TL CSVHVN toàn cầu hóa và giao lưu tiếp biến văn hóa việt nam hiện nay

Là một thựcthể gắn bó với đời sống chính trị, xã hội Việt Nam, văn hoá đã đồng hành cùngdân tộc, gắn bó mật thiết với những chuyển biến chung của dân tộc và cónhững đóng góp to lớn vào s

MỞ ĐẦU

Trong khoảng ba thập niên gần đây, cùng với những phát triển chungcủa đất nước, sự nghiệp phát triển văn hoá đã đạt được nhiều thành tựu quantrọng Trong xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá ngày càng diễn ra mạnh mẽ, vănhoá Việt Nam tuy đón nhận được nhiều cơ hội, điều kiện phát triển mới nhưngmặt khác cũng phải đối diện với không ít thách thức, khó khăn Là một thựcthể gắn bó với đời sống chính trị, xã hội Việt Nam, văn hoá đã đồng hành cùngdân tộc, gắn bó mật thiết với những chuyển biến chung của dân tộc và cónhững đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ quốc phòng,

an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế củađất nước ta Giao lưu văn hoá là phương thức tồn tại của mọi nền văn hoá; làquy luật tồn tại và phát triển của mọi nền văn hoá từ trước đến nay Ngày naytrong thời đại toàn cầu hoá, tính tuỳ thuộc giữa các cộng đồng người trên thếgiới ngày một gia tăng trên tất cả các phương diện của đời sống xã hội Trong

đó sự hiện diện của xu hướng toàn cầu hoá văn hoá là một tất yếu, có nhữngtác động mạnh mẽ đến sự phát triển của cộng đồng người trên thế giới Cùngvới những thay đổi mang tính cách mạng trong khoa học công nghệ, thì sự giaolưu, mức độ tác động qua lại giữa các nền văn hoá đã thay đổi về chất

Giao lưu văn hoá ở Việt Nam trong điều kiện toàn cầu dẫn tới các chuẩnmực đạo đức, luân lý, thẩm mỹ, quan niệm về phẩm hạnh v.v của dân tộc đangthay đổi trước những đòi hỏi của toàn cầu hoá và tiến trình hội nhập quốc tế

Trong thời đại toàn cầu hoá, bản sắc văn hoá dân tộc đang đứng trướcnhững cơ hội và thách thức Vì vậy, đề tài nghiên cứu : “Toàn cầu hóa và giaolưu tiếp biến văn hóa Việt Nam hiện nay” sẽ giúp chúng ta có cái nhìn đúngđắn về toàn cầu hoá văn hoá, từ đó, chủ động giao lưu và hội nhập quốc tế trênlĩnh vực văn hoá; giúp chúng ta tiếp nhận những giá trị của phương Tây cũng

như các nền văn hoá khác để làm giàu cho nền văn hoá dân tộc; đồng thời bảo

vệ và phát huy được truyền thống, lối sống Việt Nam

ỘI D UN G CHƯƠNG 1: Các khái niệm cơ bản

1.1 Khái niệm văn hóa

Văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triểntrong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội Song, chính văn hóa lại thamgia vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội Vănhóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa.Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xãhội của con người Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hộiđược biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động củacon người cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra.Như chúng ta đã biết, Việt Nam là một quốc gia trải qua hàng ngàn năm xâydựng, bảo vệ và phát triển đất nước Qua lịch sử của một dân tộc giàu truyềnthống như vậy thì đi cùng với đó là một nền văn hoá phong phú và đậm đà bảnsắc của dân tộc

Có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa, mỗi định nghĩa phản ánhmột cách nhìn nhận và đánh giá khác nhau Nhưng tóm lại, Văn hóa là sảnphẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lạigiữa con người và xã hội Song, chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nêncon người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội Văn hóa được truyền từ thế

hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa Văn hóa được tái tạo

và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội của con người Vănhóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong cáckiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người cũng nhưtrong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra

Văn hoá là nền tảng tinh thần

Nền tảng tinh thần văn hoá Việt Nam là toàn bộ các giá trị do dân tộcViệt Nam sáng tạo ra đúc kết thành bản sắc văn hoá Việt Nam truyền từ đờinày sang đời khác Nền tảng tinh thần xã hội chính là hệ giá trị và chuẩn mực

xã hội truyền thống, đã được đúc kết từ trong lịch sử dân tộc, quốc gia, tạo nênbản sắc văn hoá, là những nét riêng để phân biệt với các dân tộc khác, quốc giakhác Bản sắc dân tộc đó hình thành nên bản lĩnh tinh thần của cộng đồng dântộc, một quốc gia và hình thành nên niềm tin, lý tưởng chung của cộng đồng đểdân tộc đó, quốc gia đó hướng tới Chăm lo văn hoá là chăm lo củng cố nềntảng tinh thần trong xã hội, thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ và lành mạnh,không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế, giữa tiến bộ

và công bằng xã hội thì không thể có sự phát triển kinh tế - xã hội bềnvững.Văn hóa là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử của dân tộc, nó làm nênsức sống mãnh liệt, giúp cộng đồng dân tộc Việt Nam vượt qua sóng gió vàthác ghềnh để tồn tại và không ngừng phát triển

Tóm lại, có thể thấy rằng: giá trị tinh thần đóng vai trò quyết định, lànền tảng tinh thần xã hội, là hòn đá tảng của sự phát triển kinh tế, xã hội Vìvậy, chúng ta chủ trương làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đờisống xã hội để các giá trị văn hóa trở thành nền tảng tinh thần bền vững của xãhội, trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội Đó cũng là con đường xâydựng con người mới, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đủ sức đề kháng

và đẩy lùi các tiêu cực xã hội, đẩy lùi sự xâm nhập của tư tưởng, văn hóa phảntiến bộ Biện pháp tích cực là đẩy mạnh cuộc vận động toàn dân đoàn kết xâydựng đời sống văn hóa, phường xã văn hóa, cơ quan, đơn vị văn hóa; nêugương người tốt việc tốt

Văn hoá là động lực của sự phát triển.

Nguồn nội sinh của sự phát triển của một dân tộc thấm sâu trong vănhóa Sự phát triển của một dân tộc phải vươn tới cái mới, tiếp nhận cái mới,tạo ra cái mới nhưng lại không thể tách khỏi cội nguồn Phát triển phải dựatrên cội nguồn, phát huy cội nguồn Cội nguồn của mỗi quốc gia dân tộc là vănhóa Nển kinh tế Việt Nam hôm nay đã có bước tiến đáng kể so với thời kỳthực hiện chế độ kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp Nguyên nhân khôngphải chỉ ở sự tiến triển tự nhiên của các nhân tố kinh tế mà còn do sự đổi mới

tư duy, đổi mới chính sách và chế độ quản lý, còn do sự giải phóng tư tưởng vàbước phát triển mới về trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ khoa học và côngnghệ, cán bộ quản lý và lực lượng lao động Nghĩa là động lực của sự đổi mớikinh tế một phần quan trọng nằm trong những giá trị văn hóa đang được pháthuy.Nói cách khác, hàm lượng văn hóa trong các lĩnh vực của đời sống conngười càng cao bao nhiêu thì khả năng phát triển kinh tế - xã hội càng hiệnthực và bền vững bấy nhiêu

Trong nền kinh tế thị trường, một mặt văn hóa dựa vào tiêu chuẩn củacái đúng, cái tốt, cái đẹp để hướng dẫn và thúc đẩy người lao động khôngngừng phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao tay nghề, sản xuất rahàng hóa với số lượng và chất lượng ngày càng cao đáp ứng nhu cầu của xãhội Mặt khác, văn hóa sử dụng sức mạnh của các giá trị truyền thống, của đạo

lý dân tộc để hạn chế xu hướng sùng bái lợi ích vật chất, sùng bái tiền tệ, nghĩa

là hạn chế xu hướng hàng hóa và đồng tiền “xuất hiện với tính cách là lựclượng có khả năng xuyên tạc bản chất con người cũng như những mối liên hệkhác” dẫn tới suy thoái xã hội

Văn hoá là mục tiêu của sự phát triển.

Mục tiêu xây dựng một xã hội Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh” chính là mục tiêu văn hóa Chiến lược phát

triển kinh tế - xã hội xác định “Mục tiêu và động lực chính của sự phát triển là

vì con người, do con người” Đồng thời nêu rõ yêu cầu “tăng trưởng kinh tếphải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, phát triển văn hóa, bảo vệ môitrường” Phát triển hướng tới mục tiêu văn hóa – xã hội mới bảo đảm pháttriển bền vững

Thực tế nhiều nước cho thấy mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển làvấn đề bức xúc của mọi quốc gia Sau khi thoát khỏi ách thống trị của chủnghĩa thực dân, các nước độc lập dân tộc đang tìm con đường dẫn tới ấm no,hạnh phúc thì việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa văn hóa và phát triểnkinh tế - xã hội lại càng có ý nghĩa quan trọng Tuy nhiên, trong nhận thức vàhành động, mục tiêu kinh tế vẫn thường lất át mục tiêu văn hóa và thườngđược đặt vào vị trí ưu tiên trong các kế hoạch, chương trình, chính sách pháttriển của nhiều quốc gia, nhất là các nước nghèo đang phát triển theo conđường công nghiệp hóa

Để làm cho văn hóa trở thành động lực và mục tiêu của sự phát triển,chúng ta chủ trương phát triển văn hóa phải gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơnvới phát triển kinh tế - xã hội Cụ thể là:

Khi xác định mục tiêu, giải pháp phát triển văn hóa phải căn cứ vàhướng tới mục tiêu giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, làm cho phát triển vănhóa trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Khi xác định mụctiêu phát triển kinh tế - xã hội phải đồng thời xác định mục tiêu văn hóa,hướng tới xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Phải có chính sách kinh tếtrong văn hóa để gắn văn hóa với hoạt động kinh tế, khai thác tiềm năng kinh

tế, tài chính hỗ trợ cho phát triển văn hóa Xây dựng chính sách văn hóa trongkinh tế để chủ động đưa các yếu tố văn hóa thâm nhập vào các hoạt động kinh

tế - xã hội, xây dựng văn hóa kinh doanh, đạo đức kinh doanh, văn minh

thương nghiệp, xây dựng đội ngũ doanh nhân thời hội nhập.mục tiêu của xãhội phát triển, bởi văn hoá là đại diện theo trình độ văn minh, là thước đophẩm giá con người Văn hoá có trách nhiệm kích thích mỗi con người pháthuy mặt tốt, kiềm chế mặt xấu Văn hoá có vai trò điều tiết hành vi, mối quan

hệ giữa người với người bằng giá trị và chuẩn mực xã hội, bằng văn hoá Sựđiều tiết đó phải hướng tới mục đích nâng cao chất lượng cuộc sống, vì hạnhphúc của con người: nối dài cuộc sống, an sinh xã hội, điều tiết sự công bằngXH

Văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồi dưỡng, phát huynhân tố con người và xây dựng xã hội mới.Chìa khoá của sự phát triển tậptrung ở một nhân tố sau:

- Nguồn lực tài nguyên thiên nhiên

- Nguồn vốn

- Nguồn KHCN

- Nguồn lực con người

Những nguồn lực này đều có hạn và có thể bị khai thác cạn kiệt Chỉ cótri thức con người mới là nguồn lực vô hạn, có khả năng tái sinh và tự sinhkhông bao giờ cạn kiệt Các nguồn lực khác sẽ không được sử dụng có hiệuquả nếu không có những con người đủ trí tuệ và năng lực khai thác chúng Chủtịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có conngười xã hội chủ nghĩa

Từ một nước nông nghiệp lạc hậu đi vào công nghiệp hóa, hiện đại hóaViệt Nam chưa có lợi thế về chỉ số phát triển con người như mong muốn Tỷ lệngười biết đọc biết viết được xếp thứ hạng cao trong khu vực (88%) nhưngnguy cơ tái mù đang tăng, đặc biệt là mù ngoại ngữ và mù tin học

1.2 Khái niệm giao lưu văn hóa

Giao lưu văn hóa là quá trình tiếp xúc, trao đổi, lựa chọn, tiếp nhận vàchuyển hóa các giá trị văn hóa khác nhau, có thể (hoặc không) dẫn đến sự biếnđổi văn hóa của mỗi chủ thể trong những hoàn cảnh lịch sử cụ thể Về phươngdiện tích cực, giao lưu văn hóa là hình thức quan hệ trao đổi văn hóa, tăngcường sự hiểu biết lẫn nhau, học hỏi lẫn nhau, từ đó nảy sinh những nhu cầumới thúc đẩy mỗi nền văn hóa phát triển Giao lưu văn hóa là nhu cầu cho sựtồn tại và phát triển của mỗi cộng đồng quốc gia, dân tộc Trong quá trình đódiễn ra sự giao thoa, pha trộn, dẫn đến độ khúc xạ khác nhau, làm cho văn hóacủa mỗi chủ thể có sự biến đổi hoặc không Giao lưu văn hoá tạo ra hiện tượngtiếp biến (tiếp thụ và cải biến) văn hoá (acculturation) Không có giao lưu, tiếpxúc văn hoá thì không có tiếp biến văn hoá

Khi tiến hành định vị một nền văn hóa, nhất thiết phải xét nó trong quan

hệ dẫn đến các trung tâm văn hóa kề cận hoặc các trung tâm văn hóa đã từng

có mối liên quan với nền văn hóa ấy trong lịch sử; tức là phải xét đến quá trìnhgiao lưu-tiếp biến dẫn đến sự hình thành và phát triển của nền văn hóa ấy Sựthật là: xuyên suốt tiến trình lịch sử, tất cả các nền văn hóa còn tồn tại cho đếngiờ, thì đều hiện thân như kết quả của quá trình giao lưu- tiếp biến Giao lưu-tiếp biến là phương thức tồn tại của mọi nền văn hóa trên hành tinh này

Giao lưu- tiếp biến văn hóa được hiểu là hiện tượng xảy ra khi nhữngnhóm người có văn hóa khác nhau, tiếp xúc lâu dài với nhau gây ra sự biến đổi

mô thức văn hóa của các bên Trong giao lưu có thể xảy ra hiện tượng nhữngyếu tố của nền văn hóa này thâm nhập vào nền văn hóa kia (tiếp thu thụ động);hoặc nền văn hóa này vay mượng những yếu tố của nền văn hóa kia (tiếp thuchủ động); rồi trên cơ sở những yếu tố nội sinh và ngoại sinh ấy mà điều chỉnh,cải biến cho phfu hợp, gây ra sự giao thoa văn hóa

1.3 Khái niệm tiếp biến văn hóa.

Tiếp biến văn hoá là quá trình một cá nhân khi tiếp xúc trực tiếp và liêntục với một cộng đồng hay một cá nhân khác (có hoặc không có ý thức) hấpthụ nhiều hay ít nền văn hóa của cộng đồng hay các cá nhân này Tiếp biến vănhoá có thể xảy ra theo con đường kinh tế, tôn giáo, tư tưởng, văn hoá nghệthuật , trong bối cảnh hoà bình hay gắn với áp đặt về chính trị Tiếp biến vănhoá cũng có thể gây “sốc” văn hóa, “áp đặt” văn hoá, nhưng bản chất của quátrình vẫn là đối thoại văn hóa, vì vậy nhiều khi cũng khó có thể tách bạch giữacác phương thức giao lưu và tiếp biến văn hoá

Có ý kiến cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, phải dùng thuật ngữ kép là

“giao lưu - tiếp biến văn hoá” , mới phản ánh quá trình giao lưu, tiếp xúc, hỗndung - cộng sinh văn hoá, trao đổi - tiếp biến văn hoá, để có thể bao quát được

ý nghĩa của nó

Giao lưu và tiếp biến không những tạo cơ sở phát triển của các nền vănhoá, mà quá trình đó cũng giúp các chủ thể nhận thức, hướng đến tinh thầnkhoan dung văn hoá, tôn trọng và chủ động hơn trong việc phát triển và giữ gìnbản sắc văn hoá của mình

1.4 Khái niệm toàn cầu hóa

Toàn cầu hoá là quá trình phát triển kinh tế, theo xu thế phát triển hiệnđại, kèm theo những khuynh hướng tiên tiến, khi đó quá trình toàn cầu hoáđược xem như một quá trình tăng lên mạnh mẽ của các mối liên hệ, và có sựphụ thuộc, ảnh hưởng qua lại giữa các khu vực, quốc gia và các dân tộc trênthế giới Toàn cầu hoá đã tạo ra những điều kiện phát triển các lĩnh vực và đặcbiệt là kinh tế Toàn cầu hóa là kết nối các nền kinh tế trên khắp thế giới vềthương mại, đầu tư, lao động, ngân hàng, dịch chuyển hàng hóa, dịch vụ, vàcon người

Toàn cầu hóa cho phép các doanh nghiệp, con người trên toàn thế giới

có thể kết nối với nhau một cách dễ dàng Toàn cầu hóa là quá trình tăng lênmạnh mẽ những mối liên hệ, những ảnh hưởng tác động lẫn nhau, phụ thuộclẫn nhau của tất cả các khu vực, các quốc gia,các dân tộc trên thế giới

CHƯƠNG 2:

Giao lưu văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa và các biện pháp để bảo tồn và phát triển văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa

2.1 Giao lưu văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa

Phải khẳng định rằng, toàn cầu hóa nói chung và toàn cầu hóa về vănhóa nói riêng trong bối cảnh hiện nay đã khác xa so với trước kia cả về nộidung, ý nghĩa, quy mô và tốc độ Thật ra, nói một cách chính xác, toàn cầu hóatrước kia chỉ là khu vực hoá Sự giao lưu có tính chất khu vực được quy địnhbởi sự hạn chế của các phương tiện, của giao thông lúc bấy giờ và do đó phạm

vi ảnh hưởng của giao lưu văn hóa không có tính toàn cầu thực sự Chỉ đếnngày nay, nhờ sự phát triển vượt bậc của khoa học – công nghệ, các phươngtiện giao thông và thông tin hiện đại mới cho phép con người vượt qua các giớihạn không gian và thời gian, tạo điều kiện cho giao lưu văn hóa phát triển trênphạm vi toàn thế giới Loài người hàng ngày được tiếp cận nhiều nguồn thôngtin và do đó có thêm nhiều dịp trao đổi tiếp xúc với nhau, đẩy mạnh sự giaolưu về mọi mặt từ kinh tế mậu dịch, đầu tư, du lịch đến văn hóa nghệ thuật.Làn sóng di dân từ nước này sang nước khác cũng góp phần mở rộng hơn nữa

sự giao lưu trực tiếp và mạnh mẽ về cả đời sống vật chất và tinh thần của nhiềudân tộc Cũng nhờ những thành tựu của khoa học - công nghệ, thế giới hìnhthành các lực lượng đủ mạnh có quy mô toàn cầu Đó là các công ty đa quốcgia, xuyên quốc gia, các thể chế quốc tế và đi cùng với nó là các lực lượng pháhoại như khủng bố hay tôn giáo cực đoan Các công ty đa quốc gia, xuyên quốcgia ngày nay thậm chí còn có sức mạnh hơn cả những quốc gia trung bình, cókhả năng ảnh hưởng to lớn đến nền kinh tế thế giới Đồng thời, các lực lượngphá hoại xuất hiện và hoạt động trên quy mô toàn cầu, kết quả của những xung

đột giữa các dân tộc, các sắc tộc, các tôn giáo, mà nguyên nhân sâu xa là sựxung đột về kinh tế, chính trị được che đậy dưới hình thức của sự xung đột vềtôn giáo, cũng phải được nhìn nhận như một mặt khác của toàn cầu hóa về vănhoá Đây là vấn đề sâu sắc nhất, bức thiết nhất trong xu thế toàn cầu hóa màchúng ta không thể chỉ xem xét thông qua các lực lượng thị trường Nhiềungười lo ngại rằng trong thời đại hiện nay khi toàn cầu hóa về kinh tế đangđược tiến hành ngày càng rõ nét, các nền văn hóa do có năng lực khác nhaunên các nước giầu, bằng tiềm lực kinh tế, bằng cơn lũ hàng hóa của mình, cóthể sẽ quy định các tiêu chuẩn văn hóa của hàng hoá, áp đặt cho các dân tộcyếu hơn các tiêu chuẩn văn hóa của nó Theo em, mối lo ngại này không có cơ

sở Không một nền văn hóa nào có thể lấn át nền văn hóa nào

Bởi vì con người tiếp nhận các ảnh hưởng của văn hóa một cách tựnhiên, một cách từ từ và nó có quá trình chọn lọc Hơn nữa, bản lĩnh văn hóacủa mỗi quốc gia là kết quả của sự hình thành tự nhiên có chọn lọc qua mộtquá trình lịch sử đủ dài Do đó về bản chất, toàn cầu hóa về văn hóa chỉ gópphần thúc đẩy sự hợp tác và chọn lọc giữa các nền văn hóa chứ không thể gây

áp lực hay lấn át bản lĩnh văn hóa của bất cứ nền văn hóa nào

2.2 Những đặc điểm mới trong giao lưu và tiếp biến văn hoá hiện nay

Trước hết, đó là sự thích nghi mới trong giao lưu, tiếp biến văn hoá.Toàn cầu hoá và truyền thông toàn cầu đang làm cho giao lưu, tiếp biến vănhoá của các quốc gia có sự khác về cơ bản so với các giai đoạn trước Nền vănminh tin học với công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại đã và đang làmcho môi trường mới trở nên phức tạp, bất định và thường xuyên biến đổi Ví

dụ, khoa học và công nghệ làm thay đổi quan niệm về không gian, thời gian;tạo ra một xã hội số hóa, xa lộ thông tin, làm rút ngắn khoảng cách giao lưu,

quy mô và hình thức giao lưu văn hóa Điều đó buộc con người phải tự biếnđổi để thích nghi và sáng tạo.

Các quốc gia, dân tộc ngày càng phải hướng đến những tiêu chuẩnchung trong đánh giá, kể cả các tiêu chí trong thể thao, âm nhạc, các giá trịtinh thần như nhân quyền, dân chủ Việc ra đời và hoàn thiện của các côngước quốc tế đã hướng các dân tộc phải chấp nhận những giá trị chung, như: sởhữu trí tuệ, nhân quyền, đa dạng văn hóa, thống nhất văn hoá, bảo vệ di sảnvăn hóa Sự tác động này đòi hỏi các quốc gia thay đổi nhận thức và hànhđộng thực tiễn: phải tìm những lợi thế của mình để cạnh tranh (vốn, nguồnnhân lực, vốn văn hóa, tài nguyên thiên nhiên ); coi trọng sự liên kết khu vựcdựa trên những điểm tương đồng, để tạo sức cạnh tranh; các sáng tạo của cácdân tộc phải vừa mang bản sắc, vừa phải hướng đến những giá trị chung củanhân loại

Những xu hướng đang làm thay đổi thế giới hiện nay là: toàn cầu hoákinh tế, khả năng liên kết toàn cầu, tính minh bạch trong giao dịch và sự thíchnghi xã hội, hiện đại hoá nền văn hoá của mỗi dân tộc Các quốc gia đang tậptrung theo hướng: đầu tư cho lĩnh vực văn hoá nhằm quảng bá hình ảnh dântộc, con người, văn hoá của đất nước mình; đầu tư phát triển giáo dục, giáo dụcquốc tế, tạo điều kiện cho người nước ngoài sang đất nước mình du học; đầu tư

mở các trung tâm văn hoá của quốc gia mình ở nước khác; đầu tư cho lĩnh vựcthể thao, âm nhạc, các sự kiện văn hoá, tôn vinh các vận động viên, ca sỹ; tôntrọng sự thống nhất trong đa dạng, đối thoại, thân thiện; đề cao giá trị đạo đứcgia đình, giá trị xã hội; phát triển truyền thông So với trước đây, giao lưu vàtiếp biến văn hoá diễn ra với nhiều hình thức mới Giao lưu, tiếp biến văn hóachủ yếu được diễn ra thông qua thông tin đại chúng; xuất nhập khẩu văn hóaphẩm; tín ngưỡng, tôn giáo; xuất nhập khẩu lao động, du lịch, di dân nhập

quốc tịch khác, du học; hợp tác giữa các chính phủ thông qua các các dự án,nghị định về văn hóa, các công ước về văn hóa Giao lưu, tiếp biến văn hoámang tính thường xuyên, cập nhật hơn.

Thứ hai, các quốc gia cùng bị chi phối bởi những đặc điểm mới tronggiao lưu và tiếp biến văn hoá Đó là sự gia tăng áp lực từ các nền văn hóa củacác nước phát triển đối với các nước chưa phát triển; xu hướng vừa đấu tranh,vừa hợp tác giữa các quốc gia, dân tộc; vấn đề bảo vệ sự đa dạng văn hóa,chống chủ nghĩa đế quốc về văn hóa; giao lưu, tiếp biến văn hóa gắn với sựtrao đổi hàng hóa văn hóa và phát triển của nền công nghiệp, dịch vụ văn hóa,gắn với truyền thông toàn cầu, gắn với lợi ích kinh tế và chính trị

Cũng có ý kiến chưa đồng tình với cách hiểu quá nhấn mạnh về áp đặtvăn hoá, xâm lăng văn hoá trong giao lưu và tiếp biến văn hoá giữa các quốcgia hiện nay Cho rằng văn hoá là tự thân, văn hóa không phải là ý thức của tôi,của anh hay của bất kỳ ai, mà thuộc về con người một cách tự nhiên, chính vìthế mà sự hội nhập về mặt văn hóa là quá trình con người đi tìm ngôn ngữchung cho một cuộc sống chung Nhưng dù thế nào thì giao lưu và tiếp biếnvăn hoá cũng đang diễn ra với tốc độ nhanh, quy mô toàn cầu và tác động sâusắc tới các lĩnh vực của đời sống xã hội, thúc đẩy hội nhập văn hóa quốc tếngày càng toàn diện Các quốc gia, dân tộc buộc phải thay đổi nhận thức vàxây dựng, phát triển hệ thống chính sách văn hoá cho phù hợp

2.3 Tác động của giao lưu, tiếp biến văn hoá thế giới đến phát triển văn hoá dân tộc hiện nay

Bản sắc văn hóa là những đặc điểm để phân biệt dân tộc này với dân tộckhác và nó được hình thành tự nhiên bởi sự tác động của nhiều yếu tố khácnhau như địa lý, lịch sử và cả những yếu tố ngẫu nhiên Bản sắc văn hóa dântộc đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần cũng như vật chất của con