Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt nam không những luônluôn trung thành tuyệt đối với những nguyên lý cơ bản của học thuyết Mác -Lênin một cách nghiêm túc, mà còn biết xuất phát
Trang 1BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN, TÍNH TIÊN PHONG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM GIỮ VỮNG VÀ TĂNG CƯỜNG BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG GIAI ĐOẠN CÁCH
MẠNG HIỆN NAY.
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt nam không những luônluôn trung thành tuyệt đối với những nguyên lý cơ bản của học thuyết Mác -Lênin một cách nghiêm túc, mà còn biết xuất phát từ thực tiễn sinh động của
xã hội Việt Nam, của cách mạng Việt Nam trong những điều kiện và hoàncảnh cụ thể đã vận dụng sáng tạo những nguyên lý đó để xây dựng Đảngvững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, bảo đảm cho Đảng có đủ sứclãnh đạo nhân dân cả nước đoàn kết chiến đấu, vượt qua muôn vàng thửthách, đưa sự nghiệp cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợikhác
Thực tiễn xây dựng một Đảng mácxít- Lêninnít chân chính, trong nhữngđiều kiện và hoàn cảnh của nước ta Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã từngbước rút ra những vấn đề cơ bản về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng lãnhđạo chính quyền tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa Mặc dù trong các vấn
đề đó, có những vấn đề còn ở dưới dạng tổng kết kinh nghiệm và có những vấn
đề đã được đúc kết nâng lên thành lý luận, nhưng nói chung đều là những vấn
đề có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn lớn đối với công tác xây dựng Đảng,góp phần phát triển và làm phong phú học thuyết học Mác- Lênin , trong đó cómột luận điểm quan trọng về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng lãnh đạochính quyền, tổ chức chính quyền, làm cho mọi hoạt động của chính quyền thểhiện và thực hiện tư tưởng, đường lối của Đảng đó, phù hợp với lập trường vàphục vụ cho lợi ích của giai cấp, tầng lớp mà Đảng đó đại diện
Việc xác định bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng là mộtvấn đề rất mấu chốt và hệ trọng, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Nó chi phối nội
Trang 2dung nguyên tắc hoạt động của Đảng, đồng thời quyết định phương hướng, biệnpháp xây dựng Đảng Đây là một trong những vấn đề cơ bản, then chốt, thể hiệnmột cách khái quát nhất về bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong củaĐảng Cộng sản Việt Nam, là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức quantrọng Sự khẳng định đó vừa nói rõ được bản chất giai cấp công nhân - bản chấtcách mạng và khoa học của Đảng; khẳng định lập trường của Đảng là lập trườngcủa giai cấp công nhân, là lập trường của chủ nghĩa Mác- Lênin , lập trường của
tư tưởng Hồ Chí Minh Vừa nêu lên ý nghĩa đại biểu cho lợi ích của giai cấpcông nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam Bản chất giai cấpcông nhân là vấn đề cơ bản, bao trùm, có tính nguyên tắc đối với tất cả các đảngcộng sản Mácxít - Lêninnít chân chính Nó càng đặc biệt quan trọng hơn đối vớiĐảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng ra đời và trưởng thành ở một nước thuộcđịa nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp chưa phát triển, giai cấpcông nhân còn nhỏ bé “Một Đảng mà số đông đảng viên xuất thân từ nông dân,tiểu tư sản và giác ngộ cách mạng bắt nguồn từ chủ nghĩa yêu nước”1
Sự khẳng định bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng được xác định trên những cơ sở lý luận và thực tiễn sau:
- Trước hết, xuất phát từ lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề giai
cấp và đấu tranh giai cấp, từ yêu cầu thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân
Chủ nghĩa Mác- Lênin chỉ ra rằng, trong xã hội có giai cấp, các giai cấp
có lợi ích khác nhau, dẫn đến mâu thuẫn về lợi ích Đó là nguồn góc cơ bảncủa mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp Đấu tranh giai cấp thoạt đầu làđấu tranh vì quyền lợi kinh tế Cuộc đấu tranh đó phát triển đến một trình độnhất định thì chuyển hoá thành đấu tranh chính trị Khi cuộc đấu tranh giaicấp phát triển đến một trình độ nào đó thì chính Đảng của giai cấp ra đời.Chính Đảng ra đời là một tất yếu lịch sử, là sản phẩm tự nhiên của cuộc đấutranh giai cấp đạt đến một trình độ đòi hỏi phải có sự lãnh đạo thống nhất mọi
1 Báo cáo tổng kết xay dựng Đảng tại Đại hội lần thứ IV, Nxb Sự thật, H N à N ội 1977, tr 27.
Trang 3hoạt động của giai cấp, nhằm hướng các nỗ lực chung vào mục tiêu chống lạigiai cấp đối lập và nhà nước thống trị của giai cấp đó.
Mặt khác, vai trò lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân được quyếtđịnh trước hết là do địa vị của giai cấp đó trong nền sản xuất xã hội, chứkhông phải chỉ gì số lượng của giai cấp đó, hoặc chỉ gì nó là giai cấp bị bóclột nhiều nhất trong xã hội tư bản Là giai cấp tiêu biểu cho lực lượng sản xuấttiến bộ nhất, là giai cấp được rèn luyện trong nền sản xuất công nghiệp, là sảnphẩm của chính bản thân nền đại công nghiệp, là giai cấp bị tước đoạt hết tưliệu sản xuất, buộc phải đi làm thuê cho nhà tư sản Giai cấp công nhân là giaicấp tiêu biểu nhất, có tinh thần triệt để cách mạng nhất, có khả năng hànhđộng cách mạng kiên quyết nhất, có tính tổ chức và kỷ luật cao nhất, là giaicấp duy nhất đóng vai trò lãnh đạo cách mạng Tuy nhiên, giai cấp công nhânmuốn thực hiện được vai trò lịch sử thế giới thì điều kiện tiên quyết là giaicấp công nhân phải tổ chức ra chính Đảng độc lập của mình Vì chỉ khi nàogiai cấp vô sản tổ chức được chính Đảng chính trị độc lập của mình thì khi đócuộc đấu tranh của giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh tự phát, lẻ tẻ,rời rạc sang đấu tranh tự giác, có tổ chức, có lãnh đạo, và cũng chỉ khi đó thìgiai cấp vô sản mới chuyển từ giai cấp “Tự mình” thành giai cấp “Vì mình” Như vậy, Đảng được hình thành và phát triển xuất phát từ vai trò sứmệnh lịch sử và địa vị của giai cấp công nhân, chính vai trò sứ mệnh đó quyếtđịnh bản chất giai cấp của Đảng và đường lối xây dựng Đảng Do đó, Đảngphải mang bản chất của giai cấp công nhân chứ không phải bản chất của giaicấp nào khác Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân chứkhông phải là toàn bộ giai cấp, Đảng gồm những đại biểu ưu tú nhất, giác ngộnhất của giai cấp Đảng phải được tổ chức chặt chẽ, kỷ luật tự giác, nghiêmminh, thực sự là đội tiên phong, lãnh tụ chính trị, bộ tham mưu chiến đấu củagiai cấp công nhân Đảng Cộng sản của giai cấp công nhân, mang bản chấtgiai cấp công nhân, do đó phải đứng trên lập trường giai cấp để xem xét, giảiquyết mọi vấn đề Mọi chủ trương đường lối chiến lược, sách lược của Đảng
Trang 4đều phải được xuất phát từ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân laođộng Làm được như thế Đảng mới thực sự có sức mạnh và lôi cuốn lựclượng cách mạng to lớn trong cuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch sử củamình.
- Đảng cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa
học với phong trào công nhân Chủ nghĩa xã hội khoa học là vũ khí tư tưởng,
lý luận của giai cấp công nhân, là biểu hiện tập trung lập trường quan điểmtriệt để cách mạng nhất của giai cấp công nhân Sự kết hợp giữa chủ nghĩa xãhội khoa học với phong trào công nhân, đó là quy luật phổ biến của sự ra đờicủa các chính Đảng vô sản Đó là sự kết hợp giữa học thuyết cách mạng vàkhoa học với một phong trào cách mạng để sản sinh ra chính Đảng cách mạngcủa giai cấp công nhân Điều đó nói lên bản chất cách mạng và khoa học,thuộc tính căn bản nhất của Đảng cộng sản
Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học đều quan niệm Đảng cộngsản ra đời là sự kết hợp của hai yếu tố: chủ nghĩa Mác-Lênin và phong tràocông nhân Luận điểm đó hoàn toàn đúng với các nước phương tây, khi giaicấp công nhân đã bước lên vũ đài chính trị với tư cách là một lực lượng chínhtrị độc lập, được lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin dẫn đường Tuynhiên, ở các nước phương đông, đặc biệt là ở những nước thuộc địa nữa phongkiến như ở Việt nam, bị chủ nghĩa thực dân thống trị, nền kinh tế hết sức lạchậu, què quặt, công nghiệp gần như chưa phát triển, giai cấp công nhân tuy đã
ra đời và sống khá tập trung song còn bé nhỏ Vì vậy phong trào đấu tranh củagiai cấp công nhân chưa đại diên cho toàn bộ phong trào dân tộc Cần phảinhận thức sâu sắc rằng quá trình hình thành và phát triển của Đảng ta diễn ratrong bối cảnh chủ nghĩa Mác- Lênin đã ảnh hưởng sâu rộng và cách mạngtháng Mười Nga đã soi đường cho mọi phong trào cách mạng của thế giới.Trong lòng xã hội Việt nam, một giai cấp công nhân Việt nam đã ra đời, tuycòn non trẻ như đã biểu hiện tính chất triệt để cách mạng của mình và đại diệncho xu thế phát triển của xã hội Việt nam Nhưng ở Việt nam, phong trào yêu
Trang 5nước vẫn là phong trào rộng lớn nhất Phong trào đó có sức lôi cuốn giai cấpnông dân đang chiếm trên 90% dân số và lôi cuốn các tần lớp trí thức yêunước, tư sản dân tộc và những nhân sĩ có tinh thần dân tộc chống đế quốc thựcdân Ở đây phong trào công nhân dù có tiên tiến nhất, nhưng không gắng bóvới phong trào yêu nước, trở thành nồng cốt của phong trào yêu nước thì cũngkhông mở rộng được cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và đưa cuộc đấutranh đó đến thắng lợi Mặc khác, vấn đề dân tộc đòi hỏi phải giải quyết đã trởnên hết sức bức xúc, do đó cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân đã hoà chungvới phong trào yêu nước của các tầng lớp, giai cấp khác trong xã hội.
Từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, chủ nghĩa xã hội,
đó là con đường Hồ Chí Minh đã đi Đó cũng là con đường của hầu hết nhữngngười cộng sản Việt nam đã đi Bằng thực tiễn hoạt động cách mạng hết sứcphong phú, thông qua sự khảo nghiệm bằng chính bản thân mình, Hồ ChíMinh đã dẫn dắt dân tộc ta đi theo con đường mà chính Người đã trải qua.Trong quá trình kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân
và phong trào yêu nước Việt nam, Hồ Chí Minh đã đặt cơ sở cho sự thống nhấtgiữa yếu tố giai cấp và yếu tố dân tộc trong xây dựng và hoạt động của Đảng,đồng thời phát triển và làm phong phú vấn đề dân tộc trong cách mạng vô sản ởViệt nam Hồ Chí Minh đã biết nắm và giương cao ngọn cờ dân tộc, đặt nhiệm
vụ giải phóng dân tộc thành nhiệm vụ chủ yếu chung cho cả phong trào yêunước và phong trào công nhân Chính vì vậy mà ngay từ khi mới ra đời, Đảng
ta đã có ảnh hưởng và uy tín chính trị sâu rộng và nhanh chóng trở thành lãnh
tụ chính trị không những của phong trào công nhân mà còn của cả phong tràoyêu nước Đảng trở thành Đảng của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động
và của cả dân tộc Điều đó cũng đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng, hoạtđộng lãnh đạo của đảng phải luôn gắn chặt vấn đề giai cấp với vấn đề dân tộc,gương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đảng phảikhông ngừng quán triệt và truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, nâng cao trình độgiác ngộ không chỉ cho giai cấp công nhân mà cho cả các tầng lớp nhân dân lao
Trang 6động, cho toàn dân tộc Có như vậy, chủ nghĩa Mác-Lênin và bản thân Đảngmới ăn sâu bám rễ vững chắc trên mảnh đất hiện thực Việt nam.
Đảng cộng sản Việt nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước trong điều kiệnphong trào yêu nước rất rộng lớn Do đó, tất yếu thành phầm xã hội của độingũ đảng viên cũng không giống các Đảng cộng sản ở các nước tư bản pháttriển mà phần đông đảng viên của ta xuất thân từ nông dân, tiểu tư sản.Sớm thấy rõ được tình hình đó nên Hồ Chí Minh đòi hỏi Đảng một mặtphải chú trọng phát triển Đảng từ giai cấp công nhân, nhất là công nhân đạicông nghiệp, mặt khác Đảng phải ra sức giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện bảnchất giai cấp công nhân, tính tiên phong cho đội ngũ cán bộ, đảng viênthường xuyên giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân chotoàn Đảng
Mác-Như vậy, Hồ Chí Minh đã phát triển học thuyết Mác-Lênin về sự ra đờicủa đảng cộng sản vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt nam, dẫn đến sự rađời của đảng cộng sản Việt nam Phong yêu nước là nhân tố quan trọng quyếtđịnh nét độc đáo của Đảng cộng sản Việt nam Đặc điểm này giúp cho Đảngcộng sản Việt nam vừa vững vàng trên nguyên tắc, vừa mềm dẻo trong sáchlược để lãnh đạo cách mạng Việt nam cũng như trong xây dựng Đảng, chophép Đảng ta giải quyết tốt mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, dân tộc vàquốc tế
Phong trào yêu nước- một thành tố tạo thành Đảng cộng sản Việt namcòn thể hiện sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn của cách mạng Việtnam Điều đó có ý nghĩa cực kỳ quan trọng giúp cho Đảng đề ra các chủtrương, chính sách trong các thời kỳ, giúp Đảng giải quyết tốt mối quan hệgiữa chiến lược và chỉ đạo chiến lược, giữa mục tiêu lâu dài với mục tiêutrước mắt, tránh được những sai lầm biệt phái, “tả” khuynh, bảo đảm choĐảng không chỉ là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân mà của cả dân tộcViệt nam, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác xây dựng đảng
Trang 7phải thường xuyên giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân củaĐảng.
Giai cấp công nhân Việt nam là giai cấp tiên tiến nhất, đại diện chophương thức sản xuất tiến bộ nhất, tiêu biểu cho xu thế phát triển của thờiđại và cũng là giai cấp tiêu biểu cho truyền thống tốt đẹp của dân tộc Giaicấp công nhân Việt Nam ra đời ở một đất nước có truyền thống yêu nước, sovới giai cấp nông dân thì giai cấp công nhân Việt Nam nhỏ bé về số lượng,
là giai cấp bị bóc lột nặng nề nhất, ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, chịuảnh hưởng của cách mạng Tháng Mười, sớm có Đảng lãnh đạo Là giai cấp
ra đời gắn liền với lợi ích dân tộc, có quan hệ máu thịt với giai cấp nôngdân Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam là lãnh đạo toàn thểnhân dân lao động tiến hành đấu tranh cách mạng, đánh đổ đế quốc, phongkiến, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốcViệt nam xã hội chủ nghĩa Chính vì vậy trong công tác xây dựng Đảng phảigiữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong củaĐảng
- Từ thực tiễn lịch sử ra đời của các Đảng Cộng sản và phong trào công
nhân trên thế giới chúng ta thấy rằng: Sau cách mạng tháng Mười Nga năm
1917 thắng lợi, hàng loạt các Đảng Cộng sản trên thế giới được thành lập,một số Đảng cộng sản giữ vai trò lãnh đạo đất nước Nhưng hiện nay, cácĐảng cộng sản và phong trào công nhân thế giới đang đứng trước một tháchthức lớn đó là sự sụp đổ của hệ thống chủ nghĩa xã hội, sự tan rã của cácĐảng cộng sản ở Liên Xô và Đông Âu Một trong những nguyên nhân dẫnđến thảm kịch trên là các Đảng cộng sản không giữ vững và tăng cư ờng bảnchất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng, do đó năng lực, hiệu quảlãnh đạo bị giảm sút, thậm chí Đảng mất vai trò lãnh đạo đối với toàn xã hội
- Đảng cộng sản Việt nam, ngay từ khi thành lập đã được Nguyễn Ái
Quốc khẳng định là một Đảng kiểu mới, Đảng của giai cấp công nhân và nhândân Việt Nam, mang bản chất giai cấp công nhân Trong chính cương vắn tắt,
Trang 8Sách lược vắn tắt tại Hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt nam (3/2/1930)Nguyễn Ái Quốc đã cho rằng: “Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp"1.Trong suốt chặn đường lãnh đạo cách mạng Việt Nam, dẫu phải trải qua nhiềugian nan thử thách, nhiều lần Đảng mang những tên gọi khác nhau ( Đảngcộng sản Việt nam từ 3/2/1930 đến 10/1930; Đảng cộng sản Đông Dương từ10/1930 đến 2/1951; Đảng Lao Động Việt Nam từ 2/ 1951 đến 12/1976; và từ
1976 đến nay là Đảng cộng sản Việt nam) Đảng vẫn mang trong mình bảnchất giai cấp công nhân cả về mặt nhận thức cũng như trong hành động Tại đại hội lần thứ nhất điều lệ Đảng xác định " Đảng Cộng sản ĐôngDương là đội tiền phong duy nhất của vô sản giai cấp", đến Đại hội II đượctrình bày đầy đủ và hệ thống hơn Từ Đại hội lần thứ IV đến Đại hội lần thứ
VI bản chất giai cấp của Đảng được xác định" Đảng Cộng sản Việt Nam làcủa giai cấp công nhân Việt Nam, là đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu
có tổ chức và là tổ chức cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểutrung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dântộc Đồng thời Đảng làm tròn nghĩa vụ của mình đối với phong trào cộng sản
và công nhân quốc tế" Đại hội VII, VIII, IX tiếp tục khẳng định "Đảng là độitiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành cho lợi íchcủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc"
Nội dung yêu cầu bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng.
Tại Đại hội lần thứ X Đảng ta xác định "Đảng Cộng sản Việt Nam làđội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong củanhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi íchcủa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc"2 Đó là diễn đạtmới về Đảng, phản ánh đúng bản chất cách mạng của Đảng cộng sản Việtnam cả về phương diện lý luận và chính trị - thực tiễn Như vậy, bản chấtgiai cấp của Đảng ngày càng được hiểu sâu sắc hơn, nhuần nhuyễn hơn,Đảng Cộng sản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam
1 Hồ Chí Minh, To n t à N ập, t 3, Nxb CTQG, H 1995, tr3.
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006 tr 130
Trang 9đồng thời mang tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc Chính điều đó đòihỏi Đảng ta phải luôn luôn trung thành với giai cấp công nhân, nâng caolập trường, tư tưởng của giai cấp công nhân, đồng thời phải học tập, kếthừa, phát huy truyền thống dân tộc, tăng cường đoàn kết, tập hợp nhândân, phấn đấu vì lợi ích của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam.
Đó là vấn đề cơ bản then chốt nhất, thể hiện khái quát nhất bản chất giaicấp công nhân, tính tiên phong của Đảng trên hai mối quan hệ cơ bản làĐảng với giai cấp công nhân và Đảng với nhân dân lao động và dân tộcViệt Nam
Bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản được thể hiện ở mụctiêu, lý tư tưởng, ở Cương lĩnh, đường lối; nền tảng tư tưởng; các nguyêntắc tổ chức sinh hoạt Đảng; ở phẩm chất năng lực của đội ngũ cán bộ,đảng viên; ở mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân; ở sự kết hợpgiải quyết giữa vấn đề dân tộc và vấn đề Quốc tế
Mục tiêu, lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội, xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh,
xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đồng thời suốt quá trình lãnh đạo đấtnước Đảng ta luôn luôn phấn đấu vì mục tiêu lý tưởng đó Chính vì vậyĐảng ta, được cả dân tộc tin yêu, thừa nhận là người lãnh đạo đất nước Đó
là niềm vinh dự, nguồn sức sống mạnh liệt của Đảng
Nền tảng tư tưởng của Đảng là của giai cấp công nhân Đó là chủ nghĩaMác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là luận điểm quan trọng nhất, quyếtđịnh bản chất giai cấp công nhân của Đảng cộng sản, trong báo cáo chính trị Đạihội Đảng lần thứ IX khẳng định: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đấtnước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh”1 Đồng thời, báo cáo cũng chỉ rõ: “khẳng địnhlấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kimchỉ nam cho hành động của Đảng là sự tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng và
1 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr 84
Trang 10là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng ta”.2
Chủ nghĩa Mác - Lênin là học thuyết cách mạng nhất, hoàn chỉnh nhất, là tinhhoa của trí tuệ loài người, là sản phẩm có tính quy luật của sự phát triển những t-
ư tưởng tiên tiến của nhân loại, nó chỉ ra quy luật vận động khách quan của tựnhiên, xã hội, tư duy, chỉ ra quy luật phát triển tất yếu của xã hội loài người làtiến lên chủ nghĩa cộng sản Chủ nghĩa Mác - Lênin là thế giới quan, phươngpháp luận, là vũ khí tư tưởng của giai cấp công nhân và Đảng cộng sản Chủ tịch
Hồ Chí Minh khẳng định: "bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủnghĩa chắc chắn nhất, chân chính nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin"
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng vàphát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kếthừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoavăn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp,giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợpsức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khốiđại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thực
sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũtrang nhân dân… về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viênvừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân…Khi nói về bản chất giai cấp công nhân của Đảng là xét về hệ tư tưởngcủa Đảng Đảng Cộng sản chỉ có thể mang hệ tư tưởng của giai cấp côngnhân, tức là chủ nghĩa Mác - Lênin mà không mang hệ tư tưởng của giai cấpnào khác Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tưtưởng của Đảng ta, là hệ tư tưởng của giai cấp công nhân nước ta và ngàycàng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần tư tưởng của dân tộc Nhưvậy, trong hệ tư tưởng của giai cấp công nhân nước ta có sự kết hợp của chủ
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr 83 - 84.
Trang 11nghĩa Mác - Lênin với những giá trị truyền thống của dân tộc ta, nó không thểđối lập giá trị tư tưởng của giai cấp công nhân với giá trị tư tưởng của dân tộc.
Về nguyên tắc hoạt động: Đảng phải xây dựng và hoạt động theonguyên tắc phù hợp với đặc điểm và tổ chức của giai cấp công nhân, đó làtập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tự phê bình và phêbình Trong đó, nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bảncủa Đảng Nguyên tắc này chi phối, xuyên suốt quá trình xây dựng, tổ chức,sinh hoạt và hoạt động lãnh đạo của Đảng Sức mạnh của Đảng được quyếtđịnh bởi việc quán triệt và thực hiện đầy đủ nguyên tắc này Tập trung dânchủ quy định hình thức, cơ cấu tổ chức của Đảng, quy định nguyên tắc giảiquyết quan hệ nội bộ Đảng Tập trung dân chủ phát huy được tính chủ độngtích cực sáng tạo, ý thức trách nhiệm cao của mọi cán bộ đảng viên và tổchức đảng, đồng thời tập trung được trí tuệ và sức mạnh của toàn Đảng Tậptrung dân chủ còn là cơ sở để xây dựng và củng cố Đảng, xây dựng sự đoànkết thống nhất, là cơ sở để xây dựng và giữ vững kỷ luật Đảng, là tiêu chuẩn
để phân biệt Đảng mác xít chân chính hay cơ hội về mặt tổ chức
Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, là nguyên tắc lãnh đạocao nhất của Đảng, nó là sự biểu hiện cụ thể của nguyên tắc tập trung dân chủtrong phương pháp, tác phong lãnh đạo của Đảng Thực hiện tốt nguyên tắcnày sẽ phát huy được quyền làm chủ, tính năng động sáng tạo và trí tuệ tậpthể, trách nhiệm của mỗi cá nhân trong quá trình đề ra đường lối, chủ trương,biện pháp, bảo đảm cho mọi chủ trương, đường lối được quyết định đúng đắn,chính xác và tổ chức thực hiện triệt để Hạn chế đến mực thấp nhất những sailầm trong lãnh đạo, hoạt động của Đảng, đồng thời phải thực hiện tốt tự phêbình và phê bình, đó là quy luật phát triển của Đảng, là thước đo trình độ dânchủ trong sinh hoạt Đảng, là trách nhiệm của Đảng đối với nhân dân Vì vậy,
để tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng thìĐảng phải được xây dựng và tổ chức hoạt động theo nguyên tắc này
Trang 12Lợi ích của Đảng trước hết là đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân.Lợi ích của giai cấp lại luôn thống nhất với lợi ích của các tầng lớp nhân dân laođộng và toàn dân tộc Vì vậy, Đảng không chỉ là lãnh tụ chính trị và đại biểu cholợi ích của giai cấp công nhân mà Đảng còn là lãnh tụ chính trị và đại biểu cholợi ích của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam Đảng là lực lượnglãnh đạo duy nhất đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Trong điều kiện Đảngcầm quyền, Đảng trở thành lực lượng lãnh đạo toàn xã hội Cho nên, Đảng đạibiểu cho lợi ích và chăm lo lợi ích của toàn dân tộc, chịu trách nhiệm về vậnmệnh của toàn dân tộc Khi nói về lợi ích của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãchỉ rõ: “ngoài lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, Đảng takhông có lợi ích nào khác”1 Đại hội Đảng lần thứ VI xác định: “Đảng ta không
có mục đích nào khác là đấu tranh vì hạnh phúc của nhân dân”2và “Mọi chủtrương, chính sách của Đảng phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và khả năngcủa nhân dân lao động, khơi dậy được sự đồng tình, ủng hộ của quần chúng.Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng đi ngược lại lợi ích của nhân dân là làmsuy yếu sức mạnh của Đảng”3 Đảng có thực sự là đại biểu trung thành lợi íchcủa giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc thì Đảng mớigắn bó mật thiết với giai cấp, dân tộc, mới có đường lối, chủ trương đúng đắn,phản ánh lợi ích của dân tộc và giai cấp, quần chúng nhân dân mới tin theoĐảng, Đảng mới có lực lượng hùng hậu và phát huy được vai trò lãnh đạo củamình đối với giai cấp và dân tộc Để gắn bó chặt chẽ với giai cấp và dân tộc,trong toàn bộ hoạt động của mình Đảng phải quán triệt quan điểm “lấy dân làmgốc” phải xây dựng và phát huy quyền làm chủ thực sự của quần chúng nhândân
Đảng gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân Đây là mối quan hệbản chất của Đảng Cộng sản, là sức mạnh và là vấn đề sống còn của Đảng,
là nguyên tắc để xây dựng Đảng, là tiêu chuẩn để phân biệt Đảng mácxít với
1 Hồ Chí Minh to n t à N ập, tập 9, Nxb CTQG, H, 1996, tr 286.
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ VI Nxb ST, H, 1987, tr 29.
3 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ VI Nxb ST, H, 1987, tr 29.
Trang 13các đảng phái khác Mối liên hệ này bảo đảm phát huy được quyền làm chủthực sự của nhân dân thông qua hệ thống chính trị Chủ tịch Hồ Chí Minhchỉ rõ: Người lãnh đạo ắt phải có mối liên hệ giữa mình với các tầng lớpngười, với dân chúng, gắn chặt mối liên hệ với dân chúng và luôn lắng tainghe ý kiến của dân chúng, đó là nền tảng, lực lượng của Đảng nhờ đó màĐảng thắng lợi Vì vậy, xa dân chúng, không liên hệ chặt chẽ với dân chúngcũng như đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất bại Chỉ có liên hệ với quầnchúng nhân dân, với tư cách là đối tượng lãnh đạo thì Đảng mới tồn tại với
tư cách là người lãnh đạo, là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân, nhândân lao động Quan liêu, mệnh lệnh xa rời dân là Đảng tự cắt đứt mối liên hệvới nhân dân và tự phủ nhận địa vị lãnh đạo của mình là làm cho đường lối
và hoạt động của Đảng mất phương hướng, Đảng không còn sức mạnh
Ở Việt Nam, bản chất giai cấp công nhân không đối lập mà quyện chặtnhuần nhuyễn với tính dân tộc Nói theo nghĩa nào đó, trong bản chất giai cấpcông nhân đã bao hàm tính dân tộc; và ngược lại, trong điều kiện có Đảng Cộngsản lãnh đạo, tính dân tộc đã bao hàm tính giai cấp công nhân Giai cấp côngnhân Việt Nam có quan hệ máu thịt với giai cấp nông dân và toàn thể dân tộcViệt Nam; lợi ích giai cấp công nhân thống nhất với lợi ích của nhân dân laođộng và của toàn dân tộc Và trên thực tế, Đảng phấn đấu hy sinh không chỉ vìlợi ích của giai cấp công nhân mà còn vì lợi ích của nhân dân và của cả dân tộc.Đảng chẳng những thường xuyên giữ vững và nâng cao bản chất giai cấp côngnhân mà còn chú ý học tập, tiếp thu, phát triển tinh hoa và truyền thống dântộc, giữ gìn và phát huy bản sắc Việt Nam Chính truyền thống dân tộc đã nhânlên sức mạnh của Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập, lãnh đạo và rènluyện Đảng Cộng sản Việt Nam đã thể hiện tuyệt vời sự thống nhất giữa lợi íchgiai cấp công nhân và lợi ích dân tộc, giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa xãhội Người chẳng những là lãnh tụ tối cao của Đảng mà còn là lãnh tụ tối caocủa dân tộc Và như vậy cũng có thể nói rằng, Đảng Cộng sản Việt Nam là độitiên phong chính trị của giai cấp công nhân mang bản chất cách mạng và khoa