Đề tài Phát huy vai trò của Mặt trận tổ quốc Việt Nam trong công tác xây dựng Đảng tại xã Minh Lập, huyện Chơn Thành hiện nay Đề tài Phát huy vai trò Mặt trận tổ quốc Việt Nam trong công tác xây dựng.
Trang 1đã được xác định trong các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam Thể chế hoácác quan điểm của Đảng về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hiến pháp năm 1992,
2013, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam 2015 và nhiều văn bản quy phạm phápluật liên quan đã quy định khá đầy đủ về trách nhiệm và quyền của Mặt trận Tổquốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân
Phát huy vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, trong nhữngnăm qua, Mặt trận Tổ quốc xã Minh Lập, huyện Chơn Thành, tỉnh Bình Phướcluôn phát huy tốt vai trò là “cầu nối” giữa cấp ủy Đảng, chính quyền với Nhândân; đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầnglớp nhân dân để phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân; bảo vệ quyền,lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân Điều đó thể hiện qua việc Mặt trận Tổquốc xã đã phối hợp thực hiện tốt việc tổ chức lấy ý kiến rộng rãi các tầng lớpnhân dân tham gia xây dựng các dự án trên địa bàn huyện
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt đạt được vẫn còn một số hạn chế như: côngtác vận động Nhân dân tham gia đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, xây dựng chínhquyền còn hạn chế Cơ chế xử lý đối với việc tiếp thu ý kiến góp ý của Mặt trận,đoàn thể chính trị xã hội và Nhân dân chưa được quy định cụ thể Cán bộ Mặt trậnmột số địa phương còn hạn chế về năng lực, thiếu kinh nghiệm thực tiễn, còn nể
nang, ngại va chạm Với lý do đó, Tôi quyết định lựa chọn đề tài “Phát huy vai
trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác xây dựng đảng tại xã Minh Lập, huyện Chơn Thành, tỉnh Bình Phước hiện nay” làm Khóa luận tốt nghiệp
Trung cấp Lý luận Chính trị - Hành chính
2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Trang 22Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác xây dựng đảng tại xãMinh Lập, huyện Chơn Thành
* Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi về không gian: xã Minh Lập, huyện Chơn Thành
Phạm vi về thời gian: từ năm 2017 đến nay
3 Mục đích, yêu cầu và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích, yêu cầu nghiên cứu:
Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò củaMặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác xây dựng đảng tại xã Minh Lập, huyệnChơn Thành hiện nay, khóa luận đề xuất, đưa ra những giải pháp cơ bản và một sốkiến nghị góp phần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tácxây dựng đảng tại xã Minh Lập, huyện Chơn Thành thời gian tới
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ một số vấn đề chung về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Namtrong công tác xây dựng đảng
- Đánh giá thực trạng, nguyên nhân thực trạng thực hiện vai trò của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam trong công tác xây dựng đảng tại xã Minh Lập, huyện ChơnThành hiện nay
- Đề xuất một số giải pháp cơ bản phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc ViệtNam trong công tác xây dựng đảng tại xã Minh Lập, huyện Chơn Thành thời gian tới
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, sử dụng tổnghợp các phương pháp nghiên cứu của các khoa học xã hội và nhân văn, trong đóchú trọng sử dụng các phương pháp nghiên cứu: Lôgic-lịch sử; tổng kết thực tiễn;phân tích, tổng hợp; khảo sát
Trang 33
PHẦN NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM VÀ VAI TRÒ THAM GIA XÂY DỰNG ĐẢNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM Ở CƠ SỞ
1.1 Khái lược về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
* Vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ sở
chính trị của chính quyền nhân dân Sự qui định này xuất phát từ thực tiễn và yêucầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, là xuất phát từ thể chế chính trị củanước ta
Khoản 2 Điều 1 Luật Mặt trận Tổ quốc qui định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
là bộ phận của hệ thống chính trị nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam doĐảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân,nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huyquyền làm chủ của nhân dân, nơi hiệp thương, phối hợp và thống nhất hành độngcủa các thành viên, góp phần giữ vững độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và toànvẹn lãnh thổ thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”1
Mặt trận Tổ quốc là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổchức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân tiêubiểu trong các giai cấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo và người ViệtNam định cư ở nước ngoài Đây chính là sự liên kết các lực lượng với nhau thànhmột khối thống nhất để thực hiện mục tiêu chính trị chung là giành, giữ chínhquyền và sử dụng chính quyền để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ thành quả cách mạng,xây dựng cuộc sống ấm no hạnh phúc cho nhân dân
Vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã được quy định rõ trong Luật Mặttrận Tổ quốc Việt Nam Cương lĩnh xây dựng đã nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) được Đại hội XI của Đảng thông quacũng ghi rõ: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp
tự nguyện của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cánhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người
1 Quốc hội (2015), Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Trang 44Việt Nam định cư ở nước ngoài Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một bộ phận của hệthống chính trị, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân Đảng Cộng sản ViệtNam vừa là thành viên vừa là người lãnh đạo Mặt trận…”1.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một phần của hệ thống chính trị Điều này xuấtphát từ thực tiễn và yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, xuất phát từ thểchế chính trị: nước ta là nước dân chủ, mọi quyền lực thuộc về nhân dân Đây còn làvấn đề lịch sử, vấn đề tuyền thống từ khi có Đảng là có Mặt trận Sau khi giànhđược chính quyền, Đảng, chính quyền, Mặt trận là những bộ phận hợp thành hệthống chính trị Tuy vai trò, vị trí, chức năng và phương thức hoạt động có khácnhau nhưng đều là công cụ để thực hiện và phát huy quyền làm chủ của nhân dân vàcùng có chung một mục đích là phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bìnhđộc lập thống nhất, dân chủ, giàu mạnh, có vị trí xứng đáng trên trường quốc tế “Mặt trận Tổ quốc là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân” - điều đó xácđịnh rõ hơn vị trí của Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị Đảng Cộng sảnViệt Nam vừa là thành viên, vừa là người lãnh đạo Mặt trận
* Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Mặt trận Tổ quốc có vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp khối đại đoànkết toàn dân, phát huy quyền làm chủ nhân dân thực hiện việc hiệp thương và phốihợp thống nhất hành động giữa các thành viên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàunước mạnh, dân chủ, công bằng,văn minh
Vai trò của Mặt trận không phải tự Mặt trận khẳng định mà do chính nhân dân,chính lịch sử thừa nhận Thắng lợi huy hoàng của Cách mạng Tháng Tám 1945 gắnliền với sự nghiệp của Mặt trận Việt Minh Thành tích của Mặt trận Việt Minh chính
là sự kế tục sự nghiệp cách mạng đã được chuẩn bị từ trước của Hội Phản đế đồngminh (1930-1936) và của Mặt trân Dân chủ Đông Dương (1936-1939) Tiếp theoMặt trận Việt Minh là Mặt trận Liên Việt đã góp phần đưa cuộc tháng chiến chốngthực dân Pháp đến thắng lợi Kế tục Mặt trận Liên Việt, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
ra đời đã đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân tiến hành cách mạng xã hội chủnghĩa ở miền Bắc, làm hậu thuẫn cho cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà ở miềnNam Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã
Trang 55cùng với Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và liên minh các lựclượng dân tộc dân chủ và hòa bình Việt Nam đoàn kết nhân dân cả nước làm tròn sứmệnh lịch sử vẻ vang: giải phóng miền Nam bảo vệ miền Bắc, hoàn thành cuộc cáchmạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước Từ khi đất nước thống nhất, Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong việc củng cố và tăng cường khối đạiđoàn kết toàn dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta còn tồn tại lâu dài các giai cấptầng lớp, các dân tộc, các tôn giáo Với nền kinh tế nhiều thành phần có nhiều hìnhthức sở hữu về tư liệu sản xuất nhưng cơ cấu, tính chất, vị trí của các giai cấp trong
xã hội đã thay đổi nhiều cùng với những biến đổi to lớn về kinh tế - xã hội Mốiquan hệ giữa các giai cấp, các tầng lớp xã hội là quan hệ đoàn kết, hợp tác lâu dàitrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nhiều tổ chức xã hội - nghề nghiệp
ra đời Sự phát triển của khoa học - công nghệ, sự giao lưu văn hóa không ngừng
đã tác động đến lối sống và nếp nghĩ của mọi tầng lớp mọi người trong xã hội.Như vậy, trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vớinền dân chủ ngày càng phát triển thì vai trò của Mặt trận và các đoàn thể ngàycàng được mở rộng Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ: Mặt trận Tổ quốcViệt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoànkết toàn dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Do đó, nâng cao vai trò của Mặt trận trong hệ thống chính trị và đời sống xãhội là một yêu cầu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát huysức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thựchiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước
* Chức năng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Từ các Nghị quyết của Đảng, Hiến pháp của Nhà nước, các văn bản của LuậtQuốc hội và các Nghị định của Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc với tính chất là mộtliên minh chính trị ở xã, Mặt trận Tổ quốc xã có các chức năng:
Một là, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, chăm lo bảo vệ lợi ích thiết thực
và chính đáng của nhân dân
Hai là, giáo dục nâng cao trình độ mọi mặt cho nhân dân
Trang 66
Ba là, tổ chức động viên nhân dân tham gia xây dựng các chính sách, phápluật, tham gia quản lý kinh tế, quản lý nhà nước, xây dựng chính quyền và giám sáthoạt động của chính quyền
Những chức năng của Mặt trận Tổ quốc cấp xã đã phản ánh đầy đủ tính chất,mục đích, tôn chỉ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
* Nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Căn cứ vào nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có các nhiệm vụ sau: Một là, tập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí
về chính trị, tinh thần trong nhân dân
Hai là, tuyên truyền, động viên nhân dân phát huy quyền làm chủ, thực hiệnđường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp vàpháp luật
Ba là, giám sát hoạt động của chính quyền, đại biểu dân cử và cán bộ, côngchức xã, tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để phản ánh, kiến nghị với cấp ủyđảng và chính quyền các cấp
Bốn là, tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, cùng chínhquyền cơ sở chăm lo, bảo vệ quyền lợi và lợi ích chính đáng của nhân dân
Ngoài ra Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã còn có nhiệm vụ, quyền hạn: Ra quyếtđịnh thành lập Ban công tác Mặt trận, ra văn bản công nhận Ban Thanh tra nhân dân,Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng; thảo luận và quyết định những vấn đề khác thuộcnhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc do Ban Thường trực trình
1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của đảng về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và vai trò tham gia xây dựng đảng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
* Tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Ngay từ những năm 20 thế kỷ XX, sau khi xác định được con đường cứu nước,giải phóng dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng việc thành lập ĐảngCộng sản Việt Nam và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc Theo Chủ tịch HồChí Minh, muốn xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân vững chắc thì phải có lực lượng
và có thành phần làm nòng cốt Người chỉ rõ “Đại đoàn kết tức là trước hết phải đoànkết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân ta là công nhân, nông dân và các tầnglớp nhân dân lao động khác Đó là nền gốc của đại đoàn kết” Đó cũng là cơ sở đểChủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta thành lập và lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Trang 77Ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương rachỉ thị thành lập Hội Phản đế Đồng Minh - tổ chức tiền thân của Mặt trận Tổ quốcViệt Nam ngày nay Trải qua các thời kỳ cách mạng với những hình thức tổ chức vàtên gọi khác nhau, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không ngừng lớn mạnh và có nhữngđóng góp to lớn vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc, trở thành một nhân tố quyết địnhthắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Hồ Chí Minh chỉ rõ, xây dựng và phát triển Mặt trận nhằm quy tụ, tập hợp sứcmạnh toàn dân tộc, quy tụ mọi tổ chức, cá nhân yêu nước, tất cả con dân nước Việt,phấn đấu vì mục tiêu chung là độc lập dân tộc, thống nhất của Tổ quốc, tự do và hạnhphúc cho nhân dân, theo tinh thần “Dân tộc trên hết Tổ quốc trên hết” Mặt trận làphương thức để thực hiện mục đích đại đoàn kết
Theo Hồ Chí Minh, đoàn kết trong Mặt trận là một chiến lược cơ bản, lâu dài,xuyên suốt quá trình cách mạng Việt Nam từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dântiến lên cách mạng XHCN, trong đấu tranh bảo vệ Tổ quốc cũng như trong xây dựngnước Việt Nam ngày càng vững mạnh Người khẳng định: “trong cách mạng dân tộcdân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận Dân tộcthống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam”2
Hồ Chí Minh chủ trương đoàn kết rộng rãi mọi người Việt Nam yêu nước,không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, nghề nghiệp, nam nữ, lứa tuổi Song, đâykhông phải là một tập hợp lỏng lẻo, ngẫu nhiên, tự phát, mà là một khối chặt chẽ, có
tổ chức trong Mặt trận Dân tộc thống nhất, phải lấy liên minh công nhân nông dân trí thức làm nền tảng, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Đây là nguyên tắc căncốt trong chiến lược đại đoàn kết Hồ Chí Minh, làm nên sự khác biệt về chất so với tưtưởng đoàn kết, tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước tiền bối
-Hồ Chí Minh lý giải Mặt trận phải lấy liên minh công - nông - trí làm nền tảng,bởi thực tế xã hội Việt Nam đến giữa thế kỷ XX cho thấy đại đa số nhân dân là nôngdân, công nhân và các tầng lớp nhân dân lao động khác Công, nông: “là người trựctiếp sản xuất tất cả mọi tài phú làm cho xã hội sống Vì họ đông hơn hết mà cũng bị
áp bức bóc lột nặng nề hơn hết Vì chí khí cách mạng của họ chắc chắn, bền bỉ hơn
trọng của tầng lớp trí thức: “trong sự nghiệp cách mạng, trong sự nghiệp xây dựng xã
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.13, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr.453.
3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.10, sđd, tr.376.
Trang 88hội chủ nghĩa, lao động trí óc có một vai trò quan trọng và vẻ vang” Vì vậy, “công,nông, trí, cần phải đoàn kết chặt chẽ thành một khối”4 Mối quan hệ giữa Mặt trậnDân tộc thống nhất và liên minh công - nông - trí là sự phản ánh về mặt tổ chức mốiquan hệ biện chứng giữa toàn thể và bộ phận, giữa dân tộc và giai cấp.
Cùng với việc lấy liên minh công - nông - trí làm nền tảng, Mặt trận chỉ có thểđược củng cố và phát triển bền chặt khi được Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo
Sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận mang tính nguyên tắc và tất yếu, bởi chỉ cóĐảng của giai cấp công nhân, được trang bị lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin mớithực sự đánh giá đúng vai trò, sức mạnh của quần chúng nhân dân trong lịch sử ĐảngCộng sản cũng chính là tổ chức đã đứng ra tập hợp lực lượng, lập các đoàn thể quầnchúng nhân dân yêu nước và đưa họ tham gia vào Mặt trận Dân tộc thống nhất
Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là một thành viên của Mặt trận, vừa là lực lượnglãnh đạo, là linh hồn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Đảng lãnh đạo Mặt trận bằngchính sách Mặt trận đúng đắn, phù hợp với từng giai đoạn cách mạng; bằng vận động,giáo dục, thuyết phục, nêu gương, lấy lòng chân thành để đối xử, cảm hóa, khơi gợitinh thần yêu nước, tự giác, tự nguyện tham gia cách mạng; bằng thực tiễn đoàn kếttrong nội bộ Đảng Sự lãnh đạo của Đảng làm cho sức mạnh đại đoàn kết trong Mặttrận được nâng lên một tầm cao mới Khẳng định nguyên tắc Đảng lãnh đạo Mặt trậnDân tộc thống nhất, Hồ Chí Minh cũng nhắc nhở: “Đảng không thể đòi hỏi Mặt trậnthừa nhận quyền lãnh đạo của mình, mà phải tỏ ra là một bộ phận trung thành nhất,hoạt động nhất và chân thực nhất Chỉ trong đấu tranh và công tác hằng ngày, khiquần chúng rộng rãi thừa nhận chính sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo của Đảng,thì Đảng mới giành được địa vị lãnh đạo”5 Khi trở thành Đảng cầm quyền, để Đảngthực sự xứng đáng là linh hồn, là người lãnh đạo Mặt trận, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãyêu cầu Đảng phải luôn tự chỉnh đốn, tự đổi mới, phải luôn nâng cao năng lực lãnhđạo và sức chiến đấu của mình, phải gương mẫu về mọi mặt để xứng đáng là đại biểucho trí tuệ, lương tâm, danh dự của giai cấp và dân tộc Theo Người, sự đoàn kết trongĐảng là yếu tố đóng vai trò quan trọng hơn bao giờ hết, nhất là sự đoàn kết chặt chẽgiữa các cán bộ lãnh đạo - cơ sở của khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Mặt trận hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ, đoàn kết trên cơ sở tựnguyện của các tổ chức, cá nhân Mặt trận lấy việc thống nhất lợi ích tối cao của dân
4 nt, tr.376.
5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.3, sđd, tr.168.
Trang 99tộc với lợi ích cơ bản của các giai tầng trong xã hội làm cơ sở để củng cố và khôngngừng mở rộng Bởi nói đến đại đoàn kết là giải quyết các mối quan hệ và vấn đề lợiích giữa cá nhân và tập thể, bộ phận và toàn cục, giai cấp và dân tộc Chủ tịch Hồ ChíMinh đã tìm ra mẫu số chung, quy tụ điểm tương đồng của mọi người Việt Nam làtinh thần yêu nước và khát vọng độc lập, tự do Theo Người, giải quyết quan hệ về lợiích phải tuỳ thuộc hoàn cảnh lịch sử cụ thể, đáp ứng nguyện vọng chung của toàn thểdân tộc, nhưng lại chăm lo tới cả lợi ích chính đáng của cá nhân, trong đó lợi ích cánhân phải phục tùng lợi ích chung của dân tộc Điều này thể hiện rõ trong tiến trìnhcách mạng Việt Nam Trong đấu tranh giải phóng dân tộc, khi tình thế cách mạngđến, Người đã kêu gọi toàn dân: “Trong lúc này quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơnhết thảy Chúng ta phải đoàn kết lại đánh đổ bọn đế quốc và bọn Việt gian đặng cứu
dưới sự chủ trì của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Trong lúc này quyền lợicủa bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc.Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi đượcđộc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia, dân tộc cònchịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng khôngđòi lại được”7
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Mặt trận phải lấy tuyên truyền, giáo dục, vậnđộng, thuyết phục quần chúng làm phương thức hoạt động chủ yếu để khơi gợi tính tựgiác cách mạng của quần chúng Người xác định nội dung tuyên truyền cách mạngphải giản dị, thiết thực, vừa nêu lên những yêu cầu cấp bách của lịch sử, vừa phản ánhđược nguyện vọng cháy bỏng của nhân dân, có ngôn ngữ diễn đạt phù hợp với từngđối tượng Cùng với việc tập trung tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục, lựclượng cách mạng cần tranh thủ lực lượng trung gian để họ đứng về phía cách mạng,quyết không để kẻ thù lợi dụng, lôi kéo họ chống lại cách mạng Chủ tịch Hồ ChíMinh chính là tấm gương tiêu biểu trong việc tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân vềvai trò và sức mạnh của khối đại đoàn kết; về việc thu hút, tập hợp lực lượng trunggian về phía cách mạng Chính vì vậy, dưới ngọn cờ chung, khối đại đoàn kết toàndân tộc trong Mặt trận Dân tộc thống nhất đã được tập hợp tối đa
6 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.3, sđd, tr.230.
7 ĐSCVN: Văn kiện Đảng Toàn tập, t.7, Sđd, tr.113.
Trang 1010
Để tập hợp lực lượng đoàn kết toàn dân tộc trong Mặt trận Dân tộc thống nhất,theo Hồ Chí Minh cần thực hiện nguyên tắc vừa đoàn kết, vừa đấu tranh, học nhữngđiều tốt của nhau, phê bình, góp ý những điều chưa tốt của nhau Phê bình trên lậptrường thân ái, vì dân, vì nước, để tăng cường đoàn kết Đồng thời, lấy chân thành tinyêu để cảm hóa, thực hiện hợp tác lâu dài, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Mỗi cán bộ,đảng viên của Mặt trận phải có lòng nhân ái, khoan dung, độ lượng, khắc phục nhữngthiên kiến hẹp hòi, thiển cận, thực hiện theo tư tưởng, tấm gương, đạo đức, phongcách và phương pháp đại đoàn kết Hồ Chí Minh
* Quan điểm của đảng về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vềvai trò của quần chúng trong lịch sử, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định nhiệm
vụ chiến lược xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong cách mạng giải phóng dân tộccũng như cách mạng xã hội chủ nghĩa và trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay
Trong các thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội,đại đoàn kết dân tộc trên nền tảng liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nôngdân và đội ngũ trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng là nguồn sức mạnh, động lực chủyếu, là nhân tố có ý nghĩa quyết định, đảm bảo thắng lợi bền vững của sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Kế thừa việc nhận thức các vấn đề mang tính chiến lượcnày, từ năm 1986 đến nay, Đảng ta đã có nhiều nghị quyết nhằm tăng cường, củng cố,
mở rộng khối đại đoàn kết dân tộc trong tình hình mới, tiêu biểu là các nghị quyết Đạihội lần thứ IX, X, XI và XII của Đảng; Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 (bổ sung và phát triển năm 2011); Nghị quyết
số 08B-NQ/HNTW, ngày 27/3/1990 Hội nghị lần thứ 8 BCH TW Đảng (khoá VI) Vềđổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhândân; Nghị quyết 23-NQ/TW, ngày 12/3/2003 của Hội nghị lần thứ 7 BCH TW Đảng(khóa IX) về phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc vì “Dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh”; Kết luận số 62-KL/TW ngày 08/12/2009 của BộChính trị (khóa X) về Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam và đoàn thể chính trị, xã hội…
Trang 1111Đại hội lần thứ XII của Đảng đánh giá trong những năm qua: Khối đại đoàn kếttoàn dân tộc tiếp tục được mở rộng, củng cố và tăng cường trong bối cảnh đất nước cónhiều khó khăn, thách thức Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân đãđổi mới cả về nội dung và phương thức hoạt động; phát huy ngày càng tốt hơn vai tròtập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; cùng Đảng, Nhà nước chăm lo, bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tham gia xây dựng Đảng,quản lý nhà nước, quản lý xã hội; thường xuyên tổ chức các cuộc vận động, phongtrào thi đua yêu nước, góp phần tích cực vào những thành tựu chung của đất nước.Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng khẳng định phươnghướng, nhiệm vụ: Đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược của cách mạngViệt Nam, là động lực và nguồn lực to lớn trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tăngcường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân vớigiai cấp nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng lãnh đạo Phát huy mạnh mẽ mọinguồn lực, mọi tiềm năng sáng tạo của nhân dân để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; lấymục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnhthổ, "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" làm điểm tương đồng; tôntrọng những điểm khác biệt không trái với lợi ích chung của quốc gia - dân tộc; đề caotinh thần dân tộc, truyền thống yêu nước, nhân nghĩa, khoan dung để tập hợp, đoànkết mọi người Việt Nam ở trong và ngoài nước, tăng cường quan hệ mật thiết giữanhân dân với Đảng, Nhà nước, tạo sinh lực mới của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.Đại đoàn kết toàn dân tộc phải dựa trên cơ sở giải quyết hài hòa quan hệ lợi íchgiữa các thành viên trong xã hội; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng củanhân dân; không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, bảođảm mỗi người dân đều được thụ hưởng những thành quả của công cuộc đổi mới.Mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều vì lợiích của nhân dân Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân, là cơ sở vững chắc để xây dựngkhối đại đoàn kết toàn dân tộc Các cấp ủy đảng và chính quyền phải thường xuyênđối thoại, lắng nghe, học hỏi, tiếp thu ý kiến, giải quyết các khó khăn, vướng mắc vàyêu cầu chính đáng của nhân dân; tin dân, tôn trọng, lắng nghe những ý kiến khácnhau; có hình thức, cơ chế, biện pháp cụ thể, thích hợp để nhân dân bày tỏ chính kiến,
Trang 1212nguyện vọng và thực hiện quyền làm chủ của mình thông qua Mặt trận Tổ quốc vàcác đoàn thể nhân dân; trân trọng, tôn vinh những đóng góp, cống hiến của nhân dân.
* Vai trò tham gia xây dựng Đảng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác tham gia xây dựng Đảngđược thể hiện như sau:
Một là, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp
tự nguyện rộng rãi nhất của các tổ chức và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp,các tầng lớp, các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài Là tổchức có cơ sở xã hội rộng rãi nhất so với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị, do
đó Mặt trận có những điều kiện để tập hợp, vận động đông đảo các tầng lớp nhân dân,
mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo thành sức mạnh to lớn, cùng nhau thựchiện chương trình phối hợp và thống nhất hành động chung trong sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc, tham gia xây dựng Đảng
Hai là, đặc điểm cơ bản trong phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam là vận động, giáo dục, thuyết phục, phối hợp và thống nhất hành động Đó chính
là cách thức, phương pháp tiến hành những công việc để phù hợp với vai trò, chứcnăng và nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Đây chính là lợi thế căn bản củaMặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc động viên các tầng lớp nhân dân thực hiệnquyền làm chủ, thực hiện mọi đường lối chủ trương, chính sách của Đảng, tích cựctham gia đóng góp trí tuệ, sức lực vào công tác xây dựng Đảng
Ba là: Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là tổ chức lãnh đạo vừa là thành viên của
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Đây là một nét độc đáo trong lý luận cách mạng nước ta.Đảng là thành viên của Mặt trận nhưng với tư cách thành viên lãnh đạo, thông quaMặt trận để tập hợp các lực lượng quần chúng nhân dân theo Đảng làm cách mạng.Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo, đồng thời là thành viên, tham gia Mặt trận bìnhđẳng và có nghĩa vụ như mọi thành viên khác Đại diện cấp uỷ Đảng trong Uỷ banMặt trận Tổ quốc Việt Nam có trách nhiệm tham gia sinh hoạt đầy đủ, chủ động trìnhbày các chủ trương và kiến nghị của Đảng đối với Mặt trận, đồng thời lắng nghe ýkiến, tâm tư nguyện vọng của các thành viên, thực hiện hiệp thương dân chủ và phốihợp thống nhất hành động Trong sự nghiệp xây dựng đất nước ngày nay, quan điểmcủa Đảng là phải phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng khối đạiđoàn kết toàn dân gắn với việc phát huy dân chủ trong đời sống xã hội dưới sự lãnh
Trang 1313đạo của Đảng Thực hiện dân chủ trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội ởcác cấp, các ngành để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước Yêu cầu mới đặt ra trong giai đoạn hiện nay, mà Đảng ta xác định đó chính làNhà nước cần xây dựng và ban hành Quy chế về phản biện xã hội của Mặt trận Tổquốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với dự thảo đường lối,chủ trương, chính sách, quyết định lớn của Đảng, kể cả công tác tổ chức và cán bộtrước khi ban hành.
1.3 Nội dung Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng đảng ở cơ sở
Hoạt động tham gia xây dựng Đảng của Mặt trận Tổ quốc ở cơ sở bao gồm: Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội tuyên truyền, phổ biến vậnđộng các thành viên, đoàn viên, hội viên các nghị quyết của Đảng, pháp luật Nhànước, vận động nhân dân thực hiện tốt các chỉ tiêu kinh tế xã hội
Thường xuyên nắm bắt tình hình, thăm dò dư luận qua các cuộc họp của nhândân, tập hợp ý kiến nguyện vọng của nhân dân thực hiện vai trò phản biện xã hội,kịp thời tiếp dân, giải quyết tốt các đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân
Đóng góp ý kiến xây dựng các văn kiện đại hội đảng bộ; góp ý với tổ chứcđảng về dự thảo nghị quyết, chỉ thị, quyết định, quy chế, quy định, kết luận củaĐảng có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhândân, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội; dựthảo báo cáo chính trị của cấp ủy, tổ chức đảng trước mỗi kỳ đại hội Việc thựchiện nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan đảng, cấp ủy, tổ chức đảng Mối quan hệgiữa cấp ủy, tổ chức đảng và đảng viên với nhân dân
Đối với đảng viên nội dung góp ý hướng vào thực hiện các quy định củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống
và vai trò tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầucấp ủy, tổ chức đảng; mối quan hệ giữa đảng viên với nhân dân Đóng góp ý kiếncho đảng viên sinh hoạt nơi cư trú; tham gia vào công tác phát triển đảng viên mới
Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN
TỔ QUỐC VIỆT NAM TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG TẠI XÃ MINH LẬP, HUYỆN CHƠN THÀNH HIỆN NAY
2.1 Khái quát chung về xã Minh Lập, huyện Chơn Thành
Trang 1414
Xã Minh Lập nằm ở phía đông bắc huyện Chơn Thành, có vị trí địa lý: Phíađông giáp thành phố Đồng Xoài và huyện Đồng Phú với ranh giới là sông Bé; Phíatây giáp các xã Minh Thắng và Quang Minh; Phía nam giáp xã Minh Thắng và tỉnhBình Dương; Phía bắc giáp huyện Hớn Quản Xã có diện tích 48,98 km², dân số
năm 1999 là 4.855 người, mật độ dân số đạt 99 người/km²
Xã Minh lập nằm trên tuyến đường QL 14, Có diện tích tự nhiên 5001,31 hachia làm 7 ấp, với 8541 nhân khẩu; có 7 dân tộc và 03 tôn giáo chính Xã có vị trínằm ở phía Đông Bắc, cách trung tâm huyện Chơn Thành 16 km, có đường QL 14
và ĐT 756 đi qua thuận lợi cho giao thông phát triển kinh tế Xã có cơ cấu dân sốtương đối trẻ, lực lượng lao động dồi dào Kinh tế của xã trong những năm qua cóbước tăng trưởng khá ổn định, cơ cấu kinh tế cơ bản vẫn là công nghiệp, thu nhậpcủa người dân trong xã chủ yếu là trồng cây công nghiệp dài ngày (cao su, điều,tiêu); diện tích trồng cây cây hàng năm (cây ăn trái, rau, củ quả…) tương đối ít;chăn nuôi (heo, dê, bò và gia cầm) chủ yếu theo mô hình nông hộ, nhỏ Có thểthấy, tình hình kinh tế - chính trị, xã hội của xã luôn ổn định và ngày đang từngbước phát triển
Hiện nay, cùng với phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là thenchốt, các cấp ủy đảng đã quan tâm xây dựng, củng cố hệ thống chính trị; chú trọngđẩy mạnh phong trào toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc, phòng chống tộiphạm, làm thất bại các âm mưu, thủ đoạn, hành động chống phá cách mạng của cáclực lượng thù địch trên địa bàn quận…Nhờ vậy, tình hình an ninh chính trị, trật tự,
an toàn xã hội của quận luôn được giữ vững, tạo điều kiện thuận lợi xây dựng vàphát triển kinh tế…
Mặt trận Tổ quốc xa Minh Lập là một bộ phận của hệ thống chính trị xã, do tổchức Đảng xã lãnh đạo, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân địa phương,nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huyquyền làm chủ của nhân dân, nơi hiệp thương, phối hợp và thống nhất hành độngcủa các thành viên ở cơ sở, nhằm xây dựng địa phương vững mạnh về chính trị,phát triển về kinh tế- xã hội, vững mạnh về quốc phòng- an ninh, vì mục tiêu dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Cơ cấu tổ chức Mặt trận Tổ quốc xã Minh Lập bao gồm người đại diện cấp ủyđảng và người đứng đầu các tổ chức thành viên cùng cấp Các trưởng ban công tác
Trang 1515mặt trận khu dân cư Một số cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội,các dân tộc, tôn giáo Không cơ cấu đại diện các cơ quan nhà nước ở địa phươngnhư: Ủy ban nhân dân, công an, tư pháp… vào Ủy ban MTTQ xã Số lượng ủyviên Ủy ban MTTQ xã do đại hội MTTQ lựa chọn Qua thực tiễn, số lượng ủyviên, Ủy ban MTTQ xã thường cơ cấu từ 20 - 35 người, trong đó có các giới, đặcbiệt là nữ, các cá nhân tiêu biểu và có ít nhất 30% ủy viên là người ngoài Đảng.
2.2 Thực trạng công tác tham gia xây dựng Đảng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Minh Lập
2.2.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân đạt được kết quả
* Ưu điểm
Một là, hoạt động tham gia xây dựng Đảng của Mặt trận Tổ quốc xã Minh
Lập, huyện Chơn Thành từng bước được đổi mới và đi vào chiều sâu, có hiệu quả
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, cán bộ, đảng viên và nhân dân đã có sự nhận thứckhá thống nhất về vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc đối với hoạt động tham giaxây dựng Đảng Mặt trận Tổ quốc xã đã hướng hoạt động tham gia xây dựng Đảngtới cộng đồng dân cư, từng hộ gia đình Ban công tác Mặt trận Tổ quốc đã từngbước phát huy vai trò ở cơ sở trong việc tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, thamgia xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, xây dựng hệ thống chính trị cơ
sở, phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân
cư Nhờ đó, vai trò, vị thế của Mặt trận Tổ quốc ngày càng được khẳng định trong
hệ thống chính trị và trong đời sống xã hội được các cấp, các ngành và nhân dânghi nhận, đánh giá cao
Nội dung tham gia xây dựng Đảng của Mặt trận Tổ quốc xã phong phú, thiếtthực Trong những năm qua, nội dung hoạt động tham gia xây dựng Đảng của Mặttrận Tổ quốc xã đã từng bước được đổi mới và đi vào chiều sâu, có hiệu quả Mặttrận Tổ quốc đã triển khai nhiều hoạt động nhằm thực hiện sự lãnh đạo của đảng
ủy xã nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, lấy việc thực hiện đa dạng hóa cáchình thức tập hợp nhân dân là nhiệm vụ trung tâm trong các hoạt động của mặttrận, mở rộng và tăng thêm các tổ chức thành viên và cá nhân tiêu biểu
Các phong trào thi đua yêu nước và các cuộc vận động xã hội do Mặt trận Tổquốc chủ trì ngày càng đi vào lòng dân và được đông đảo các tầng lớp nhân dânđồng tình hưởng ứng, thông qua đó đã huy động sức mạnh nội lực, tạo sức mạnh