BÀI TẬP VẤN ĐÁP LÝ LUẬN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT Câu 1 Phân tích khái niệm nhà nước Định nghĩa nhà nước là tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị,có bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện ch.
Trang 1BÀI TẬP VẤN ĐÁP LÝ LUẬN NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Câu 1 Phân tích khái niệm nhà nước
Định nghĩa: nhà nước là tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị,có bộ máy
chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện chức năng quản lý xã hội nhằm thể hiện vàbảo vệ trước hết là lợi ích của giai cấp thống trị trong xã hội có gai cấp đối kháng
Đặc điểm của nhà nước
1.nhà nước có bộ máy hung mạnh được tổ chức chặt chẽ và được trao những quyền năng đặc biệt.
Khác với tất cả các tổ chức khác trong xã hội,nhà nước là tổ chức duy nhất trong xãhội có bộ máy hung mạnh nhất,bao gồm nhiều hệ thống cơ quan với đội ngũ cán bộ vàcông chức đông đảo và nhiều loại
Bộ máy nhà nước được tổ chức và vận hành chặt chẽ từ trung ương đến địa phươngtheo những nguyên tắc và quy định thống nhất và thông suốt
Bộ máy nhà nước có quyền hạn và chức năng nặng nề do đó nó được trao nhữngquyền năng đặc biệt Các quyền năng này được trao cho các cơ quan chuyên môn trong
bộ máy nhà nước trên cơ sở của sự phân chia quyền lực nhà nước
2 nhà nước phân chia lãnh thổ thành các đơn vị hành chính và thực hiện quản lý dân cư theo lãnh thổ.
Lãnh thổ và dân cư là hai yếu tố cư bản nhất để cấy thành bộ máy nhà nước.Việc phânchia lãnh thổ thành các đơn vị hành và thực hiện quản lý dân cư theo lãnh thổ tạo khảnăng để nhà nước quản lý xã hội một cách hiệu quả
3.Nhà nước có chủ quyền quốc gia
Nhà nước là một tổ chức quyền lực có chủ quyền.chủ quyền quốc gia mang nội dungchính trị pháp lý thể hiện ở quyền tự quyết của quốc gia trong lĩnh vực đối nội và đốingoại,không phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài
Chủ quyền quốc gia có tính tối cao,không tách dời nhà nước.Thể hiện quyền lực nhànước trên toàn lãnh thổ,đố với tất cả mọi cá nhân tổ chức trong xã hội không trừ một ai
4.nhà nước có quyền ban hành pháp luật và quản lý xã hội bằng pháp luật
Pháp luật là phương tiện quan trọng để nhà nước tổ chức và quản lý xã hội
Trang 2Với tư cách là đại diện cho toàn xã hội nhà nước ,nhà nước là tổ chức duy nhất có quyềnban hành pháp luật.pháp luật do nhà nước ban hành nên có tính chất bắt buộc chung vớitất cả các chủ thể ,mọi cơ quan tổ chức,cá nhân đều phải tuân thủ theo những quy địnhcủa pháp luật.
5 nhà nước có quyền quy định việc thu các loại thuế dưới hình thức bắt buộc vói số lượng và thời gian đã được quy định.
Việc đặt ra các loại thuế nhăm tạo ra nguồn vốn để nuôi dưỡng bộ máy nhànước.thiếu thuế bộ máy nhà nước không thể hoạt động được.chỉ có nhà nước mới cóquyền đặt ra các loại thuế vì nhà nước là tổ chức duy nhất đại diện cho toàn xã hội
Dưới góc đọ thuế nhà nước và nhân dân gắn chặt chứ không tách dời
Câu 2: phân biệt nhà nước với các tổ chức xã hội khác
Định nghĩa Nhà nước là tổ chức đặc biệt của quyền lực
chính trị có bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế nhằm trước hết bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị và bảo vệ lợi ích của xã hội giai cấp có
đối kháng
Là tổ chức tự nguyện của nhữngngười có cùng mục đích,chính kiến,lýtưởng nghề nghiệp,độ tuổi…đượthành lập va hoạt động chủ yếu bảo vệlợi icsch của các thành viên trong tổ
chức
Quyền lực Là đại diện chính thức cho hoàn xã
hội,nhà nước có bộ máy hùng mạnh được
tổ chức chặt chẽ và được trao nhữngquyền năng đặc biệtchi phối toàn bộ xã
Không có chủ quyền quốc gia
Câu 4:phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mac-Leenin về nguồn gốc nhà nước
Có nhiều quan điểm về nguồn gố nhà nước,theo thuyết thần học,nhà nuowcsdothượngđế tạo nên,theo thuyết khế ước nhà nước ddc tạo nên từ nhữn khế ước xã hội…nhưng theo quan điểm của chủ nghĩa Mac-Leenin có han nguyên nhân cơ bản dẫn đén sựhình thành nhà nước llaf nguyên nhân kinh tế và nguyên nhân xã hội
Nguyên nhân kinh tế
Khi kim loại xuất hiện,công cụ lao đọng được cải tiến,con người sử dụng đồ sắt thay thếcho công cụ lao động bằng đálàm cho năng suất lao động được tăng lên,xuât hiện của cải
Trang 3dư thừa trong xã hội.Cùng với sự phát triển đó con người không còn tôn tọng chees độcông hữu,không là ăn chung vơi nhau nữa.Bên cạnh những của cải do mình làmra,những người mạnh đã lợi dụng súc mạnh của mình để chiếm đoạt của cải của ngườikhác,bên cạnh chiếm đoạt của cải,họ còn chiesm luôn cả tư liệu lao động của ngườikhác…đặc biệt quua 3 lần phân công lao động (lần thứ nhất:thủ công nghiệp tách khỏinông nghiệp;lần thứ hai:chăn nuôi tách khỏi trồng trọt,sản xuất,buôn bán bắt đầu phát
triển;lần thứ ba:thương nghiệp phát triển) đã làm cho chế độ công hữu bị phá vỡ và chế
độ tư hữu xuất hiện
nguyên nhân xã hội
từ sự biến đổi và kinh tế dẫn đến sự thay đổi vè mặt xã hội.Chế độ tư hữu xuất hiện
song song với việc hình thành nên hai giai cấp:những người chuyên đi cướp của cải tàisản và công cụ lao động của người khac gọi là giai cấp bóc lột;nhưng người bị cướp tàisản trở thành giai cấp bị bóc lột.Họ bị cướp hết tài sản và làm thuê cho nhưng người chủnô.họ là những người nô lệ.Hai giai cấp này không bao giờ bằng lòng với những gì đang
có của mình,họ luôn luôn đối đầu với nhau.luôn đấu tranh để bảo vệ quyền lợi củamình.Giai cấp chủ nô luôn muốn giữ những tài sản của mình còn giai cấp nô lệ luôn tìmcách lấy lại nhưng gì mình đã mất.Mâu thuẫn xã hội xảy ra,thị tộc và bộ lạc đã trơt nênbaast lực không kiểm soát được xã hội nữa.Vì vậy đòi hỏi phải có 1 tổ chức đủ mạnh để
giải quyết những mâu thuẫn đó.Giai cấp chủ nô,,bằng quyền lực và tài sản của mình
đã thành lập nên nhà nước cuẩ mình gồm hệ thống các cơ quan cưỡng chế như nhà
tù,tòa án để đè bẹp sự chống lại của giai cấp nô lệ…bảo vệ quyền lợi của mình
Như vậy cơ sở kkinh tế cho sự ra đời của nhà nước là sự ra đời của chế độ tư hữu qua
3 lần phân công lao động,co sở xã hội cho sự hình thành nhà nước là sự phân hóa giaicấp => nhà nước ra đời
Câu 5.phân tích khái niệm kiểu nhà nước,căn cứ phân chia kiểu nhà nước,sự thay thế nhà nước này bằng kiểu nhà nước khác.
Định nghĩa
-Kiểu nhà nước là những đặc điểm cơ bản của nhà nước thể hiện bản chất giai cấp,vai trò
xã hội và những điều kiện phát sinh,tồn tại và phát triển của nhà nước trong một hìnhthái kinh tế xã hội nhất định
Học thuyết Mac-Lenin về hình thái kinh tế-xã hộii( tức là nhà nước đó được xâydựng trên kiểu quan hệ sản xuất nào và phục vụ chính cho lợi ích của gai cấp nào) là
Trang 4căn cứ để phân chia các nhà nước trong lịch sử thành các kiểu.tương ứng với mỗi hìnhthái kinh tế xã hội có một kiểu nhà nước riêng.
tương ứng với hình thái kinh tế chiếm hữu nô lệ có kiểu nhà nước chủ nô,tương ứng với hình thái kinh tế-xã hội phong kiến có kiểu nhà nước phong kiến.tương ứng với hình thái kinh tế xã hội tư bản chủ nghĩa có kiểu nhà nước tư sản.tương ứng với giai đoạn đầu của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa có kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa.
Đặc điểm của sự thay thế các kiểu nhà nước trong lịch sử
1-sự thay thế các kiểu nhà nước là tất yếu khách quan
2-sự thay thế các kiểu nhà nước diễn ra bằng môt cuộc cách mạng
3-kiểu nhà nước sau bao giờ cũng tiến bộ hơn kiểu nhà nước trước
Sự thay thế kiểu nhà nước này bằng kiểu nhà nước tiến bộ hơn là tất yếu khách quan.
Các kiểu nhà nước chủ nô,phong kiến,và tư sản tuy có những đặc điểm riêng về bảnchất,chúc năng và vai trò xã hội nhưng đều là nhà nước bóc lột được xây dựng trên nềntảng của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất,là công cụ để duy trì sự thống trị của giai cấpbóc lột với giai cấp công nhân,là nhà nước của thiểu số giai cấp bóc lột.Nhà nước xã hộichủ nghĩa là kiểu nhà nước mới và là kiểu nhà nước cuối cùng trong lịch sừ loàingười,có sứ mệnh là hạn chế dần và xóa đi những chế độ bóc lột giữa người vớingười ,là nhà nước của đông đảo nhân dân lao động trong xã hội,tiến tới xây dựng xã hộibình đẳng,không áp bức,bóc lột
Tính tất yếu khách quan của việc thay thế kiểu nhà nuowscnafy bằng kiểu nhà nướckhác tiến bộ hơn trong lịch sử lf kiến trúc thượng tầng pháp lý của quy luật phát triển vàthay thế các hình thái kinh tế xã hội do C.Mac và Ph.Angghen phát hieejnquy luật nàygắn liền vs quy luật thay thế kiểu nhà nước này bằng kiểu nhà nước khác “tới một giaiđoạn phát triển nào đó của chúng ,các lực lượng sản xuất của xã hội sẽ mâu thuẫn vớiquan hệ sản xuât trước đó –mâu thuẫn với những quan hệ sở hữu ,trong đó từ trước đếnnay các lực lượng sản xuất vẫn phát triển Từ chỗ là các hifng thức phát triển của lựclượng sản xuất,những quan hệ ấy dần trở thành những xiềng xích của lực lượng sảnxuất,khi đó bắt đầu một thời đại của cuộc cách mạng xã hội.Cow sở kinh tế thay đổi thìtất cả các kiến trúc thượng tầng đồ sộ cũng thay đổi ít nhiều nhanh chóng,
Kiểu nhà nuosc cũ được thay thế bằng kiểu nhà nước mới bao giờ cũng phải trải qua một cuộc cách mạng xã hội,bởi lẽ giai cấp thống trị đại diện cho quan hệ sản xuất
Trang 5cũ không bao giờ tự nguyện dời bỏ những quyền lợi mà mình đang có.Vì vậy giai cấpđại diện cho phương thức sản xuất mới tiến bộ phải tập trung lực lượng tiến hành cuộccách mạng xã hội đấu tranh với giai cấp thống trị trước đó,vai trò của nhà nước mớicũng thay đổi so với nhà nước cũ tước đó.
Kiểu nhà nước mới ra đòi bao giờ cũng tiến bộ hơn so vớ kiểu nhà nước cũ vì được xây dựng trên một phương thức tiến bộ hơn.
Sự thay thế kiểu nhà nước này bằng kiểu nhà nước khác không diễn ra một cách tuần
tự mà do nhiều yếu tố như hoàn cảnh lịch sử cụ thể của mỗ quốc gia,bối cảnh quốc tế …chẳng hạn như nước ta đi lên xây dựng xã hội chủ nghĩa bỏ qua giai đoạn tư bản chủnghĩa,do đó mà kiểu nhà nước tư sản không tồn tạo ở việt nam
Câu 5,tính giai cấp của nhà nước
Tính giai cấp là một trong hai đặc điểm thể hiện bản chất của nhà nước
Nhà nước nào cũng mang tính giai cấp vì nó ra đời và tồn tại và phát triển trong một xãhội có giai cấp,do một giai cấp nắm giữ
Tính giai cấp của nhà nước thể hiện ở chỗ:nhà nước là công cụ trấn áp đặc biệt của giaicấp này với giai cấp khác;là công cụ đặc biệt để duy trì sự thống trị giai cấp
Trong xã hội có giai cấp thì sự thống trị của giai cấp này với giai cấp thể hiện ở trên 3
phương diện:thống trị về kinh tế,thống trị về chính trị và thống trị về tư tưởng.
Về kinh tế:giai cấp hoặc lực lượng nắm quyền sở hữu phần lớn về tư liệu sản xuât hoặc
phần lớn về tài sản xã hội thì trở thành lực lượng thống trị về kinh tế hay chủ thể củaquyền lực kinh tế
Về chính trị:để bảo vệ quyền lực thống trị về kinh tế lực lượng thống trị phải dùng bộ
máy nhà nước để trấn áp sự phản kháng,chống đối của các giai cấp,tầng lớp khác nhànước trở thành bộ máy cưỡng ché đặc biệt thành công cụ để bảo vệ lợi ích của giai câpcầm quyền.Thông qua nhà nước giai cấp thống trị biến ý chí của nó thành ý chí của phápluật bắt csc giai cấp tầng lớp khác trong xã hội phục vụ lợi ích của họ+ nhờ có nhà nước
mà giai cấp thống trị đã giành được quyền thống trị về kinh tế và chính trị
Vè tư tưởng:để củng cố và bảo vệ quyền lực thống trị của mình giai caasp thống tri
phải sử dụng cả biện pháp thống trị về mặt tư tưởng.Thông qua nhà nước lực lượng cầmquyền có thể nắm,quản lý và sư dụng các phương tiện thông tin đại chúng,các cơ sở vănhóa,giáo dục tác động đến dời sống tinh thần của các giai cấp tầng lóp trong xã hội,làm
Trang 6cho hệ tư tưởng của nó thống trị trong xã hội nhằm tạo ra sự tự nguyện phục tùng củacác giai cấp tầng lớp khác đối với sự thống trị của nó.
Giai cấp thống trị phải sử dụng các cơ qaun cưỡng chế như quân đội,cảnh sát,nhà tù đểtrấn áp các lực lượng đối địch,bắt các giai cấp,tầng lớp khác phục vụ lợi ích củamình.Trước khi nắm được nhà nước thì giai cấp thống trị dã là giai cấp thống trị về kinh
tế nắm giữ những tư liệu quan trọng nhất của xã hội.Bằng nhà nước,pháp luật,giai cấpthống trị thực hiện quyền lực kinh té và truyền bá,bảo vệ tu tưởng của mình
Có thể nói tính giai cấp là thuộc tính bản chất của nhà bất kì nhà nước nào,song mức độthể hiện của nó trong mỗi nhà nước là khác nhau,tùy thuộc vào điều kiện,hoàn cảnh vàtương quan lực lượng của các giai tầng trong xã hội
Khi một giai cấp có đủ điều kiện và sức mạnh để trở thành giai cấp thống trị thì tự nó sẽnắm lấy quyền lực nhà nước còn khi không thể tự mình cầm quyền thì các giai cấp sẽ tựthỏa hiệp sẻ chia quyền lực với các giai cấp tầng lớp khác trong xã hội để bảo vệ vị thế
và quyền lợi của giai cấp và của xã hội
Như vậy nhà nước dưới góc độ giai cấp thể hiện nó nằm trong tay giai cấp thống trị
và chủ yếu phục vụ cho giai cấp thống trị Với cách tiếp cận đó cho thấy nhà nước làcông cụ thực hiejn những nhiệm vụ kinh tế, chính trị của giai cấp thống trị, duy trì sựthống trị về kinh tế, chính trị và tư tưởng của giai cấp thống trị
Tính gia cấp của nhà nước phải được hiểu theo nghĩa rộng, không chỉ dừng lại ở vấn
đề giai cấp mà các nhà nước phải bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc khỏi sự xâm hại từ bênngoài
Câu 6.phân tích sự vận động và biến đổi của tính giai câp nhà nước qua các kiểu nhà nước.
Tính giai cấp là một trong hai mặt cơ bản thống nhất thể hiện bản chất của bất kì nhànước nào tuy nhiên thì mức độ thể hiện của tính giai cấp qua các kiểu nhà nước khácnhau là khác nhau tùy thuộc vào điều kiện và nhận thức của các lực lượng cầm quyền
Tính giai cấp của nhà nước chủ nô
Nhà nước chủ nô hình thành và phát triển cùng với xã hội chiếm hữu nô lệ trên cơ sở
sự tan rã của chế độ nguyên thủy nên mọi phương diện còn khác thấp kém và sơ khai
Cơ sở kinh tế của nhà nước chủ nô là quan hệ sản xuất chiếm hữu nô lệ được xây dựngtrên cơ sở sự chiếm hữu của chủ nô vói toàn bộ tư liệu sản xuất và cả người lao động.sự
Trang 7bóc lột của chủ nô đối với nô lệ là không giới hạn.Nô lệ là công cụ lao động biết nói và
họ phụ thuộc hoàn toàn vào chủ nô,phục tùng một cách vô điều kiện đối với chủ nô Tính giai cấp của nhà nước chủ nô thể hiện rất rõ nét.Nhà nước chủ nô là công cụ chủyếu để thực hiện quyền lực chính trị của chủ nô bộ máy trấn áp của chủ nô để duy trì sựthống trị của chủ nô với giai cấp khác.Nhà nước chủ nô là một bộ máy đem lại cho chủ
nô quyền lực và khả năng cai trị nô lệ,duy trì nô lệ trong địa vị phụ thuộc và cho phépchủ nô thực hiện những biện pháp cưỡng bức với nô lệ
Nhà nước chủ nô là công cụ chuyên chính của chủ nô để cưỡng bức,đầy đọa và đàn ápmột cách co tổ chức công khai đối với nô lệ,bảo vệ sự thống trijvef kinh tế ,chính trị vàtinh thần cú chủ nô với nô lệ,duy trì ự tồn tại và phát trển của xã hội chiếm hữu nô lệ
tính giai cấp của nhà nước phong kiến
cơ sở kkinh tế của nhà nước phong kiến là quan hệ sản xuất phong kiến được xây dựngtrên cơ sở của chế độ chiếm hữu nô lệ đối vói đất đai,tư liệu sản xuất và đối với việcchiếm đoạt một phần sức lao động của nông dân trong nhà nước phong kiến,giai cấpthống trị không có quyền sở hữu người lao động như trong nhà nước chủ nô mà chỉ cóquyền sở hữu về tư liệu sản xuất
nhưng vì không có đất và tư liệu sản xuất nên những người lao động phụ thuộc vào giaicấp địa chủ về mọi mặt,họ phải làm thuê xho địa chủ phong iến và phải làm những nghĩa
vụ nặng nề đối vs địa chủ phong kiến
tính giai cấp của nhà ước phong kiến thể hiện rất nặng nề,nhà nước phong kiến là công
cụ chuyên chính chủ yếu của địa chủ phong kiến để chống lại nông dân và những ngườilao động khác nhằm củng cố và bảo vệ sự thống trị về mọi mặt của giai cấp địa chủphong kiến
quyền lực trong nhà nước phong kiến được truyền the nguyên tắc cha truyền con nối ngoài quyền lực nhà nước thì quyền lực của các tôn giáo(thần quyền) chi phối rấtnhiều đến đời sống nhân dân
bên cạnh quyền lực của vua chúa phong kiến thì mỗi địa chủ phong kiến cũng thiết lập
và duy trì quyền lực của riêng mình trong phạm vi lãnh thổ nhất định quyền lực của nhànước phong kiến luôn mang tính đẳng cấp khắc nghiệt dẫn tới người nông dân phải chịunhiều những áp bức,bóc lột
tính giai cấp của nhà nước tư sản
Trang 8cách mạng tư sản thắng lợi,nhà nước phong kiến đã bị diệt vong và nhà nước tư sản rađời đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong sự phát triển của loài người.Đến nhànước tư sản,tính giai cấp đã bị thu hẹp hơn rất nhiefu so với nhà nước phong kiến.
cơ sở kinh tế của nhà nước tư sản là các quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa chủ yếudựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất.trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa,ngườicông dân được tự do và về hình thức được xem là bình đẳng với chủ.Nhưng do không có
tư liệu sản t nên họ xuất phải làm thuê và bán sức lao động cho các nhà tư sản.Nhà tưsản mua sức lao động của công nhân như mua hàng hóa và bắt họ làm việc để bóc lột giátrị thặng dư,so với hình thức bóc lột trong nhà nước chủ nô và phong kiến,hình thức bóclột trong nhà nước tư sản tinh vi và vô hình hơn
Cơ sở chính trị:
Quyền lực kinh tế và chính trị đều nằm trong tay giai cấp tư sản là chủ yếu mặc dùatrong hiến pháp và luật quy định quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.Do vậy nhànước tư sản trên thực tế thành lập ra chủ yếu để mang lại lợi ích,bảo vệ quyền lợi vàthực hiện mục đích của giai cấp tư sản
So với nhà nước chủ nô và phong kiến thì nhà nước tư sản có rất nhiều tiến bộ khi tínhgiai cấp được thu hẹp dần dần.trong các nhà nước tư bản chủ nghĩa hiện nay thì tình hình
có phần dịu đi và có những biểu hiện khác trước như sự đàn áptrực tiếp quần chúng nhândân từ nhà nước tư sản hầu như là ít thấy,đấu tranh giai cấp được thực hiện dưới nhữnghình thức khác,nhà nước tư sản đang áp dụng nhiều thành tựu khoa học kỹ thuật vào sảnxuất làm cho xã hội có nhiều biến đổi nhanh chóng.Tuy nhiên tín giai cấp của nhà nướ
tư sản đương đại không bị mất đi.Dù tổ chức theo hướng nào thì nhà nước tư sản cũng làcông cụ để bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị là giai cấp tư sản,chống lại giai cấp côngnhân và các tầng lớp khác
Tính giai cấp của nhà nước xã hội chủ nghĩa
Tính giai cấp được thể hiện ở chỗ :Nhà nước XHCN là tổ chức quyền lực chính trị thểhiện ý chí và bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động,do giai cấpcông nhân lãnh đạo mà đội tiên phong là đản cộng sản;được tổ chức và hoạt động trên
cơ sở cú chủ nghĩa Mac-Leenin;mục tiêu lâu dài là dân giàu nước mạnh xã hội côngbằng dân chủ văn minh,là bộ máy bạo lực,công cụ chuyên chính của giai cấp công nhân
và nhân dân lao động đốivới các lực lượng thù địch của nhân dân
Trong các nhà nước xã hội chủ nghĩa,tính giai cấp gần nhu đã được xóa bỏ,tính xã hộingày càng được mở rộng
Trang 9Qua sự thay thế nhà nước này bằng nhà nước khác thì tính giai cấp cũng được vậnđộng và biến đổi theo.nhà nước chủ nô,phong kiến được coi là nhà nước bóc lột,tính giaicấp của hai nhà nước này nặng nề nhất;tính giai cấp của nhà nước tư sản nhẹ nhàng hơnnhà nước chủ nô và phong kiến nhưng vẫn còn rất rõ nét.cả ba nhà nước chủ nô,phongkiến và tư sản đều hoạt động và bảo vệ lợi ích chủ yếu cho giai cấp thống trị và bóc lộtnhân dân lao động.Nhà nước XHCN được coi là nhà nước phục vụ,tính giai cấp của nhànước chỉ còn rất ít,nhà nước thể hiejn quyền lực của nhân dân lao động,đấu tranh giảiphóng tất cả nhân dân lao động khỏi áp bức bóc lột.
Phân tích tính xã hội của nhà nước và sự vận động,biến đổi của tính xã hội qua các kiểu nhà nước.
Tính xã hội của nhà nước được thể hiện tập trung trong các hoạt động quản lý kinh
tế,văn hóa,giáo dục,khoa học,công nghệ,qốc phòng, an ninh và các hoạt động khác trong
xã hội.Nhà nước nào cũng có tính xã hội vì nhà nước ra đời do các nhu cầu quản lý cáclĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội điều chỉnh các mối quan hệ cơ bản nhất trong xã hội
có giai cấp,tầng lớp khác biệt nhau về nhu cầu và lợi ích cơ bản.Tính xã hội của nhànước thể hiện tập trung và rõ nét nhất trong các hoạt động quản lý xã hội của nhànước.Tuy nhiên thì ở mỗi nhà nước có có chức năng và nhu cầu quản lý xã hội ở mức độkhác nhau.Một mặt nhằm bảo vệ nhũng giá trị mà xã hội đã dại được mặt khác nhằmđiều hòa các nhu cầu và lợi ích của các giai cấp tầng lớp trong xã hội vì sự phát triển của
xã hội hiện tồn
ở các nhà nước khác nhau thì tính xã hội khác nhau.
Nhà nước chủ nô:tính giai cấp nặng nề trong hoạt động trấn áp của chủ nô đối với những
người lao động khác trong xã hội.Tính xã hội thể hiện mờ nhat và hầu như không đượcthể hiện nhiều:Nhà nước chủ nô ra đời để tổ chức và các lý xã hội chiếm hữu nô lệ khi
mà các thị tộc bộ lạc không còn phù hợp nữa.Nó có trách nhiệm quan trọng trong việc tổchức và quản lý một số lĩnh vực quan trọng cuea xã hội vì sự tồn tại và phát triển của xãhội chiếm hữu nô lệ
Nhà nước phong kiến:vói cơ sở kinh tế là quan hệ sản xuất phon kiến dựa trên sự chiếm
hữu của địa chủ phong kiến với đất đai và tư liệu sản xuất và cơ sở xã hội phức tạp vứinhiều đẳng cấp khác nhau nên tính xã hội của nhà nước phong kiến vẫn bị mờ nhạt vàhạn hẹp,Sự tham giai của nhà nước phong kiến trong việc giải quyết các vấn đề của xãhội vừa xuất phát từ nhu cầu, đòi hỏi của xã hội phong kiến phụ thuộc vào mongmuốn,nguyện vọng của nhan dân và ý chí chủ quan,long tốt của những người cầmquyền
Trang 10Trong xã hội phong kiến thì nền chính trị tốt hay xấu phụ thuộc vào nhân cách phẩmhạnh của vua chúa và tầng lớp quan lại trong nước,sự anh minh sang suốt hay mmumuội của những người cầm quyền sẽ quyết định vận mệnh của đất nước,
Các nhà nước phon kiến tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của đất nước ở những chừngmực nhất định tham gia tiến hành các hoạt động kinh tế xã hội vì sự phát triển của đấtnước,vì lợi ích dân cư và sự phồn thịnh của quốc gia.Tuy nhiên sự quan tâm của các nhànước phong kiến đến các hoạt động xxa hội chưa nhiều,chưa đúng vị trí của nó trong xãhội
Nhà nước tư sản:tính xã hội của giai câp tư sản rất rộng với những thể chê dân chủ tư
sản đã làm cho nhà nước tư sản tiến bộ hơn hiều so với nhà nước phong kiến.nhà nước
tư sản đã xác lập nhiều thể chế dân chủ như :Nghị viện,quyền tự do dân chủ,phổ thôngđầu phiếu…Chính những thể chế này đã thúc đẩy sụ phát triển của xã hội tư sản nóiriêng và nền văn minh nhân loại nói chung,Nhà nước tư sản còn tổ chức các hoạt độngkhác nhau của xã hội tư bản chủ nghĩa đã và đang thực hiện có hiệu quả các chính sáchkinh tế-xã hội :phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, bảo vệ môitrường, chống tệ nạn xã hội và tội phạm …
Trong quan hệ quốc tế hiện nay nhà nước tư sản đang thực hiện các chính sách đối ngoạihiệu quả trong việc tham gia giải quyết các vấn đè có tính toàn cầu:xóa đói nghèo,chốngtội phạm và bệnh tậ,bảo vệ môi trường thiên nhiên …
Nhà nước xã hội chủ nghĩa
Tính xã hội của nhà nước xã hội chủ nghĩa thể hiện tập trung và sâu đậm ở hoạt động tổchức và quản lý xã hội vì mục tiêu tất cả từ con người, vì con người và cho con ngườitrong tất cả các hoạt động kinh tế văn hóa giáo dục khoa học công nghệ…và giải quyếtcác hoạt động cấp bách khác
oTính xã hội của các nhà nước tỉ lệ nghịch với tính giai cấp của nó.khi tính giai cấpcàng giảm thì tính xã hội càng tăng…càng các nhà nước sau thì tính xã hội càng được
mở ộng và nhà nước xã hội chủ nghĩa là đỉnh cao nhất của tính xã hội khi tất cả hoạtđộng của nhà nước đều vì sự phát triển chung của xã hội
phân tích khái niệm chức năng của nhà nước.trình bày các hình thức và phương pháp thực hiện chức năng của nhà nước.
Trang 11
định nghĩa:
chức năng của nhà nước là hoạt động nhà nước chủ yếu nhất, quan trọng nhất, mang tínhthường xuyên , kiên tục, ổn định tương đối, trực tiếp xuất phát và thể hiện đầy đủ nhất ,tập trung nhất bản chất,cơ sở kinh tế xã hội và nhiệm vụ chiến lược mục tiêu cơ bản củanhà nước có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại và phát triển của đất nước
đặc điểm:chức năng của nhà nước do bản chất,cơ sở kinh tế xã hội,nhiệm cụ chiến lược
và mục tiêu lâu dài của nhà nước quyết định.Trong đó bản chất nhà nước là nhân tố chủyếu và quan trọng nhất
xét trên bình diện chung và tổng thể thì các nhà nuosc chủ nô phong kiến và tư sản đều
có những đặc điểm giống nhau về bản chất,cơ sở kinh tế xã hội,nhieejmm vụ chiến lược
và mục tiêu cơ bản nên các nhà nước này có chức năng cơ bản là giống nhau trong lĩnhvực đối nội và đối ngoại Do có bản chất,nhiệm vụ chiến lược và mục tiêu lâu dài khácvới các nhà nước trên nên nhà nước xã hội chủ nghĩa thực hiện những chức năng mangtính xây dựng và sang tạo vì mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủvăn minh
Cần phân biệt nhiệm vụ chiến lược và chức năng của nhà nước
Nhiệm vụ chiến lược của nhà nước là các vấn đề chủ yếu nhất về đối nội,đối ngoại trongkhoảng thời gian lâu dài nhất mà nhà nước phải giải quyết để đạt được những mục tiêu
cơ bản mà nhà nước đặt ra.còn chức năng của nhà nước là hoạt động chủ yếu của nhànước nhằm đạt được nhiệm vụ chiến lược đặt ra.Trong quan hệ giữa nhieejmvuj chiếnlược và chức năng của nhà nước thi nhiệm vụ chiến lược là cơ sở để xác định sốlượng,nội dung,hình thức và các phương pháp thực hiện chức năng nhà nước còn chứcnăng nhà nước là phương thức để thực hiện nhiệm vụ chiến lược của nhà nước
Nhiệm vụ chiến lược của nhà nước lien quan đến tất cả các chức năng của nhà nước vàđược thực hiện bởi tất cả các chức năng của nhà nước
Phân loại chức năng nhà nước
Căn cứ vào hai lĩnh vực hoạt động chủ yếu của nhà nước là đối nội và đối ngoại người taphân chia cức năng nhà nước thành chức năng đối nội và chức năng đối ngoại
Nhóm Chức năng đối nội:là nhưng hoạt động chủ yếu nhất mang tính thường
xuyên,lien tục và tương đối ổn định của nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề quantrọng, cấp bách mang tính quốc kế dân sinh trong nước
Trang 12Chức năng đối ngoại là nhưng hoạt động chủ yếu nhất,quan trọng nhất mang tính
thường xuyên,lien tục,ổn định tương đối của nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề quantrọng,cấp bách lien quan towi quan hệ hợp tac với các nước trên thế giới vùa để xâydựng và phát triển kinh tế văn hóa xã hội trong nước và bảo vệ tô quốc,vừa phấn đấu vìnhững mục tiêu caoo cả của thời đại hòa bình,ổn định,hợp tác và phát triển ,độc lập dântộc,dân chủ và tiến bộ xã hội
Hình thức và các phương pháp thực hiện chức năng nhà nước.
Các chức năng của nhà nước được thực hiện dưới ba hình thức phap lý cơ bản là xây dựng pháp luật,tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật.
Hai hình thức này có mối lien hệ chặt chẽ với nhau,là tiền đề và điều kiện phát triển củanhau
Các phương pháp thực hiện chức năng của nhà nước cũng rất đa dạng phụ thuộc vàobản chất,nhiệm vụ và mục tiêu của nhà nước.Các nhà nước sử dụng hai phương pháp
chung là giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế.
Đối vói các nhà nước chủ nô phong iến và tư bản thì chủ yếu sử dụng phương phápcưỡng chế nhằm đàn áp và bóc lột nhân dân lao động.Nhưng với nhà nước chủ nô thìchủ yếu sử dụng phương pháp giáo dục,thuyết phục và tổ chức quần chúng tham giangày càng dông đảo vào quản lý nhà nước và quản lý xã hội.Biện pháp cưỡng chế cònđược sử dụng nhưng chỉ được áp dụng vào việc răn đe chứ không đàn á,gây đau đớn vềthể xác hay hạ thấp danh dự và nhân pphaar con người
Sự phát triển của chức năng nhà nước qua các kiểu nhà nước.
Các chức năng của nhà nước luôn biến đổi cùng với các nhà nước và xã hội.Sự biếnđổi về số lượng và nội dung của các chức năng này phụ thuộc vào bbarn chất,nhiệm vụ
và mục tiêu cơ bản của nhà nước cũng như điều kiện,khả năng, hoàn cảnh trong nướccũng như quốc tế
Đối với các nhà nước chủ nô và phong kiến ta thấy bốn chức năng phản ánh rõ rệtnhất tính giai cấp của nó là bảo vệ và duy trì chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất và sảnphẩm lao động xã hội, đàn áp sự phản kháng của nhân dân lao động bằng bạo lực, đàn ápnhân dân lao động về tư tưởng ,tiến hành chiesn tranh xâm lược nhằm nô dịch dân tộckhác,
Đối với các nhà nước tư sản mặc dù tính giai cấp kkhoong thay đổi nhưng các chứcnăng của nó có sự thay dổi về nội dung và hình thức,có những chức năng không đặc