Tìm Hiểu Các Doanh Nghiệp Hoạt Động Theo Mô Hình Kinh Tế Chia Sẻ

Đề tài Tìm Hiểu Các Doanh Nghiệp Hoạt Động Theo Mô Hình Kinh Tế Chia Sẻ Tham Gia Shark Tank Giáo Viên Hướng Dẫn TS Nguyễn Bích Thủy Mục Lục CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ CHIA SẺ 1 1 Khái niệm ki.

Đề tài: Tìm Hiểu Các Doanh Nghiệp Hoạt Động Theo Mô Hình Kinh Tế Chia Sẻ

Tham Gia Shark Tank Giáo Viên Hướng Dẫn: TS Nguyễn Bích Thủy

Mục Lục

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ CHIA SẺ 1

1 Khái niệm kinh tế chia sẻ 1

2 Một số mô hình phổ biến của KTCS 1

3 Tính hai mặt của Kinh tế chia sẻ 2

a) Ưu điểm của Kinh tế chia sẻ 2

b) Nhược điểm của Kinh tế chia sẻ 3

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH DOANH NGHIỆP THAM GIA SHARK TANK ÁP DỤNG MÔ HÌNH KTCS 5

1 Xu hướng phát triển KTCS trên thế giới 5

2 Xu hướng phát triển KTCS tại Việt Nam hiện nay 7

3 Phân tích mô hình KTCS của một số doanh nghiệp tham gia Shark Tank 8

3.1 Giới thiệu chương trình Shark Tank Việt Nam: 8

3.2 Giới thiệu doanh nghiệp và mô hình KTCS mà doanh nghiệp áp dụng 10

3.2.1 Ứng dụng tìm phòng trọ - Ohana 10

3.2.2 Nền tảng cho thuê nhà Luxstay 11

3.2.3 Kết nối người mua ve chai và người bán đồng nát - VECA 12

3.2.4 Mô hình bếp tập trung - Cloud kitchen 16

3.2.5 Hệ thống kết nối các kênh bán hàng - Nobita pro 18

3.2.6 Reavol - Ứng dụng cho mọt sách 19

4 Thực tế kết quả của doanh nghiệp KTCS 20

4.1 Ứng dụng tìm phòng trọ Ohana 20

4.1.1 Kết quả đạt được 20

4.1.2 Nhận xét về hạn chế và Nguyên nhân 20

4.2 Nền tảng cho thuê nhà - Luxstay 21

4.2.1 Kết quả đạt được 21

4.2.2 Nhận xét về hạn chế và nguyên nhân 22

5 Đề xuất giải pháp cho các startup KTCS 24

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ CHIA SẺ

1 Khái niệm kinh tế chia sẻ

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2018), kinh tế chia sẻ là khái niệm gắn liền với sự pháttriển của cuộc cách mạng công nghệ số Mô hình kinh tế chia sẻ là một hệ thống kinh tế

mà ở đó tài sản hoặc dịch vụ được chia sẻ dùng chung giữa các cá nhân, hoặc không phảitrả tiền hoặc không phải trả một khoản phí, với tính chất điển hình là thông qua các công

cụ internet Đây là một phương thức kết nối mới giữa người mua (người dùng) và ngườibán (người cung cấp) đối với một hoạt động kinh tế

Trên thực tế có rất nhiều định nghĩa khác nhau về kinh tế chia sẻ, ranh giới giữa các kháiniệm có sự đồng nhất và không đồng nhất ở một số khía cạnh.Tuy nhiên nhìn chung, tất

cả các tên gọi khác của mô hình kinh tế chia sẻ đều có bản chất là một mô hình kinhdoanh mới của kinh doanh ngang hàng, tận dụng lợi thế của phát triển công nghệ số giúptiết kiệm chi phí giao dịch và tiếp cận một số lượng lớn khách hàng thông qua các nềntảng số

2 Một số mô hình phổ biến của KTCS

a) Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực vận tải trực tuyến, hay dịch vụ đặt xe trực tuyến

Dịch vụ vận tải sử dụng hợp đồng điện tử là cách thức yêu cầu một số loại hình dịch vụvận tải thông qua nền tảng số trên thiết bị di động thông minh Ứng dụng định vị tự độngdùng để đặt và điều phối xe taxi trên điện thoại thông minh, hướng tới mục tiêu cải tiếnthị trường taxi địa phương bằng khởi đầu đơn giản, chi phí hiệu quả cho cả 2 bên cung(công ty vận tải) và cầu (hành khách) Với công nghệ này, dịch vụ chia sẻ phương tiệngiao thông tối ưu hóa quá trình kết hợp giữa công ty taxi và hành khách

b) Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực chia sẻ phòng ở

Đây là loại hình dịch vụ giúp cho con người đặt phòng và người có phòng trống hoặc biệtthự, căn hộ cho thuê thiết kết nối với nhau thông qua ứng dụng đặt phòng trực tuyến.Trên thế giới hiện có một số công ty cung cấp dịch vụ này và chiếm thị phần lớn nhưAirbnb, Homeaway, Expedia, Gotadi,… Các nền tảng này tạo ra môi trường kết nối giữangười cung cấp và người sử dụng dịch vụ lưu trú Trên nền tảng này, người muốn đăngtìm phòng cho thuê phòng thì phải đăng ký là thành viên, lập tài khoản cá nhân Tại đâychủ sở hữu ở cho thuê và khách hàng có thể trao đổi mọi thông tin về phòng ở; ngườicung cấp dịch vụ là người sở hữu tài sản và định giá bán dịch vụ lưu trú (giá thuê) Trênthế giới, mô hình kinh doanh này đang phát triển mạnh và có tốc độ tăng trưởng cao, mứctăng trưởng doanh thu hàng năm giai đoạn 2013 - 2025 ước đạt khoảng 31%

c) Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực dịch vụ cho vay ngang hàng (peer to peer Lending - P2P)

P2P lending là mô hình kinh doanh sử dụng các dịch vụ online để kết nối nhà đầu tư với

cá nhân hay doanh nghiệp muốn vay vốn Nền tảng P2P giúp người có nhu cầu mượn tiền

từ nhà đầu tư không cần thông qua một tổ chức trung gian truyền thống (tổ chức tín dụng).Đây là phương thức hoàn toàn khác biệt với mô hình cho vay truyền thống, được thiết kế

và xây dựng trên nền tảng trực tuyến cùng với hệ thống công nghệ tài chính tiên tiến màkhông thông qua trung gian tài chính Lãi suất được thiết lập bởi hệ thống đánh giá củacông ty P2P trên cơ sở phân tích các thông tin tài khoản tín dụng, thông tin mạng xã hội

và rất nhiều nguồn thông tin khác tùy theo ngân hàng Trên thế giới hiện tồn tại nhiều môhình P2P lending khác nhau, tùy thuộc vào từng mô hình, có thể xét theo hai khía cạnh làcho vay và đầu tư Nói cách khác, P2P lending như một sản phẩm giao thoa giữa hoạtđộng cho vay và hoạt động đầu tư tài chính Trên thế giới, hoạt động của P2P lendingcũng rất đa dạng, bên cạnh chức năng trung gian thông tin truyền thống (chỉ đơn thuầncung cấp thông tin trên nền tảng giao dịch trực tuyến để người đi vay kết nối với ngườicho vay và trực tiếp quyết định thực hiện giao dịch), nhiều công ty P2P Lending có thểcung cấp dịch vụ hỗ trợ người đi vay và cho vay như: định danh khách hàng; xếp hạng tínnhiệm; định giá khoản vay và tài sản đảm bảo; mua/bán tại khoản vay; thu hồi nợ; bảolãnh khoản vay; lưu ký, đăng ký tài sản đảm bảo; ví điện tử…

3 Tính hai mặt của Kinh tế chia sẻ

a) Ưu điểm của Kinh tế chia sẻ

Một là, kinh tế chia sẻ tác động tích cực đến môi trường Lợi ích lớn nhất của kinh tế chia

sẻ là việc tiết kiệm tài nguyên thông qua việc sử dụng tiết kiệm tài sản Với việc tiết kiệmtrong sử dụng tài sản, máy móc, thiết bị, tiết kiệm tài nguyên các hoạt động kinh tế chia

sẻ tác động tích cực tới môi trường thông qua giảm phát thải khí nhà kính, giảm khốilượng các chất thải ra môi trường

Kinh tế chia sẻ cung cấp quyền sử dụng thông qua việc tiếp cận nguồn lực thay vì sở hữunguồn lực Chính vì vậy, nhu cầu về việc sản xuất ra các sản phẩm, dịch vụ giảm đi đáng

kể Ít các hoạt động sản xuất đồng nghĩa với ít hơn sự xuất hiện của các tác nhân gây hạicho môi trường, ít khí thải carbon

Hai là, kinh tế chia sẻ giúp giảm chi phí giao dịch trong các hoạt động kinh tế Thông qua

các nền tảng trực tuyến, người mua và người bán nhanh chóng tìm được nhau, tương táctrực tiếp với nhau; tiết kiệm được thời gian tìm đối tác, tiết kiệm thời gian thương lượng

và chốt giao dịch Kết quả cuối cùng là người tiêu dùng được hưởng lợi và hiệu quả sảnxuất trong nền kinh tế tăng lên

Ba là, kinh tế chia sẻ giúp gia tăng tài sản, thu nhập, tăng năng suất, tăng nhu cầu và mở

rộng tiêu thụ, thúc đẩy sự sáng tạo đổi mới ở cấp độ cá nhân Sản phẩm, dịch vụ cung cấp

trong kinh tế chia sẻ là những tài sản “nhàn rỗi”, chưa được tận dụng đúng mức Kinh tếchia sẻ đem đến cơ hội tận dụng nguồn tài sản đó Tài sản vốn nhàn rỗi đem đến lợi íchkhông chỉ cho người mua mà cả người cung cấp dịch vụ Nếu để không, tài sản không tạo

ra giá trị, nhưng khi được đưa vào sử dụng, đặc biệt là khi sử dụng đúng cách, đúng mức,tài sản đem đến giá trị

Trong mô hình kinh tế chia sẻ, giá trị đó có thể quy đổi thành phí sử dụng mà người bánthu từ người mua Như vậy, tài sản nhàn rỗi sẽ đem đến cho chủ sở hữu thêm nhiều tàisản hơn nữa; từ đó, thu nhập tăng lên Thu nhập nhiều hơn giúp họ có thêm nhiều lựachọn, tiếp cận với các lựa chọn tốt hơn Kinh tế chia sẻ đã góp phần tạo nên thu nhập chonhiều người

Bốn là, kinh tế chia sẻ tạo cơ hội nghề nghiệp và thúc đẩy phát triển công nghệ Kinh tế

chia sẻ loại bỏ hoặc giảm các rào cản gia nhập thị trường như vốn đầu tư nguồn lực sảnxuất, mạng lưới phân phối phức tạp Do đó, cho phép nhiều cá nhân khởi nghiệp, tạo cơhội việc làm, tham gia thị trường từ nguồn lực sẵn có Kinh tế chia sẻ tạo cơ hội để conngười chia sẻ kỹ năng của mình Cùng với công việc chính thức, toàn thời gian, mỗingười có thể dành thêm thời gian và kỹ năng chưa tận dụng hết của mình cho một ngườiđang cần hoặc thiếu kỹ năng đó Sử dụng kỹ năng của mình đem đến giá trị cho cộngđồng cũng được xem là một trong những lợi ích của kinh tế chia sẻ

b) Nhược điểm của Kinh tế chia sẻ

Một là, còn thiếu các chính sách đảm bảo cạnh tranh công bằng giữa kinh tế truyền thống

và kinh tế chia sẻ trong từng ngành cụ thể Bởi vì tính ưu việt của mô hình kinh tế mớinày sẽ tạo nên sức ép cạnh tranh lớn đối với các doanh nghiệp kinh doanh theo mô hìnhtruyền thống Xung đột lợi ích giữa doanh nghiệp kinh doanh theo mô hình kinh tế chia

sẻ và doanh nghiệp kinh doanh theo phương thức truyền thống sẽ xảy ra Hầu hết xungđột này là hết sức gay gắt nếu như không có những chính sách tốt của chính quyền vớivai trò “trọng tài” giải quyết Khi chưa có các chính sách đồng bộ, vấn đề cạnh tranhkhông công bằng với doanh nghiệp truyền thống là một rủi ro lớn cần giải quyết Câuchuyện vụ kiện giữa Vinasun - hãng kinh doanh taxi truyền thống với Grab trong thờigian gần đây là một trong những minh chứng điển hình

Hai là, kinh tế chia sẻ tiềm ẩn những rủi ro mà nhà quản lý cần phải quan tâm để đảm

bảo lợi ích của cả người mua (người tiêu dùng) và người bán (nhà cung cấp dịch vụ).Mặc dù các bên có thông tin về nhau đầy đủ hơn, nhưng việc kiểm chứng các thông tin vàtiếp xúc trực tiếp với nhau lại ít hơn nên cũng tiềm ẩn rủi ro lớn hơn nếu như không đượckhắc phục bằng những quy định cụ thể và hiệu quả Vấn đề bảo hiểm, an toàn cho cácbên bao gồm cả người cung cấp dịch vụ và người dùng/người sử dụng dịch vụ hay kháchhàng cũng đặt ra gay gắt hơn

Ba là, còn thiếu các cơ chế chính sách quy định trách nhiệm rõ ràng hơn của các bên

đồng trong kinh tế chia sẻ sẽ ít nhất là quan hệ 3 bên thay vì quan hệ 2 bên như trong cáchợp đồng trước đây Khung khổ pháp lý quy định trách nhiệm của từng bên trong mốiquan hệ hợp đồng này cần được thay đổi và bổ sung

Bốn là, còn thiếu các chính sách về quản lý lao động, việc làm và an sinh xã hội đối với

người lao động và chủ sử dụng lao động trong nền kinh tế chia sẻ đảm bảo quyền và lợiích hợp pháp của các chủ thể trong kinh tế chia sẻ

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH DOANH NGHIỆP THAM GIA SHARK TANK ÁP

DỤNG MÔ HÌNH KTCS

1 Xu hướng phát triển KTCS trên thế giới

Thế giới đã chứng kiến sự phát triển và thâm nhập mạnh mẽ của nền kinh tế chia sẻ được

hỗ trợ bởi nền tảng kỹ thuật số đang phát triển và sự sẵn lòng của người tiêu dùng để thửcác ứng dụng di động hỗ trợ các mô hình kinh doanh ngang hàng, doanh nghiệp kinhdoanh chia sẻ, v.v… Thế giới đang hướng tới một nền kinh tế nơi tài sản vật chất đượcchia sẻ dưới dạng dịch vụ Mọi người đã thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đối với tất cả cácloại dịch vụ được cung cấp bởi nền kinh tế chia sẻ trong các lĩnh vực như: khách sạn và

ăn uống, ô tô và vận tải, lao động, giao hàng, cho vay ngắn hạn, bán lẻ và hàng tiêu dùng.Trong tương lai, mô hình này dự kiến sẽ thâm nhập vào nhiều lĩnh vực hơn nữa Mặc dùlĩnh vực chăm sóc sức khỏe theo truyền thống chậm chạp trong việc đáp ứng các tiến bộ

kỹ thuật số, nhưng nhiều nền tảng kỹ thuật số cung cấp các dịch vụ y tế cấp thấp, khôngkhẩn cấp đang nổi lên và có thể được coi là dấu hiệu cho sự phát triển trong tương lai mànền kinh tế chia sẻ có thể hứa hẹn

Theo một báo cáo của PwC phân tích mười lĩnh vực công nghiệp khác nhau và ước tínhrằng trong 10 năm nữa, năm lĩnh vực chính của nền kinh tế chia sẻ (bao gồm cho vayngang hàng, nhân sự trực tuyến, chỗ ở ngang hàng, chia sẻ ô tô và truyền phát nhạc vàvideo) sẽ tạo ra hơn 50% tổng doanh thu toàn cầu, tăng chỉ từ năm phần trăm thị phầnhiện tại của họ (Vaughan & Hawksworth, 2014) Trong khi 68% người lao động trongnền kinh tế chia sẻ ở độ tuổi từ 18 đến 34, người dùng của họ trải rộng ở mọi lứa tuổi.Theo Trung tâm nghiên cứu Pew (Smith, 2016), 72% người Mỹ tin rằng họ sẽ sử dụngdịch vụ thông qua nền kinh tế chia sẻ trong hai năm tới Văn phòng Thống kê Quốc giaVương quốc Anh, sử dụng nhiều số liệu khác nhau, từ giá trị mua hàng trực tuyến đến sốtiền phải trả cho các dịch vụ tiếp thị, đã phát hiện ra rằng vào năm 2015, 275 “nền tảngcộng tác” của Châu Âu đã tạo ra Doanh thu 4 tỷ bảng Anh (5 tỷ USD) và tạo điều kiệnthuận lợi cho 28 tỷ bảng Anh giao dịch (35,5 tỷ USD)

Theo một nghiên cứu của Giáo sư Arun Sundararajan và Scott Galloway tại Đại học NewYork, trong 10 năm tới, mức tăng doanh thu từ ngành truyền thống ngành cho thuê sẽkhiêm tốn so với sự bùng nổ về doanh thu trong nền kinh tế chia sẻ

Báo cáo của PwC năm 2014 cũng đã phân tách mức tăng trưởng này theo các lĩnh vực

Và như thể hiện trong phần dưới, các dự báo tăng trưởng từ nền kinh tế chia sẻ cao hơnđáng kể trong các lĩnh vực như huy động vốn từ cộng đồng, nhân sự trực tuyến, chia sẻ ô

tô, v.v Các dự báo tăng trưởng là đáng kể thấp hơn trong các lĩnh vực truyền thống nhưthiết bị, ô tô và cho thuê

DVD

Lý giải cho các xu hướng kinh tế chia sẻ trong tương lai, có nhiều lý do có thể kể đến như:mức độ linh hoạt mà nền kinh tế chia sẻ mang lại cho các chủ thể, Rào cản gia nhập thấpcho người lao động, sự lan tỏa của điện thoại thông minh; chuyển từ coi trọng quyền sởhữu sang cho thuê; và phát triển kỹ thuật số lòng tin,

2 Xu hướng phát triển KTCS tại Việt Nam hiện nay

Kinh tế chia sẻ ở Việt Nam đã tồn tại và được chú ý phát triển từ rất sớm, đặc biệttrong thời gian này, kinh tế chia sẻ đã có những bước phát triển đột phá với các mô hìnhkinh doanh mới như mô hình hợp tác, chia sẻ về vận tải hành khách công cộng, mô hìnhchia sẻ địa điểm lưu trú, mô hình cho vay tài chính ngang hàng Các mô hình kinh tế chia

sẻ phổ biến tại Việt Nam hiện nay

a) Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực vận tải trực tuyến

Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực vận tải trực tuyến, hay dịch vụ đặt xe trựctuyến/dịch vụ vận tải sử dụng hợp đồng điện tử là cách thức yêu cầu một số loại hìnhdịch vụ vận tải thông qua nền tảng số trên thiết bị di động thông minh

Ở Việt Nam, dịch vụ này xuất hiện năm 2014, với sự góp mặt của một số ứng dụng kếtnối như GrabTaxi (nay là Grab), LiveTaxi, Taxi Chiều Về, Uber, EasyTaxi và đến nayvẫn đang tiếp tục phát triển mạnh với nhiều nhà cung cấp dịch vụ mới như VATO, Be,FastGo, Aber và Go-Viet (nay là Go-Jek Việt Nam) v.v Một số công ty lớn tham gia vàohoạt động kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực vận tải trực tuyến như Grab (vận tải 4 bánh),GoJek (vận tải 2 bánh) và một số công ty khác cùng tham gia lĩnh vực giao hàng, giao đồăn…Trong mô hình kinh tế chia sẻ này, các thông tin về giao dịch được lưu trữ trên hệthống và cung cấp cho cơ quan chức năng để phục vụ mục đích quản lý nhà nước, đặcbiệt về thuế Cụ thể, với các dịch vụ vận chuyển và giao nhận, khách hàng và tài xế đềubiết thông tin cơ bản trước khi gặp và thực hiện hợp đồng; Thông tin giao dịch có liênquan được tổng hợp và gửi tới cơ quan thuế phục vụ mục đích quản lý thuế (giá trị giaodịch, đơn vị vận tải) và Sở Giao thông vận tải phục vụ mục đích quản lý và thống kê (đơn

vị vận tải, phương tiện, tài xế, số chuyến xe)

Về thanh toán, các nền tảng hiện nay đều tích hợp và khuyến khích khách hàng thanhtoán không dùng tiền mặt Việc hình thành thói quen không dùng tiền mặt, cùng với dữliệu giao dịch được lưu trữ và xử lý cũng mở đường cho việc thúc đẩy tài chính toàn diện

- một trong những ưu tiên hiện nay của Chính phủ

b) Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực chia sẻ phòng ở

Đây là loại hình dịch vụ giúp cho con người đặt phòng và người có phòng trống hoặcbiệt thự, căn hộ cho thuê thiết kết nối với nhau thông qua ứng dụng đặt phòng trực tuyến.Trên thế giới hiện có một số công ty cung cấp dịch vụ này và chiếm thị phần lớn nhưAirbnb, Homeaway, Expedia, Gotadi, … Các nền tảng này tạo ra môi trường kết nốigiữa người cung cấp và người sử dụng dịch vụ lưu trú Trên nền tảng này, người muốnđăng tìm phòng cho thuê phòng thì phải đăng ký là thành viên, lập tài khoản cá nhân Tạiđây chủ sở hữu ở cho thuê và khách hàng có thể trao đổi mọi thông tin về phòng ở; ngườicung cấp dịch vụ là người sở hữu tài sản và định giá bán dịch vụ lưu trú (giá thuê)

Ở Việt Nam, mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực lưu trú đã hình thành và phát triểnkhá mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt tại các thành phố lớn và các địa bàn du lịch.Hiện hai nền tảng Airbnb và Luxstay đang chiếm thị phần lớn tại Việt Nam

Cùng với xu hướng chuyển đổi số sang mục đích kinh doanh của KTCS nói chung,lĩnh vực chia sẻ phòng ở tại Việt Nam những năm gần đây đang dịch chuyển theo xuhướng này Đã xuất hiện nhiều cá nhân, nhất là tại các thành phố lớn như Hà Nội, thànhphố Hồ Chí Minh mua nhiều căn hộ rồi sau đó thay vì cho thuê dài hạn đã chuyển sangcho thuê lại dưới hình thức ngắn hạn có thể tạo thêm 20-50% doanh thu mỗi tháng so vớicác hợp đồng cho thuê dài hạn Chủ kinh doanh căn hộ cho thuê nhờ đó tận dụng được cơhội nguồn cung căn hộ dồi dào tại các thành phố, đáp ứng nhu cầu phân khúc thị trườngcho thuê ngắn hạn, rút ngắn thời gian trả nợ ngân hàng, quay vòng vốn nhanh để mở rộngkinh doanh qua mua và đưa thêm căn hộ mới vào kinh doanh Các sản phẩm cho thuêtheo mô hình KTCS trong lĩnh vực lưu trú của Việt Nam khá đa dạng, bao gồm: cho thuêtoàn bộ ngôi nhà (entire home), cho thuê một số phòng riêng (private room) và phòngghép

c) Mô hình kinh tế chia sẻ trong lĩnh vực dịch vụ cho vay ngang hàng (peer to peer Lending - P2P)

P2P lending là mô hình kinh doanh sử dụng các dịch vụ online để kết nối nhà đầu tưvới cá nhân hay doanh nghiệp muốn vay vốn Nền tảng P2P giúp người có nhu cầu mượntiền từ nhà đầu tư không cần thông qua một tổ chức trung gian truyền thống (tổ chức tíndụng) P2P lending như một sản phẩm giao thoa giữa hoạt động cho vay và hoạt độngđầu tư tài chính

Ở Việt Nam, hoạt động cho vay ngân hàng bắt đầu xuất hiện từ năm 2016 Theo Ngânhàng Nhà nước, số lượng công ty P2P lending hiện nay vào khoảng 100 công ty (baogồm cả công ty đã đi vào hoạt động chính thức và một số công ty đang trong giai đoạnthử nghiệm như Tima, Trust Circle, Vay mượn, Lendmo, Wecash, InterLoan,…) trong đó,

có một số công ty P2P lending có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nga, Singapore,Indonesia… Tuy mới xuất hiện ở Việt Nam từ năm 2016, nhưng các công ty P2P lending

có sự tăng trưởng mạnh về số lượng công ty tham gia thị trường, số lượng khách hàng,hợp đồng vay vốn kết nối thành công và số phí dịch vụ thu được cho vay tiêu dùng ở ViệtNam và nhìn nhận đây là thị trường có tiềm năng cho P2P lending phát triển

Do khung khổ pháp lý hiện hành ở Việt Nam hiện nay chưa có quy định cụ thể đối vớihoạt động P2P lending, các công ty hoạt động trong lĩnh vực đăng ký ngành nghề kinhdoanh là dịch vụ cầm đồ (ngành nghề kinh doanh có điều kiện), tư vấn tài chính, tư vấnđầu tư, môi giới tài chính… cung cấp các dịch vụ kết nối nhà đầu tư và người đi vay vậnhành trên nền tảng giao dịch trực tuyến

3 Phân tích mô hình KTCS của một số doanh nghiệp tham gia Shark Tank

3.1 Giới thiệu chương trình Shark Tank Việt Nam:

Shark Tank là một chương trình truyền hình thực tế về đầu tư khởi nghiệp, với mụcđích kết nối các “cá mập” – Những nhà đầu tư mạo hiểm với những công ty khởi nghiệp(startup)

Đây là một chương trình truyền hình thực tế được mua lại bản quyền của SonyPictures Shark Tank Việt Nam do công ty TV HUB độc quyền sản xuất mùa đầu tiênnăm 2017 và được phát sóng trên kênh VTV3 Đài Truyền hình Việt Nam.

Trong chương trình, người chơi là những doanh nhân khởi nghiệp sẽ thực hiện các bàithuyết trình về ý tưởng khởi nghiệp với các sản phẩm, dịch vụ độc đáo mà họ kinh doanhtrước các nhà đầu tư hay còn gọi là các Shark Sau đó, người chơi phải tường thuật lạiquá trình thương thuyết trước các Shark để thuyết phục họ đầu tư vào dự án kinh doanhcủa mình

Chương trình bao gồm một hội đồng các nhà đầu tư tiềm năng (các Shark), họ sẽ lànhững người cân nhắc và đưa ra lời đề nghị đầu tư đối với những doanh nhân khởi nghiệp(người chơi) tham gia chương trình nhằm tìm kiếm nguồn vốn Ngay tại sân khấu, ngườichơi là các doanh nhân khởi nghiệp có thể đàm phán hợp đồng nếu có một người trong sốcác Shark cảm thấy hứng thú sẽ ra về tay trắng nếu tất cả các thành viên của hội đồng đều

từ chối đầu tư

Trên thế giới, Shark Tank rất thành công và được yêu thích tại nhiều nước với 13mùa phát sóng tại Anh, 11 mùa tại Canada và 7 mùa tại Mỹ Shark Tank đánh dấu thanhcông của mình bằng việc hai lần vinh dự giành giải thưởng Primetime Emmy Awarddành cho chương trình truyền hình thực tế xuất sắc nhất

Tính đến nay, Shark Tank đã có mặt ở 40 quốc gia và thu hút 300 triệu lượt xem trêntoàn thế giới, tạo cơ hội quảng bá sản phẩm vô cùng lớn đối với các Start-up

Việt Nam là quốc gia thứ 41 có chương trình này, chương trình gây sự chú ý, thu hútđông đảo lượng người quan tâm ngay từ những tập đầu tiên Cho đến nay, Thương VụBạc Tỷ – Shark Tank Việt Nam đã trải qua hai mùa rất thành công và bước vào hoạt độngmùa thứ 3 với độ hot chưa bao giờ là giảm

- “Luật” của chương trình dành cho các startup

Không được mang theo các tài liệu liên quan đến tài chính trong quá trình ghi hình:Theo điều luật này, các Start-up khi đến với chương trình chỉ được quyền mang nhữngloại giấy tờ như Bằng Sáng Chế, Hợp Đồng Kinh Doanh và những tài liệu được Ban tổchức cho phép Tất cả những tài liệu liên quan đến tài chính đều bị cấm sử dụng

Nếu không đồng ý với đề nghị đầu tư từ Shark, Startup hoàn toàn có quyền từ chối Cónghĩa là trong chương trình này, không phải chỉ các Shark mới có quyền từ chối màngười chơi cũng có quyền từ chối nhận đầu tư từ Shark Điều luật này đã khiến chochương trình trở nên gay cấn và thú vị hơn rất nhiều

- “Luật” dành cho các Shark

Các Shark (tức là nhà đầu tư hay còn gọi là các cá mập) là những nhân vật chínhxuyên suốt các tập, thậm chí là các mùa của Thương vụ bạc tỷ Tuy nhiên, họ cũng lànhững người phải tuân thủ những luật lệ khắt khe của chương trình

Tại chương trình, các shark không được sử dụng bất cứ loại máy tính hay smartphone nàokhi tính toán mà buộc phải tính nhẩm

Thời gian để đưa ra quyết định đầu tư dành cho các Shark là 1 tiếng Quy định này có vẻ

Nếu buổi thương thuyết và ghi hình đã hoàn tất mà các Shark đưa ra quyết định khôngđầu tư hoặc các Startup không nhận đầu tư thì cả các Shark và các Startup không đượctrao đổi hay liên lạc với nhau về vấn đề kinh doanh.

3.2 Giới thiệu doanh nghiệp và mô hình KTCS mà doanh nghiệp áp dụng

3.2.1 Ứng dụng tìm phòng trọ - Ohana

Nhu cầu thuê nhà, thuê trọ, đặc biệt là của sinh viên, người lao động tại các thànhphố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, luôn rất lớn Cùng với đó là giá phòngtăng cao vào những dịp cao điểm đã khiến không ít người gặp khó khăn trong việc tìmchỗ ở phù hợp Bắt đầu từ “cái khó” của chính bản thân vì từng chuyển nhà nhiều lần,song cũng từng là người cho thuê, Kathy - co- founder của ứng dụng tìm trọ Ohana, đãquyết định khởi nghiệp, xây dựng một nền tảng kết nối phòng trọ hiệu quả, giúp rút ngắnthời gian và khoảng cách giữa người cho thuê và người đi thuê

Kết quả, năm 2017, Ohana - startup kết nối chủ nhà trọ với những người trẻ có nhucầu thuê nhà, đã được ra đời Trong đó, người đi thuê đa số là các bạn sinh viên, nhữngngười mới ra trường, có khả năng chi trả từ 1,5 – 4 triệu đồng/tháng Ứng dụng thu phí từchủ nhà trọ và lấy từ 30% của tháng cọc đầu tiên Đến năm 2018, ứng dụng này đã từnggọi vốn thành công trong chương trình Shark Tank Việt Nam mùa 2 Kết quả, sau vònggọi vốn đầu tiên, Shark Dũng và Shark Hồng Anh đã đề nghị 1 tỷ cho 10%, 2 tỷ tráiphiếu chuyển đổi

Với ứng dụng Ohana, chủ nhà sẽ nhận tin nhắn từ ứng dụng khi khách hàng tương tác,quan tâm căn phòng Nhân viên Ohana giúp họ gặp người thuê để xem nhà Khách hàngđồng ý thuê sẽ gửi tiền cọc tới Ohana và công ty chiết khấu 30% trước khi đưa cho chủnhà

- Mô hình KTCS của Ohana, tuy không còn quá mới lạ ở Việt Nam, nhưng vẫn được đánh giá là rất tiềm năng tại thị trường Việt Nam cũng như thị trường toàn cầu.

Trước hết, Ohana sẽ tạo ra môi trường kết nối chủ trọ và người thuê trọ - nhóm đối

tượng có nhu cầu rất lớn tại Việt Nam, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm đếnnhau Có thể thấy, việc thuê nhà ở Việt Nam được đánh giá là rủi ro và không hề dễ dàng.Lâu nay, nhu cầu thuê nhà, chung cư tại các thành phố không ngừng tăng cao, chủ yếu làcủa các bạn sinh viên xa quê lên thành phố học tập Thuê nhà ở các thành phố chưa baogiờ là dễ dàng đối với sinh viên và những người thuê nhà khác vì nguy cơ mất tiền đặtcọc hoặc bị gạt dưới hình thức giá thuê cao Những vấn đề như vậy giờ đây có thể trởthành dĩ vãng nhờ Ohana khi được áp dụng dữ liệu lớn và sử dụng mạng xã hội để tạo cácứng dụng điện thoại cho dịch vụ cho thuê nhà

Thứ hai, tiềm năng của thị trường thuê nhà là rất lớn tại Việt Nam Đặc biệt, Ohana sẽ

hướng tới phục vụ thị trường nhà ở cho sinh viên trước hết - phân khúc chưa được quantâm nhiều nhất trên thị trường bất động sản Việt Nam cũng như đây là phân khúc có nhucầu lớn tại Việt Nam Kết quả là, tại thời điểm đó, tuy chỉ mới chạy thử nghiệm 6 tháng,nhưng số lượng người sử dụng app lên tới 40k người với tốc độ tăng trưởng hàng thángtrung bình là 40%, số lượng user ở lại lần thứ hai là 30% mỗi quý Theo thống kê, sauchương trình Shark Tank, “ứng dụng đang thu hút tới 8.000 lượt truy cập mỗi ngày Sốlượng phòng và các loại phòng trong ứng dụng cũng trở nên đa dạng hơn Từ đấy, có thểthấy tiềm năng thị trường cho thuê nhà ở Việt Nam rất lớn và sẽ không bị thu hẹp trongtương lai Xã hội phát triển sẽ làm tăng nhu cầu thuê nhà tại các thành phố lớn

Thứ ba, app Ohana là một phần mềm tìm phòng trọ thông minh, một mô hình thương

mại điện tử giúp giải quyết hiệu quả các vấn đề Ở và SỐNG bằng cách kết nối người chothuê với người đi thuê Ứng dụng chú trọng đến Sense of home, cảm giác “thuộc về giađình” và đời sống tinh thần của người đi thuê trong mỗi không gian sống.Giống nhưHomestay hay khách sạn, ứng dụng Ohana cũng có một hệ thống miêu tả tiện ích chi tiếtcủa căn phòng gồm: wc riêng hay chung, có điều hòa hay không, giờ giấc tự do hay thếnào, có chỗ để xe hay không, chủ riêng hay chung, có nhà bếp hay tủ để đồ không,…Rấtđầy đủ, thậm chí còn có thêm dòng mô tả bên dưới từ phía chủ nhà chi tiết về những tiệních thêm hay chia sẻ thêm Cảm giác đi thuê phòng trọ mà giống như đi thuê

Homestay,… rất đầy đủ Cả người thuê và người cho thuê đều tiết kiệm được lượng lớnthời gian và công sức khi bạn không cần phải hỏi từng ly từng tí như khi đọc một đoạn tincho thuê ngắn cũn trên mạng xã hội Khi bấm chọn 1 căn phòng, dù bạn có kéo lên hayxuống bao xa thì vẫn có 1 khung chat hiện ngay dưới cùng của trang đó Nếu vẫn muốnhỏi thêm, bạn chỉ cần bấm vào chat ngay với chủ cho thuê, thỏa thuận xong bạn có thểđặt lịch hẹn ngay còn nếu không thích thì bạn cũng có thể bấm không thích và phản hồi

lý do cho Ohana

Để giữ nhà với những căn phòng bạn chọn, bạn có thể đặt cọc trước nếu chưa hết hợpđồng ở nhà cũ Quan trọng hơn nữa, với những người đi thuê, bạn không cần tốn bất kỳkhoản phí nào Ohana sẽ thu phí từ chủ cho thuê để vận hành Đây là một điểm hết sứcđặc biệt của app, so với các app khác trong thị trường, giúp thu hút hơn tới nhóm đốitượng hạn hẹp về kinh tế

 Rõ ràng, thị trường của Onhan có tiềm năng rất lớn và ngày càng có nhiều ngườitrẻ dành thời gian tìm hiểu và sử dụng ứng dụng này Chính người cho thuê vàngười thuê đều sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ việc này và công việc thuê nhà sẽtrở nên dễ dàng hơn

3.2.2 Nền tảng cho thuê nhà Luxstay

LuxStay Vietnam được sáng lập vào cuối năm 2016 bởi ông Nguyễn Văn Dũng –Ceo & Founder Luxstay Luxstay là một ứng dụng đặt phòng trực tuyến App này giúpchủ nhà và những người có nhu cầu thuê nhà ngắn hạn có thể liên hệ với nhau, thông quanền tảng “home-sharing” Với hình thức thuê nhà này, họ kết nối những căn hộ từ bìnhdân đến cao cấp mà chủ nhà chưa có nhu cầu sử dụng Những căn này có thể dễ dàng đến