MỤC LỤC STT NỘI DUNG TRANG PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Lý do chọn đề tài 1 1 1 Cơ sở lý luận 1 1 2 Cơ sở thực tiễn 2 2 Mục đích nghiên cứu 3 3 Đối tượng nghiên cứu 3 4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm 3 5 Các p.
Trang 16 Phạm vi nghiên cứu và thời gian thực hiện đề tài 3
PHẦN II:
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 2Việc đưa văn học đến với trẻ mầm non là một việc làm rất quan trọng
và cần thiết, vì vậy mà đưa văn học đến với trẻ ta phải nghiên cứu lựa chọnnhững hoạt động hay phù hợp với từng lứa tuổi với tâm sinh lý của trẻ Cô giáobiết sử dụng phương pháp, biện pháp khoa học, biết tìm tòi khám phá sáng tạonhững phương pháp biện pháp thích hợp đưa thế giới ông bụt, bà tiên đi vàolòng trẻ một cách nhẹ nhàng sinh động
Với mục đích đó, trong những năm gần đây bậc học mầm non đặc biệt coitrọng “lấy trẻ làm trung tâm” đổi mới hình thức dạy học, áp dụng phương phápdạy học tiên tiến, áp dụng phương pháp dạy học giáo dục “Montessori” vàphương pháp “STEAM” để tổ chức phù hợp với từng trẻ Khuyến khích trẻ hoạtđộng một cách tích cực, nhằm tạo ra một hướng đi mới đạt hiệu quả cao hơntrong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ Mục đích đáp ứng nhu cầu đổi mớihình thức tổ chức hoạt động, đồng thời qua hoạt động này tạo tiền đề tốt để trẻphát triển ngôn ngữ, giúp trẻ diễn đạt lưu loát ý của mình, thường xuyên giáodục trẻ biết yêu thương mọi người xung quanh Biết yêu cảnh đẹp, yêu thiênnhiên, yêu quê hương đất nước qua đó còn giúp trẻ tự hào, yêu quý hơn và hiểubiết nhiều hơn về kho tàng văn học Việt Nam
Trẻ mầm non không thể cảm nhận được nội dung nghệ thuật của câuchuyện, khi thiếu sự tác động của cô giáo và người lớn xung quanh Bởi trẻ chưabiết đọc phải nhờ vào sự tổ chức, hướng dẫn của cô giáo qua giọng đọc kể của
Trang 3cô giáo làm cho hoạt động văn học đến với trẻ trở thành nhân tố giúp trẻ pháttriển tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ, thẩm mỹ, hình thành nhân cách và giáodục đạo đức cho trẻ.
Các hoạt động văn học nói chung và văn học viết cho trẻ em lứa tuổi mầmnon nói riêng như một khung cửa rộng lớn đưa các em tiếp xúc với thế giới bênngoài.Từ những hoạt động văn học này các em thấy được cả một thế giới bao lacùng với những hình ảnh đẹp đẽ, sinh động Những hình ảnh văn học tới đượcvới các em là một quá trình lâu dài và bền bỉ Nó tác động một cách từ từ, nhưnggiá trị nhân văn của nó thì có thể tạo nên sức mạnh ảnh hưởng sâu sắc tới sựhình thành và phát triển nhân cách của trẻ
1.2Cơ sở thực tiễn
“Làm quen văn học” là một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ởlứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quen văn học là loại hình nghệthuật, đặc sắc, nghệ thuật từ không thể thiếu được trong đời sống con người Đặcbiệt nó rất gần gũi với trẻ thơ, từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống chan hòa trongkhông khí lời ru “ầu ơ” đầy yêu thương tận tình của mẹ, bà… và đó cũng là cánhcửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập
đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết, đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiệndẫn dắt trẻ Nói những tiếng nói, đi những bước đi đầu tiên, ngôn ngữ trau chuốtcủa trẻ, ca dao, chuyện kể là tấm gương mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ họctập là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quêhương, đất nước, tình yêu mến bạn bè, với những người thân, biết được việc làmtốt, biết yêu cái đẹp, cái thiện, ghét cái ác độc, phê phán những việc xấu, kính yêuBác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn… và còn là phương tiện hình thành phẩm chất đạođức trong sáng, mà đặc biệt ở trẻ nhà trẻ thì vốn từ và ngôn ngữ của trẻ được pháttriển mạnh mẽ, trẻ nói mạch lạc, nói diễn cảm, nói đúng câu, đúng từ và đúng ngữpháp Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảmđạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòngyêu thiên nhiên ở quả, cây hoa lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡnhững người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em Thôngqua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiết của hoạt độngvăn học một cách hồn nhiên phù hợp với nội dung của hoạt động thông qua sựhiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ và đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại đượcchuyện
Bản thân tôi là một giáo viên mầm non, tôi rất tâm huyết với nghề dạy trẻ Tôinhận thấy trẻ em bây giờ rất thông minh và lanh lợi Tôi muốn truyền đạt đượcnhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻ làm quen với văn học, mở rộng vốn hiểu biết
Trang 4giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên không bị gò ép phù hợp với nhậnthức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này Chính vì điều đó tôi luôntrăn trở, tìm tòi và sáng tạo ra những phương pháp tốt nhất trong tất cả các hoạtđộng, đặc biệt là hoạt động làm quen văn học nhằm giúp trẻ học và cảm thụđược tốt hơn các hoạt động văn học để nâng cao chất lượng cho trẻ Với tất cả
các lý do đó tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 24-36 tháng yêu thích hoạt động làm quen với văn học” làm đề tài nghiên cứu của mình.
2 Mục đích nghiên cứu.
- Nhằm nâng cao khả năng của trẻ về hoạt động làm quen văn học Yêu thíchhoạt động làm quen với văn học
- Giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, khả năng nghe, hiểu ngôn ngữ
- Nâng cao nhận thức của phụ huynh đối với tầm quan trọng của hoạt động vàgiúp phụ huynh yên tâm về kiến thức của trẻ được trang bị trong trường
- Giúp giáo viên có định hướng phù hợp trong việc cải tiến phương pháp dạyhọc nhất là trong hoạt động làm quen văn học
3 Đối tượng nghiên cứu.
“ Một số biện pháp giúp trẻ 24-36 tháng yêu thích hoạt động làm quen với văn học”
4.Đối tượng khảo sát, thực nghiệm.
Lớp nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi trường Mầm non nơi tôi đang công tác:Lớp D3với tổng số 18 trẻ
5 Các phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn, điều tra
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp xử lí kết quả nghiên cứu
6 Phạm vi nghiên cứu và thời gian thực hiện đề tài.
- Phạm vi nghiên cứu: Trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi lớp D3.
- Thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài: Năm học 2022-2023 (Bắt đầu từtháng 9 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023)
PHẦN II NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận để giải quyết vấn đề.
Văn học là một hoạt động rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phươngtiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để trẻ nói năng lưu loát Hoạt độnglàm quen văn học chỉ ra mức độ, giới hạn của việc cho trẻ tiếp xúc với hoạtđộng văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo Hiểu giá trị nộidung, nghệ thuật phong phú của hoạt động, khơi gợi ở bản thân trẻ sự hứng thúđối với văn học giúp trẻ lĩnh hội cái hay cái đẹp của hoạt động và thể hiện sự
Trang 5cảm nhận nội dung đó qua các hoạt động như: Đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi,đóng kịch, góp phần hình thành phát triển toàn diện nhân cách trẻ Mỗi hoạtđộng văn học là một thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồm thiên nhiên, xãhội, con người được diễn tả, truyền đạt trong hình thức đa dạng Văn học nói vềthế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá hiện tượng thiên nhiên mà trẻ nhìn thấy được.Văn học cũng nói về sự gần gũi trong môi trường sống của trẻ như gia đình,trường học, thầy cô, bạn bè Qua các hoạt động văn học giúp trẻ bắt đầu nhận ra
xã hội với những mối quan hệ tình cảm gia đình, tình bạn, tình cô cháu đó là
sự ràng buộc giữa con người với con người Văn học có thể đề cập tới các lựclượng siêu nhiên như thần linh, như ông bụt, cô tiên, phù thủy và những phépmàu kì lạ
Thông qua hoạt động văn học giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh.Qua đó giáo dục cho trẻ yêu gia đình, yêu thiên nhiên và con người, giúp trẻcảm nhận được cái hay, cái đẹp trong tiếng mẹ đẻ, những hành vi đẹp trong cuộcsống, trẻ biết được những gì nên làm và những gì không nên làm, qua đó rènluyện những phẩm chất đạo đức tốt đẹp ở trẻ, dần dần hình thành ở trẻ nhữngkhái niệm ban đầu về đạo đức như ngoan- hư, tốt – xấu, thật thà- không thật thà
… Ngoài ra văn học còn giúp phát triển trí nhớ, tư duy, giáo dục đạo đức, giáodục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ tạo hứng thú cho trẻ
2 Kháo sát thực trạng.
a Khảo sát thực tế.
- Trong năm học 2022-2023 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 24 - 36tháng tuổi, với 18 trẻ trong đó có 10 trẻ nam và 8 trẻ nữ Đại đa số bố mẹ cáccháu là làm nông nên bước đầu thực hiện tôi đã gặp những thuận lợi và khókhăn sau:
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm chỉ đạo của PGD luôn tạo điều kiện bồi dưỡng
chuyên môn và tổ chức các buổi chuyên đề kiến tập của Phòng giáo dục Huyện
Ba Vì luôn giúp cho giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn như: tập huấnphương pháp giáo dục “STEAM” và phương pháp “Montessori” …
- Luôn được sự quan tâm hướng dẫn chỉ đạo của Ban giám hiệu nhàtrường, Ban giám hiệu luôn tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên thực hiện tốt cáchoạt động và chú trọng đến giáo dục trẻ nhà trẻ qua các buổi chuyên đề của nhàtrường
-Nhà trường có đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ, lớp học đầy đủánh sáng cho trẻ tham gia hoạt động học
- Lớp có 02 giáo viên đều có trình độ trên chuẩn, cán bộ giáo viên, đồngnghiệp luôn giúp đỡ nhiệt tình trong công việc, giáo viên nhiệt tình với côngviệc luôn yêu nghề, mến trẻ, được phụ huynh tin yêu, quý mến
- Nhà trường tổ chức các chuyên đề tập huấn cho giáo viên dự và trao đổi,học hỏi và trau dồi kinh nghiệm
Trang 6- Trẻ ở lớp đa số trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, mạnh dạn Không có trẻ khuyết tật
- Số trẻ trong lớp không quá đông, thuận tiện trong công tác chăm sóc,giáo dục và kết nối với trẻ - phụ huynh
- Các bậc phụ huynh quan tâm kết hợp với cô giáo thường xuyên trao đổi với giáo viên trực tiếp cũng như qua tin nhắn zalo, facebook để trao đổi về tình hình của các con ở lớp cũng như ở nhà
- Bản thân tôi đạt giáo viên dạy giỏi cấp trường, và trong năm học vừaqua tôi được tham gia cuộc thi giáo viên dạy giỏi cấp huyện với “Hoạt động làmquen văn học"
- Tôi luôn cố gắng học hỏi, áp dụng sưu tầm thiết kế video, môi trườnghọc tập để trẻ có hứng thú trong các hoạt động học, tham khảo sách báo, Internetthông tin đại chúng để tìm ra các phương pháp hướng dẫn trẻ phù hợp
* Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên, tôi cũng còn gặp không ít khó khăn:
- Là năm đầu tiên trẻ đến trường nên trẻ còn quấy khóc, số trẻ trong lớp chủyếu là học sinh nông thôn vì thế trẻ chưa thực sự mạnh dạn, chưa có các kỹ năngtrong học tập cũng như kiến thức ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế dẫn đến khókhăn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với hoạt động văn học
- Phụ huynh còn coi nhẹ tầm quan trọng của việc cung cấp kiến thức cho trẻnhất là đối với trẻ nhà trẻ Vì các bậc phụ huynh chỉ coi trọng việc chăm sóc trẻ
là chính còn việc học nhiều phụ huynh còn phó mặc không quan trọng nhiều khitrẻ còn ở lứa tuổi nhà trẻ
b Khảo sát thực tế trước khi thực hiện đề tài:
- Sau khi tìm hiểu về những khó khăn trên tôi đã tiến hành khảo sát thựctrạng của trẻ lớp tôi và cho ra kết quả khảo sát chất lượng đầu năm như sau:
Kết quả khảo sát thực tế đầu năm
Trang 7Số trẻ Tỉ lệ
1 Trẻ nhớ tên bài thơ, câu chuyện 4 /18 22 14/18 78
3 Khả năng đọc thuộc thơ, đồng dao, ca
dao
* Qua việc khảo sát thực tế đầu năm của trẻ tôi nhận thấy:
- Một trong những nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên đó là:
- Do ở độ tuổi này đặc điểm tâm sinh lý, nhận thức của trẻ chưa ổn định
- Đồ dùng trực quan còn ít, chưa thẩm mĩ và giá trị sử dụng chưa cao -Trẻ chưa mạnh dạn tự tin trong giao tiếp
- Nhận thức phụ huynh không đồng đều, một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc cho con làm quen với hoạt động văn học
* Tôi đã tìm ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên như sau:
- Độ tuổi nhà trẻ còn còn nhỏ, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ chưa ổn địnhnên giáo viên cần phối kết hợp với phụ huynh quan tâm hơn đến trẻ
- Giáo viên cần tạo ra môi trường hoạt động tự do cho trẻ, tạo điều kiện trẻ
có thể khám phá, tự thể hiện và tạo cho trẻ tâm thế thoải mái khi tham gia hoạtđộng
Từ kết quả trên tôi suy nghĩ và tìm ra: “Một số biện pháp giúp trẻ 24-36 tháng yêu thích hoạt động làm quen với văn học”
3.4 Biện pháp 4: Tích hợp hoạt động làm quen với văn học vào các hoạt
động khác và ở mọi lúc, mọi nơi.
3.5 Biện pháp 5: Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh việc cho trẻ làm quen với văn học.
3.6 Biện pháp 6: Ứng dụng vào phương pháp giáo dục STEAM và phương pháp “Montessori”
4 Biện pháp từng phần.
Trang 84.1 Biện pháp 1: Lựa chọn các hoạt động văn học có nội dung phù hợp lứa tuổi và nhận thức của trẻ.
Đây là biện pháp rất quan trọng góp phần không nhỏ vào việc giúp cho
trẻ lĩnh hội tốt nội dung của hoạt động và yêu thích hoạt động văn học hơn Như
chúng ta đã biết hoạt động chủ đạo của trẻ nhà trẻ là hoạt động vui chơi Thậtvậy! trẻ nhà trẻ “học mà chơi – chơi mà học” thông qua hoạt động vui chơi giúptrẻ hình thành nhân cách trong cuộc sống Thông qua các hoạt động văn họcgiúp trẻ phát triển toàn diện trên 4 lĩnh vực
Đối với trẻ 24-36 tháng do trẻ còn nhỏ, ngôn ngữ của trẻ cũng chưa thànhthạo, một số cháu còn nói chưa ràng, nói ngọng, nói lắp, nên khi lựa chọn cáchoạt động có nội dung ngắn gọn, rõ ràng Sự ngắn gọn, rõ ràng không chỉ thểhiện ở các hoạt động mà còn thể hiện sâu trong cả câu, từ Trẻ rất thích các hoạtđộng vui nhộn, không thích những hoạt động có nội dung buồn, sợ hãi Do vậykhi lựa chọn hoạt động để dạy trẻ tôi thường lựa chọn những nội dung vui nhộnđơn giản dễ hiểu để trẻ dễ cảm nhận
* Đối với việc lựa chọn các câu chuyện:
Làm thế nào để trẻ tiếp thu được nội dung của hoạt động một cách tốt nhất,trước hết tôi lựa chọn những câu chuyện có nội dung phù hợp với trẻ 24-36tháng tuổi không quá dài Bên cạnh đó những câu chuyện lời đối thoại của cácnhân vật dí dỏm, ngộ nghĩnh và hấp dẫn đối với trẻ
Ví dụ: Với chủ đề sự kiện “ Cây và những bông hoa đẹp” để giúp trẻ biết
yêu quý và bảo vệ cây xanh tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Cây táo” để giúptrẻ biết quá trình lớn của cây
Hay đến chủ đề sự kiên “Những con vật đáng yêu” tôi kể cho trẻ nghe câu
chuyện “Đôi bạn tốt” Khi tôi kể trẻ vô cùng thích thú bởi sự kết hợp giữa nội
dung và câu đối thoại trong chuyện rất hay và ngắn gọn, trẻ dễ hiểu Qua câuchuyện còn giáo dục trẻ biết giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn
Hình ảnh 1: Sile truyện cây táo
* Đối với hoạt động thơ:
Tôi cũng chọn những bài thơ có nội dung đơn giản, rõ ràng, dễ hiểu, gắnliền với cuộc sống hàng ngày của trẻ Điều đó rất phù hợp với sự phát triển vềngôn ngữ của trẻ và hơn nữa phù hợp với đặc điểm tâm lý của trẻ vì câu thơngắn trẻ sẽ dễ thuộc, dễ nhớ Các bài thơ thường gắn liền với lối vần, vè dângian Dạng phổ biến là thơ ba từ, bốn từ, thơ lục bát Cùng với việc sử dụngnhững câu thơ ngắn là sự kết hợp biến hóa của những hình ảnh, vần điệu, nhịpđiệu làm cho bài thơ sinh động, vui tươi, có sức lôi cuốn và hấp dẫn Chọn
Trang 9những bài thơ cho trẻ nhà trẻ rất cần chọn lọc về nội dung, giản dị, trong sáng,
dễ hiểu, khơi gợi kích thích trí nhớ, tư duy của trẻ
Ví dụ: Tôi chọn bài thơ: “Hoa kết trái”
“Hoa cà tim tím Hoa huệ trắng tinh Hoa nhài xinh xinh Đua nhau cùng nở”.
Bằng những câu thơ ngắn gọn giàu hình ảnh nhà thơ đã miêu tả được đặcđiểm của các loài hoa Những câu thơ trong bài thơ ngắn gọn (4 từ) nên trẻ rất
dễ đọc và hứng thú đọc bài thơ này
Qua việc lựa chọn các hoạt động văn học phù hợp với trẻ nhà trẻ có vai tròrất lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình nhận thức cũng như lĩnh hội nội dungcủa hoạt động mà giáo viên lựa chọn để đưa vào kế hoạch cho từng tháng, cảnăm
4.2 Biện pháp 2: Xây dựng môi trường văn học, môi trường học tập cho trẻ.
Đối với trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ nhà trẻ là lứa tuổi thích tìm hiểu vàkhám phá thế giới xung quanh, trẻ thích theo sự cảm nhận của mình và nhiều khi
là do bản năng của trẻ Nắm bắt được đặc điểm tâm lí của trẻ tôi luôn gần gũi vàtìm hiểu tính cách của trẻ, từ đó sẽ tạo điều kiện giúp trẻ phát huy được nhữngkhả năng của mình Để trẻ có thể phát huy và sáng tạo trong các giờ học, tôi đãtạo ra môi trường để trẻ chủ động tích cực tham gia hoạt động làm quen văn họcđúng theo tâm lí của lứa tuổi, để trẻ học một cách tự nhiên hứng thú theophương trâm: “Học mà chơi, chơi mà học”
Chính vì vậy việc tạo môi trường để trẻ được học tập và vui chơi là việclàm cần thiết Tôi tận dụng triệt để diện tích phòng học chính vì vậy ngay từ đầunăm học, khi trang trí lớp tôi lựa chọn một góc văn học phù hợp với không giancủa lớp, ở một vị trí thuận tiện nhất cho trẻ hoạt động để trẻ thoải mái chơi vàhọc không gò bó giúp ngôn ngữ được phát triển một cách tốt nhất
Hình ảnh 2: Góc bé yêu kể chuyện.
Việc tạo góc mở cho trẻ hoạt động là rất cần thiết và cũng là nơi trẻ rất yêuthích Trẻ được hoá thân với những vai chơi, những câu chuyện trẻ được học,được làm quen với các quyển sách tranh truyện, trẻ được mở sách để khám phácác hình vẽ trong tranh và được thỏa sức kể chuyện sáng tạo với từng hình ảnhphong phú của những cuốn tranh truyện Không chỉ dừng lại ở những quyểntranh truyện mà trẻ còn được chơi với những con rối do cô sưu tầm và tự tạo
Trang 10Với những hình ảnh, những con rối ngộ nghĩnh sinh động và sự bố trí sắp xếphợp lý sẽ thu hút được trẻ khi tham gia vào góc.
Như vậy, việc tạo môi trường trước hết là làm cho môi trường lớp đẹp,phong phú hấp dẫn, mặt khác kích thích sự chú ý, phát triển trí tưởng tượng, ócquan sát, diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ Hơn nữa, môi trường đó có thể do
cô và cháu cùng làm, qua đó giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trẻ có cơ hội được trảinghiệm góp phần to lớn trong quá trình cho trẻ làm quen với hoạt động văn học
4.3 Biện pháp 3: Linh hoạt trong việc tổ chức hoạt động làm quen văn học một cách có hiệu quả.
Đây là một biện pháp đặc biệt quan trọng, là chiếc cầu nối để giúp trẻ lĩnhhội tốt nội dung của các hoạt động văn học Bởi đây là nền tảng là tiền đề đểgiáo dục trẻ về mọi mặt và cũng là để đưa trẻ đến với văn học một cách nhẹnhàng, đạt hiệu quả nhất
* Tạo tâm thế thoải mái cho trẻ khi vào tiết học
Như chúng ta đã biết, trong một hoạt động văn học, khi đã chuẩn bị đầy đủ
đồ dùng thì giáo viên luôn tìm tòi, suy nghĩ cách vào bài như thế nào để gâyhứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động một cách tự nguyện, thoải mái
Mỗi một hoạt động tôi luôn suy nghĩ vào bài với nhiều hình thức khác nhau
để tạo cho trẻ những điều bất ngờ, cho trẻ hát một bài hát, một câu đố hay kếthợp sử dụng các con rối hoặc cô đóng vai là một nhân vật, một bông hoa haymột cô tiên để tạo hứng thú dẫn dắt trẻ vào bài một cách thoải mái
Với câu đố này giúp trẻ suy nghĩ trả lời, cô giáo giới thiệu vào câu chuyện
“Thỏ ngoan” Cho trẻ làm quen các nhân vật trong câu chuyện.
Ví dụ: Tôi cho trẻ chơi bắt chước tiếng kêu của các con vật, con gà con kêunhư thế nào?Tiếng kêu của con vịt con ra sao? Trẻ hứng thú tham gia chơi cùngbạn, cùng cô, tôi sẽ giới thiệu vào câu truyện “Đôi bạn tốt”
Hình ảnh 3: Trẻ bắt trước tiếng kêu con vật.
Như vậy là tôi đã dẫn dắt trẻ tới câu chuyện một cách rất nhẹ nhàng và tôi thấytrẻ rất hào hứng tham gia vào hoạt động Tạo hứng thú cho trẻ ngay từ đầu, đóngvai trò hết sức quan trọng, để trẻ luôn có hứng thú với hoạt động thì giáo viênluôn phải có sự linh hoạt sáng tạo, sự mới lạ hấp dẫn
Trang 11* Diễn tả trạng thái nhân vật qua giọng kể, giọng đọc diễn cảm, xúc tích.
Trẻ cảm thụ ngôn ngữ nghệ thuật bằng cách nghe cô đọc thơ, kể chuyện
Do vậy tôi luôn sử dụng mọi sắc thái giọng kể của mình làm phương tiện để đọc,
kể biểu cảm khác nhau làm cho hoạt động cất lên tiếng nói, một bức tranh muônmàu hấp dẫn đối với trẻ Do vậy khi muốn trình bày một hoạt động tôi luôn tìmhiểu, suy nghĩ và nghiên cứu hoạt động để hiểu được ý nghĩa mà tác giả muốngửi vào hoạt động
Tôi luôn phân biệt giữa giọng đọc và giọng kể, cố gắng nhập tâm vào hoạt động
để truyền tải tới người nghe tất cả những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm quagiọng đọc, giọng kể diễn cảm, sắc thái khuôn mặt, cử chỉ điệu bộ, ánh mắt…
Với giờ kể chuyện: Ngữ điệu giọng kể là một yếu tố vô cùng quan trọng vì
nó là phương tiện của việc truyền tải nghệ thuật của giọng kết hợp với cử chỉ nétmặt
Ví dụ: Truyện “Thỏ con không vâng lời”
Giọng Bác gấu : Hiền từ, trầm ấm
Giọng thỏ mẹ: Hiền từ, nhẹ nhàng
Giọng thỏ con: Nhí nhảnh đáng yêu
Giọng của bươm bướm: Nhí nhảnh hồn nhiên
Giọng của thỏ con với Bác gấu : Đầu tiên thì buồn sau đó chuyển sang hơingập ngừng sợ hãi vì quên mất đường về nhà
Dạy trẻ đọc thơ:
Khi dạy trẻ đọc thơ cũng vậy trước hết cần phải đọc đúng, đọc hay, thể hiệnđược mối quan hệ xúc cảm và sự hiểu biết của mình với hoạt động, hướng việcđọc vào trẻ để tăng sức truyền cảm gây ấn tượng thính giác bằng giọng đọc Quagiọng đọc của cô thể hiện rõ thái độ, tình cảm hay những cung bậc xúc cảm củahoạt động
Ví dụ: Với bài thơ: “Yêu mẹ"
- Tôi đọc cho trẻ nghe lần 1 đọc diễn cảm, thể hiện giọng điệu của bài thơkết hợp với nhạc nhẹ và rối tay
Để tiết học không bị nhàm chán tôi thay đổi hình thức
- Lần 2: Tôi đọc kết hợp với hình ảnh trên màn chiếu
Trang 12+ Tôi sử dụng rối một cách liên hoàn và có khoa học, tôi luôn chú ý kết hợpgiọng điệu của bài thơ và làm điệu bộ, cử chỉ, tính cách của con rối.
+ Với nhân vật mẹ: "Biểu hiện tình cảm của người mẹ dành cho con”
+Với nhân vật con: “Thể hiện sự biết ơn của con dành cho mẹ”
Muốn đạt được kết quả cũng như thu hút được trẻ đến với mỗi hoạt độngvăn học một cách say sưa nhất Tôi luôn cố gắng thể hiện tốt giọng đọc diễn cảmnhất phù hợp với mỗi nhân vật trong từng hoạt động
* Sử dụng tranh minh họa.
Tranh minh họa là loại hình gần gũi nhất trong việc cho trẻ làm quen vớihoạt động văn học trong trường mầm non Trong khi nghe đọc, kể, trẻ được tiếpnhận thế giới hiện thực bằng tai và mắt Tranh minh họa đã làm cụ thể hóa chínhxác các hình tượng biểu thị các lời nói giúp trẻ hiểu đầy đủ toàn diện và sâu sắcvới hoạt động hơn Với những hình ảnh minh họa đẹp, sáng tạo của cô sẽ đemđến sự hứng thú và giúp trẻ ngày càng yêu thích hoạt động văn học thông quacác bức tranh minh họa đầy nghệ thuật của cô giáo
Ví dụ :Khi tôi dạy trẻ bài thơ: “ Yêu mẹ”
Hình ảnh 4:Tranh minh họa” bài thơ Yêu mẹ”.
Tôi sử dụng tranh minh họa khi đọc thơ cho trẻ nghe, với hình ảnh mẹ đilàm từ sáng sớm, sau đó chuyển tranh mẹ thổi cơm, và cuối cùng là tranh em béđược mẹ thơm đã làm cho trẻ tò mò thích thú và trẻ rất nhanh thuộc bài thơ
* Làm và sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng hoạt cảnh rối.
- Làm và sử dụng đồ dùng trực quan:
Như chúng ta đã biết các nhân vật sinh động và hấp dẫn hơn nếu được xuấthiện dưới dạng những con rối ngộ nghĩnh Để giúp trẻ hiểu được sâu sắc cáchoạt động và hứng thú, giáo viên cần linh hoạt trong việc sử dụng rối Tôi có thểcho những chú rối làm người kể chuyện để thu hút sự chú ý của trẻ Đặc biệt làvới những câu chuyện, bài thơ được sử dụng rối thì thật sự làm trẻ hứng thú Để
sử dụng rối có hiệu quả tôi còn chuẩn bị thêm sa bàn, sân khấu rối, làm nền chonhững chú rối bước lên sân khấu làm nghệ sĩ Khi điều khiển rối phải chú ý làm
cử chỉ, điệu bộ, tính cách của con rối
Ví dụ: Để làm được rối vải, tôi sử dụng vải, bông dây cước, que để tạo thànhcon rối bông và để sử dụng diễn rối phù hợp với từng nội dung của câu chuyện,bài thơ Những con rối biết cử động cùng lời nói rất thu hút lôi cuốn trẻ Ngoài ratôi còn dùng những miếng vải vụn, bông, len…để tạo thành những con rối tay rấtngộ nghĩnh
Trang 13Bằng các chất liệu khác nhau với bàn tay khéo léo tôi tạo ra những con rốingộ nghĩnh, đáng yêu đưa chúng vào thế giới văn học Từ đó trẻ được hòa mìnhtrong thế giới ấy cùng những nhân vật, đáng yêu, ngộ nghĩnh.
Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe câu chuyện ”Đôi bạn tốt” tôi đã làm hình nhânvật bằng dạ màu trông rất ngộ nghĩnh đáng yêu Cắt tỉa những bông hoa, câyxanh rất đẹp mắt để sử dụng trong lúc kể chuyện
Ví dụ: Câu chuyện “Thỏ ngoan” Tôi làm sân khấu và làm nhân vật bằng
rối dẹp và dùng mega trong thả xuống
Hình ảnh 5: Sân khấu rối kịch thỏ ngoan.
- Sử dụng hoạt cảnh rối
- Bên cạnh việc sử dụng đồ dùng trực quan thì tôi còn luôn tìm tòi, sáng tạovới các hình thức khác nhau để tạo được cái mới, sự thay đổi không để trẻ bịnhàm chán với những hình thức quen thuộc
- Tôi tạo hình các nhân vật, tạo cảnh theo nội dung của từng câu chuyện,những nhân vật có nội dung hư cấu như bà tiên, ông bụt hay từ hiện tượng tựnhiên như ông mặt trời, cô mây, chị gió thì tôi sẽ sử dụng bằng dòng dọc để điềukhiển nhân vật hạ từ trên cao xuống
Với việc sử dụng các nhân vật như vậy đã tạo được sự bất ngờ, lôi cuốn trẻđến với giờ học Trẻ cảm thấy yêu thích và chú ý lắng nghe cô kể chuyện mộtcách say sưa nhất
* Trẻ tập đóng kịch theo sự hướng dẫn của cô:
Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể.Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu chuyện, làm sống lạitâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồngthời trẻ biết thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện Khi đóngkịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của hoạt động, nắm được tính liêntục của câu chuyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụhoạt động một cách sâu sắc ở trẻ
Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóng kịch giáo viên phải cho trẻ ônlại nội dung câu chuyện và đàm thoại với trẻ về nội dung Giúp trẻ hiểu sâu hơn
về nội dung chuyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện Để từ đó trẻ biếtthể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách tâm trạng của các nhânvật trong truyện Qua đó trẻ khắc hoạ được tính cách nhân vật Để trẻ nhớ đượcngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện đóng kịch thì trước hết cho trẻnhắc lại lời thoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm
Ví dụ: Trong truyện “Nhổ củ cải” cho trẻ tổ 1 làm ông, bà, cháu gái Tổ 2làm nhân vật chó, nhân vật mèo, tổ 3 làm nhân vật chuột nhắt và củ cải, trẻ tựthể hiện hành động, điệu bộ của nhân vật cho quen và thành thạo Sau đó phân
Trang 14vai cho từng trẻ theo vai của các nhân vật trong truyện và cho trẻ nhắc lại lờithoại của nhân vật trong truyện mà trẻ sẽ đóng Lúc này cô giáo là người dẫnchuyện và trẻ tự diễn theo nội dung câu chuyện Khi trẻ diễn xong nên cho trẻ tựnói cảm nhận về vai diễn của mình, của bạn, từ đó trẻ xác định được thái độ củatrẻ đối với nhân vật trong truyện là yêu hay ghét.
* Ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả
Không chỉ làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo tôi còn đưa công nghệ thông tinvào các hoạt động văn học trên lớp Hình ảnh những nhân vật ngộ nghĩnh,những bông hoa biết cử động đủ màu sắc hiện ngay ra với hiệu ứng của những
âm thanh sống động ngay lập tức thu hút được sự chú ý và kích thích hứng thúcủa học sinh vì được chủ động nhiều hơn để khám phá nội dung bài giảng
Để cho trẻ làm quen với hoạt động văn học dù là thơ hay truyện Muốn đạtkết quả cao thì việc đầu tiên giáo viên phải chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học, đồdùng đẹp hấp dẫn sẽ thu hút sự chú ý của trẻ trước đây giáo viên thường sử dụngtranh minh họa làm đồ dùng chính trong hoạt động cho trẻ làm quen với hoạtđộng văn học Song với hình thức đổi mới hiện nay, thời đại công nghệ thông tinnên việc ứng dụng công nghệ thông tin mang lại kết quả rất cao Biện pháp nàyluôn gây sự chú ý tò mò cho trẻ
Ví dụ: Trong giờ họat động kể chuyện “Thỏ ngoan” thay vì phương phápdạy truyền thống sẽ không gây hứng thú cho trẻ và việc cô ứng dụng công nghệthông tin những hình ảnh đẹp sống động được cô sử dụng các hiệu ứng sẽ hiện
ra làm cho trẻ rất hứng thú trong giờ học Lần 1 thay vì kể chuyện kết hợp cửchỉ, điệu bộ Cô cho trẻ nghe cô kể chuyện thông qua video do chính cô thựchiện Khi trẻ được nhìn thấy cô giáo của mình trên tivi, trẻ rất hào hứng Lần 2,
cô đọc thơ thông qua sile câu chuyện Trẻ được nhìn thấy hình ảnh của bác Gấu,Thỏ và Cáo đang chuyển động, trẻ hứng thú
Hình 6:Hình ảnh sile câu chuyện thỏ ngoan.
Hoạt động làm quen văn học của cô sẽ đạt hiệu quả cao Tôi sử dụng phần
mềm thiết kế các trò chơi tương tác Việc này vừa kích thích trẻ hoạt động, vừatạo được hứng thú cho trẻ
Ví dụ: Khi dạy hoạt động thơ “Con mèo” Tôi cho trẻ chơi trò chơi “Ô cửa
bí mật” Thông qua trò chơi, trẻ được tích hợp nhận biết về màu sắc, hình dạng
và phát huy trí tưởng tượng thông qua câu đố mà cô hỏi trẻ
Vì vậy giáo viên nên đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy để mang lạikết quả cao Đơn giản là các hình ảnh đưa lên máy sử dụng các hiệu ứng, màusắc phù hợp đã gây sự chú ý của trẻ