Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh đại học thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM BÙI THỊ THU HIỀN QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN Ngành: Quản

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI THỊ THU HIỀN

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, 2022

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI THỊ THU HIỀN

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Ngọc

THÁI NGUYÊN, 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, mọi số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này

là trung thực và chưa hề được sử dụng trong bất cứ một công trình nào, cácthông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng năm 2022

Tác giả luận văn

Bùi Thị Thu Hiền

Tôi xin được dành trọn tình cảm kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc nhất

với TS Nguyễn Thị Ngọc người trực tiếp hướng dẫn, đã tận tình giúp đỡ tôi

trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Các đồng chí lãnh đạo, giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và

an ninh Đại học Thái Nguyên; gia đình và bạn bè đã hỗ trợ động viên tôi vềchuyên môn trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học này

Tôi xin chân thành cảm ơn và tiếp thu những ý kiến đóng góp của cácnhà khoa học để đề tài này được hoàn thiện hơn

Thái Nguyên, tháng năm 2022

Tác giả

Bùi Thị Thu Hiền

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG AN NINH 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Bồi dưỡng 11

1.2.3 Năng lực 12

1.2.4 Năng lực dạy học 14

1.2.5 Bồi dưỡng năng lực dạy học 18

1.2.6 Kiến thức quốc phòng và an ninh 19

1.2.7 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc

phòng an ninh cho giảng viên 20

1.3 Trung tâm giáo dục quốc phòng an ninh và chương trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh 21

1.3.1 Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 21

1.3.2 Chương trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh 23

1.4 Lý luận về bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 27

1.4.1 Yêu cầu về năng lực theo quy định đối với giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh 27

1.4.2 Năng lực thực hiện dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh 28

1.4.3 Mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 33

1.4.4 Nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 35

1.4.5 Phương pháp và hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 36

1.5 Lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh cho giảng viên 39

1.5.1 Mục tiêu quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh cho giảng viên 39

1.5.2 Nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh cho giảng viên 40

1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh cho giảng viên 45

1.6.1 Các yếu tố chủ quan 45

1.6.2 Các yếu tố khách quan 46

Kết luận chương 1 47

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY

HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

AN NINH ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 48

2.1 Khái quát về Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 48

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 51

2.2.1 Mục đích khảo sát 51

2.2.2 Nội dung khảo sát 51

2.2.3 Đối tượng khảo sát 51

2.2.4 Phương pháp khảo sát 51

2.2.5 Phương pháp xử lý số liệu 52

2.3 Thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 52

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên về mục tiêu hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 52

2.3.2 Thực trạng nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 56

2.3.3 Thực trạng phương pháp và hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 62

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 68

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 71

2.4.1 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho

giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại họcThái Nguyên 71

2.4.2 Thực trạng tổ chức hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho

giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học

Thái Nguyên 73

2.4.3 Thực trạng chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 75

2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 78

2.4.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 81

2.5 Đánh giá chung về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 83

2.5.1 Những điểm mạnh 83

2.5.2 Những tồn tại, yếu kém 84

2.5.3 Nguyên nhân của thực trạng 85

Kết luận chương 2 86

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẨN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 87

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 87

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học và hệ thống 87

3.1.2 Đảm bảo tính khả thi và hiệu quả 87

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn và phù hợp 88 3.2 Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học Trung tâm Giáo dục

viQuốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 88

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giảng viên về bồi

dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên Trung tâm Giáo dục Quốc

phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 88

3.2.2 Kế hoạch hóa các hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên phù hợp với nhu cầu của giảng viên và điều kiện thực tế của Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 89

3.2.3 Đổi mới tổ chức và chỉ đạo các hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giảng viên ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên nhằm đáp ứng nhu cầu của giảng viên 91

3.2.4 Tạo dựng môi trường thuận lợi để giảng viên tham gia bồi dưỡng và tự bồi dưỡng năng lực dạy học ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 96

3.2.5 Nâng cao hiệu quả quản lý trong khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và các điều kiện phục vụ bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 98

3.2.6 Thường xuyên tổ chức kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên ở Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 99

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 101

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 102

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 102

3.4.2 Nội dung và đối tượng khảo nghiệm 102

3.4.3 Cách tiến hành 102

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 103

Kết luận chương 3 108

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 109

TÀI LIỆU THAM KHẢO 112

tiêu hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung

tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 53Bảng 2.4 Thực trạng nội dung bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng

viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 57Bảng 2.5 Thực trạng phương pháp bồi dưỡng năng lực dạy học cho

giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đạihọc Thái Nguyên 63Bảng 2.6 Thực trạng hình thức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng

viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 66Bảng 2.7 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học

cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 69Bảng 2.8 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học

cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninhĐại học Thái Nguyên 71Bảng 2.9 Thực trạng tổ chức hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho

giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại

học Thái Nguyên 74

Bảng 2.10 Thực trạng chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho

giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đạihọc Thái Nguyên 76Bảng 2.11 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực dạy học

cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên 79Bảng 2.12 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng năng

lực dạy học cho giảng viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng và

an ninh Đại học Thái Nguyên 81Bảng 3.1: Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý bồi

dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục 103

Bảng 3.2: Kết quả khảo sát mức độ khả thi của các biện pháp quản lý bồi

dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáodục Quốc phòng và An ninh Đại học Thái Nguyên 105

1 Tính cấp thiết của đề tài

MỞ ĐẦU

Giáo dục quốc phòng an ninh góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh,sinh viên về lòng yêu nước, yêu Chủ nghĩa Xã hội, niềm tự hào và sự trân trọngđối với truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, của các lực lượng

vũ trang nhân dân Việt Nam; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn củacác thế lực thù địch; có kiến thức cơ bản về đường lối quân sự của Đảng vàcông tác quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh; có kỹ năng quân sự để thamgia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhândân, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa

Quá trình truyền thụ kiến thức quốc phòng an ninh cho sinh viên là mộtquá trình gồm hai mặt: hoạt động dạy của giảng viên (GV) và hoạt động họccủa sinh viên với hai nhân tố trực tiếp là giảng viên và sinh viên Trong đógiảng viên là người hướng dẫn tổ chức, chỉ đạo hoạt động học tập, nhận thứccủa sinh viên Chất lượng dạy học phụ thuộc chủ yếu vào năng lực dạy học

của người giảng viên Vì vậy, Luật Giáo dục năm 2019 đã khẳng định: “Nhà

giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục” Nghị

quyết số 29/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổimới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và

hội nhập quốc tế đã khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung,

phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của nhà giáo theo yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm, đạo đức

và năng lực nghề nghiệp…”.

Hơn nữa, môn học GDQPAN được coi là môn học đặc thù, không giốngnhư những môn học khác, GDQPAN là môn học tích hợp khá nhiều kiến thứckhoa học Xã hội - Nhân văn, Khoa học tự nhiên, Khoa học kỹ thuật - Công nghệquân sự Môn học này đòi hỏi người học phải có sự gắn kết giữa tư duy lý luận

và hành động thực tiễn, giữa thái độ và kỹ năng… đồng thời diễn ra ở giảngđường và thao

trường, bãi tập Khối lượng kiến thức lớn, nhiều khái niệm phạm trù trừu tượngnhưng sinh viên theo học tại Trung tâm trong thời gian ngắn (05 tuần) Đây làthách thức lớn đối với giảng viên về việc bồi dưỡng, tự bồi dưỡng để hoànthiện năng lực dạy học đáp ứng yêu cầu thực hiện chương trình giảng dạy kiếnthức quốc phòng và an ninh nhằm hình thành phẩm chất, năng lực cho sinhviên học GDQPAN tại Trung tâm.

Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên hiệnnay đang đảm nhiệm nhiệm vụ Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viêncác trường đại học và cao đẳng thuộc Đại học Thái Nguyên Nhận thức đúngtầm quan trọng của việc tổ chức, quản lý, giảng dạy Trung tâm không ngừngbồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh cho giảng viên

Trong những năm qua, Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đạihọc Thái Nguyên đã quan tâm đến hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học chogiáo viên Tuy nhiên công tác quản lý còn nhiều bất cập nên trung tâm hoạtđộng bồi dưỡng còn nhiều vấn đề cần khắc phục, cụ thể: Chưa sử dụng nhiềunguồn lực và thời gian cho việc bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tạiTrung tâm; tổ chức và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên chưahợp lý; việc quản lý kế hoạch, chương trình nội dung và cách thức thực hiệnbồi dưỡng còn những bất cập, chưa bám sát những yêu cầu của chương trìnhgiảng dạy quốc phòng an ninh

Chính vì vậy, tôi lựa chọn vấn đề: “Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên” cho công trình nghiên cứu của mình.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng quản lý bồi dưỡngnăng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninhĐại học Thái Nguyên, luận văn đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chấtlượng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáodục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên

3.2 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáodục quốc phòng và an ninh

4 Giả thuyết khoa học

Thời gian qua, công tác bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên Trungtâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên đã đạt được một sốthành tựu nhất định, tuy nhiên còn một số tồn tại, bất cập do nhiều nguyên nhânkhác nhau, trong đó có nguyên nhân biện pháp quản lý chưa phù hợp Nếu đềxuất được các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viênTrung tâm phù hợp để áp dụng trong tổ chức hoạt động bồi dưỡng thì sẽ gópphần nâng cao năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm GDQPAN từ đónâng cao chất lượng đào tạo tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đạihọc Thái Nguyên

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy họccho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

5.2 Khảo sát thực trạng bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng nănglực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đạihọc Thái Nguyên

5.3 Đề xuất và khảo nghiệm các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lựcdạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại họcThái Nguyên

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài

Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu về biện pháp quản lý bồi

dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và

an ninh Đại học Thái Nguyên

Về đối tượng khảo sát:

Cán bộ quản lý, giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninhĐại học Thái Nguyên

Số lượng: Tổng 44 người, trong đó có CBQL: 10; GV 34 người

7 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ của đề tài, tác giả sử dụng nhómphương pháp sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu tài liệu về bồi dưỡng và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy họccho giảng viên Trên cơ sở đó tiến hành phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, kháiquát hóa tài liệu để xây dựng khung lý luận nền tảng cho vấn đề nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động bồi dưỡng năng lực dạyhọc cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học TháiNguyên Cách quản lý của cán bộ quản lý đối với hoạt động này để xây dựng

cơ sở thực tiễn của đề tài

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Điều tra, khảo sát nhằm đánh giáđúng thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tạiTrung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên

- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp với một

số cán bộ quản lý giáo dục và giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng

và an ninh Đại học Thái Nguyên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và anninh Đại học Thái Nguyên

- Phương pháp khảo nghiệm: Tiến hành khảo nghiệm về nhận thức cácbiện pháp quản lý đã đề xuất để khẳng định tính cần thiết và tính khả thi củacác biện pháp đó.

7.3 Phương pháp thống kê

Sử dụng phương pháp Excel để xử lý số liệu (tính %, điểm trung bình) thuđược từ quá trình điều tra thực trạng và kết quả thực nghiệm làm cơ sở để phântích thực trạng nhằm rút ra kết luận khoa học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụlục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảngviên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viêntại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên

Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viêntại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

DẠY HỌC CHO GIẢNG VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO

DỤC QUỐC PHÒNG AN NINH

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng an ninh và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

* Nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng và an ninh.

Bồi dưỡng giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục Liên minh

Châu Âu cho rằng: “Phát triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên là vấn đề

trọng tâm để nâng cao chất lượng giáo dục của các trường học Chất lượng giáo dục chỉ có thể được đảm bảo bằng việc bồi dưỡng giáo viên một cách liên tục, cũng như chất lượng rèn tay nghề cho giáo viên và các nhân viên phục vụ hoạt động giáo dục trong nhà trường”.

Cùng quan điểm đó, UNESCO nhấn mạnh: “Trong nền giáo hiện đại, vai

trò, vị trí chức năng của người giáo viên đã thay đổi với những yêu cầu cao hơn Những thay đổi đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, đặc biệt phải coi trọng hơn việc bồi dưỡng thường xuyên với nhiều hình thức đa dạng, trang bị hệ thống các tri thức, kỹ năng cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp của giáo viên” [48].

Chang, Downes, Gabršček và Roeders chỉ rõ:“Giáo viên cần được bồidưỡng để nâng cao thành tích học tập của học sinh, phát triển các năng lực củahọc sinh như: Kĩ năng giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, năng lực khám phásáng tạo, khả năng độc lập và học tập hợp tác Giáo viên được đào tạo và bồidưỡng để xác định rõ ràng các mục tiêu dạy học, hướng dẫn học sinh sử dụngcác nguồn tư liệu dạy học khác nhau, hỗ trợ học sinh khám phá bài học tùythuộc vào đặc điểm học tập cá nhân của từng học sinh”(dẫn theo [49])

Trong cuốn “Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI”,

tác giả Trần Khánh Đức đã khái quát: Năng lực của người giáo viên là sự thểhiện khả năng “chuyên gia” qua kiến thức của họ về các môn học, các lĩnhvực Năng lực“cũng bao gồm cách mà người giáo viên giảng dạy trong lớphọc thực sự mang đến giá trị hữu ích cho học sinh… Người giáo viên trongnền giáo dục hiện đại không chỉ là người cung cấp những thông tin được soạnthảo trên những điều có sẵn, người thừa hành mà phải là người đề xướng, thiết

kế nội dung và phương pháp dạy học làm thay đổi những thị hiếu, hứng thúngười học, là người giúp cho học sinh biết cách học, cách tự rèn luyện Vìvậy, nội dung bồi dưỡng giáo viên cần tập trung vào những vấn đề như bồidưỡng kiến thức chuyên môn, kiến thức liên quan và các tiến bộ khoa họckhác trong lĩnh vực chuyên ngành; bồi dưỡng kiến thức sư phạm và kỹ năngthực hành giảng dạy [16]

Các tác giả Vũ Quốc Chung, Nguyễn Văn Cường trong nghiên cứu “Cải

cách đào tạo và bồi dưỡng giáo viên theo định hướng chuẩn năng lực nghề nghiệp” đã trình bày mô hình năng lực nghề nghiệp của giáo viên trong thế kỷ

XXI bao gồm: “Năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực đánh giá, năng

lực đổi mới và phát triển Các tác giả cho rằng cần bồi dưỡng giáo viên theo hai mô hình cơ bản là chương trình bồi dưỡng theo khả năng cung cấp của cơ quan bồi dưỡng và chương trình bồi dưỡng định hướng nhu cầu người học”

[11]

Nếu bồi dưỡng năng lực cho giáo viên thông thường dạy học kiến thứcphân môn như toán, lý, hoá hay văn, sử, địa rõ ràng là theo lĩnh vực Tự nhiênhay lĩnh vực Xã hội Thì việc bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên đã khókhăn, vậy để bồi dưỡng năng lực dạy học Kiến thức quốc phòng và an ninh chogiảng viên lại là một vấn còn khó khăn hơn nữa Bởi lẽ, GDQPAN là môn họcđặc thù với những đặc trưng mang tính chất riêng liên quan đến tình hình kinh

tế, chính trị, bảo mật của cả quốc gia

Những nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức QPAN hiệnchưa có nhiều, các nghiên cứu liên quan đến vấn đề này thường theo hướng

như sau: Tác giả Nguyễn Văn Vọng: “Giáo dục quốc phòng - an ninh cho học

sinh, sinh viên trong giai đoạn mới”, Tạp chí Đại học và Giáo dục chuyên

nghiệp, số 2/2001 Nghiên cứu đã khái quát bối cảnh mới của đất nước, vị trícủa công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, thực trạng giáo dục quốc phòng

và an ninh cho học sinh, sinh viên thời gian qua và đề xuất các giải pháp vềgiáo dục nâng cao nhận thức, đổi mới chương trình, giáo trình tài liệu, đào tạo,

về bồi dưỡng giáo viên, về củng cố mở rộng các trung tâm giáo dục quốcphòng, về nghiên cứu khoa học và tăng cường đầu tư cho nhiệm vụ giáo dụcquốc phòng - an ninh

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Nghĩa: “Một số giải pháp nâng cao chất

lượng giáo dục quốc phòng trong các trường phổ thông à nội hiện nay”,

Tạp chí Giáo dục, số 27/2002 Bài viết này tập trung nghiên cứu đề xuất cácgiải pháp như đổi mới tăng cường sự lãnh đạo, đổi mới nội dung chương trình,hình thức phương pháp, tăng cường đội ngũ giáo viên, bảo đảm chế độ chínhsách, đổi mới cơ chế quản lý điều hành nhằm nâng cao chất lượng giáo dụcquốc phòng ở các trường trung học phổ thông

Tác giả Nguyễn Nhứt: nghiên cứu “Nâng cao chất lượng giáo dục quốc

phòng toàn dân trong giai đoạn hiện nay”, Phòng Chính trị Quân khu 7 (năm

2004)

Nghiên cứu của tác giả Đào Duy Hứa: “Giáo dục quốc phòng - an ninh

trên làn s ng Tiếng n i Việt Nam”, Tạp chí Dân quân tự vệ Giáo dục quốc

phòng, tháng 10, năm 2008, số 13 (57)

Nghiên cứu của tác giả Lê Văn Nghệ: “Nghiên cứu, đề uất giải pháp

đồng bộ h a công tác quốc phòng, an ninh các trường đại học, cao đ ng và trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh sinh viên” (năm 2011).

* Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng và an ninh.

Đề cập vấn đề bồi dưỡng giáo viên dưới góc độ quản lý giáo dục, các tácgiả Hà Thế Truyền, Đặng Thị Thanh Huyền cho rằng một trong những năng lực

lãnh đạo trường học của hiệu trưởng đáp ứng yêu cầu đổi mới là: Đẩy mạnh bồidưỡng, phát triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên Hiệu trưởng có kế hoạch

tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên; khuyến khích giáo viên tích cựchọc hỏi, thường xuyên dự giờ, trao đổi chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, thiếtlập quy trình, công cụ giám sát, đánh giá khen thưởng hợp lý nhằm thúc đẩygiáo viên nâng cao chuyên môn (dẫn theo [9])

Vấn đề bồi dưỡng năng lực giáo viên đã được đề cập ở nhiều khía cạnh

khác nhau Nghiên cứu “Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên

trung học cơ s Thành phố Hà Nội” của Nguyễn Thị Tuyết nghiên cứu những

vấn đề lý luận và thực trạng về giáo viên, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáoviên và quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sởthành phố Hà Nội Từ đó, đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạyhọc cho giáo viên trung học cơ sở thành phố Hà Nội nhằm nâng cao chất lượngdạy học

Nghiên cứu “Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trường

trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp” của Trần Thị Hải Yến trình bày

cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trường trunghọc phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp, phân tích thực trạng và biện pháp quản

lý [44], [45]

GDQPAN cho sinh viên luôn được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm,nhằm tăng cường sức mạnh tinh thần, biến thành sức mạnh quân sự để chiếnthắng kẻ thù xâm lược Trên phương diện nghiên cứu về quản lý GDQPAN, đã

có nhiều nghiên cứu về vấn đề này như sau:

Nghiên cứu của tác giả Phan Mạnh Cường: “Biện pháp quản lý quá trình

huấn luyện trường quân sự Bộ Tư lệnh Thủ đô à Nội hiện nay” (2012).

Nghiên cứu của tác giả Hoàng Văn Tòng: “Quản lý GDQP-AN cho sinh

viên các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh mới” (2013).

Nghiên cứu của tác giả Lưu Văn Điện: “Quản lý hoạt động học tập của

sinh viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng - An ninh sinh viên, Đại học quốc

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Xuân: “Quản lý hoạt động dạy học

Trung tâm Giáo dục quốc phòng - An ninh sinh viên, Đại học quốc gia thành phố

ồ Chí Minh” (2015).

T m lại, các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập đến các khía cạnh

khác nhau của GDQPAN cho cán bộ, học sinh, sinh viên trong các trường đạihọc, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và trung học phổ thông hiệnnay Các tác giả đã đề cập tới tầm quan trọng của GDQPAN cho cán bộ, họcsinh, sinh viên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa; công tác lãnh đạo, chỉ đạo; đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nângcao chất lượng quản lý dạy học môn GDQPAN ở các nhà trường, các Trungtâm GDQPAN

Nhìn chung các công trình nghiên cứu về GDQPAN của các tác giả, đã đềcập nhiều tới vấn đề quản lý về môn học GDQPAN ở những góc độ khác nhau,một số tác giả tập trung nghiên cứu lĩnh vực nâng cao chất lượng GDQPAN vềnội dung, chương trình, phương pháp; nghiên cứu việc tổ chức, quản lý công tácGDQPAN, quản lý hoạt động dạy học, quản lý hoạt động học tập của sinh viên

ở Trung tâm GDQPAN nhưng chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu quản lýbồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên trên phạm vi cả nước nói chung vàtại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên nói riêng

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Từ khi xã hội loài người được hình thành, hoạt động tổ chức, quản lý đãđược quan tâm Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công lao động nhằmđạt được hiệu quả cao hơn Đó là hoạt động giúp cho người đứng đầu tổ chứcphối hợp sự nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng nhằm đạtđược mục tiêu đề ra

Quản lý là sự xác lập sự tương hợp giữa các công việc cá thể và hoànthành những chức năng chung xuất hiện trong sự vận động đối với các bộ phậnriêng lẻ của nó

Trong nghiên cứu khoa học, có rất nhiều quan niệm về quản lý theo nhữngcách tiếp cận khác nhau Chính vì sự đa dạng về cách tiếp cận, dẫn đến sựphong phú về quan niệm Sau đây là một số khái niệm thường gặp:

- Khi nói đến quản lý, K.Marx vì hoạt động này như là công việc của

người nhạc trưởng, ông viết: “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển mình, còn

dàn nhạc thì cần nhạc trư ng” [31]

- Theo từ điển giáo dục học, “Quản lý là hoạt động tác động c định

hướng, c chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [46]

- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động c mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động (n i chung

là khách thể quản lý ) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [34]

- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Công tác quản lý lãnh đạo một tổ chức

ét cho cùng là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau: Quản và Lý.

Quá trình “Quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái ổn định, quá trình “Lý” gồm việc sửa sang sắp xếp, đổi mới đưa vào thế “phát triển” [2]

Qua các khái niệm trên về quản lý, chúng ta có thể quan niệm về quản lýnhư sau:

Quản lý là những tác động c tổ chức, c định hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đảm bảo sự vận động, phát triển của hệ thống phù hợp với qui luật khách quan, trong đ sử dụng và khai thác c hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hội để đạt được mục tiêu đã ác định theo ý chí của chủ thể quản lý.

1.2.2 Bồi dưỡng

Theo Hoàng Phê, "Bồi dưỡng" được hiểu là “nuôi dưỡng thêm, tăng thêm

năng lực và phẩm chất: như đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng, bồi dưỡng đạo đức ”[33].

Nếu "đào tạo" là một “quá trình dài, khép kín nhằm trang bị và ây dựng

cho khách thể các tố chất mà trước đ khách thể không c , thì bồi dưỡng chỉ là một giai đoạn ngắn, bổ trợ, nhằm làm tốt thêm và nâng cao hơn các tố chất vốn

đã c sẵn của khách thể.”

Nghị định 18/2010/NĐ-CP ngày 5/3/2010 của Chính phủ về đào tạo, bồi

dưỡng công chức đã đưa ra cách hiểu: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp

nhận c hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học; bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc.”

Như vậy, "bồi dưỡng" là “quá trình truyền đạt thêm một lượng kiến thức

nhất định cho một đối tượng học tập cụ thể, trong đ không nhất thiết phải làm

rõ về quá trình và hệ phương pháp truyền đạt thêm, cũng không nhất thiết phải thay đổi cơ bản chất lượng năng lực và kiến thức của người được bồi dưỡng,

mà chỉ cần cung cấp thêm năng lực và kiến thức cho người được bồi dưỡng.” Bồi dưỡng là một thuật ngữ, được sử dụng rộng rãi và theo từ điển Tiếng

việt, thì bồi dưỡng được định nghĩa là làm cho ai đó giỏi hơn và tốt hơn, là táiđào tạo hay đào tạo lại Bồi dưỡng là quá trình học tập của mỗi người diễn rađồng thời với hoạt động nghề nghiệp, là quá trình đào tạo và tự đào tạo trongthời gian làm việc, gắn với ý nghĩa học tập suốt đời

1.2.3 Năng lực

Theo một số từ điển,“Năng lực là khả năng đảm nhận công việc và thực

hiện tốt công việc đ nhờ c phẩm chất đạo đức và trình độ chuyên môn”;

“Năng lực được hiểu là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên, sẵn c để

thực hiện một hoạt động nào đ ” hoặc “Năng lực phẩm chất sinh lý và tâm lý tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đ với chất lượng cao” hoặc “Năng lực là tập hợp các tính chất hay phẩm chất của tâm lý

cá nhân, đ ng vai trò là điều kiện bên trong, tạo thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định” [46].

Theo Tổ chức Lao động quốc tế (International Labour Organization - ILO):

“Năng lực là sự vận dụng các kiến thức, kỹ năng, kỹ ảo và thái độ để thực hiện

các nhiệm vụ theo tiêu chuẩn dưới các điều kiện hiện hành” (dẫn theo [45])

Theo F.E Weinert “Năng lực là các khả năng và kỹ năng nhận thức vốn

c cá nhân hay c thể học được để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống Năng lực cũng hàm chứa trong n sẵn tính hành động, động cơ, ý chí và trách nhiệm ã hội để c thể sử dụng một cách thành công và c trách nhiệm các giải pháp… trong những tình huống thay đổi” [49].

Trong “Tài liệu tập huấn việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo

định hướng phát triển năng lực của học sinh” do Bộ giáo dục và Đào tạo phát

hành năm 2014 thì năng lực được quan niệm là “sự kết hợp một cách linh hoạt

và c tổ chức kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân,

… nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định” [6].

Từ nội dung của các định nghĩa trên, trong phạm vi đề tài luận văn, chúng

tôi quan niệm: “Năng lực là tổ hợp các kiến thức, kỹ năng, thái độ và các thuộc

tính tâm lý cá nhân và tích hợp chúng một cách hợp lý để thực hiện thành công một hoạt động cụ thể, trong bối cảnh nhất định”.

Theo tác giả Vũ Dũng:“Năng lực là tập hợp các tính chất hay phẩm chất

của tâm lý cá nhân, đ ng vai trò là điều kiện bên trong, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định Năng lực gắn liền với những đặc điểm riêng và khả năng của mỗi người Điều kiện bên trong gồm tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm, động cơ và ý chí” [10].

Theo tác giả Phạm Thị Minh Hạnh:“Năng lực là tập hợp các tính chất

hay phẩm chất cá nhân, đ ng vai trò là điều kiện bên trong, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định Người c năng lực là người đạt hiệu suất và chất lượng hoạt động cao trong các hoàn cảnh khách quan và chủ quan như nhau” [12].

OECD phân loại năng lực theo cấu trúc 02 loại gồm năng lực chung vànăng lực chuyên biệt Trong đó, năng lực chung là năng lực cơ bản, thiết yếucon người có thể sống và làm việc bình thường trong xã hội Năng lực chuyênbiệt là năng lực trong một lĩnh vực cụ thể nào đó có tính chuyên môn, năngkhiếu [47].

Như thế, có thể coi năng lực là tổng thể những phẩm chất tâm lí, sinh lí, trithức, kỹ năng, thái độ và kinh nghiệm của một cá nhân có khả năng hoàn thànhmột hoạt động với chất lượng cao

Năng lực là thuộc tính tâm lý cá nhân được hình thành và phát triển nhờ tố chất sẵn c và quá trình học tập, rèn luyện cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân như hứng thú, niềm tin, ý chí…thực hiện thành công hoạt động nhất định trong những điều kiện cụ thể.

1.2.4 Năng lực dạy học

Năng lực dạy học là tổng thể những phẩm chất tâm lí, sinh lí, tri thức, kỹnăng, thái độ và kinh nghiệm của một giảng viên có khả năng hoàn thành hoạtđộng dạy học với chất lượng cao

Năng lực dạy học là một bộ phận của năng lực sư phạm và được biểu hiện

cụ thể qua 4 năng lực thành phần là: Năng lực thiết kế dạy học; năng lực tiếnhành dạy học, năng lực kiểm tra, đánh giá và năng lực quản lý dạy học Quaphân tích hoạt động nghề nghiệp và phân tích công việc của giảng viên chothấy, trong mỗi nhóm năng lực trên lại có những năng lực thành phần khác

Năng lực dạy học là tổ hợp các thuộc tính tâm lý mà nhờ đ người giảng viên thực hiện tốt hoạt động dạy học, bao gồm tri thức chuyên môn nghiệp vụ,

kĩ năng, kĩ ảo nghề nghiệp của giảng viên trong quá trình dạy học và được thể hiện thành công dưới dạng các hoạt động trong quá trình dạy học.

NLDH là là một bộ phận trong năng lực nghề nghiệp của GV, là nănglực cơ bản nhất trong cấu trúc năng lực sư phạm của GV để đảm bảo GV thựchiện có hiệu quả hoạt động dạy học NLDH là một hệ thống gồm các năng lựcthành phần có quan hệ chặt chẽ với nhau, cụ thể:

[1] Năng lực chuẩn bị thiết kế bài học:

Năng lực này thể hiện GV xác định được khả năng nắm vững nhữngkiến thức, kỹ năng, kỹ xảo cần có liên quan đến bài học ở HS (để lựa chọn hoạtđộng học trong bước sau) Nhờ có năng lực này, người GV dễ dàng xác địnhđược kỹ năng kỹ xảo cần huấn luyện trong bài; Phân tích đặc điểm hoạt độngcủa lớp học để có phương án tổ chức lớp; Phân tích các điều kiện thực hànhhiện có để chuẩn bị phương án tổ chức lớp học hợp lý; Xác định những hạtnhân cho mỗi nhóm và cách tổ chức nhóm (nếu có thảo luận hoặc làm việcnhóm) Vì vậy, biểu hiện trước hết của năng lực hiểu biết đối tượng là ở chỗ,người GV biết xác định được khối lượng kiến thức đã có và mức độ, phạm vilĩnh hội của HS, từ đó xác định mức độ, khối lượng kiến thức, kỹ năng mới cầngiúp HS lĩnh hội

Năng lực thiết kế bài học bao gồm các thành tố:

+ Năng lực viết mục tiêu dạy học: Trong thực tế, có nhiều giáo viên rấtmuốn dạy thật tốt, nhưng do họ không có ý tưởng rõ ràng về cái đích cuối cùngphải đạt được sau bài dạy nên đến cuối buổi học, có nhiều học sinh thực hiệnđược, có một số học sinh thì không, điểu này chính là phụ thuộc vào năng lựcviết mục tiêu bài học của họ Mục tiêu dạy học là tuyên bố về những gì họcsinh phải hiểu rõ, phải làm được sau bài học

+ Năng lực xác định hoạt động dạy học: Hoạt động dạy và hoạt động họcthống nhất với nhau trong cùng một quá trình và không hoạt động nào thay thếcho hoạt động nào Hoạt động của người GV không có mục đích riêng chomình mà nhằm mục đích tạo ra hoạt động nhận thức tích cực của người học.Năng lực này thể hiện ở việc xác định được những hoạt động của người họctrong buổi học đồng nghĩa với xác định phương pháp dạy học

+ Một số năng lực khác: Năng lực thu thập tài liệu; Năng lực ứng dụngcông nghệ thông tin vào thiết kế bài học điện tử; Năng lực chuẩn bị đồ dùng,thiết bị dạy học; Năng lực thiết kế, chế tạo đồ dùng dạy học đơn giản v.v

[2] Năng lực tiến hành dạy học

+ Năng lực sử dụng các phương pháp dạy học Mỗi một phương pháp dạyhọc, dù truyền thống hay hiện đại, đều nhấn mạnh lên một khía cạnh nào đó của

cơ chế dạy học hoặc nhấn mạnh lên mặt nào đó thuộc về vai trò của người dạy.Chính vì thế mà không có một phương pháp giảng dạy nào được cho là lýtưởng, là tối ưu nhất trong dạy học Mỗi một phương pháp đều có ưu điểm của

nó Điều quan trọng của năng lực này là người dạy biết khai thác, vận dụng, sửdụng một cách tối ưu, hiệu quả các phương pháp trong điều kiện có thể.Phương pháp dạy học truyền thống phải được kết hợp với các phương pháp dạyhọc hiện đại để phát huy tính tích cực của người học

Như vậy, năng lực này đòi hỏi GV phải biết vận dụng phương pháp dạyhọc một cách sáng tạo vào các nội dung bài giảng cụ thể

+ Năng lực sử dụng phương tiện dạy học, thiết bị thực hành

GV phải có năng lực sử dụng thiết bị và phương tiện dạy học, biết đưa

mô hình, học cụ cho người học quan sát đúng lúc, để tập trung sự chú ý củangười học Nếu khai thác được các phương tiện dạy học, thiết bị thực hành sẽgiúp cho người học tiếp cận với thực tế, GV đỡ vất vả trong giờ lên lớp, giờgiảng sẽ trở nên hấp dẫn, người học chú ý vào nội dung bài giảng, hiệu quả giờgiảng sẽ tăng lên rõ rệt

Nguyên tắc chung khi khai thác và sử dụng phương tiện dạy học đó là:Đảm bảo phục vụ thiết thực cho bài giảng; Sử dụng phù hợp với đặc điểm tâmsinh lý của HS; Sử dụng đúng lúc, đúng cách, đủ cường độ; Đảm bảo các quytắc điều khiển và vận hành; Sử dụng phải an toàn

+ Năng lực trình diễn kỹ năng (thao tác mẫu) bao gồm:

Bước 1: Chuẩn bị hành động cần làm mẫu

Bước 2: Biểu diễn hành động (hay động tác) mẫu

Bước 3: Đánh giá kết quả biểu diễn

+ Năng lực tổ chức học tập theo nhóm:

Năng lực chuẩn bị: Đòi hỏi GV phải có có khả năng chuẩn bị nội dung,

về phương pháp dạy học, chuẩn bị tài liệu, phương tiện, thiết bị luyện tập, vị tríluyện tập v.v, … để đảm bảo cho hoạt động nhóm được thực hiện có hiệu quả;

Năng lực tổ chức, quản lý: Đòi hỏi GV phải biết thủ thuật chia nhómtheo yêu cầu của bài học và mục đích dạy học của mình Theo dõi hoạt độngcủa các nhóm (ghi biên bản, ghi chép, theo dõi,…), gợi ý kịp thời các vướngmắc của các nhóm,…

+ Năng lực giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ: là năng lực biểu đạt rõ ràng,mạch lạc ý nghĩ và tình cảm của mình bằng lời nói cũng như nét mặt, cử chỉ,điệu bộ Năng lực này đòi hỏi GV phải chú ý đến cả nội dung và hình thức biểuđạt, cụ thể:

Về nội dung: Ngôn ngữ phải chứa đựng mật độ thông tin lớn, diễn tả,trìnhbày phải chính xác, cô đọng, súc tích Lời nói phải phản ánh được tính kếtục, đảm bảo thông tin logic

Về hình thức: Ngôn ngữ giản dị, sinh động, giàu hình ảnh, có ngữ điệu,sáng sủa, biểu cảm với cách phát âm mạch lạc trong đó không có những saiphạm về tu từ học, về ngữ pháp, về ngữ âm Hình thức trình bày sao cho dễhiểu, có chiều sâu về tư tưởng, có sức lay động tâm hồn người học

+ Năng lực xử lý tình huống sư phạm

Trong thực tế dạy học có rất nhiều loại tình huống sư phạm xảy ra như:Các tình huống về kiến thức, kỹ năng

Các tình huống về tư thế, tác phong, trang phục của GV như GV;

Các tình huống về cách ứng xử của HS

Hoạt động dạy học và giáo dục luôn diễn ra hết sức phức tạp, đa dạng, vìvậy đòi hỏi người GV phải có năng lực kiểm soát, quản lý, dự kiến và giải quyếttốt các tình huống sư phạm nảy sinh, đáp ứng được yêu cầu của dạy học và giữđược uy tín cho GV

[3] Năng lực kiểm tra, đánh giá dạy học tại thao trường

Năng lực này đòi hỏi việc kiểm tra, đánh giá phải đảm bảo tính kháchquan, công bằng và chuẩn xác Làm được như thế thì uy tín của người GV sẽđược tăng lên, tạo ra được niềm tin của người học

Ngoài việc đánh giá kết quả học tập của HS người GV phải biết tự đánhgiá những thành công, hạn chế của từng bài giảng để có biện pháp khắc phục

Để đánh giá kết quả học tập của người học được khách quan, công bằng vàchuẩn xác, đòi hỏi GV phải có năng lực biên soạn công cụ đánh giá, năng lực sửdụng các công cụ đánh giá, năng lực phân tích các minh chứng đánh giá, vậndụng thành thạo và linh hoạt các phương pháp và kỹ thuật kiểm tra, đánh giátheo tiếp cận NLTH

[4] Năng lực quản lý dạy học

Thể hiện ở việc người GV phải biết thu thập thông tin để lập các kếhoạch, lịch trình, thời gian biểu cho cho hoạt động dạy học (lập kế hoạch); biếthuy động, phân phối, tổ chức các nguồn lực, quản lý lớp học để thực hiện tốtcác hoạt động dạy học (tổ chức thực hiện); hướng dẫn, điều hành công việc họctập trong lớp, nhóm, đảm bảo tiến trình và thời gian dạy học để việc dạy họcđạt mục tiêu dạy học đã đề ra (chỉ đạo, điều khiển) Mặt khác, phải biết tự kiểmtra, đánh giá rút kinh nghiệm cho việc dạy học của mình

1.2.5 Bồi dưỡng năng lực dạy học

Bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên là hoạt động nhằm bổ sung,cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho đội ngũ giảng viên trong các cơ sởgiáo dục khi mà những kiến thức, kỹ năng được đào tạo trước đây tại nhàtrường Sư phạm đã lạc hậu hoặc không còn phù hợp để thực hiện có hiệu quảhoạt động dạy học đang đảm nhiệm, đáp ứng nhiệm vụ giáo dục trước nhữngyêu cầu đổi mới thường xuyên được đặt ra

Xét về phương diện giáo dục học, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảngviên cũng là một quá trình dạy học Hiểu theo cách tiếp cận hệ thống, quá trình

bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên gồm 6 thành tố cơ bản: Mục tiêu, nộidung, phương pháp, hình thức, nguồn lực thực hiện và đánh giá kết quả bồidưỡng Mỗi thành tố là một mắt xích quan trọng trong quá trình bồi dưỡng, liênquan chặt chẽ với nhau, tác động lên nhau, hỗ trợ nhau trong sự vận hànhchung của hệ thống.

Đối với quá trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên, nếu như cácthành tố mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, nguồn lực thực hiện vàđánh giá kết quả bồi dưỡng là những thành tố bên trong của quá trình bồidưỡng, thì các thành tố thuộc về môi trường bồi dưỡng là các thành tố bênngoài Các thành tố bên ngoài gồm các yếu tố về kinh tế - xã hội, khoa học -công nghệ, cơ chế chính sách về bồi dưỡng và văn hóa bồi dưỡng

Bồi dưỡng năng lực dạy học là hoạt động của cơ quan quản lí giáo dục hoặc các cơ s giáo dục nhằm bổ sung, nâng cao NLD cho GV một cách thường uyên để giúp họ cập nhật, trang bị thêm hoặc trang bị mới tri thức chuyên môn nghiệp vụ, kĩ năng, kĩ ảo nghề nghiệp để đáp ứng nhiệm vụ dạy học.

1.2.6 Kiến thức quốc phòng và an ninh

Quốc phòng là hoạt động tổ chức và thực hiện các biện pháp phòng vệ củamột quốc gia, nhằm bảo vệ, ngăn chặn mọi nguy cơ xâm lược từ bên ngoài vào

Cơ quan tối cao của nhà nước chuyên đặc trách các vấn đề quốc phòng là

Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng là chức vụ nắm giữ vai trò caonhất Quốc phòng là hoạt động đảm bảo an toàn và tồn vong của một quốc giadân tộc Quốc phòng được phản ánh như hoạt động chính đáng và hợp pháp củamột quốc gia Quốc phòng chính là công cuộc sử dụng sức mạng của toàn dântộc để xây dựng, giữ nước Lực lượng vũ trang của cả nước đều được xây dựngdưa trên cơ sở nòng cốt là sức mạnh cũng với phương châm do dân, vì dân vàcủa dân Cùng với đó là sức mạnh quốc phòng của đất nước ta đều được xâydựng trên nguồn vật lực, nhân lực cùng với sự tự chủ tự cường và tinh thầntoàn diện của toàn dân Khi quốc phòng của một quốc gia vững mạnh thì cũng

là lúc giữ vững được sự ổn định đất nước, hòa bình và không bị đánh bại bởinhững kẻ xấu có ý đồ xâm lược, phản động.

Còn An ninh, là từ được sử dụng để nói lên trạng thái bình yên, sự ổn địnhcũng như vững chắc của chế độ chính trị của một quốc gia Sâu xa hơn thì nó là

sự nghiệp của toàn dân, do dân thực hiện An ninh Tổ quốc được bảo vệ dưới

sự kết hợp giữa nhân dân cùng với nghiệp vụ của lực lượng an ninh nhân dânchuyên trách, đập tan được những âm mưu cũng như hành động không lànhmạnh như phản động, xâm phạm, phạm pháp… gây mất trật tự an ninh xã hội

An ninh nhân dân của một quốc gia có nhiệm vụ đấu tranh và khôngngừng củng cố sức mạnh cho sự phát triển cho đất nước, từ sự đoàn kết, tinhdần dân tộc và vật chất được xây dựng dựa trên nền an ninh vững chắc

Giáo dục quốc phòng và an ninh là quá trình giáo dục, bồi dưỡng cho côngdân những phẩm chất và năng lực cần thiết về quốc phòng và an ninh theo vaitrò xã hội đảm nhiệm nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc xâydựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Như vậy: Kiến thức Quốc phòng và an ninh bao gồm hệ thống quan điểm

của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng và an ninh; truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc ta và kỹ năng quân sự.

1.2.7 Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học kiến thức quốc phòng

an ninh cho giảng viên

Từ khái niệm quản lý và bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên cóthể thấy rằng:

Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên là sự tác động của nhà quản lí giáo dục vận dụng các kiến thức về khoa học quản lý và đặc điểm của môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh để thực hiện quá trình quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giảng viên Giáo dục quốc phòng và an ninh, tác động lên các thành tố và mối quan hệ khăng khít giữa chúng nhằm nâng cao năng lực dạy học cho đội ngũ giảng viên.

Đó là quá trình vận dụng khéo léo nội dung, phương pháp quản lí thể hiện

ở kĩ năng quản lí của người quản lí để tiến hành thực hiện các chức năng quản

lý theo một quá trình nhất định, tác động lên giảng viên, làm thay đổi kiến thức,

kỹ năng, thái độ và nâng cao năng lực dạy học cho giảng viên Giáo dục quốcphòng và an ninh Trong bồi dưỡng giảng viên, các nhu cầu, nguyện vọng, đặcđiểm cá nhân của giảng viên được coi trọng nhằm giúp họ hoàn thiện năng lựccủa bản thân một cách tốt nhất để đáp ứng yêu cầu giáo dục quốc phòng và anninh ngày càng cao

1.3 Trung tâm giáo dục quốc phòng an ninh và chương trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.3.1 Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.3.1.1 Vị trí, chức năng của trung tâm

Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh là đơn vị sự nghiệp công lập,

có tư cách pháp nhân và tài khoản, con dấu riêng; có chức năng giáo dục quốcphòng và an ninh, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đốitượng theo quy định của pháp luật

1.3.1.2 Nguyên tắc hoạt động của Trung tâm Giáo dục quốc phòng an ninh

Chấp hành đúng chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng

và Nhà nước; đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và sự quản lý, điềuhành của giám đốc hoặc hiệu trưởng nhà trường Kết hợp chặt chẽ giữa giáodục quốc phòng và an ninh với giáo dục chính trị tư tưởng, phổ biến, giáo dụcpháp luật và xây dựng trung tâm vững mạnh toàn diện Giáo dục toàn diện, cótrọng tâm, trọng điểm, hình thức phù hợp với từng đối tượng; kết hợp giữa lýluận với thực tiễn, giữa lý thuyết và thực hành

1.3.1.3 Điều kiện thành lập Trung tâm Giáo dục quốc phòng an ninh

Trung tâm Giáo dục quốc phòng an ninh được hiểu là cơ sở, nơi hay địađiểm tổ chức giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng an ninh và kỹ năng

quân sự cần thiết cho các đối tượng được triệu tập về đây Theo đó, Trung tâmGDQPAN bao gồm các Trung tâm Giáo dục quốc phòng an ninh thuộc nhàtrường quân đội và các Trung tâm Giáo dục quốc phòng an ninh thuộc cơ sởgiáo dục đại học Việc quy hoạch xây dựng hệ thống Trung tâm Giáo dục quốcphòng an ninh phải phù hợp với quy hoạch hệ thống nhà trường quân đội, mạnglưới cơ sở giáo dục đại học, đồng thời phải đủ điều kiện tiêu chuẩn đáp ứngđược yêu cầu và nhu cầu GDQPAN cho các đối tượng.

Việc phê duyệt quy hoạch hệ thống trung tâm và quy định điều kiệnthành lập trung tâm GDQPAN do Thủ tướng Chính phủ quyết định Nhữngquy định này nhằm đảm bảo cho việc xây dựng các trung tâm GDQPAN không

bị tràn lan, tránh lãng phí, phải phù hợp với quy hoạch hệ thống nhà trườngquân đội, mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và đáp ứng yêu cầu GDQPAN chocác đối tượng

Nhà trường quân đội, cơ sở giáo dục đại học có đủ các điều kiện sau đâyđược thành lập trung tâm: Phù hợp với hệ thống nhà trường quân đội, trườngcao đẳng nghề, cơ sở giáo dục đại học; Đối với các tỉnh biên giới, miền núi,vùng sâu, vùng xa hằng năm, có từ 2.000 sinh viên trở lên, khu vực khác có từ5.000 sinh viên trở lên vào học; Có đất đai, cơ sở hạ tầng, giảng đường và cơ sởvật chất bảo đảm cho nhiệm vụ học tập, rèn luyện, sinh hoạt tập trung theo môitrường quân sự; có thao trường, bãi tập, trường bắn hoặc có điều kiện liên kếtthực hiện môn học giáo dục quốc phòng và an ninh theo quy định; Đội ngũgiảng viên cơ hữu đủ về số lượng, đạt trình độ chuẩn theo quy định của phápluật và đội ngũ cán bộ quản lý để thực hiện nhiệm vụ

1.3.1.4 Tổ chức hoạt động của Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh thuộc trường cao đ ng, cơ s giáo dục đại học

Trung tâm thuộc đại học quốc gia gồm giám đốc và các phó giám đốc;giám đốc trung tâm do phó giám đốc đại học quốc gia kiêm nhiệm; phó giámđốc trung tâm do giám đốc đại học quốc gia quyết định; phó giám đốc đào tạotrung tâm do sĩ quan quân đội biệt phái đảm nhiệm

Trung tâm thuộc đại học vùng, trường đại học, trường cao đẳng gồm giámđốc và các phó giám đốc; giám đốc trung tâm do giám đốc đại học vùng hoặchiệu trưởng trường đại học, trường cao đẳng kiêm nhiệm; phó giám đốc trungtâm do giám đốc đại học vùng hoặc hiệu trưởng trường đại học, trường caođẳng quyết định; phó giám đốc đào tạo trung tâm do sĩ quan quân đội biệt pháiđảm nhiệm.

Trung tâm có quy mô từ 15.000 sinh viên/năm trở lên: Tổ chức Hội đồngKhoa học và Đào tạo; Hội đồng Thi đua, Khen thưởng; các phòng (ban): Đàotạo quản lý sinh viên, đối tượng bồi dưỡng; Hành chính, Tổ chức; Hậu cần, Tàichính, Kỹ thuật; Thanh tra, Pháp chế và các khoa chính trị, quân sự

Trung tâm có quy mô dưới 15.000 sinh viên/năm: Tổ chức Hội đồng Khoahọc và Đào tạo; Hội đồng Thi đua, Khen thưởng; các phòng (ban) Đào tạo;quản lý sinh viên, đối tượng bồi dưỡng; Hành chính, Tổ chức; Hậu cần, Tàichính, Kỹ thuật và các khoa chính trị, quân sự Tổ chức đơn vị, cán bộ quản lýsinh viên, đối tượng Bồi dưỡng kiến thức quốc phòng an ninh: Đại đội khôngquá 120 người, tổ chức thành các trung đội; Trung đội không quá 40 người, tổchức thành các tiểu đội; Tiểu đội không quá 12 người; Đại đội trưởng là cán bộ,giảng viên trong biên chế của trung tâm kiêm nhiệm; phó đại đội trưởng, trungđội trưởng, tiểu đội trưởng do giám đốc trung tâm quyết định

1.3.2 Chương trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.3.2.1 Mục tiêu chương trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh

Trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản của Chủ nghĩa Mac Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc; nhậnthức đúng về nguồn gốc, bản chất chiến tranh, các quan điểm của Đảng về xâydựng nền quốc phòng toàn dân, lực lượng vũ trang nhân dân để tiến hành chiếntranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN Giúp sinh viên bước đầu tìmhiểu nghệ thuật đánh giặc của ông cha ta và nghệ thuật quân sự Việt Nam từkhi có Đảng

-Giúp sinh viên nhận thức được âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địchđối với cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, trên cơ sở đó đấu tranh,phòng chống chiến lược “Diễn biến hoà bình”,“bạo loạn lật đổ” của các thế lựcthù địch; đấu tranh phòng chống địch lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo chốngphá cách mạng Việt Nam để giữ gìn an ninh chính trị và bảo vệ toàn vẹn lãnhthổ Việt Nam XHCN.

Trang bị cho sinh viên kiến thức về chiến tranh công nghệ cao; kiến thức

về xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, phong tràotoàn dân đấu tranh phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội, bảo vệ an ninh quốcgia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ biêngiới, biển đảo Việt Nam

Trang bị cho sinh viên kiến thức chung về quân sự phổ thông, những kỹnăng quân sự cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng, củng cố lực lượng vũtrang nhân dân, sẵn sàng tham gia lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên vàthực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc

Hiểu biết và sử dụng một số loại phương tiện, vũ khí thông thường; cókiến thức về chiến thuật bộ binh, biết cách phòng tránh, vũ khí huỷ diệt lớn vàthành thạo kỹ thuật băng bó chuyển thương

1.3.2.2 Nội dung chương trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh

Môn học Giáo dục quốc phòng an ninh trình độ Đại học, cao đẳng banhành kèm theo Quyết định số 81/2007/QĐ - GDĐT ngày 24/12/2007 của Bộtrưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Chương trình được xây dựng trên cơ sở pháttriển trình độ các cấp học dưới, bảo đảm liên thông, logic mỗi học phần lànhững khối kiến thức tương đối độc lập, tiện cho sinh viên tích luỹ trong quátrình học tập Kết cấu chương trình gồm ba phần chính:

Phần 1: Mục tiêu, thời gian, thời điểm thực hiện

Phần 2: Tóm tắt nội dung các học phần và chương trình

Học phần I: Đường lối quân sự của Đảng, 45 tiết