Pháp luật về đấu giá tài sản để thi hành án qua thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh đăk lăk

Và một số bài nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chí khoa học như: “Một số ỷ kiến về bán đấu giá tài sản theo pháp luật Việt Nam và những đề xuất” của Nguyễn Hồng Hái đăng trên trang

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HÒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TÉ - LUẬT

vũ THỊ MINH TẦM

PHÁP LUẬT VÊ ĐÂU GIÁ TÀI SẢN

ĐỀ THI HÀNH ÁN QUA THỤC TIỄN ÁP DỤNG

TRÊN ĐIA BÀN TỈNH ĐĂK LĂK

Ngành: Luật dãn sự và Tô tụng dân sự.

Mã số: 8380103

LUẬN VĂN THẠC sĩ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẢN KHOA HỌC: PGS TS LÊ vũ NAM

TP HÒ CHÍ MINH - NÀM 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu của bản thân Các sô liệu, kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳcông trình, luận văn, luận án nào trước đây Các thông tin tham khảo trong luận văn đều được tác giả trích dẫn một cách đầy đủ và cấn thận./

Ngày tháng năm 2021

Tác giả Luận văn

Vũ Thị Minh Tâm

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

KÉT LUẬN CHƯƠNG 2 54 KÉT LUẬN 55

> ~ •>

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Bán đấu giá tài sản là một dịch vụ có từ lâu đời và tương đối phát triển ở cácnước có nền kinh tế phát triển Tuy nhiên, ở nước ta hoạt động đấu giá tài sản mới chỉthực sự bắt đầu hình thành khi Đảng và Nhà nước ta áp dụng chính sách mở cửa, chuyểnđổi sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Bán đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai, có từ hai người trở lêntham gia đấu giá theo nguyên tắc và thủ tục do pháp luật quy định; để từ đó lựa chọn rangười mua tài sản với giá cao nhất, qua đó sẽ đưa giá trị tài sản đạt mức cao nhất màngười có tài sản đưa ra bán đấu giá mong muốn đạt được Căn cứ vào trình tự, thú tụcquy định cho việc bán đấu giá tài sản thì các loại tài sản bán đấu giá có thề được chia rahai loại tài sản: tài sản thuộc sở hữu của cá nhân, tố chức được bán theo hình thức tựnguyện và tài sản tư pháp được bán theo hình thức bắt buộc4

Các quy định về bán đấu giá tài sản được ban hành lần đầu tiên trong Điều 28Pháp lệnh THADS ngày 28/8/1989 về bán đấu giá tài sản đã kê biên 5 Bán đấu giá tàisản đê THADS là một hình thức xử lý tài sản bị kê biên cưỡng chê Mục đích đặt ra khi

cơ quan thi hành án thực hiện biện pháp cưỡng chế kê biên, bán đấu giá tài sản của

4 Tài sản tư pháp bao gồm tài sản đồ thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự; tài sản là tang vật phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu sung quỹ nhà nước theo quy định của pháp luật về xứ lý

vi phạm hành chính; tài sản bao đám theo quy định cùa pháp luật về giao dịch có bảo đảm; hàng hoá lun giừ do người vận chuyến đường biển, đường hàng không; đường bộ lưu giừ tại cáng, kho; tài sân nhà nước phái bán đấu giá tài sản theo quy định cùa pháp luật về quàn lý tài san nhà nước.

5Theo quy định tại Điều 28 Pháp lệnh năm 1989 về bán đấu giá tài sản kê biên thì “1- Tài sản đã kê biên

đế thi hành án được bán đấu giá Việc định giá được tiến hành theo thù tục quy định tại khoản 2 Điều 25 của Pháp lệnh 1989 Đanh mục tài sán và thời gian bán đấu giá phái được niêm yết công khai tại trụ sờ Toà án và Ưý ban nhân dân xà, phường, thị trấn nơi có tài sán và thông báo cho đương sự, chậm nhất là bãy ngày trước ngày bán đấu giá 2- Tài sàn đà kê biên được bán cho người trã giá cao nhất Nếu không có ai tra giá cao hơn giá đà định thì tài sán được bán cho người mua theo giá mà Hội đồng định giá đà định Tài sàn không bán được thì được định giá lại

để tiếp tục bán đấu giá 3- Đối với tài sàn không bán dược, chấp hành vicn yêu cầu người được thi hành án nhận; nếu người được thi hành án không nhận thì chấp hành viên trà tài sản cho người phải thi hành án và quyết định áp dụng biện pháp cường chế khác.”

5

người phải thi hành án là một biện pháp nghiêm khắc để đảm bảo hiệu lực thực thi củabản án, quyết định của Tòa án trên thực tế; khôi phục lại quyền và lợi ích hợp pháp chongười được thi hành án, đồng thời cũng thế hiện tính nghiêm minh cứa pháp luật Thôngqua biện pháp bán công khai tài sản phải thi hành án thì quyền lợi cùa chính người phảithi hành án cũng được đảm bảo.

Sau hơn 25 năm triển khai hoạt động về bán đấu giá tài sản để THADS ở ViệtNam, đến nay nhiều vãn bản pháp luật điều chỉnh trên lĩnh vực này cũng đang dần đượchoàn thiện Công tác bán đấu giá tài sản đã tác động tích cực trong công tác thi hành ándân sự, góp phần vào việc giải quyết sổ lượng án tồn đọng ở các cơ quan thi hành án vànhất là giá trị tài sản cua người phải thi hành án được đấu giá tăng lên đáng kể

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động bán đấu giá tài sản đểTHADS trong thời gian qua vần còn nhiều bất cập, hạn chế Một trong những nguyênnhân của hạn chế đó là pháp luật về bán đấu giá tài sản hiện hành chưa đồng bộ, chưathống nhất, còn tồn tại những mâu thuần, chồng chéo về trình tự, thủ tục bán đấu giá tàisản; chất lượng nhiều phiên đấu giá nhìn chung còn chưa có hiệu quả, còn tồn tại tìnhtrạng “quân xanh, quân đỏ”, thông đồng, dìm giá, giá trị tài sản bán vượt mức giá khởiđiểm chưa cao, chưa có tiêu chí lựa chọn tổ chức bán đấu giá, cơ chế kiếm soát việc bánđấu giá Đặc biệt, việc bàn giao tài sản cho người mua được tài sản bán đấu giá còn gặprất nhiều khó khăn, dẫn đến tình trạng người mua được tài sản ngay tình nhất là tài sànthi hành án, tài sản giao dịch bảo đảm chịu nhiều rủi ro Trong một số trường hợp quyềnlợi của người mua tài sản bị ảnh hưởng nghiêm trọng do không nhận được tài sản sauhàng chục năm Từ đó dẫn đến tình trạng khách hàng có tâm lý ngại mua tài sản bánđấu giá trong THADS, nhiều tài sản được đem ra đấu giá nhiều lần nhưng không có aimua mặc dù giá trị của nó lớn hơn nhiều so với giá khởi điếm mà doanh nghiệp bán đấugiá đề xuất Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đâu giá tài sản đôi lúc, đôinơi còn buông lỏng; công tác thanh tra, kiểm tra còn chưa thực hiện thường xuyên; việc

xử lý các vi phạm trong hoạt động bán đấu giá còn chưa kịp thời dẫn đến hiệu quả quản

lý nhà nước chưa cao Đe giải quyết những bất cập và vướng mắc của pháp luật về bánđấu giá tài sản để thi hành án nêu trên, thì việc nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ

6

thống các vấn đề về bán đấu giá tài sản trong THADS lúc này là cần thiết Vì vậy, tácgiả đã nghiên cứu và chọn đề tài “ Pháp luật về bán đấu giá tài sản để thi hành án dânsự” làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp cao học của mình.

Trong những năm gần đây, trước yêu cầu đổi mới đất nước, cải cách hành chính

và cải cách tư pháp đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học pháp lý đề cập đến vấn

đề bán đấu giá tài sản ở Việt Nam nói chung và bán đấu giá tài sản để THADS nói riêng

đã được công bố Đến thời điểm hiện tại theo tìm hiểu của tác giả thì bán đấu giá tài sảnđược xem là đối tượng nghiên cứu trực tiếp và gián tiếp trong một số các công trìnhnghiên cứu khoa học Các công trình này tồn tại dưới nhiều hình thức như: đề tài nghiêncứu khoa học, bài báo khoa học đăng trên các tạp chí chuyên ngành, luận văn thạc sĩ,luận án tiến sĩ

Đầu tiên phải kể đến đề tài nghiên cứu cấp Bộ “Hoàn thiện pháp luật về bán đấu

giá tài sản nhằm thúc đấy thê chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam” do Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp thực hiện năm 2011, đề tài đã làm rõ quan

hệ giữa hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tài sàn với thúc đẩy thế chế kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa Xác định nhu cầu, định hướng và đề xuất các giảipháp để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả pháp luật điều chỉnh quan hệ bán đấugiá tài sản nhằm thúc đẩy thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Tiếp theo là luận án tiến sỹ luật học “Thực hiện pháp luật về đấu giá quyền sừdụng đất ở các tinh Bắc Trung bộ hiện nay” cùa tác giả Trần Tiến Hải bảo vệ tại Họcviện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2015, luận án đã tập trung nghiên cứu các nộidung vê thực hiện pháp luận bán đâu giá quyên sử dụng đât, thực trạng bán đâu giáquyền sử dụng đất, những vấn đề về tổ chức bán đấu giá, đấu giá viên, kết quả đấu giáquyền sử dụng đất và đưa ra những giải pháp nhằm đám bảo thực hiện pháp luật bán đấu

giá quyền sử dụng đất trong giai đoạn hiện nay Luận văn thạc sĩ luật học “Pháp luật về

bản đấu giả từ thực tiễn tại Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản thành phố Hồ Chỉ Minh” của tác giả Đào Hải Quân bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế- Luật năm 2014 đã

7

đánh giá thực trạng về thực hiện pháp luật bán đấu giá tài sản ở thành phố Hồ Chí Minh

và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng bán đấu giá tài sản trong thời gian tới

Và một số bài nghiên cứu được đăng tải trên các tạp chí khoa học như: “Một số

ỷ kiến về bán đấu giá tài sản theo pháp luật Việt Nam và những đề xuất” của Nguyễn

Hồng Hái đăng trên trang Thông tin pháp luật dân sự tháng 11/2012; bài “Một sổ bất

cập trong việc định giá, định giá lại tài sản kê biên” của tác giả Vũ Hòa đăng trên Tạp

chí Dân chủ và Pháp luật số chuyên đề tháng 12/2012; bài “Một sổ vướng mắc về bán

đấu giá tài sản để thi hành án” của Đinh Duy Bằng đăng trên Tạp chí Dân chú và Pháp

luật số chuyên đề tháng 02/2012; bài “Những khó khăn vướng mắc trong công tác kiêm

soát việc bán đấu giá tài sản thi hành án” của tác giả Nguyễn Hồng Sinh đăng trên Tạp

chí Kiểm sát số 23, tháng 12/2011

Kết quả của những công trình này đã phân tích, thể hiện được rất nhiều nhữngbất cập của quy định pháp luật có liên quan đến bán đấu giá tài sản Qua đó, các tác giảcũng đã đưa ra được các giải pháp hoàn thiện các quy định thiếu sót của pháp luật hiệnhành

Nhìn chung các công trình nghiên cứu nêu trên đều đã đề cập và giải quyết nhiều nội dung quan trọng liên quan trong công tác bán đấu giá tài sản nói chung Tuy nhiên, tác giả chưa thấy có công trình nghiên cứu một cách hệ thống và toàn diện các vấn đề về bán đấu giá tài sản để THADS theo pháp luật Việt Nam hiện hành Vì vậy, tác giả cho rằng việc nghiên cứu đề tài mang tính chuyên sâu về bán đấu giá tài

8

sản đê thi hành án dân sự theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, nhăm thực hiện có hiệu quá công tác thi hành án trong thời gian tới là rất cần thiết và cấp bách.

• • • “Mục đích của việc nghiên cứu nhằm làm rõ những vấn đề lý luận về bán đấu giátài sản trong THADS, nội dung các quy định pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sảntrong THADS và phát hiện ra những bất cập để qua đó đề xuất một số giải pháp hoànthiện pháp luật hoàn thiện chúng

Từ mục đích nêu trên, luận văn sẽ tập trung giải quyết những nhiệm vụ cụ thếnhư:

- Phân tích về co sở lý luận của bán đấu giá tài sán nói chung và trong THADS nóiriêng

- Phân tích thực trạng các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giátài sản trong THADS

- Đánh giá kết quả công tác thi hành pháp luật Việt Nam trên lĩnh vực bán đấu giá tàisản trong THADS, nêu lên những vướng mắc, bất cập và từ đó đưa ra những kiếnnghị, giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật về bán đấu giá tài sản nói chung vàtrong THADS nói riêng

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cơ sở lý luận về bán đấu giá tài sản để đảm bảo thi hành án, các quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản để THADS và thực tiễn áp dụng các quy định cua pháp luật về bán đấu giá tài sản để THADS

hành án ở Việt Nam nói chung, ở tỉnh Đăk Lăk nói riêng, cụ thê tập trung vào các vấn

đề chú yếu sau đây:

- Khái niệm, ý nghĩa của bán đấu giá tài sản để đảm bảo thi hành án dân sự và những

cơ sở pháp luật quy định về bán đấu giá tài sản trong THADS

- Nội dung các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về bán đấu giá tài sán nóichung và bán đẩu giá tài sản trong THADS nói riêng

- Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sản đểTHADS trong những năm gần đây và trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Ngoài ra, việc nghiên cứu cũng được tiến hành thông qua việc đối chiếu, thamkhảo các quy định về bán đấu giá tài sản cúa nước ngoài đế thấy được những ưu, nhượcđiểm của pháp luật Việt Nam để đưa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện hệthống pháp luật về bán đấu giá tài sản ở Việt Nam trong thời gian tới

Trên cơ sở lý luận khoa học của pháp luật dân sự, pháp luật về thi hành án dân

sự, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước & pháp luật và các pháp luật khác có liênquan Tác giả đã sử dụng các pháp pháp nghiên cứu để xây dựng đề tài của mình, đó là:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp, tác giả tiến hành phân tích những vấn đề cơ bản

như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, lịch sử hình thành, thực trạng về bán đấu giá tàisản đế thi hành án ở Việt Nam và bán đấu giá tài sản ờ một số nước Qua đó tổnghợp, đúc kết một số đặc điểm chung và kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luậtliên quan đến bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay

- Phương pháp so sánh, dựa trên việc phân tích và tồng kết kinh nghiệm thực tiễn khi

áp dụng pháp luật bán đấu giá tài sản nói chung và bán đấu giá tài sản để thi hành ánnói riêng ở Việt Nam, tác giả đã tiến hành kiểm chứng, đối chiếu với các quy địnhpháp luật có liên quan Qua đó, nhận thức những điêm phù hợp, những điêm hạn chếcòn tồn tại để đưa ra những kiến nghị, giải pháp phù hợp mang tính thực tiễn

- Phương pháp suy luận: Phương pháp này sử dụng để đánh giá mức độ phù hợp

các quy định của pháp luật đối với thực tiền áp dụng pháp luật bán đấu giá tài sản thihành án ở Việt Nam trong thời gian tới

Kết cấu cùa Luận văn ngoài phần mở đầu, mục lục, phần kết luận, danh mục các

từ viết tắt và danh mục tài liệu tham khảo Luận văn được cơ cấu thành hai chương, cụthể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về bán đấu giá tài sản đế thi hành án dân sự

Trong chương này, tác giả tập trang nghiên cứu các vấn đề cơ sở lý luận lý luận

về bán đấu giá tài sản và bán đấu giá tài sản đế thi hành án dân sự, phân tích làm rõ một

số vấn đề liên quan đến bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự như: khái niệm, đặcđiểm, phân loại tài sản bán đấu giá; khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, nguyên tắc và các nộidung của pháp luật về bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự Ngoài ra, tác giả đã sơlược sự phát triển của pháp luật Việt Nam về bán đấu giá tài sản đế thi hành án dân sự.Những nội dung nghiên cứu của tác giả nhằm đưa ra một cái nhìn tổng quan, toàn diện

về bán đấu giá tài sản nói chung và đấu giá tài sản để thi hành án dân sự nói riêng

Chương 2: Thực trạng pháp luật về bán đấu giá tài sản đề thi hành án dân sự vàkiến nghị hoàn thiện

Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận chung về bán đấu giá tài sản đế thi hành án

ở chương 1 Qua đó, tác giả đã đánh giá thực trạng cúa pháp luật về bán đấu giá tài sản

đề thi hành án trong thời gian qua, chỉ ra những hạn chế, bất cập cần khắc phục trongcác quy định của pháp luật khi áp dụng trên thực tế Đồng thời, cũng tại chương này, tácgiả sẽ dựa trên phân tích điểm hạn chế để đưa ra một số kiến nghị nhằm góp

phần khắc phục những thiếu sót hiện có để nhằm hoàn thiện pháp luật về bán đấu giá tàisản để thi hành án dân sự ở Việt Nam trong thời gian tới.

CHƯƠNG 1

CO SỎ LÝ LUẬN VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN ĐỂ THI HÀNH ÁN DÂN sụ

Bán đấu giá tài sản là phương thức bán tài sản đã có lịch sử hình thành từ rất lâuđời trên thế giới Hiện nay, phương thức bán đấu giá tài sản được sử dụng như mộtphương thức mua bán thông thường, phồ biến Việc bán đấu giá tài sản được tố chứcbằng các hình thức công khai hoặc theo hồ sơ niêm phong, theo phương thức đấu giá lênhoặc đặt giá xuống

Theo hình thức công khai thì tài sản chào bán tại một mức giá xác định, ngườibán tiếp tục nâng mức giá lên cách mức giá cũ một khoảng nhất định cho đến khi khôngcòn người nào đưa ra mức giá cao hơn Người đã trả mức giá cao nhất cuối cùng chính

là người mua tài sản Đây là hình thức vẫn thường được áp dụng nhiều nhất để giao dịchhàng hóa, sản phẩm, đặc biệt với các tài sản là cổ vật, các bộ sưu tập tem, tiền, xe cổ, tácphẩm nghệ thuật

Tại Việt Nam khái niệm về bán đấu giá tài sản đã được nghiên cứu, làm rõ vàđưa ra trong nhiều tài liệu khác nhau như: Theo Từ điển Luật học thì “Bán đấu giá tàisản là hình thức bán công khai một tài sản, một khối tài sàn; theo đó có nhiều ngườimuốn mua tham gia trả giá, người trả giá cao nhất nhưng không thấp hơn giá khởi điểm

là người mua được tài sản” 6 Theo Đại Từ điển Bách khoa Việt Nam “Đấu giá là hìnhthức bán những tài sản hoặc tài sản thường thuộc loại đắt tiền, hàng quý hiếm Ngườibán đặt mức giá chuẩn, những người mua trả giá từ thấp đến cao, tài sản được bán chongười mua trả cao nhất”7 Theo pháp luật thực định của Việt Nam quy định tại Điều 456BLDS năm 20058(Điều 451 BLDS năm 2015)9 và Điều 2 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP

6 Viện Khoa học Pháp lý - Bộ Tư pháp (2006), Từ điên Luật học, Nxb Tư pháp, Hà Nội, tr.31

7 Hội đồng quốc gia (1995), Đại Từ điên bách khoa Việt Nam, NXB Trung tâm biên soạn Từ điển

bách khoa Việt Nam, tr 136

8Theo quy định tại Điều 456 BLDS năm 2005 thì: “Tài sàn có thề đuợc đem bán đấu giá theo ý muốn của chủ sở hữu hoặc pháp luật có quy định Tài sàn chung đem bán đấu giá phái có sự đồng ý của các chủ sớ hữu chung, trừ trường họp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”

9Theo quy định tại Điều 451 BLDS năm 2015 thì “Tài sân có thế được đem bán đấu giá theo ý chí của chu sở hữu hoặc theo quy định cúa pháp luật Tài sân thuộc sở hữu chung đem bán đấu giá phải có sự đồng ý của

thì Bán đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai theo phương thức trả giá lên,

có từ hai người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc và trình tự, thủ tục được quyđịnh Phương thức trả giá lên là phương thức trả giá từ thấp lên cao cho đến khi cóngười trả giá cao nhất

Như vậy, trên thế giới và ngay tại Việt Nam đang tồn tại nhiều quan điểm, địnhnghĩa khác nhau về bán đấu giá tài sán Mặc dù còn có sự khác biệt giữa Việt Nam sovới thế giới về hình thức, phương thức bán đấu giá nhưng nhìn chung đều cho thấy bánđấu giá tài sản là hình thức mua bán đặc biệt, bản chất là một phương thức mua báncông khai tài sản, có nhiều người tham gia trả giá, được tổ chức theo những nguyên tắc

và trình tự, thủ tục nhất định Theo đó, người mua tự trả giá dựa trên giá khởi điếm dobên bán đưa ra Người trả giá đáp ứng điều kiện quy định trước của phiên bán đấu giá sẽđược quyền mua tài sản đấu giá

Trong hoạt động THADS, khi người phải thi hành án và người được thi hành ánkhông thỏa thuận được về việc nhận tài sản kê biên để thi hành án thì chấp hành viêncăn cứ vào quy định của pháp luật về loại tài sản, giá trị tài sản đề xác định có thực hiệnphương thức bán đấu giá hay không Căn cứ trên kết quả định giá tài sản thi hành án,chấp hành viên sẽ ký hợp đồng với tố chức bán đấu giá tài sản hoặc tự đứng ra tô chứcbán đâu giá tài sản nhăm bảo đảm thi hành bản án, quyêt định của Tòa án

Để có thể bán đấu giá một tài sản thì cần thiết phải có tài sản để mang bán hay vềdanh nghĩa phải nắm giữ được tài sản đó Do đó, quá trình bán đấu giá tài sản thi hành

án được bắt đầu kế từ khi chấp hành viên kê biên tài sản, định giá tài sản và kết thúc khitài sản đem bán đấu giá được bàn giao xong xuôi cho người thắng cuộc trong phiên đấugiá

Việc bán đấu giá tài sản để THADS về bản chất vẫn là một phương thức bán tàitất cà các chủ sớ hữu chung, trừ trường hợp có thoá thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác Việc bán đấu giá tài sán phải đám bảo nguyên tắc khách quan, công khai, minh bạch, báo đảm quyền, lợi ích họp pháp cùa các bên tham gia và được thực hiện theo quy định của pháp luật về bán đấu giá tài săn.

sản đặc biệt, được tồ chức công khai theo trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản theo quyđịnh của pháp luật Trong quan hệ giữa người mua và người bán tài sán thì chỉ có mộtngười bán nhưng lại có rất nhiều người mua Tất cả người mua đều muốn mua tài sảnnên sẽ cạnh tranh với nhau, tăng giá của tài sản lên và đẩy giá tài sản lên đến mức caonhất có thể và người sở hữu tài sản có thể thu được số tiền cao nhất cho tài sản mà mìnhphải bán Tuy nhiên, bán đấu giá tài sản đề THADS khác với bán đấu giá tài sản thôngthường ở thủ tục trước và sau khi tổ chức bán đấu giá Trước khi tổ chức bán đấu giá, sựkhác biệt thể hiện ở thủ tục chuyển giao tài sản bán đấu giá được thực hiện giữa tổ chứcthực hiện bán đẩu giá với cơ quan THADS Cơ quan THADS tiến hành thủ tục định giátài sản, ký hết họp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản Sau khi kết thúc việc bán đấu giátài sản thì cơ quan THADS tiến hành thú tục bàn giao, thanh toán chi phí bán đấu giá,phối hợp làm thủ tục trong chuyến quyền sở hữu tài sản cho người mua được tài sản bánđấu giá.

Như vậy, bán đấu giá tài sản để đảm bảo thi hành án dân sự là hình thức mua bánđặc biệt, công khai đối với tài sản bị kê biên đề thi hành án, theo nguyên tắc và trình tự,thủ tục do pháp luật quy định, người mua trả giá dựa trên khởi điểm do cơ quan thi hành

án xác định, người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua tài sản đấu giá

1.2.2 Đặc điểm của bán đấu giá tài sản để thi hành án dãn sự.

Khác với việc bán đấu giá tài sản thông thường, việc bán đấu giá tài sản trong thihành án dân sự có một số đặc điểm, đặc thù đó là:

Khi tham gia bán đấu giá, người được thi hành án mong muốn việc bán đấu giánhanh chóng thành công đế bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực thực thi và bảnthân nhanh chóng nhận được tài sản Tuy nhiên, người phải thi hành án (là người có tàisản bị mang ra bán đấu giá) thì mang tâm lý bị ép buộc, cưỡng chế nên thường có tâm lýchây ỳ, cố tình gây khó khăn, cản trở cho quá trình bán đấu giá tài sản thi hành án Saukhi quá trình bán đấu giá tài sản diễn ra thành công thì người đang sở hữu tài sản bánđấu giá tìm mọi cách cản trở, không bàn giao tài sản đã bán đấu giá khiến cho ngườimua được tài sản bán đấu giá khá vất vả trong quá trình trở thành chủ sở hữu hợp phápcủa tài sản

Đề giảm, tránh mọi mâu thuẫn có thế phát sinh giữa các bên pháp luật đã có quyđịnh chặt chẽ về phương thức, hình thức bán đấu giá Tại Việt Nam, việc bán đấu giá tàisản được thực hiện theo hình thức đấu giá trực tiếp bằng lời nói và đấu giá bằng bỏphiếu Tuy nhiên, trong thực tiễn thực hiện thì việc bán đấu giá tài sản thi hành án chỉthực hiện duy nhất bằng hình thức công khai, trực tiếp bằng lời nói trả giá lên để đảmbảo tính an toàn và tránh những rủi ro khi tổ chức bán đấu giá tài sản

- Hoạt động bán đấu giá tài sản đê thi hành án có sự tham gia của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền.

Trong bán đâu giá tài sản thi hành án thì ngoài bên có tài sản bán đâu giá (ngườiphải thi hành án) và tố chức làm dịch vụ đấu giá tài sản thì còn có tham gia của co quanTHADS, chấp hành viên Sự tham gia cua cơ quan THADS, chấp hành viên thể hiện ởviệc quyết định lựa chọn tổ chức bán đấu giá tài sản, ở việc ký họp đồng dịch vụ đấugiá Trong một số trường hợp chấp hành viên còn tự mình đứng ra trực tiếp bán đẩu giátài sán phải thi hành án nếu tại tỉnh, thành phổ trực thuộc trung ương nơi có tài sản bán

đề THADS chưa có tổ chức bán đấu giá hoặc có nhưng tổ chức bán đấu giá từ chối kýhợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản hoặc đối với tài sản là động sản có giá trị nhỏ

- Giá trị của tài sản bản đấu giá để thi hành án dân sự bằng hoặc lớn hơn giá trị phải

- Bủn đấu giá tài sản để thi hành án cần có sự phối hợp của nhiều bên.

Bán đấu giá tài sản trong THADS là quá trình phức tạp với sự tham gia củanhiều bên, bao gồm: Người sở hữu tài sản bị mang bán đấu giá (người phải thi hành án);

cơ quan THADS (chấp hành viên); tổ chức bán đấu giá tài sản, Viện kiểm sát nhân dân,người có quyền lợi liên quan đến việc bán đấu giá (người được thi hành án) và ngườimua được tài sản bán đấu giá

Việc bán đấu giá tài sản trong THADS là quá trình phức tạp và có thề gặp vướngmắc ngay từ quá trình định giá tài sản nhất là khi hai bên phải thi hành án và bên đượcthi hành án không thống nhất được về giá trị tài sản, về tổ chức thẩm định giá và châphành viên phải quyêt định những công việc này Trong quá trình tô chức việc bán đấugiá có thể phát sinh tranh chấp giữa những người tham gia đấu giá, người có tài sản bán

đấu giá với tồ chức cung cấp dịch vụ bán đấu giá và khi kết thúc việc đấu giá vẫn có thểxảy ra tranh chấp xung quanh việc bàn giao tài sản bán đấu giá.

Do có nhiều bên tham gia trong bán đấu giá tài sản thi hành án, việc bán đấu giátài sản thi hành án phức tạp và có thể gặp vướng mắc nên pháp luật quy định trình tự,thủ tục bán đấu giá khá chặt chẽ và có cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên tham gia.Quá trình bán đẩu giá tài sán để THADS đòi hỏi những cá nhân, tổ chức có thẩm quyềnliên quan thực hiện trách nhiệm một cách công tâm, khách quan, tuân thủ đầy đủ quyđịnh của pháp luật, đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời với các người sở hữu tàisản bị bán đấu giá, người mua được tài sản bán đấu giá và người được thi hành án đếnhanh chóng giải quyết những vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện công việcnày

ỉ.2.3 Ỷ nghĩa của bán đấu giá tài sản để thi hành án dãn sự

Bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự là giai đoạn cuối cùng và quan trọngtrong quá trình xử lý tài sản của người phải thi hành án đề bảo đảm việc thi hành án, chonên kết quả của việc bán đấu giá tài sản để thi hành án có nhiều ý nghĩa quan trọng, đólà:

- Bán đấu giá tủi sản là một biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm thi hành án dân sự.

Trong hoạt động thi hành án dân sự, việc xử lý tài sản đê thi hành án được thựchiện bằng nhiều hình thức, như thoả thuận nhận tài sản để thi hành án, chuyển giao tàisản cho co quan tài chính đế sung công, tiêu huỷ tài sản không còn giá trị sử dụng, bántài sản không qua thủ tục đấu giá, bán đấu giá tài sản để thi hành án Bán đấu giá tài sản

để THADS là một hình thức xử lý tài sản để thi hành án, thường được thực hiện nhằmbào đảm cho việc thi hành nghĩa vụ trả tiền trong THADS Thông thường, bán đấu giátài sản là một công đoạn trong quá trình thực hiện cưỡng chế thi hành án dân sự và đượcgọi là bán đấu giá tài sản đã kê biên để thi hành án

Việc cưỡng chê THADS chỉ thực hiện được và chỉ có ý nghĩa khi tài sản kê biên,cưỡng chế được bán đấu giá thành công, chấp hành viên, cơ quan THADS thu được

khoản tiền để đảm bảo thực hiện bán án, quyết định đã có hiệu lực của Tòa án, Pháp luậtTHADS quy định việc bán tài sản kê biên chỉ được thực hiện duy nhất bằng hình thứcbán đấu giá, chỉ được bán không thông qua thủ tục bán đấu giá đối với tài sản có giá trịrất nhỏ (dưới 2.000.000 đồng) hoặc tài sản tươi sống, mau hỏng Nếu chấp hành viên cố

ý làm trái với quy định về phương thức bán tài sản kê biên thì đương nhiên sẽ bị xử lýtheo quy định của pháp luật với những hình thức tùy theo tính chất, mục đích, động cơcủa hành vi vi phạm

- Bán đẩu giá tài sản trong thi hành án dãn sự là một biện pháp bảo đảm quyền lợi của các hên trong quan hệ thi hành án dân sự.

Bán đấu giá trong THADS trước hết là một hình thức dịch vụ thông thường.Thông qua hợp đồng bán đấu giá tài sán ký với chấp hành viên của cơ quan THADS, tồchức thực hiện đấu giá thu được khoản phí từ dịch vụ đấu giá do họ cung cấp

Với tính chất công khai, minh bạch của mình, bán đấu giá tài sản trong THADS

là một cuộc cạnh tranh về giá giữa những người có nhu cầu tham gia đấu giá Người nhucầu mua được tự do tham gia đấu giá, được có cơ hội tiếp cận với tài sản như nhau vàtrà giá dựa theo giá trị mà họ tự định đoạt mà không bị giới hạn ở các điều kiện “thíchthì bán, không thích thì thôi” như trong mua bán hàng hóa, tài sản thông thường Mộttrong những nguyên tắc của bán đấu giá trong THADS là tự do giá cả Người mua, có

cơ hội lựa chọn giá phù hợp với nhu cầu của mình để trả (tất nhiên là vẫn phải tuân theonguyên tắc bước giá do tố chức bán đấu giá đặt ra) Họ sẽ mua được tài sán khi trả giácao nhất nhưng ít nhất họ đã có quyền lựa chọn giá mua tài sản, điều này hoàn toàn khácvới mua bán thông thường là mức giá định sẵn

Với tính công khai, đại chúng nên tất yếu cuộc đấu giá sẽ có nhiều người thamgia, tài sản bán được dễ dàng hơn và giá trị tài sản thu được là cao nhất Do vậy, đảmbảo thực hiện được bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực Cơ quan THADS

làm tròn chức năng, nhiệm vụ thi hành án theo quy định của pháp luật và gián tiêp làquyền lợi của người được thi hành án được bảo đảm.

Mặt khác, bán đấu giá trong THADS góp phần bảo vệ quyền lợi của chính người

có tài sản mang bán đấu giá (người phải thi hành án) Nếu không có biện pháp chào bántài sản công khai và người bán có quyền lựa chọn người mua thì tài sản có thể bị bánthấp hơn rất nhiều so với giá có thể bán thông qua biện pháp đấu giá, do đó sẽ gây thiệthại cho chủ sở hữu tài sản

- Bủn đấu giả tài sản để thi hành án dân sự góp phần hoàn thiện thủ tục thi hành

án dãn sự.

Trước khi có quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản để THADS, thì việcbán tài sản trong THADS được thực hiện theo cách thức bán tài sản thông thường và dochấp hành viên của cơ quan THADS tiến hành Như vậy, rất có thể sẽ dẫn đến trườnghợp lạm quyền, cố ý làm sai, không bảo đảm quyền lợi cho người phải thi hành án nếunhư chấp hành viên không vô tư, khách quan khi thi hành công vụ Với mục tiêu nhanhchóng bán được tài sán, chấp hành viên chỉ cần có người mua tài sản là sẽ bán, không cócuộc cạnh tranh về giá giữa những người mua nên không thế xác định được giá cả caonhất có thể đạt được của loại hàng hóa, tài sản cần bán

Mặt khác, với việc tự kê biên tài sản, tự bán tài sản bị kê biên đó sẽ dẫn đến việctập trung quyền lực rất lớn ở cá nhân khi thi hành công vụ Điều đó còn dẫn đến sự lộngquyền, dễ dàng tha hóa, biến chất thi hành công vụ nếu cá nhân đó không có lập trường

tư tưởng, không có đạo đức công vụ tốt Lợi dụng việc bán tài sản kê biên, chấp hànhviên có thế đưa “tay trong” hoặc người nhà vào mua bán tài sản, thông đồng, dìm giá,gây thiệt hại cho chính người phải thi hành án và ngay cả người được thi hành án cũnggián tiếp bị ảnh hưởng quyền lợi

Với tính chất ưu việt của mình, bán đấu giá tài sản góp phần bảo đảm tính độclập, khách quan của chấp hành viên khi tham gia thực hiện công vụ Là một biện phápkhông tách rời nghiệp vụ THADS, nằm trong tổng thể các hoạt động cưỡng chế, kê biênthi hành án, bán đấu giá tài sản THADS góp phần hoàn thiện thủ tục THADS

1.2.4 Nguyên tăc của hán đâu giá tài sản đê thi hành án dân sự

Đe tồ chức một cuộc bán đấu giá tài sản thi hành án thành công, truớc hết đòi hỏiviệc bán đấu giá phải tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định nhằm bảo đảm sự cạnhtranh công bằng và tính trang thực của cuộc đấu giá; ngăn ngừa những hành vi tiêu cựcgây thiệt hại cho người sở hữu tài sản, người mua được tài sản và người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan Theo quy định tại Điều 3 của Nghị định số 17/2010/NĐ-CP, thìnhững nguyên tắc đó là:

- Nguyên tắc công khai, khi bán đấu giá tài sản nói chung và tài sản thi hành án nói

riêng thì quá trình phải diễn ra công khai và liên tục giữa các bên có liên quan Từquá trình kê biên tài sản bán đấu giá, định giá tài sản, lựa chọn tổ chức bán đấu giá

đã đòi hỏi phải có sự đồng thuận, thống nhất giữa người phải thi hành án và ngườiđược thi hành án Trong trường họp không thỏa thuận được thì chấp hành viên phảiquyết định triển khai bán đấu giá Chấp hành viên phải công khai đến cả hai bên biết

về việc lựa chọn của mình đến những thông tin về thời gian, địa điểm bán đấu giá,danh mục tài sản, số lượng, chất lượng của tài sản; giá khởi điểm của tài sản; nơitrưng bày tài sản; nội quy bán đấu giá, tài sản bán đấu giá, danh sách người tham giađấu giá, người thực hiện việc bán đấu giá cũng phải được niêm yết công khai,không chỉ với hai bên được thi hành án - phải thi hành án mà còn đến toàn thế nhữngngười đã đăng ký mua tài sản bán đấu giá Tại phiên bán đấu giá, người điều hànhcuộc bán đấu giá phải công khai các mức giá được trả và họ tên người mua trả giácao nhất của mồi lần trả giá Nếu vi phạm nguyên tắc này thì bất kỳ bên nào có liênquan (tùy thuộc từng giai đoạn cua cuộc đấu giá) cũng có quyền khiếu nại hoặc yêucầu hủy kết quả bán đấu giá do vi phạm nguyên tắc cơ bản của bán đấu giá tài sảntheo quy định của pháp luật

- Nguyên tắc khách quan, trung thực, bình đẳng.

Nguyên tắc khách quan được thể hiện ở việc cung cấp đầy đủ những thông tinthực tế của các khâu trong quy trình bán đấu giá và tài sản bán đấu giá Các nội dung vềbán đấu giá được xuất phát từ chính bản thân đối tượng, từ những thuộc tính và môi liên

hệ vôn có của nó, từ những quy luật vận động và phát triên của bản thân nó; không thếdựa vào ý muốn chú quan hoặc lấy ý chí chủ quan áp đặt cho thực tế Trong bán đấu giátài sản THADS, nguyên tắc khách quan được biều hiện thông qua việc xác định giá trịkhởi điểm của tài sản phải phù hợp với giá trị thực tế của tài sản Nếu xác định giá trị tàisản không đúng sẽ gây thiệt hại cho một trong những bên có liên quan đến việc bán đấugiá và có thế sẽ phát sinh những tranh chấp làm chậm lại quá trình bán đấu giá (giá thấp

sẽ gây thiệt hại cho người sở hữu tài sản bán đấu giá và có thể gây thiệt hại cho ngườiđược thi hành án; giá quá cao thì sẽ không có ai mua hoặc nếu mua thì người mua tàisản bán đẩu giá sẽ bị thiệt hại do giá trị không đúng)

Việc trung thực trong bán đấu giá được thể hiện thông qua việc cung cấp đầy đủnhững thông tin về cuộc bán đấu giá (thời gian, địa điềm, người tham dự ), về tài sảnvới những thuộc tính, giá trị và những khuyết tật của tài sản; về những giấy tờ liên quanđến tài sản bán đấu giá Ngoài ra, đối với những người làm việc trong tổ chức bán đấugiá tài sản noi thực hiện bán tài sản đó, người trực tiếp giám định, định giá tài sản, chấphành viên đang thi hành bản án và cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột của nhữngngười này không được quyền tham gia bán đấu giá tài sản do việc tham gia của họ cókhả năng ảnh hưởng đến sự trung thực, khách quan của cuộc bán đấu giá

Quy định tính trung thực cho mồi cuộc bán đấu giá chính là nhằm bảo vệ quyềnlợi cho các bên tham gia bán đấu giá, nhất là trong các cuộc bán đấu giá tài sản có giá trịlớn thì tính trung thực càng đóng vai trò quan trọng hơn Nguyên tắc trung thực đòi hỏitất cả các chủ thế tham gia quan hệ đấu giá tài sản đều phải tuân theo, không thể xảy ratình trạng lừa lọc, dối trá với khách hàng mà người bán tài sản và người tổ chức đấu giátài sản móc ngoặc, thông đồng với nhau Nguyên tắc trang thực còn đảm bảo cho kháchhàng có sự yên tâm về tài sản mà mình lựa chọn10

Nguyên tắc bình đẳng giữa các bên được thể hiện qua việc bất cứ cá nhân nào(trừ trường hợp không đủ điều kiện như người không được nhận chuyển nhượng quyền

sử dụng đất; người không thuộc trường hợp được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng

10 Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp (2011), Hoàn thiện pháp luật về bân đấu giả tài sàn nhằm thúc

đẩy thể chế kinh tế thị trường đinh hướng xã hội chù nghĩa Việt Nam, Đề tài nghiên cứu cấp Bộ.

đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai hoặc trường họp tham gia gâyảnh hưởng đến tính trung thực, khách quan của cuộc bán đấu giá như đã kể trên) cũngđều có quyền đăng ký tham gia bán đấu giá Khi đăng ký tham gia thì người tham giacũng phải nộp phí tham gia đấu giá và khoản tiền đặt trước Việc trưng bày tài sản bánđấu giá cũng được công khai để mọi người tham gia có quyền tiếp cận ngang nhau Tạiphiên bán đấu giá, mọi người tham gia đều có quyền tự do trá giá, người điều hànhphiên đấu giá buộc phải công khai các mức giá đã trả và họ tên người mua trả giá caonhất trong mồi bước giá Ai là người trả giá cao nhất, cuối cùng thì sẽ thắng cuộc trongphiên đấu giá chứ không hề có ngoại lệ hay ưu ái riêng cho bất kỳ cá nhân, tồ chức nào.

- Nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích của các bên tham gia, trong quan hệ bán đấu giá

tài sản THADS, do có rất nhiều bên có quyền, lợi ích liên quan nên việc bảo đàmquyền và lợi ích của các bên luôn được dung hòa Người mua được tài sản sau khithanh toán tiền cho tổ chức bán đấu giá thì được nhận tài sản và được thực hiện đầy

đủ có quyền của mình theo hợp đồng bán đấu giá tài sản Họ được quyền cấp giấychứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sán trong mọi trường hợp dù người sởhữu tài sản có chây ỳ, không chịu bàn giao giấy tờ sở hữu tài sản số tiền bán tài sảnđược tổ chức bán đấu giá chuyển lại cho cơ quan THADS địa phương sau khi thanhtoán các khoản phí và chi phí bán đấu giá tài sản Cơ quan THADS thực hiện thihành đầy đù bản án, quyết định cùa Tòa án (chi trả cho người được thi hành án),khấu trừ chi phí tổ chức cưỡng chế thi hành án và bàn giao số tiền còn lại cho ngườiphải thi hành án (chính là chủ sở hữu tài sản ban đầu) Như vậy, có thể thấy rằngnguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích của các bên được gắn liền với các quy định vềquyền và nghĩa vụ của các bên khi tham gia quan hệ bán đấu giá tài sản

- Mọi phiên bán đấu giá đều phải do đấu giá viên điều hành theo đúng trình tự, thủ

tục bán đấu giá, nguyên tắc này được quy định tại khoản 2 Điều 3 của Nghị định sô

17/2010/NĐ-CP Theo nguyên tăc này thì mọi phiên bán đâu giá tài sản, tài sản phải

do đấu giá viên (đủ điều kiện, năng lực bán đấu giá tài sản) điều hành theo đúngtrình tự, thú tục quy định trong Nghị định thì phiên đấu giá mới có giá trị và đượcpháp luật công nhận Nếu đấu giá viên không đủ điều kiện thì đương nhiên phiên bán

đấu giá đó sẽ bị hủy, quyền và nghĩa vụ của các bên không được thiết lập Bên nào

có lỗi trong việc để xảy ra tình trạng này thì sẽ phải bồi thường thiệt hại cho ngườitrúng đấu giá mà không mua được tài sản

Chủ thể tham gia quan hệ bán đấu giá tài sản THADS, ngoài đấu giá viên thìchấp hành viên đang được cơ quan thi hành án phân công thi hành bản án, quyết định cóhiệu lực của Tòa án cũng được bán đấu giá đối với tài sản đó Việc bán đấu giá của chấphành viên tất nhiên chỉ được giới hạn trong trường hợp đặc biệt hoặc phạm vi rất nhỏchẳng hạn như tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có tài sản chưa có tổ chứcbán đấu giá (hiện nay trường hợp này không tồn tại vì tại tỉnh, thành phố nào cũng đã có

ít nhất 01 Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản) hoặc có nhưng tổ chức bán đấu giá từchối ký hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản hoặc động sản có giá trị từ 2.000.000 đồngđến 10.000.000 đồng Khi thực hiện bán đấu giá, chấp hành viên cũng buộc phải tuânthủ các quy định về trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản 11

Pháp luật về bán đấu giá tài sản để THADS hiện hành đã điều chỉnh cụ thể vềchủ thể, trình tự, thủ tục bán đấu giá, tài sản bán đấu giá, nghĩa vụ ràng buộc của cácbên, nhằm nâng cao trách nhiệm của tồ chức đấu giá và bảo vệ quyền lợi ích của cảngười phải thi hành án, được thi hành án cũng như người mua được tài sản bán đấu giá.Ngoài ra, pháp luật bán đấu giá tài sản để THADS cũng đã tạo hành lang pháp lý vànhững biện pháp ngăn ngừa, xử lý các hiện tượng tiêu cực xảy ra trong quá trình bánđấu giá tài sản nhằm nâng cao chất lượng bán đấu giá tài sản và góp phần thực hiện tốtcông tác thi hành án dân sự

Nội dung của pháp luật bán đâu giá tài sản trong THADS bao gôm các nhómquy phạm sau đây:

- Nhóm quy phạm điều chỉnh về chủ thể bán đấu giá (người bán đấu giá) Nhóm quan

hệ này là tổng hợp các quy phạm pháp luật xác định tổ chức thực hiện bán đấu giá;quyền và nghĩa vụ cua tổ chức bán đấu giá; quyền và nghĩa vụ cua đấu giá viên;

11 Theo quy định tại Điều 22 đến Điều 49 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP

- Nhóm quy phạm điều chỉnh về tài sản bán đấu giá và trình tự, thú tục bán đấu giá tàisản thi hành án, bao gồm các quy phạm pháp luật quy định các loại tài sản bán đấugiá và thú tục bán đấu giá tài sản;

- Nhóm quy phạm điều chỉnh về quản lý nhà nước đối với bán đấu giá tài sản Nhómquan hệ này gồm tổng hợp các quan hệ pháp luật xác định quyền hạn, nhiệm vụ, nộidung quản lý nhà nước cùa các cơ quan có thẩm quyền

Thực tiễn thực hiện các quy định cúa pháp luật bán đấu giá tài sản trong THADStrong những năm qua cho thấy việc bán đấu giá tài sản trong THADS có nhiều ưu điểm,giúp cho cơ quan THADS bán được tất cả các tài sản, bán tài sản với giá cao nhất vàtránh được sự lạm quyền, tiêu cực trong bán tài sản THADS Vì vậy, chỉ có thề bán đấugiá tài sản THADS thì mới khắc phục được những hạn chế nêu trên và mới bảo đảmđược quyền lợi của người được thi hành án và người phải thi hành án

KÉT LUẬN CHUÔNG 1

Bán đấu giá tài sản đế thi hành án dân sự là một nội dung quan trọng trong quátrình xử lý tài sản của người phải thi hành án, nhằm đảm bảo thực hiện đầy đủ nghĩa vụtrả tiền trong THADS Khác với bán đấu giá thông thường, bán đấu giá tài sàn thi hành

án có nhiều bên có quyền và nghĩa vụ liên quan và người sở hữu tài sản thường không

tự nguyện mang tài sản đến cuộc bán đấu giá nên đòi hỏi trình tự, thủ tục quy định hếtsức chặt chẽ, các bên phải có sự phổi hợp chặt chẽ với nhau trong việc bán tài sản Tàisản thường có giá trị ít nhất bàng hoặc cao hơn giá trị thi hành của bàn án, quyết định.Việc bán đấu giá chủ yếu được thực hiện bằng hình thức công khai, trả giá lên

Với ý nghĩa là một biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm thi hành án dân sự; đảmbảo quyền lợi của các bên; bán đấu giá cũng góp phần hoàn thiện thủ tục THADS Saukhi Việt Nam thực hiện đối mới toàn diện năm 1986, với tính ưu việt của mình, bán đấugiá tài sản nhanh chóng được nhìn nhận là phương pháp chù yếu trong bán đấu giá tàisản đã kê biên để thực hiện THADS

Quá trình phát triển quy định bán đấu giá tài sản để THADS từ giai đoạn 1945đến nay đã qua 04 giai đoạn Từ chưa có quy định cụ thể, đến một số quy định bước đầu

và đến nay là những quy định mang tính toàn diện và hệ thống về bán đấu giá tài sản đểTHADS Đặc biệt giai đoạn từ 1986 đến nay, bán đấu giá tài sản trong THADS đangtừng bước được hoàn thiện và nhận được sự quan tâm rất lớn từ Đảng và Nhà nước Cácvăn bản pháp luật quan trọng ra đời điều chinh về quan hệ bán đấu giá tài sản trongTHADS như BLDS năm 1995, BLDS năm 2005; Pháp lệnh THADS năm 1993, Pháplệnh THADS năm 2004, Luật THADS; Nghị định số 05/2005/NĐ-CP, Nghị định số17/2010/NĐ-CP và mới nhất là Bộ Luật dân sự năm 2015 đã quy định cụ thể về bánđấu giá tài sản

CHƯƠNG 2 THỤ C TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SÃN

ĐÉ THI HÀNH ÁN DÂN sụ VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 2.1 Quy định về chủ thể bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự

Để phát sinh một quan hệ pháp luật, thông thuờng thì chủ thể là điều kiện đầutiên và không thể thiếu trong quan hệ đó Trong quan hệ bán đấu giá tài sản để THADSthì chủ thể tham gia bao gồm: người tổ chức đấu giá, người điều hành đấu giá, người cótài sản bán đấu giá (gồm người sở hữu tài sản bán đấu giá và chấp hành viên), ngườitham gia đấu giá và người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến việc bán đấu giá Hiện nay,theo pháp luật Việt Nam quy định về chú thể bán đẩu giá tài sản đế thi hành án, cụ thểnhư sau:

Thực hiện chủ trương tiếp tục xã hội hoá, chuyên nghiệp hóa tồ chức bán đấu giátài sản, Nghị định 17/2010/NĐ-CP xác định rõ các tố chức bán đấu giá tài sản chuyênnghiệp gồm có: Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản và doanh nghiệp bán đấu giá tàisản Các Trung tâm và doanh nghiệp bán đấu giá tài sản bình đẳng về quyền và nghĩa vụtrong việc bán đấu giá các tài sản

Để đảm bảo phù hợp với nhu cầu phát triển dịch vụ bán đấu giá tài sản trong nềnkinh tế thị trường, Nghị định số 17/2010/NĐ-CP cũng đã quy định trách nhiệm của Sở

Tư pháp là xây dựng đề án về lộ trình chuyển đổi các Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tàisản sang mô hình doanh nghiệp đối với tỉnh, thành phố có từ 02 doanh nghiệp bán đấugiá tài sản trở lên và trình ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ươngphê duyệt

Nghị định số 17/2010/NĐ-CP quy định khá rõ ràng về điều kiện đãng ký kinhdoanh của doanh nghiệp bán đấu giá tài sản Để hoạt động trong lĩnh vực bán đấu giá

9 Điều 53 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP tài sản doanh nghiệp phải đảm bảo các điêu kiện

“Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp hán đấu giá tài sản phái là đấu giá viên; cỏ trụ sở, cơ sở vật chất, các trang thiết bị cần thiết khác bảo đảm cho

hoạt động bán đấu giả tài” 12 Việc quy định người đại diện theo pháp luật của doanh

nghiệp bán đấu giá tài sản phải là đấu giá viên nhằm tạo sự bình đẳng giữa Trung

tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản và doanh nghiệp bán đấu giá tài sản, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động bán đấu giá tài sản Ngoài ra,

Nghị định số 17/2010/NĐ-CP quy định bổ sung trách nhiệm cùa doanh nghiệp về việc thông báo cho Sở Tư pháp sau khi doanh nghiệp được cấp đăng ký kinh doanh

Đấu giá viên là người được cấp chứng chí hành nghề đấu giá Là chủ thể thamgia quan hệ bán đấu giá tài sản THADS thì đấu giá viên phải làm việc trong tố chứchành nghề đấu giá chuyên nghiệp (Trung tâm bán đấu giá tài sản, doanh nghiệp bán đấugiá tài sản)

Muốn trở thành đấu giá viên, điều kiện đầu tiên là người đó phải có bằng tốtnghiệp đại học ngành luật hoặc kinh tế và đăng ký tham dự khóa đào tạo nghề đấu giátại cơ sở đào tạo nghề đấu giá Thời gian của khóa đào tạo nghề đấu giá là ba tháng.Trong 03 tháng đó, học viên được đào tạo kiến thức pháp luật, đạo đức nghề nghiệp, kỳnăng hành nghề đấu giá và thực tập tại tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp theo chươngtrinh Bộ Tư pháp quy định Người hoàn thành chương trình đào tạo nghề đấu giá được

cơ sở đào tạo nghề đấu giá cấp chứng chí đào tạo nghề đấu giá Khi đăng ký tham giamột tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp, họ được Giám đốc Trung tâm, doanh nghiệpcấp thé đấu giá viên để sử dụng trong thời gian làm việc tại đó Cán bộ, công chức, sĩquan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộcQuân đội nhân dân, sì quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹthuật trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân; người bị mất hoặc bị hạn chế nănglực hành vi dân sự; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người đã bị kêt án màchưa được xóa án tích; người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính thì khôngđược cấp chứng chỉ hành nghề đấu giá Ngoài ra, khi đã được cấp chứng chỉ đấu giánhưng người đó không làm việc thường xuyên tại tổ chức bán đấu giá tài sản; không cònhoạt động trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản hoặc không điều hành cuộc bán đấu giá nàotrong vòng một năm, trừ trường hợp có lý do chính đáng sẽ bị tước quyền sử dụngchứng chỉ hành nghề đấu giá không thời hạn theo quy định của pháp luật về xử lý vi

12 Khoán 2 Điều 16 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP

phạm hành chính hoặc nếu họ có hành vi vi phạm theo quy định tại Điều 13 Nghị định17/2010/NĐ-CP thì bị tước chứng chỉ bán đấu giá H Khi phát hiện trường hợp ngườithuộc diện bị thu hồi chứng chỉ bán đấu giá, chậm nhất 07 ngày làm việc Sở Tư pháp cóvăn bản đề nghị Bộ Tư pháp thu hồi chứng chỉ và trong thời hạn 15 ngày (30 ngày vớitrường hợp phức tạp) Bộ trưởng Bộ Tư pháp ra quyết định thu hồi chứng chỉ hành nghềđấu giá Chậm nhất là 10 ngày làm việc kế từ ngày quyết định thu hồi có hiệu lực thìngười bị thu hồi phải nộp lại chứng chỉ hành nghề

Chấp hành viên đang thực thi nhiệm vụ kê biên, cưỡng chế được trở thành ngườibán đấu giá tài sản thi hành án vụ án mình đang thụ lý trong một sổ trường hợp cụ thểnhư động sản có giá trị từ 2.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng hoặc tổ chức bán đấugiá tại địa phương từ chối ký họp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản13 14 Có thể hiếu rằng,chấp hành viên chỉ bán tài sản trong trường hợp tài sản giá trị nhò hoặc bán đấu giátrong trường họp bất khả kháng (không còn tổ chức đấu giá chuyên nghiệp nào đứng rathực hiện việc bán đấu giá tài sản) Pháp luật không yêu cầu đội ngũ chấp hành viênphải đáp ứng điêu kiện nào như tham gia học qua lớp đâu giá thì mới được thực hiệnbán đấu giá tài sản thi hành án

Khi tham gia bán đấu giá tài sản THADS, chấp hành viên cần phải tuân thủ theođúng nguyên tắc, trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản (niêm yết công khai, trưng bày tàisản, địa điềm bán đấu giá, trình tự tiến hành đấu giá ) thì mới bảo đảm hiệu lực củaviệc bán đấu giá Nếu vi phạm các quy định này, có thể việc bán đấu giá sẽ dẫn đếntranh chấp và bị Tòa án húy kết quả bán đấu giá tài sản

Người có tài sản bán đấu giá trong THADS, khác với người có tài sản bán đấu

13 Theo quy định tại Điều 13 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP về những hành vi bị cấm đối với đấu giá viên thì “1 Cho thuê, cho mượn hoặc cho các tồ chức, cá nhân khác sư dụng chứng chỉ hành nghề đấu giá của mình đổ thực hiện các hoạt dộng đấu giá; 2 Nhận bất kỳ một khoan tiền hoặc lợi ích nào từ người có tài sản bán đấu giá ngoài khoản tiền phí đấu giá và chi phí đà thỏa thuận trong hợp đồng, hoặc lợi dụng danh nghĩa đấu giá viên của mình đề thu các lợi ích khác từ cá nhân, tồ chức; 3 Lợi dụng trách nhiệm, quyền hạn để thông đồng với tổ chức, cá nhân nhằm mục đích vụ lợi”

giá thông thường Người có tài sản bán đấu giá trong THADS không phải là chủ sở hữutài sản hoặc được chủ sở hữu úy quyền bán tài sản Người có tài sản bán đấu giá là chấphành viên, cơ quan THADS Chấp hành viên là chức danh do Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổnhiệm Chấp hành viên có ba ngạch là chấp hành viên sơ cấp, chấp hành viên tiling cấp

và chấp hành viên cao cấp Khi chấp hành viên được giao nhiệm vụ thi hành các bàn án,quyết định có hiệu lực và quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản là vậtthì họ trở thành người có tài sản bán đấu giá trong quan hệ bán đấu giá tài sản THADS

và do vậy, họ có đầy đủ quyền và nghĩa vụ giống như chù sở hữu tài sản trong đấu giátài sản thông thường

Sau khi kê biên tài sản, chấp hành viên có quyền ký hợp đồng thẩm định giá trịtài sàn với tổ chức thấm định giá nếu hai bên đương sự không thỏa thuận được với nhau

về giá trị tài sản và tồ chức định giá15 Trên cơ sở giá trị tài sản đã được định giá, chấphành viên ký hợp đồng ủy quyền bán đấu giá tài sản với tổ chức đấu giá Chấp hànhviên có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản đấu giá, thỏa thuận về mức phíkhấu trừ cho tồ chức đấu giá chuyên nghiệp trong trường hợp bán đấu giá thành và trongtrường hợp bán đấu giá không thành thì thay mặt cơ quan thi hành án có trách nhiệmthanh toán chi phí bán đấu giá tài sản cho tổ chức bán đấu giá tài sản

Trường họp bán đâu giá thành, châp hành viên, cơ quan THADS được nhận lại sô tiềnbán tài sán và dùng số tiền này để thi hành đúng theo bản án, quyết định đã có hiệu lựccủa Tòa án

Người sở hữu tài sản bán đấu giá đế THADS tham gia với vai trò bị động trongquan hệ bán đấu giá tài sản (họ không muốn bán tài sản nhưng vẫn phái bán, quyềnquyết định thuộc về chấp hành viên của cơ quan THADS theo quy định của pháp luật),người sờ hữu tài sản tuy không phải là một bên trong hợp đồng bán đẩu giá tài sảnnhưng việc bán đẩu giá ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ Người sở hữu tài sảnthường là người phải thi hành bản án, quyết định dân sự cùa Tòa án

Pháp luật dành cho họ quyền thỏa thuận với người được thi hành án trong việcquyết định tổ chức thẩm định giá, tố chức bán đấu giá Do có quyền lợi trực tiếp, liên

15 Khoán 1 Điều 26 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP cùa Chính phủ

quan nên người này được quyền biết tất cả những thông tin về cuộc bán đấu giá Nếu cóvấn đề phát sinh trong cuộc đấu giá ảnh hưởng đến quyền lợi của họ, họ có quyền khởikiện, yêu cầu Tòa án hủy kết quả đấu giá Trước khi mở cuộc bán đấu giá 01 ngày làmviệc, họ còn có quyền nhận lại tài sản nếu nộp đủ tiền thi hành án và thanh toán các chiphí thực tế, hợp lý đã phát sinh từ việc cưỡng chế thi hành án, tồ chức bán đấu giá Họ

có quyền nhận lại số tiền thừa từ việc bán đấu giá tài sản sau khi đã thanh toán các chiphí (chi phí thi hành án, chi phí đấu giá ) theo quy định của pháp luật

Người sở hữu tài sản phải bàn giao tài sản cùng tất cả các giấy tờ có liên quancho người mua được tài sản đấu giá nếu cuộc bán đấu giá thành công Nếu không bàngiao thì họ bị áp dụng thù tục cưỡng chế giao tài sản theo quy định tại các điều 114, 115,

116 và 117 của Luật THADS

Người tham gia đấu giá là cá nhân, tổ chức có nguyện vọng, nhu cầu tham giađấu giá Những người này phải đáp ứng yêu cầu về năng lực hành vi dân sự chung theoquy định của BLDS năm 2005 Một người bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác màkhông thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, không có năng lực hành vi

dân sự hoặc những người chưa đủ năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chê năng lựchành vi dân sự theo quy định từ Điều 19 đến Điều 23 BLDS năm 2005 hoặc người tạithời điềm đấu giá không nhận thức, làm chú được hành vi cúa mình16, mà tự mình thamgia giao dịch dân sự nói chung và giao dịch bán đấu giá tài sản trong THADS nói riêngthì giao dịch của họ không có giá trị Tuy nhiên, nếu họ có người đại diện hợp pháp theoquy định của pháp luật thay mặt họ thực hiện giao dịch bán đấu giá tài sản thì việc muabán vần có hiệu lực

• • •

Đối với pháp nhân việc tham gia giao dịch đấu giá phải thông qua người đại diệnhợp pháp hoặc người đại diện theo pháp luật và việc mua bán tài sản này phù hợp vớichức năng, nhiệm vụ cúa pháp nhân theo quy định cúa BLDS năm 2005

Người tham gia đấu giá tài sản phải nộp phí tham gia đấu giá và khoản tiền đặt

16 Khoán 1 Điều 30 Nghị định 17/2010/NĐ-CP