Phân tích yếu tố thông tin đại chúng ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng pháp luật, cho ví dụ cụ thể về hoạt động xây dựng pháp luật về đất đai ở nước ta hiện nay.

Phân tích yếu tố thông tin đại chúng ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng pháp luật, cho ví dụ cụ thể về hoạt động xây dựng Thông tin đại chúng là hoạt động chuyển giao các thông điệp có tính phổ biến giữa nguồn phát với công chúng rộng rãi trong xã hội.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

TIỂU LUẬN MÔN:

XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

Đề tài:

Phân tích yếu tố thông tin đại chúng ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng pháp luật, cho ví dụ cụ thể về hoạt động xây dựng pháp luật về đất đai ở nước ta hiện nay

Họ và tên: VŨ TRỌNG GIANG

Ngày, tháng, năm sinh: 01/09/1991 MSSV: K19ACQ058

Lớp: K19A

Ngành: Luật

Hà Nội, 05/2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Thông tin đại chúng và đặc điểm của thông tin đại chúng 1

2 Khái quát về hoạt động xây dựng pháp luật 1

2.1 Khái niệm về hoạt động xây dựng pháp luật 1

2.2 Các đặc điểm cơ bản của hoạt động xây dựng pháp luật 2

3 Yếu tố thông tin đại chúng tác động tới hoạt động xây dựng pháp luật 3

3.1 Đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật 3

3.2 Đối với vấn đề thẩm định, thảo luận về các văn bản quy phạm pháp luật 3

3.3 Đối với việc giám sát hoạt động xây dựng pháp luật 3

3.4 Đối với các quyết định quan trọng cuối cùng trong việc xây dựng pháp luật 3

4 Ví dụ về yếu tố thông tin đại chúng tác động đến hoạt động xây dựng pháp luật về đất đai nước ta hiện nay 3

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 5

TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

MỞ ĐẦU

Xã hội luôn luôn phát triển cần có các công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội như pháp luật, đạo đức, phong tục tập quán, dư luận xã hội, điều lệ, hương ước, tín điều tôn giáo…Pháp luật có vai trò,vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống để điều chỉnh các quan hệ xã hội Để nâng cao vai trò của pháp luật và hiểu biết của người dân đối với pháp luật thì thông tin đại chúng là hết sức quan trọng Bản chất của tuyên truyền nói chung và tuyên truyền pháp luật nói riêng là tác động vào ý thức của người nghe, người đọc để làm thay đổi nhận thức dẫn tới thực hiện hành vi Để tác động vào ý thức của người nghe, người đọc thì thông tin pháp luật được tuyên truyền phải được lặp đi lặp lại nhiều lần để người nghe, người đọc, nhìn thấy và nhớ

Tuyên truyền pháp luật trên phương tiện thông tin đại chúng là một trong những hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật được quy định tại Điều 11 và 14 Luật Phổ biến giáo dục pháp luật Theo đó, báo, đài phát thanh, đài truyền hình cấp tỉnh xây dựng chương trình, chuyên trang, chuyên mục về pháp luật; đa dạng hóa các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật để phổ biến các quy định của pháp luật, tình hình thi hành pháp luật và các thông tin khác về pháp luật Vai trò của thông tin đại chúng là hết sức quan trọng, nhất là trong việc xây dựng pháp luật hiện nay, chính vì thế để tìm hiểu sâu hơn

về vấn đề này sinh viên xin thực hiện tiểu luận “Phân tích yếu tố thông tin đại chúng

ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng pháp luật, cho ví dụ cụ thể về hoạt động xây dựng pháp luật về đất đai ở nước ta hiện nay”

1 Thông tin đại chúng và đặc điểm của thông tin đại chúng

Thông tin đại chúng là hoạt động chuyển giao các thông điệp có tính phổ biến giữa nguồn phát với công chúng rộng rãi trong xã hội

Phân tích khái niệm thông tin đại chúng ta hình dung về những khía cạnh sau: Nguồn phát là là chủ thể của quá trình chuyển giao các thông tin là người giữ vai trò chủ động song cũng bị chi phối bởi một loạt yếu tố về hình thức, điều kiện, phương pháp, khả năng trong thu nhận, khai thác xử lý và truyền thông tin đó đi

Đối tượng tác động của thông tin đại chúng là số đông, đó là một bộ phận hay cả một cộng đồng xã hội rộng lớn của một quốc gia, khu vực hoặc cả thế giới

Nội dung của các thông tin mang tính phổ biến, có ý nghĩa xã hội, liên quan và ảnh hưởng đến nhiều người trong xã hội Nó đáp ứng nhu cầu hiểu, biết của nhiều người Trong xã hội định hướng xã hội chủ nghĩa, các phương tiện thông tin đại chúng được sử dụng nhiều mục đích thực hiện mục tiêu xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa và hoạt động thực hiện pháp luật

2 Khái quát về hoạt động xây dựng pháp luật

Theo nghĩa hẹp: hoạt động xây dựng pháp luật bao gồm các công việc ban hành, thông qua các văn bản quy phạm pháp luật Theo nghĩa rộng: xây dựng pháp luật bao gồm rất nhiều các hoạt động từ chuẩn bị, soạn thảo dự án văn bản quy phạm pháp luật đến các khâu tiếp sau đó Quan điểm được thừa nhận chung là quan điểm xây dựng pháp luật theo nghĩa rộng vì thực tế để có được một văn bản quy phạm pháp luật sẽ phải trải qua rất nhiều các công đoạn, là cả một quá trình khó khăn, phức tạp với sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau

Một định nghĩa được xem như là phổ biến nhất về hoạt động xây dựng pháp luật như sau: Xây dựng pháp luật là một trong hình thức đặc biệt quan trọng, cơ bản nhất của hoạt động nhà nước, nhằm ban hành, sửa đổi, bổ sung hay hủy bỏ các quy phạm pháp luật, được thực hiện trên cơ sở nhận thứccác nhu cầu khách quan của xã hội, các lợi ích

xã hội Xây dựng pháp luật được thực hiện theo những nguyên tắc, trình tự và thủ tục pháp lí nhất định nhằm đưa ý chí nhà nước của nhân dân lên thành các quy phạm pháp luật

2.2 Các đặc điểm cơ bản của hoạt động xây dựng pháp luật

Thứ nhất, xây dựng pháp luật là một hình thức thức hoạt động mang tính quyền

lực nhà nước, được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo luật định nhằm đưa ý chí nhà nước của nhân dân lên thành pháp luật

Thứ hai, xây dựng pháp luật là một trong ba hình thức xây dựng hoạt động pháp lí

cơ bản về thực hiện các chức năng của nhà nước, đó là: xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật

Thứ ba, xây dựng pháp luật là hoạt động mang tính sáng tạo Đây là hoạt động

nhận thức các nhu cầu khách quan của thực tiễn xã hội cần được pháp luật điều chỉnh, đặc biệt là xác định các vấn đề về lợi ích chính đáng của cá nhân, của cộng đồng và của toàn xã hội

Thứ tư, xây dựng pháp luật được tiến hành theo các trình tự, thủ tục pháp lí và các

hình thức thể hiện theo luật định Đây là một quá trình bao gồm hàng loạt các giai đoạn

kế tiếp nhau theo một trật tự logic nhất định và có sự tham gia của rất nhiều các chủ thể khác nhau, từ các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các chuyên gia trong từng lĩnh vực, các tổ chức chính trị-xã hội, các tầng lớp nhân dân, …

Thứ năm, xây dựng pháp luật là giai đoạn đầu tiên của quá trình điều chỉnh pháp

luật Một cách khái quát, điều chỉnh pháp luật là sự tác động có định hướng lên các quan

hệ xã hội được thực hiên thông qua các phương tiện pháp lí đặc thù nhằm trật tự hóa các quan hệ xã hội theo những mục đích, yêu cầu của nhà nước phù hợp với thực tiễn xã hội

Thứ sáu, xây dựng pháp luật phải được tiến hành theo những nguyên tắc và yêu

cầu kĩ thuật pháp lí nhằm đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, tính khoa học, khách quan, phổ thông, dễ tiếp nhận trong việc tìm hiểu và áp dụng pháp luật)

3 Yếu tố thông tin đại chúng tác động tới hoạt động xây dựng pháp luật

3.1 Đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật

Phương tiện truyền thông đại chúng có vai trò quan trọng trong việc đưa các thông tin đại chúng đến với cộng đồng nhằm tăng cường sự hiểu biết, trình độ của người dân

về hoạt động xây dựng pháp luật Hoạt động xây dựng pháp luật được tiến hành theo một quy trình pháp lí, trong đó gồm các bước, các giai đoạn cần thực hiện theo một trật

tự hợp lý, chặt chẽ, khoa học theo luật định nhằm tạo ra các điều luật phù hợp nhất 3.2 Đối với vấn đề thẩm định, thảo luận về các văn bản quy phạm pháp luật Đây là một cách thức để định hướng dư luận xã hội về các vấn đề trong văn bản pháp luật Việc truyền thông đại chúng đưa tin về các dự thảo luật đến với công chúng

có thể giúp công chúng nắm bắt được thông tin, đưa ra các ý kiến đóng góp hoặc phản đối về vấn đề đó Như vậy, Nhà nước có thể thu thập được các ý kiến của công chúng

và điều chỉnh, xây dựng các dự thảo luật sao cho phù hợp nhất với thực tế xã hội Nhờ

đó luật mới có thể dễ dàng được chấp nhận và đi vào cuộc sống của nhân dân Có thể hiểu, thông tin đại chúng chính là chiếc cầu nối giữa những chủ thể tiến hành xây dựng pháp luật và công chúng

3.3 Đối với việc giám sát hoạt động xây dựng pháp luật

Sự chủ động của thông tin đại chúng thể hiện trong việc giám sát các hoạt động xây dựng pháp luật là: Tham gia ngay từ đầu trong việc xem xét các dự thảo luật của Chính phủ; Cung cấp thông tin và tạo diễn đàn xã hội để đóng góp, hoàn thiện về những vấn đề nêu ra chính sách của Chính phủ; Tiếp tục giám sát chính sách khi đi vào cuộc sống: như việc thực thi của các cơ quan chức năng, tính hợp lý khi đi vào đời sống; Tổng kết những vấn đề được và chưa được khi chính sách đi vào cuộc sống

3.4 Đối với các quyết định quan trọng cuối cùng trong việc xây dựng pháp luật Các phương tiện thông tin đại chúng được cho rằng có tác động rất mạnh đến các quyết định quan trọng trong việc xây dựng pháp luật Bởi tính công khai, sức lan truyền rộng và tính dễ hiểu của thông tin đại chúng khiến những vấn đề khả thi hay không khả thi của các dự luật đều được truyền tải rất nhanh đến đa số công chúng

4 Ví dụ về yếu tố thông tin đại chúng tác động đến hoạt động xây dựng pháp luật về đất đai nước ta hiện nay

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, nhân dân đã nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc đóng góp ý kiến với Đảng và Nhà nước về chủ trương, chính sách, xây dựng,

và sửa đổi luật; về phương hướng, nhiệm vụ, mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội; góp ý kiến về hoạt động của Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội

Luật Đất đai là đạo Luật rất quan trọng, tác động trực tiếp đến mọi mặt của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh của đất nước nói chung, của từng địa phương nói riêng Những năm qua, nguồn lực đất đai đã được quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả cho phát triển kinh tế - xã hội; việc cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền quản lý và sử dụng đất được đẩy mạnh, bước đầu khắc phục tình trạng lãng phí tài nguyên đất Tuy nhiên qua gần 10 năm thực hiện Luật Đất đai 2013, khi triển khai thi hành cũng còn bất cập, vướng mắc đã được người dân và các cơ quan truyền thông, báo chí nêu lên Do đó, để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình hình mới, Quốc hội đã đưa dự án Luật Đất đai (sửa đổi) vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội Để huy động được sự tham gia đóng góp ý kiến với Đảng, Nhà nước về những vấn đề phát triển kinh tế-xã hội của toàn dân thì các cơ quan có thẩm quyền đã tiến hành nhiều cách thức khác nhau nhằm mục đích tại điều kiện thuận lợi nhất cho người dân nói lên những suy nghĩ, quan điểm của mình trên cơ sở tổ chức lấy ý kiến đóng góp của nhân dân

Sáng ngày 08/4/2022, tại thành phố Huế, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT)

tổ chức hội thảo lấy ý kiến về các nội dung của dự thảo Luật đất đai (sửa đổi)

Sáng 22/4/2022, tại Hải Phòng, Bộ TN&MT phối hợp với UBND thành phố Hải Phòng tổ chức Hội thảo lấy ý kiến Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) với 10 tỉnh phía Bắc; Sáng 17/5/2022, tại Long An, Bộ TN&MT phối hợp với UBND tỉnh Long An tổ chức Hội thảo với 10 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam để lấy ý kiến dự thảo Luật Đất đai và Nghị định sửa đổi, bổ sung một số Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai;

Những cuộc hội thảo này đều được phương tiện truyền thông đưa tin đầy đủ Việc các phương tiện truyền thông đưa tin công khai về các hội thảo tổ chức lấy ý kiến về nội dung sửa đổi, bổ sung Luật đất đai đã thu về được rất nhiều những ý kiến đóng góp tích cực và thiết thực Đây là một hình thức tổ chức trưng cầu dân ý hết sức văn minh và hiệu quả nhằm đảm bảo tính dân chủ, huy động nâng cao nhất trí tuệ của nhân dân, các ngành, các cấp; đồng thời phát huy vai trò tich cực của các cơ quan thông tin đại chúng trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đóng góp ý kiến, bảo đảm phản ánh kịp thời, trung thực ý kiến của nhân dân, qua đó nâng cao nhân thức và sự hiểu biết của nhân dân về pháp luật Thể hiện đầy đủ các yếu tố tác động của thông tin đại chúng đến quá trình xây dựng văn bản pháp luật về đất đai

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Từ ví dụ có thể thấy tuyên truyền pháp luật trên phương tiện thông tin đại chúng hiện nay đặc biệt là đài phát thanh và báo in vẫn phát huy được hiệu quả nhất định Tuy nhiên khó có thể đo lường được số lượng người nghe, nhìn cụ thể và ai là người tiếp cận được thông tin cần quảng cáo/tuyên truyền Hiện nay, ngành quảng cáo đã dịch chuyển

từ truyền thống sang công nghệ số Các doanh nghiệp quảng cáo trên mạng internet, trên các mạng xã hội như Facebook, Zalo, YouTube khi người dùng click vào một mẫu quảng cáo thì người quảng cáo có thể biết chính xác trong một giờ, một ngày, một tháng, một năm có bao nhiêu người quan tâm đến mẫu quảng cáo của họ và người xem quảng cáo

là ai? Đó có thể là một bà nội trợ, là anh công nhân hay một bạn sinh viên

Tuyên truyền pháp luật trên phương tiện thông tin đại chúng hiện nay chỉ có phát hành, phát thanh, truyền hình ra công chúng mà không biết được ai sẽ tiếp nhận thông tin đó và có bao nhiêu người sẽ tiếp nhận thông tin Do vậy, không thể đánh giá, đo lường được hiệu quả của công tác này một cách chính xác Vì vậy để yếu tố thông tin đại chúng có thể tác động mãnh mẽ hơn trong xây dựng văn bản pháp luật thì sinh viên xin đề xuất một số giải pháp:

Thứ nhất, Để đánh giá hiệu quả hoạt động tuyên truyền pháp luật trên phương tiện thông tin đại chúng cần có tiêu chí và công cụ để đo lường hiệu quả của công tác tuyên truyền, ở mức độ thấp nhất là phải xác định được có bao nhiêu người tiếp nhận được thông tin tuyên truyền;

Thứ hai, nội dung tuyên truyền phải bám sát vào thực tiễn, diễn biến và tâm lý xã hội cụ thể Khi có những sự việc nổi cộm trong xã hội, nhiều phương tiện thông tin đại chúng đưa tin, đang có một làn sóng truyền thông, xã hội có nhiều luồng ý kiến khác nhau thì cần tuyên truyền ngay pháp luật về lĩnh vực đó để dễ lan tỏa hơn;

Thứ ba, Cần tính toán thời gian tuyên truyền sao cho đối tượng tuyên truyền có thể tiếp cận được thông tin cần tuyên truyền Ví dụ, nếu tuyên truyền pháp luật cho người lao động thì thời gian phát thanh, phát sóng phải vào thời gian người lao động không làm việc, nếu phát trong giờ làm việc thì người lao động không thể nghe, xem được Thứ tư, Cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền pháp luật Không chỉ là tuyên truyền viên trình bày quy định của pháp luật, hỏi và đáp mà cần lồng ghép chương trình tuyên truyền pháp luật vào nhiều chương trình khác nhau, xây dựng những tình huống, hoạt cảnh và phát những đoạn video ngắn.;

Thứ năm, ứng dụng công nghệ trong công tác tuyên truyền

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, TS Ngọ Văn Nhân (chủ biên), Tập bài giảng xã

hội học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2010

2 TS Ngọ Văn Nhân, Xã hội học pháp luật, Nxb Hồng Đức năm 2012

3 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, NXb Tư pháp

4 Võ Khánh Vinh, Những vấn đề cơ bản của Xã hội học pháp luật, Nxb Khoa học

xã hôi, 2015

5 Ngọ Văn Nhân, Tác động của dư luận xã hội đối với ý thức pháp luật của đội

ngũ cán bộ cấp cơ sở, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011

6 Trường Đại học Luật Hà Nội Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp

luật, NXB Công An nhân dân Hà Nội 2015