đầu…phát hiện thế giớimới -> Khẳng định tầm quantrọng, ý nghĩa của việc đọcsách
+Tiếp tự tiêu hao lực lượng-> Các khó khăn, nguy hại
dễ gặp cuả việc đọc sách2
Trang 3GV yêu cầu HS đọc phần đầu.
Gv nêu câu hỏi
- Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ: Hs suy nghĩ, trả lời câu
hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi HS trả lời, HS
thể làm cuộc trường chinh
vạn dặm trên con đường học
vấn đi phát hiện thế giới mới
->Muốn tiến lên trên con
đường học vấn, không thể
không đọc sách
*Tri thức về TV, về vb giúp
em có kĩ năng sd đúng và hay
ngôn ngữ dân tộc trong nghe,
đọc, nói và viết, kĩ năng đọc
-hiểu các loại vb trong văn hoá
đọc sau này của bản thân
? Vậy đối với conđường phát triển củanhân loại, sách có 1 ýnghĩa ntn? Tìm dẫnchứng minh họa
? Từ những lí lẽ trêncủa tác giả, em hiểu
gì về sách và lợi íchcủa việc đọc sách?
? Nhận xét về cáchlập luận của nhà văn?
(Lập luận chặt chẽ,dẫn chứng tiêu biểu)
? Những cuốn SGK các em đang học có
phải là những “di sản tinh thần” vô giá
II Tìm hiểu văn bản:
1 Nội dung a/Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách.
- Đọc sách là con đườngquan trọng của học vấn.+ Sách đã ghi chép cô đúc vàlưu truyền mọi tri thức mọithành tựu mà loài người tíchluỹ được qua từng thời đại.+ Sách trở thành kho tàngquí báu là di sản tinh thầncủa loài người
=>Đọc sách là con đườngtích luỹ, nâng cao vốn trithức
b/ Khó khăn nguy hại hay
3
Trang 4NV2: Khó khăn nguy hại
hay gặp của việc đọc sách
hiện nay.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm
vụ
Hs đọc tiếp phần 2, chú ý 2
đoạn văn so sánh:…giống như
ăn uống, giống như đánh trận
Gv nêu câu hỏi
- Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ: Hs suy nghĩ, trả lời câu
hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi HS trả lời, HS
- Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ: Hs suy nghĩ, trả lời câu
hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi đại diện nhóm
về cách đọc chuyênsâu, không chuyênsâu? Đọc lạc hướng
là gì?
3)Nhận xét gì về nộidung và cách trìnhbày từng nhận xét,đánh giá của tác giả?
Từ đó, em có liên hệ
gì đến việc đọc sáchcủa mình?
? Theo tg, pp đọcsách có mấy yêu cầu?
Chỉ ra?
? Theo tác giả, muốntích luỹ học vấn, đọcsách hiệu quả cần lựachọn sách ntn?
? Tg đã dùng cáchnói ví von nhưng rất
cụ thể cách đọc sáchkhông có suy nghĩ,nghiền ngẫm ntn? ýnghĩa của hình thức
so sánh đó?
? Tại sao các học giả chuyên môn vẫn cần phải đọc sách
gặp của việc đọc sách hiện nay.
Hai nguy hại thường gặp:
- Sách nhiều khiến ta kochuyên sâu, (ham đọcnhiều mà không thể đọc kĩchỉ đọc qua loa, hời hợt nênđọng lại chẳng được baonhiêu)
- Sách nhiều khiến người đọclạc hướng, lãng phí thời gian
và sức lực trên những cuốnsách không thật có ích
=>Không đọc sách lung tung
- Chọn sách nên hướng vào 2loại: sách phổ thông và sáchchuyên môn
* Cách đọc sách có hiệu quả.
- Ko nên đọc lướt qua, đọcchỉ để trang trí bộ mặt màphải vừa đọc, vừa suy nghĩnhất là đối với các sách cógiá trị
- Không nên đọc một cáchtràn lan mà cần đọc có kế4
Trang 5Gv nêu câu hỏi
-Bước 2: Thực hiện nhiệm
vụ: Hs suy nghĩ, trả lời câu
hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi HS trả lời, HS
Cách đọc đúng đắnnên như thế nào?
Tác hại của việc đọchời hợt được t/g chếgiễu ra sao?
Nhận xét về cách trìnhbày lí lẽ của t/giả?
Từ đó em thu nhậnđược gì từ những lờikhuyên này?
Qua VB hãy rút ranhững nét đặc sắc vềnghệ thuật?
Nêu ý nghĩa văn bản?
Nêu cảm nghĩ của emkhi học xong VB?
Đọc ghi nhớQua VB rút ta bài họccho bản thân về đọcsách?
hoạch
=>Đọc sách đâu chỉ là viêchọc tập tri thức , đó còn làchuyện rèn luyện tính cách,chuyện làm người
2 Nghệ thuật:
- Cách trình bày xác đáng,
thấu tình, đạt lý
- Ptích cụ thể, dẫn dắt tựnhiên
- Giọng điệu trò chuyện, tâmtình
- Cách viết sinh động, thú
vị, giàu h/ảnh, so sánh, đối chiếu gần gũi=> thuyết phục
- Bố cục chặt chẽ, hợp lý
3.Ý nghĩa văn bản:
Tầm quan trọng, ý nghĩa củaviệc đọc sách và cách lựachọn sách, cách đọc sách saocho hiệu quả
*Ghi nhớ/SGK
Hoạt động 4: Vận dụng
*Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học.
* Nội dung : Giới thiệu với các bạn về 5 cuốn sách mà em yêu thích.
*Sản phẩm của hs: Đắc nhân tâm, Hạt giống tâm hồn, Quà tặng cuộc sống…
*Tổ chức thực hiện: gv nêu câu hỏi, hs suy nghĩ, trình bày, gv nhận xét, kết luận ********************
Tập làm văn
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
Môn: Ngữ văn, lớp 93,4
5
Trang 6Thời gian thực hiện: 2 tiết ( Tiết 93,94- Tuần 19)
I.Mục tiêu
1/ Về kiến thức
Đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận của một sự việc hiện tượng đời sống
2 Về năng lực
- Năng lực họp tác: trao đổi thảo luận, trình bày kết quả
- Năng lực tự học, đọc - hiểu: đọc, nghiên cứu, xử lý tài liệu
- Nhận ra bố cục chặt chẽ, hệ thống luận điểm rõ ràng trong một văn bản nghị luận
3/Về Phẩm chất:
Ý thức trong việc viết bài nghị luận một sự việc, hiện tượng đời sống cần tìm hiểu
kĩ trong thực tế những sự việc và hiện tượng diễn ra như thế nào
II Thiết bị dạy học và học liệu :
- Chuẩn bị của gv: SGK, G/A
- Chuẩn bị của hs: SGK Bài soạn
III Tiến trình dạy học
2/ Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:
Mục tiêu: giúp hs nắm Đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài nghị luận của một sự việc
hiện tượng đời sống
Kiến thức : Tìm hiểu bài
nghị luận về một sự việc,
hiện tượng đời sống.
Bước1:Chuyển giao nhiệm
Nêu các luận điểm?
Hiện tượng ấy có nhữngbiểu hiện như thế nào?
I Tìm hiểu bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.
1 Ví dụ: Văn bản “Bệnh lề
mề”( sgk)
2/ Nhận xét
- Vấn đề nghị luận: Bệnh lề mề->một vấn đề đáng suy nghĩ.6
Trang 7nhiệm vụ: Hs suy nghĩ, trả
lời câu hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi HS trả lời,
Bản chất của hiện tượng
đó là gì?
Chỉ ra những nguyênnhân của bệnh lề mề?
Bệnh lề mề có những táchại gì? Tác giả phân tíchnhững tác hại của bệnh
lề mề như thế nào?
Có giải pháp gì?
Nhận xét về bố cục của bài viết?
Vậy qua việc tìm hiểu
VB, em hiểu nghị luận
về một sự việc, hiệntượng trong đời sống làgì? Yêu cầu về nội dung
lời câu hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi HS trả lời,
II Luyện tập.
1/Bài tập 1 Thảo luận
a, Nêu các sự vật hiệntượng tốt, đáng biểu dươngcủa các bạn, trong nhàtrường ngoài xã hội
Gợi ý
- Hiện tượng xấu: sai hẹn, không giữ lời hứa, nói bậy,đua đòi, lười biếng, học tủ,quay cóp
-Hiện tượng tốt: tấmgương học tốt, học sinhnghèo vượt khó, tinh thần7
Trang 8Lần lượt thực hiện từng bài
tập 1,2
GV hướng dẫn HS làm bài
tập 2/ SGK
Gv nhận xét, kết luận
Hãy cho biết đây có phải
là hiện tượng đáng viết bài nghị luận không? Vì sao?
? Kể một số sự việc hiệntượng đáng bàn ở địaphương em? Đáng chê hayđáng khen, chỉ ra nhữngmặt lợi, hại?
hỗ trợ lẫn nhau Đưa emnhỏ qua đường Nhườngchỗ ngồi cho cụ già Trả lạicủa rơi cho người mất
Bài 2.
Hiện tượng hút thuốc láhậu quả của việc hút thuốc
lá đáng để viết một bàinghị luận vì:
- Liên quan đến vấn đề sứckhỏe của mỗi cá nhânngười hút, đến sức khỏecộng đồng và vấn đề nòigiống…
- Liên quan đến vấn đềBVMT
- Gây tốn kém tiền bạc
4/Hoạt động 4: Vận dụng
a.Mục tiêu: vận dung kiến thức đã học viết đoạn văn.
b.Nội dung : Viết đoạn văn về hiện tượng vứt rác bừa bãi nơi công cộng?
c.Sản phẩm của hs: HS qua suy nghĩ, trao đổi, hoạt động cá nhân, liên hệ vận dụng
kiến thức vào đời sống thực tiễn,…hs viết đoạn văn ở nhà
d.Tổ chức thực hiện: gv nêu câu hỏi, hs suy nghĩ, thực hành viết đoạn văn, trình
bày, gv nhận xét, kết luận
****************************
Tập làm văn
CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC
HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
2 Về năng lực
- Năng lực chung: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề một cách sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt:
+ Đọc hiểu đề bài: Quan sát các hiện tượng của đời sống
+ Viết: xây dựng bố cục, viết bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
3/Về Phẩm chất:
Giáo dục học sinh ý thức quan tâm tới các sự việc xảy ra trong cuộc sống hàng ngày
8
Trang 9II Thiết bị dạy học và học liệu :
- Chuẩn bị của gv: SGK, G/A Bảng phụ
- Chuẩn bị của hs: SGK Bài soạn
III Tiến trình dạy học
1/Hoạt động 1: Mở đầu
a.Mục tiêu: tạo hứng thú học tập cho hs, giúp hs xác định được nội dung cơ bản của
bài học
b Nội dung: Nêu một số sự việc hiện tượng phổ biến trong đời sống?
c Sản phẩm : An toàn giao thông, môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, bạo lực
học đường, bạo hành gia đình, tệ nạn xã hội
d.Tổ chức thực hiện: gv nêu câu hỏi, hs suy nghĩ, trả lời, gv kết luận, dẫn vào bài
mới
An toàn giao thông, môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, bạo lực học đường, bạo hành gia đình, tệ nạn xã hội Đó là những hiện tượng phổ biến trong đời sống.Hôm nay chúng ta đi tìm hiểu cách làm bài nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống
2/Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:
Mục tiêu: giúp hs nắm đề văn và cách làm kiểu bài nghị luận của một sự việc hiện
tượng đời sống
Tổ chức thực hiện Nội dung Sản phẩm
Kiến thức 1: Đề bài
nghị luận về 1 sự việc
hiện tượng đời sống
Bước 1: Chuyển giao
trả lời câu hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
Gv chốt nội dung cơ bản
VD1: Hiện nay có không
ít HS sa vào các tệ nạn xã
hội Bạn có suy nghĩ gì
về vấn đề này
? Qua phần đọc,các em hãy chobiết cấu tạo của các
đề bài? Các đề bài
có điểm gì giốngnhau ? Hãy chỉ ranhững điểm giốngnhau đó ?
? Trên cơ sở đó,mỗi em nghĩ ramột đề bài tương
- Phần nêu sự vật, hiện tượng
- Mệnh lệnh của đề (Nêu suy nghĩcủa mình, nêu nhận xét, suy nghĩcủa mình, nêu ý kiến…)
*Điểm giống nhau : Đều đề cập
đến những sự vật, hiện tượng củađời sống xã hội, đều yêu cầungười viết trình bày nhận xét, suynghĩ…
* Các đề bài nghị luận khác
Ví dụ: Vừa qua trường em có phát
động phong trào: “Tết cho HS
nghèo” Hãy nêu suy nghĩ của em
về việc ấy9
Trang 10VD2: Khi tham gia giao
thông, nhiều thanh niên
điều khiển xe máy
trả lời câu hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
Đề thuộc loại gì?
Đề nêu sự việc hiện tượng gì?
đề yêu cầu làm gì?
Nghĩa đã có những sự việc làm gì? những sự việc làm đó chứng tỏ
em là người ntn?
Những việc làm của Nghĩa có khó không?
Vì sao Thành đoàn Thành phố
HCM ?
Nếu mỗi HS đều làm được như Nghĩa thì đời sống
sẽ ntn?
II Cách làm bài nghị luận về 1
sự việc, hiện tượng trong đời sống.
*Ví dụ - SGK 23
* Nhận xét
1 Tìm hiểu đề, tìm ý.
a Loại đề: Nghị luận về một sự
việc, hiện tượng đời sống
b Hiên tượng, sự việc: Học tập
2 Lập dàn bài
a Mở bài
10
Trang 11trả lời câu hỏi
- Bước 3: Báo cáo, thảo
GV yêu cầu viết đoạn mở
bài, đoạn kết bài
Gv nêu câu hỏi
- Bước 2: Thực hiện
nhiệm vụ: Hs thực hành
viết 2 đoạn văn
- Bước 3: Báo cáo, thảo
luận: GV gọi HS trình
Dàn ý của bài nghị luận ntn?
? Phần mở bài, đểgiới thiệu hiệntượng Phạm VănNghĩa cần phảigiới thiệu nội dung
gì ?
? Phần thân bài cầnđạt được những nộidung nào?
? Quan điểm của
em về vấn đề này
ra sao?
? Mục đích việcphát động củaThành đoàn là gì ?
? Hãy đánh giáviệc làm củaNghĩa?
? Em sẽ khái quátnhư thế nào về tấmgương này ?
? Phần kết bài, emnên liên hệ bảnthân như thế nào?
Viết đoạn mở bài, đoạn kết bài?
- Giới thiệu hiện tượng Phạm VănNghĩa:
+ Phạm Văn Nghĩa là ai?
+ Làm việc gì?
- Nêu sơ lược ý nghĩa của tấmgương Phạm Văn Nghĩa: việc nhỏ,nghĩa lớn
b Thân bài
- Phân tích ý nghĩa việc làm
+ Ý nghĩa của việc làm này là ởđâu?
+ Đánh giá việc làm : Đúng haysai? Mặt tích cực?
- Đánh giá ý nghĩa việc phát độngcủa Thành đoàn: Học tập tấmgương tốt
c Kết bài
- Khái quát ý nghĩa tấm gươngPhạm Văn Nghĩa: Một con ngườichăm chỉ, có ý chí, có nghị lực
- Liên hệ bản thân: Việc khôngkhó, quyết tâm… có thể làm
3 Viết bài
- Viết đoạn mở bài
- Viết đoạn kết bài
4 Đọc lại bài viết và sửa chữa
- Sửa chữa lỗi chính tả, lỗi dùng
từ, lỗi ngữ pháp
- Chú ý liên kết mạch lạc giữa cáccâu trong đoạn văn và giữa cácphần trong bài văn
* Ghi nhớ: sgk/ 24
11