Bài giảng kiểm toán căn bản ( bản full slide ) 6 chương

Nội dung1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán 1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của kiểm toán 1.3 Vai trò tác dụng của kiểm toán trong nền kinh tế thị trường 1.4 Sự cần thiết khách

KIỂM TOÁN CĂN BẢN

GV: TS Nguyễn Thị Thanh Phương

1

NỘI DUNG MÔN HỌC

• Khái quát chung về kiểm toán

TÀI LIỆU MÔN HỌC

SÁCH KHÁCAuditing (Alvin A.Arens &

Hệ thống 37 Chuẩn mực kiểm toán

mới ban hành theo thông tư số

Hệ thống 37 Chuẩn mực kiểm toán

mới ban hành theo thông tư số

GIÁO TRÌNHKiểm toán căn bản, HVTC, 2017

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ

Thi hết môn (70%)

- Điều kiện:Đủ thời gian trên lớp,đủ bài kiểm tra tư cách

- Cách thức làm bài thi: Viết

- Dạng đề: Tự luận

Kiểm tra (30%)

- Điều kiện: Thời gian

tham gia trên lớp: ≥ 80%

Nội dung

1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của kiểm toán

1.3 Vai trò tác dụng của kiểm toán trong nền kinh tế thị trường

1.4 Sự cần thiết khách quan của kiểm toán trong nền kinh tế thị trường 1.5 Tính kinh tế của kiểm toán

1.6 Chức năng của kiểm toán

1.7 Đối tượng, khách thể và phạm vi của kiểm toán

1.8 Chuẩn mực kiểm toán

1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán

1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán

Các thông tin cần kiểm toán của một đơn vị

1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán

Các chuyên gia độc lập và có năng lực:

Kỹ năng và khả năng của KTV

Tính độc lập của KTV

Đạo đức của KTV

Tôn trọng bí mật Tôn trọng pháp luật Tôn trọng các chuẩn mực nghề nghiệp

1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán

Tính chính

Năng lực chuyên môn và tính thận trọng

nghiệp

Đạo đức của KTV (Theo VSA):

1.1 Khái niệm và mục đích của kiểm toán

Mục đích của kiểm toán

Mục đích của kiểm toán

nói chung là nhằm xác

định tính trung thực, hợp

lý, độ tin cậy của thông

tin được kiểm toán

Mục đích của kiểm toán

BCTC là nhằm xác

minh tính trung thực, hợp lý của BCTC.

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của

kiểm toán

Trên thế giới:

- Kiểm toán ra đời vào thế kỷ thứ 3 trước công nguyên (gắn liền với

văn minh Ai cập và La mã cổ đại): Khi có sự tách rời giữa người

sở hữu tài sản và người quản lý tài sản.

- Thời trung đại: Kế toán dần hoàn thiện và phát triển Sự xuất hiện của kế toán kép (thế kỷ XVI) đã đáp ứng được nhu cầu quản lý tài sản

- Những năm 30 của thế kỷ 20, khủng hoảng và suy thoái kinh tế với

sự phá sản của các tổ chức tài chính đã bộc lộ rõ điểm yếu của kế toán.

- Ở Mỹ năm 1934 đã hình thành quy chế kiểm toán bên ngoài.

- Đến nay kiểm toán đã được mở rộng và phát triển trên mọi lĩnh

vực.

Đối với kiểm toán độc lập

Ngày 13/05/1991, 2 công ty kiểm toán độc lập đầu tiên được thành lập:

- Công ty kiểm toán VACO (Vietnam Auditing Company) nay là Deloitte

- Công ty kiểm toán AASC (Auditing and Accounting Financial Consultancy Service Company) (1.3)

Văn bản pháp lý: Luật kiểm toán độc lập 2011,…

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của

kiểm toán

Đối với Kiểm toán Nhà nước

Ngày 11/07/1994 (Nghị định số 70/CP) của Chính phủ thành lập cơ quan kiểm toán Nhà nước (Tại Kỳ họp thứ 7 Quốc hội Khoá XI thông qua Luật Kiểm toán Nhà nước- 2005, Năm 2015, Luật KTNN

sửa đổi năm 2015 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 24 tháng 6 năm 2015 thông qua Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng

01 năm 2016 thay thế Luật năm 2005)

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển của

kiểm toán

Đối với Kiểm toán nội bộ

Ngày 28/10/1997 (Quyết định số 832/QĐ/CĐKT) của Bộ Tài chính ban hành quy chế kiểm toán nội bộ (áp dụng đối với DN nhà nước) Ngoài ra các tổ chức còn ban hành các quy chế kiểm toán nội bộ trong các đơn vị trong ngành như: Ngân hàng, Bảo hiểm, viễn thông,… Hiện tại (2018) dự thảo Nghị định về kiểm toán nội bộ đang được hoàn tất và trình Chính phủ ban hành Theo đó kiểm toán nội bộ sẽ là một bộ phận bắt buộc đối với các công ty niêm yết và một số loại hình doanh nghiệp.

1.3 Vai trò tác dụng của kiểm toán trong nền

kinh tế thị trường

Kiểm toán tạo

niềm tin cho

những người quan

tâm

Kiểm toán góp phần hướng dẫn nghiệp vụ và ổn định củng cổ hoạt động tài chính, kế toán nói riêng và hoạt động của các đơn vị được kiểm toán nói chung

Kiểm toán góp phần nâng cao hiệu quả và năng lực quản lý

1.4 Sự cần thiết khách quan của kiểm toán trong

nền kinh tế thị trường

• Khoảng cách lớn giữa người sử dụng thông tin vàngười cung cấp thông tin và sự điều chỉnh thông tin cólợi cho người cung cấp thông tin

• Khối lượng thông tin quá nhiều

• Tính phức tạp của thông tin ngày càng tăng

• Khả năng thông đồng trong xử lý thông tin có lợi chongười cung cấp thông tin

Nền kinh tế thị

trường khiến

thông tin kinh tế

có nguy cơ chứa

1.5 Tính kinh tế của kiểm toán

1.6 Chức năng của kiểm toán

Chức năng xác minh

Báo cáo kiểm toán

Chức năng tư vấn

Thư quản lý

1.7 Đối tượng, khách thể và phạm vi của kiểm

Thực trạng về tài sản, nguồn vốn và nghiệp vụ kinh tế phát sinh

Thực trạng việc chấp hành luật pháp chính sách chế độ và các quy định Tính hiệu lực,hiệu quả và tính kinh tế của hoạt động

1.7 Đối tượng, khách thể và phạm vi của kiểm

vị công cộng, dự

án, công trình XDCB, cá nhân….)

Kiểm toán nhà nước

• Tất cả các đơn vị,

DN, tổ chức… có nhu cầu (ký hợp đồng kiểm toán)

Kiểm toán độc lập

1.7 Đối tượng, khách thể và phạm vi của kiểm

toán

Phạm vi kiểm toán

Phạm vi kiểm toán là giới hạn của một cuộc

kiểm toán nhằm đáp ứng yêu cầu khai thác,

thu thập bằng chứng kiểm toán đầy đủ thích

hợp để hình thành ý kiến kiểm toán

Phạm vi kiểm toán không

1.8 Chuẩn mực kiểm toán

1

• Là những nguyên tắc, thủ tục và hướng dẫn thực hiện… nhằm giúp KTV tổ chức công việc kiểm toán đạt chất lượng và hiệu quả

Vai trò và sự cần thiết khách quan của CMKT

1.8 Chuẩn mực kiểm toán

Mối liên hệ giữa CMKT quốc gia và CMKT quốc tế

Quốc tế

• ISA

Quốc gia

• VSA CMKT

Đơn vị soạn thảo

Mối liên hệ giữa chuẩn mực kiểm toán quốc gia và

chuẩn mực kiểm toán quốc tế

 Hiện nay, hầu hết các quốc gia đều thiết lập hệ thống chuẩn mực kiểm toán quốc gia của mình.

 Trên phạm vi quốc tế, khoảng nửa cuối thế kỷ XX cũng xuất hiện và tồn tại một hệ thống chuẩn mực kiểm toán quốc tế do đòi hỏi tất yếu của quá trình toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới.

 Cùng với quá trình hình thành và phát triển, các hệ thống CMKIT trên đây ngày càng có nhiều mối quan hệ tác động qua lại và đa chiều Hoạt động kiểm toán ban đầu ở những nước có trình độ phát triển kinh tế khác nhau có thể hoạt động ở mức độ khác nhau nhưng hiện nay với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc

tế, hoạt động kiểm toán cũng được các quốc gia chấp nhận và cho phép hoạt động đan xen ở tầm phạm vi quốc tế.

 Để quản lý và hướng dẫn hoạt động kiểm toán, các quốc gia đều thiết lập cho mìnhmột hệ thống CMKit Tuy nhiên do những quan niệm, cách thức và trình độ pháttriển khác nhau nên hệ thống Cmkit ở các quốc gia cũng khác nhau về nội dung vàhình thức.

 Để thuận tiện cho việc vận dụng các Cmkit khi thực hiện kiểm toán ở các quốc giakhác nhau, Liên đoàn kế toán quốc tế (IFAC) đã thực hiện việc so sánh và phân biệt

sự khác nhau trong các Cmkit giữa các quốc gia và trên cơ sở đó soạn thảo và banhành hệ thống Cmkit quốc tế (đối với lĩnh vực kiểm toán độc lập) nhằm đạt được sựchấp nhận chung ở phạm vi quốc tế đối với các chuẩn mực kiểm toán.

Mối liên hệ giữa chuẩn mực kiểm toán quốc gia và

chuẩn mực kiểm toán quốc tế

 Như vậy, hệ thống CMKit quốc tế ra đời được soạn thảo và phát hành trên cơ sở phântích, tổng hợp, nghiên cứu một cách hài hòa Cmkit của các quốc gia khác nhau Khiđược phát hành, Cmkit quốc tế trở thành căn cứ để các quốc gia tham khảo xây dựng,ban hành Cmkit của quốc gia mình trên cơ sở hài hòa và phù hợp với điều kiện cụ thểcủa quốc gia mình, theo nguyên tắc tự nguyện.

 Đối với các quốc gia chưa có hệ thống chuẩn mực kiểm toán thì có thể sử dụng hệ thốngchuẩn mực kiểm toán quốc tế làm nền tảng để xây dựng hệ thống chuẩn mực kiểm toáncủa quốc gia mình Việt Nam là một trường hợp như vậy

 Hệ thống Cmkit Việt Nam được xây dựng trên cơ sở hệ thống Cmkit quốc tế và phù hợpvới điều kiện về kinh tế, chính trị, luật pháp, văn hóa, tập quán, trình độ của KTV…

Mối liên hệ giữa chuẩn mực kiểm toán quốc gia và

chuẩn mực kiểm toán quốc tế

1.8 Chuẩn mực kiểm toán

Cấu trúc, nội dung và hình thức pháp lý của hệ thống CMKT

1.8 Chuẩn mực kiểm toán

Quy trình soạn thảo và công bố CMKT

Nghiên cứu và chuẩn bị bản thảo

Mỗi CMKT được giao cho một tiểu ban hay tổ soạn thảo

nghiên cứu và chuẩn bị bản thảo

Thảo luận

Bản thảo được đưa ra thảo luận và lấy ý kiến của Ban soạn

thảo/ Ủy ban soạn thảo

Lấy ý kiến dự thảo rộng rãi

Bản thảo được đưa ra thảo luận và lấy ý kiến rộng rãi của nhiều thành viên (nhà khoa học, chuyên gia kế toán kiểm toán, doanh nghiệp, nhà quản lý, …)

(1) Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp:

 Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp được hầu hết các quốc gia đề cao và bắt buộc phải tôn trọng Chuẩn mực đạo đức có vai trò quan trọng và chi phối trực tiếp đến KTV thực hiện kiểm toán, chi phối người xây dựng, soạn thảo chuẩn mực chuyên môn về kiểm toán, người làm công tác kiểm tra, KSCL hoạt động kiểm toán và xử lý để đảm bảo khách quan và thúc đẩy nghề nghiệp kiểm toán phát triển.

 Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp bao gồm những quy định cơ bản như: chính trực, khách quan, năng lực chuyên môn và tính thận trọng, tính bảo mật, tư cách nghề nghiệp, tuân thủ chuẩn mực chuyên môn và luật pháp…

 Về cơ bản những nguyên tắc này có phạm vi áp dụng rất rộng tuy nhiên mức độ yêu cầu của các chuẩn mực đạo đức có sự phân biệt cho KTV chuyên nghiệp, KTV hành nghề và KTV làm việc ở các lĩnh vực khác.

 Ở VN hiện nay, Bộ TC đã ban hành chuẩn mực đạo đức nghề ngiệp theo TT số 70/2015/TT-BTC ngày 8/5/2015 có hiệu lực từ ngày 1.1.2016.

Cấu trúc, nội dung và hình thức pháp lý của hệ thống

chuẩn mực kiểm toán

(2) Chuẩn mực chuyên môn:

 Hệ thống chuẩn mực chuyên môn gồm các chuẩn mực hướng dẫn KTV trong quá trình thực hiện cuộc kiểm toán.

 Các chuẩn mực chuyên môn có thể chia thành các nhóm như: Các chuẩn mực hướng dẫn KTV trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán; Các chuẩn mực hướng dẫn KTV trong giai đoạn thực hiện kiểm toán; Các chuẩn mực hướng dẫn KTV trong giai đoạn kết thúc, lập báo cáo kiểm toán

Cấu trúc, nội dung và hình thức pháp lý của hệ thống

chuẩn mực kiểm toán

Mối quan hệ giữa CMKT độc lập và CMKT nhà nước

 Chuẩn mực kiểm toán độc lập là hệ thống các chuẩn mực kiểm toán được ban hành nhằm điều chỉnh và hướng dẫn hoạt động kiểm toán do các tổ chức kiểm toán độc lập thực hiện và chủ yếu thực hiện để kiểm toán trong khu vực tư Trên phạm vi quốc tế, hệ thống chuẩn mực kiểm toán độc lập do IFAC ban hành.

 Chuẩn mực kiểm toán nhà nước là hệ thống các chuẩn mực kiểm toán được ban hành nhằm điều chỉnh và hướng dẫn hoạt động kiểm toán do các tổ chức KTNN thực hiện và chủ yếu được thực hiện trong khu vực công Trên phạm vi quốc tế, hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước do INTOSAI ban hành.

 Hệ thống chuẩn mực KTĐL và KTNN ban hành có những đặc điểm khác biệt về tinh thần chỉ đạo, nội dung chuẩn mực, phạm vi áp dụng…Tuy nhiên, với sự phát triển của nền kinh tế hội nhập và sự phát triển của nghề nghiệp kế toán, kiểm toán, những ưu điểm và hạn chế của hai loại chuẩn mực này ngày càng được bổ sung cho nhau, khắc phục những hạn chế của nhau đồng thời hệ thống hai loại chuẩn mực này tăng cường tích cực phối hợp, kế thừa và phát huy những mặt tích cực của nhau Bên cạnh đó, cùng với sự phát triển của nền kinh tế hội nhập và sự đan xen về các hoạt động giữa lĩnh vực công và tư ngày càng chặt chẽ, sự giao thoa giữa hai chuẩn mực này ngày càng sâu sát và đan xen chặt chẽ với nhau và tiệm cận sát với nhau do việc xây dựng các chuẩn mực công có sử dụng và kế thừa hệ thống chuẩn mực của lĩnh vực tư và ngược lại.

Chương 2: Các loại kiểm toán

2.1 Phân loại kiểm toán theo chức năng

2.2 Phân loại kiểm toán theo mô hình tổ chức (chủ thể kiểm toán)

2.3 Các cách phân loại khác

2.4 Phân biệt kiểm toán BCTC với kiểm tra kế toán, kiểm tra thuế, thanh tra tài chính và thanh tra chính phủ

Nội dung

Tiêu thức Kiểm toán BCTC Kiểm toán hoạt động Kiểm toán tuân thủ

Khái niệm Là loại kiểm toán nhằm

kiểm tra và xác nhận vềtính trung thực, hợp lýcủa các BCTC đượckiểm toán

Là loại kiểm toán nhằmkiểm tra, đánh giá vềtính hiệu lực, hiệu quả

và kinh tế của các hoạtđộng được kiểm toán

Còn được gọi là kiểmtoán 3Es (Economy, Effectiveness,

Efficiency)

Là loại kiểm toán nhằm kiểmtra và đánh giá đơn vị đượckiểm toán có tuân thủ luậtpháp, chính sách, chế độ vàcác quy định mà các cơ quan

có thẩm quyền đề ra hay không (Còn được gọi làkiểm toán tính quy tắc)

Đối tượng Các thông tin trên

BCTC ( hệ thốngBCTC, từng BCTC, từng bộ phận thôngtin trên BCTC)

Các hoạt động củađơn vị được kiểm toán

Sự tuân thủ ( chấp hành) luật pháp, chính sách, chế

độ và các quy định (màNhà nước, các cơ quan cóchức năng thẩm quyền vàđơn vị đề ra của đơn vịđược kiểm toán

2.1 Phân loại kiểm toán theo chức năng

Tiêu thức Kiểm toán BCTC Kiểm toán hoạt động Kiểm toán tuân thủ

Mục tiêu • Đưa ra ý kiến về

• Đưa ra ý kiến về tính3E của các hoạt độngđược kiểm toán

• Tư vấn cho đơn vịnhằm cải thiện chấtlượng hoạt động

• Đưa ra ý kiến về mức

độ tuân thủ/chấp hànhpháp luật nhà nước vàcác nội quy, quy địnhcủa đơn vị được kiểmtoán

• Kiến nghị lên cấp cóthẩm quyền để xử lýcác sai phạm

Chuẩn

mực được

thiết lập

Chuẩn mực kế toán vàcác văn bản pháp lý về

kế toán có liên quan

Các tiêu chí kiểm toán đãđược xác định, lựa chọn

và thừa nhận

• Gắn liền với quy địnhcủa luật pháp, chínhsách, chế độ và các quyđịnh có liên quan

2.1 Phân loại kiểm toán theo chức năng

Tiêu thức Kiểm toán BCTC Kiểm toán hoạt động Kiểm toán tuân thủ

Báo cáo lên cấp cóthẩm quyền

( cụ thể theo từng tổchức kiểm toán ??? –đặc trưng của tổ chứckiểm toán nào???)

KTV độc lập, KTNN, KTNB

( cụ thể theo từng tổchức kiểm toán ??? – đặctrưng của tổ chức kiểmtoán nào???)

KTV độc lập, KTNN, KTNB

( cụ thể theo từng tổchức kiểm toán ??? –đặc trưng của tổ chứckiểm toán nào???)

2.1 Phân loại kiểm toán theo chức năng

Tiêu chí Kiểm toán độc lập Kiểm toán nhà nước Kiểm toán nội bộ

Nhu cầu của quản lý thuộc

bộ máy quản lý Nhà nước

Nhu cầu quản trị của nội bộ của doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức.

Vai trò,

chức năng

Là một bên độc lập (bên thứ ba) thực hiện chức năng thẩm định thông tin do một đơn vị báo cáo và xác nhận

độ tin cậy của thông tin

Là 1 cơ quan trong hệ thống bộ máy quản lý của nhà nước, có chức năng đánh giá, xác nhận, kết luận và kiến nghị đối với việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công

Là một bộ phận độc lập trong đơn vị,

có chức năng kiểm tra, đánh giá và

đề xuất những cải tiến đối với các hoạt động của đơn vị nhằm phục vụ cho mục tiêu của nhà quản lý – được coi một công cụ quản lý của các nhà quản lý đơn vị, phục vụ đắc lực cho quản lý hoạt động của chính đơn vị

Ban /phòng/ bộ phận KTNB của doanh nghiệp, đơn vị…

KTV KTV độc lập KTV nhà nước KTV nội bộ

Hiệp hội

nghề nghiệp

TG: IFAC VN: VACPA

TG: INTOSAI, ESOSAI VN: chưa có

TG: IIA VN: chưa có

2.2 Phân loại kiểm toán theo mô hình tổ chức (chủ thể kiểm toán)

2.2 Phân loại kiểm toán theo mô hình tổ chức

(chủ thể kiểm toán)

Tổ chức kiểm toán độc lập

Sự ra đời - Sự phá sản của hàng loạt tổ chức tài chính, tín dụng vào những

năm 30 của thế kỷ XX

- Sự tách biệt giữa quyền sở hữu tài sản với quyền sử dụng tàisản

- Sự hình thành và phát triển của cá mối liên hệ, ràng buộc, chi phối lẫn nhau giữa các chủ thể kinh tế

=>Sự ra đời của tổ chức kiểm toán độc lập là một tất yếu

Vai trò - Bên thứ ba độc lập, có đủ trình độ chuyên môn, tư cách đạo

đức nghề nghiệp, được pháp luật thừa nhận và bảo vệ

2.2 Phân loại kiểm toán theo mô hình tổ chức

(chủ thể kiểm toán)

Tổ chức kiểm toán độc lập (tiếp)

Tổ chức - Hình thức tổ chức phổ biến: Công ty tư nhân, Công ty hợp danh

- Hình thức tổ chức đặc thù: Công ty cổ phần, Công ty TNHH,

Hoạt động - Dịch vụ xác nhận: dịch vụ kiểm toán BCTC (mức độ đảm bảo hợp

lý), dịch vụ soát xét các thông tin tài chính (mức độ đảm bảo có giớihạn)

- Dịch vụ khác: dịch vụ kế toán, tư vấn (tư vấn thuế, tư vấn tàichính…), dịch vụ kiểm tra thông tin tài chính trên cơ sở các thủ tục

đã thỏa thuận, định giá tài sản…