tiểu luận cao học NHẬN THỨC tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về rèn LUYỆN đạo đức CÁCH MẠNG TRONG tác PHẨM “sữa đỗi lối làm VIỆC

“Sữa đổi lối làm việc” không chỉ là sữa đổi lề lối, tác phong, cách thức làm việc của cán bộ, đảng viên mà điều quan trọng hơn là thông qua việc sữa đổi ấy để nâng cao trình độ lý luận,

NHẬN THỨC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

TRONG TÁC PHẨM: “SỮA ĐỖI LỐI LÀM VIỆC” Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC GIÁO DỤC, RÈN LUYỆN ĐẢNG VIÊN HIỆN NAY

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thắng lợi, Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, nhà nước dân chủ công nông đầu tiên ở Đông Nam Châu á được thành lập, từ một nước thuộc địa nửa phong kiến Việt Nam trở thành một quốc gia độc lập, có chủ quyền, từ thân phận của những người mất nước, bị

áp bức, bóc lột nặng nề, nhân dân ta trở thành người chủ đất nước Đảng ta từ một Đảng phải hoạt động bí mật, bất hợp pháp trở thành Đảng cầm quyền, vừa lãnh đạo toàn dân tiếp tục tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, vừa lãnh đạo xây dựng, phát triển kinh tế và xây dựng chính quyền mới, cùng lúc chúng ta vừa phải diệt giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm Mặt khác giành chính quyền chưa được bao lâu thì ở Miền Bắc hơn 20 vạn quân Tưởng, ở Miền Nam hơn 1 vạn quân Anh, ấn núp dưới danh nghĩa quân đồng minh nhảy vào trong khi quân Nhật sau thất bại vẫn chưa hoàn toàn rút khỏi đất nước ta Với Chính quyền cách mạng còn hết sức non trẻ đó, lại thiếu tri thức, kinh nghiệm, nhất là trong lãnh đạo, quản lý, điều hành và xây dựng đất nước Cho nên có thể nói tình thế cách mạng nước ta lúc đó như ngàn cân treo sợi tóc Để lãnh đạo toàn quân, toàn dân chống thù trong, giặc ngoài, bảo vệ và củng cố chính quyền cách mạng, Đảng cần phải được xây dựng, chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu ngang tầm đòi hỏi của tình hình nhiệm vụ Bên cạnh đó tính đến đầu năm 1947, Đảng ta đã lãnh đạo cuộc kháng chiến, kiến quốc được gần hai năm Thời gian nắm chính quyền tuy chưa dài song chúng ta cũng đã đạt được những thành tựu quan trọng đáng khích lệ, tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đó, đã xuất hiện trong bộ máy của Đảng và Nhà nước, trong cán bộ, đảng viên mầm mống của

những căn bệnh : quan liêu, bàn giấy, óc bè phái, quân phiệt, hẹp hòi, ích kỷ Những khuyết điểm này nếu không được kịp thời phát hiện, khắc phục sẽ dẫn đến tình trạng suy thoái, biến chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên, làm giảm hiệu lực lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước Nhận thức rõ tình hình

ấy, để kịp thời khắc phục khuyết điểm, phát huy ưu điểm, đồng tâm hiệp lực, đoàn kết nội bộ, mở rộng hàng ngũ, nâng cao trình độ tư tưởng lý luận, tình cảm cách mạng, tác phong làm việc và phong cách lãnh đạo của Đảng, của cán bộ đảng viên, làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh, thật sự là một Đảng cầm quyền lãnh đạo sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc Tháng 10-1947, trên đường cùng Trung ương Đảng trở lại chiến khu Việt Bắc để lãnh đạo toàn dân tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm "Sửa đối lối làm việc" Đây là tác phẩm quan trọng về xây dựng Đảng cầm quyền, tác phẩm ra đời có giá trị lịch sử và ý nghĩa lý luận, thực tiễn to lớn đối với Đảng, nhà nước và đội ngũ cán bộ, Đảng viên Trong tác phẩm Hồ Chí Minh đã đấu tranh phê phán chủ nghĩa cá nhân, vạch ra nguyên nhân và phương hướng khắc phục, đồng thời cũng khẳng định Đảng ta là lực lượng tiên phong, ưu tú nhất của giai cấp công nhân và toàn xã hội Chỉ ra những vấn đề rất cơ bản về Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền “Sữa đổi lối làm việc” không chỉ là sữa đổi lề lối, tác phong, cách thức làm việc của cán bộ, đảng viên mà điều quan trọng hơn là thông qua việc sữa đổi ấy để nâng cao trình độ lý luận, nâng cao tư tưởng và tình cảm cách mạng, phẩm chất đạo đức, tác phong công tác, năng lực lãnh đạo của người cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới Nội dung tác phẩm:

“sữa đổi lối làm việc” bao gồm các vấn đề về:

*.Tư cách của một Đảng chân chính cách mạng

* Về lãnh đạo và kiểm soát của Đảng

* Tư cách và bổn phận đảng viên

* Rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân

* Về tự phê bình và phê bình trong Đảng

* Vấn đề cán bộ

Phạm vi thu hoạch nội dung của tác phẩm tập trung trình bày: Nhận thức

tư tưởng của Hồ Chí Minh về rèn luyện đạo đức cách mạng, từ đó rút ra ý nghĩa đối với công tác giáo dục, rèn luyện đảng viên trong giai đoạn hiện nay Qua nghiên cứu chúng ta nhận thấy trong suốt cả cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên Mở đầu tác phẩm: “Đường kách mệnh” người có bài viết bàn về về “ Tư cách một ngươi cách mạng”, bài viết cuối cùng của Bác đăng trên báo nhân dân, nhân dịp kỷ niệm 39 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam(3-2-1930- 3-2-1969), cũng liên quan về vấn đề đạo đức, đó chính là bài: “Nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá nhân” Hồ Chí Minh không để lại những tác phẩm lớn, có tính chuyên khảo bàn về vấn đề đạo đức, mà những tư tưởng đạo đức của Bác được thể hiện thông qua các bài viết, bài nói ngắn gọn, dễ hiểu nhưng hàm chứa đựng trong đó đầy đủ các yêu cầu về xây dựng phẩm chất, tư cách của người cán bộ, đảng viên cách mạng chân chính, cũng như những biện pháp để xây dựng các giá trị chuẩn mực đạo đức ấy và chính bản thân Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng Tư tưởng của Bác về rèn luyện đạo đức cách mạng trong tác phẩm “Sữa đổi lối làm việc” được hiểu trên những vấn đề cơ bản sau đây:

Trước hết trong tác phẩm Hồ Chí minh đã đề cập đến vai trò của đạo đức cách mạng.Theo người đạo đức cách mạng là cái “gốc”, “nền tảng”; là

“nguồn nước” làm cho tinh thần cách mạng không bao giờ cạn, trong tác phẩm Bác Hồ viết: “Cũng như sông thì có nguồn sông mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách

mạng phải cĩ đạo đức, khơng cĩ đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng khơng lãnh đạo được nhân dân”1 Bác Hồ của chúng ta đã ví đạo đức của người cách mạng cũng cần thiết như cây phải cĩ gốc, sơng phải cĩ nguồn, cây nếu khơng

cĩ gốc cây khơng thể tồn tại, sơng khơng cĩ nguồn thì sơng hết nước, người

đi làm cách mạng cái cần cĩ trước tiên là đạo đức, đĩ khơng phải là một thứ đạo đức nào khác mà phải là đạo đức cách mạng của người cộng sản, là tình yêu quê hương, dân tộc và đất nước Thửùc tieĩn lũch sửỷ ủaừ chửựng minh, ủửụứng ủeỏn vụựi caựch máng khõng phaỷi laứ con ủửụứng baống phaỳng, khõng phaỷi laứ taỏm thaỷm nhung lúa, caứng khõng phaỷi laứ nhửừng mãm coồ baứy saỳn ủeồ cho ta ủeỏn ủoự maởc sửực hửụỷng thú, maứ con ủửụứng ủeỏn vụựi caựch mán ủầy raĩy nhửừng chõng gai, thửỷ thaựch vaứ caỷ nhửừng maỏt maựt hy sinh, do ủoự neỏu khõng coự ủáo ủửực caựch máng thỡ khõng theồ theo ủuoồi ủeỏn taọn cuứng chãn lyự Bác của chúng ta đã chỉ rõ: “Muốn giải phĩng cho dân tộc, giải phĩng cho lồi người, là cơng việc to tát, mà tự mình khơng cĩ đạo đức, khơng cĩ căn bản, tự mình đã hủ hố, xấu xa thì cịn làm nổi việc gì ”2 Đạo đức cách mạng trong tác phẩm, theo Bác khơng phải là đạo đức thủ cựu mà là đạo đức mới, đối lập, khác hẳn về chất so với đạo đức cũ, đạo đức thủ cựu là đạo đức mang nặng những lề thĩi, hủ tục lạc hậu của chế độ phong kiến như: tư tưởng trọng nam khinh nữ; thĩi gia trưởng, tệ mê tín dị đoan, những quan niệm lạc hậu“Nam,

nữ thụ thụ bất thân”; “ Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” hoaởc nhử ủáo ủửực tõn giaựo, hó cho raống “ ẹụứi laứ beồ khoồ”, thửứa nhaọn con ngửụứi sinh

ra trẽn coừi ủụứi phaỷi chũu nhửừng maỏt maựt, khoồ ủau nhử laứ soỏ trụứi ủũnh saỹn, vỡ theỏ hó khuyẽn con ngửụứi phaỷi tu thãn khaộc kyỷ, cam chũu chaỏp nhaọn soỏ phaọn ủeồ cầu mong coự moọt cuoọc soỏng toỏ ủép sau khi thoaựt khoỷi kieỏp soỏng trần gian Đạo đức thủ cựu đĩ cịn là đạo

1 Hồ Chí Minh, Tồn tập, Nxb, CTQG, H, 1995, t 5, tr 252- 253

2 Sđd, tr 253

đức mang bản chất giai cấp tư sản: Biểu hiện tư tưởng ích kỷ, cực đoan, kìm hãm con người trong lợi ích riêng tư, cục bộ, hẹp hịi, đặt cái “Tơi” cái lợi ích

cá nhân lên trên hết, trước hết vì vậy để đạt lợi ích cá nhân con người trong giai cấp tư sản, chủ nghĩa tư bản sẵn sàng chà đạp lên lên lợi ích giai cấp, cộng đồng nhằm đạt cái “Tơi” cá nhân Đối lập với bản chất đạo đức Phong kiến; Tơn giáo; đạo đức Tư sản, đạo đức cách mạng là đạo đức mới, đạo đức mang bản chất giai cấp cơng nhân kết hợp chặt chẽ các giá trị truyền thống tốt đẹp của đạo đức dân tộc và những tinh hoa đạo đức nhân loại, đạo đức mới của người cách mạng đĩ phải là sự kết hợp giải quyết hài hồ giữa lợi ích cá nhân với lợi ích quốc gia, dân tộc Nếu như cĩ sự mâu thuẫn giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung thì biết hy sinh lợi ích cá nhân để trước hết bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, cộng đồng Đĩ là những giá trị đạo đức truyền thống mang đặc trưng bản sắc con người Việt Nam như: Lịng nồng nàn yêu nước, tinh thần bất khuất, đồn kết, khơng chịu mất nước, khơng chịu làm nơ lệ, là lịng nhân nghĩa, khoan dung, độ lượng, tình yêu thương, đùm bọc lẫn nhau được thể hiện qua lời nĩi: “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”, là “Một miếng khi đĩi, bằng một gĩi khi no”; hoặc những lời khuyên nhủ “Bầu ơi thương lấy

bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”,“ lá lành đùm lá rách”, thậm chí “lá rách ít, đùm lá rách nhiều” ẹáo đức cách mạng khơng chỉ bĩ hẹp trong khuơn khổ gía trị của giai cấp, dân tộc, đất nước mình mà cịn biết chắt lọc, chọn lựa lấy những tinh hoa của nền đạo đức tồn nhân loại Chẳng hạn: tiếp thu những tư tưởng tiến bộ trong chế độ phong kiến, như tư tưởng của Khổng tử: “ Học khơng biết chán, dạy khơng biết mỏi”, “ Thương người như thể thương thân”, về mong muốn xây dựng một xã hội thái bình, thịnh trị, nếp sống gia phong, cĩ lễ độ, biết kính trên nhường dưới hay như tư tưởng khuyên con người sống lương thiện, khơng sát sinh chim, hoa, cây cỏ, muơn lồi, đĩ là lời khuyên nhủ “Tích thiện phùng thiện, tích ác phùng ác”, phải

biết yêu lao động “Nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực” (Một ngày không làm, một ngày không ăn) theo quan điểm tôn giáo Đó là tư tưởng về tự do, bình đẳng, bác ái trong giai đoạn đầu của chế độ Tư bản Theo Hồ Chí Minh

để thực sự trở thành người cách mạng chân chính, có phẩm chất, tư cách thực

sự không có gì khó khăn, điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào sự toàn tâm, toàn

ý, vào lòng hăng hái, ý chí quyết tâm phấn đấu phục vụ tổ quốc, phục vụ nhân dân của mỗi cán bộ, đảng viên, Người nói: “Người đảng viên, người cán bộ tốt muốn trở nên người cán bộ chân chính, không có gì khó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết về Đảng, vì tổ quốc, vì đồng bào, thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô tư Mình đã chí công vô tư, thì khuyết điểm sẽ càng ngày càng ít”3 Nội dung về đạo đức cách mạng trong tác phẩm “Sữa đổi lối làm việc” theo tư tưởng Hồ Chí minh được biểu hiện trên 5 nội dung: Nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm Cụ thể như sau:

*.“ Nhân: là thật thà, thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào, vì thế mà kiên quyết chống lại những người, những việc có hại đến Đảng, đến nhân dân Vì thế mà chịu cực khổ trước mọi người, hưởng hạnh phúc sau thiên hạ Vì thế không ham giàu sang, không e cực khổ, không sợ oai quyền, những người đã không làm, không e, không sợ thì việc gì là việc phải họ đều làm được”4

*.“Nghĩa: Là ngay thẳng, không có tư tâm, không làm việc bậy, không có việc

gì phải dấu Đảng Ngoài lợi ích của Đảng, không có lợi ích riêng phải lo toan, lúc Đảng giao cho việc gì thì bất kỳ to, nhỏ đều ra sức làm cẩn thận Thấy việc phải thì làm, thấy việc phải thì nói Không sợ người ta phê bình, mà phê bình người khác cũng luôn luôn đúng đắn”5 Nhân và nghĩa phải đi đôi với nhau đã có nhân thì phải

có nghĩa, bởi vì nhân là yêu người, yêu tổ quốc, nhân dân, yêu quê hương, làng xóm, yêu gia đình và những người thân thiết, trong đó cốt lõi chính là yêu tổ quốc

3 Sđd, tr 251

44, 5, Sđd, tr 251-252

5

và nhân dân, còn nói đến nghĩa thì điều trước tiên đó chính là nghĩa lớn đối với dân tộc, mà nghĩa lớn của người cách mạng không có gì khác hơn là phấn đấu vì độc lập, tự do, là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Bác của chúng ta đã nói:

“Tôi chỉ có một ham muốn, một ham muốn đến tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn được tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm

ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”

*.“Trí: Vì không có việc tư túi nó làm mù quáng, cho nên đầu óc trong sạch, sáng suốt, dễ hiểu lý luận, dễ tìm phương hướng Biết xem người, biết xem việc Vì vậy, mà biết làm việc có lợi, tránh việc có hại cho Đảng, biết vì Đảng

mà cất nhắc người tốt, đề phòng người gian”6

*.“Dũng: Là dũng cảm, gan góc, gặp việc phải có gan làm Thấy khuyết điểm

có gan sữa chữa cực khổ, khó khăn có gan chịu đựng Có gan chống lại những sự vinh hoa phú quý, không chính đáng Nếu cần, thì có gan hy sinh cả tính mạng cho Đảng, cho tổ quốc, không bao giờ rụt rè nhút nhát”7 Trí theo Hồ Chí minh chính là

sự sáng suốt trong suy nghỉ và hành động, biết phân biệt đúng sai để có những xử lý đúng đắn đối với mọi người, mọi công việc, dũng là có tinh thần kiên quyết đấu tranh bảo vệ cái đúng, bảo vệ chân lý đến cùng, không sợ khó khăn phiền luỵ đến mình, dũng cảm phê bình và tự phê bình theo tính chất xây dựng để bảo vệ quan điểm, đường lối đúng đắn của Đảng, giúp nhau phát huy ưu điểm, khắc phục, sữa chữa khuyết điểm với tinh thần luôn cầu tiến bộ”

*.“Liêm: là không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình vì vậy mà quang minh, chính đại, không bao giờ

hủ hoá Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ”8

Khi nghiên cứu nội dung của: Nhân; Nghĩa; Trí; Dũng; Liêm có một số điểm cần lưu ý về mặt nhận thức, chẳng hạn trong tác phẩm Bác có viết: Không

66, 7 8 Sđd, tr 251-152

7

8

ham giàu sang, không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung sướng ủaừ có không ít người cho rằng nói như vậy là không đúng, là thủ tiêu đấu tranh, hạn chế tinh thần phấn đấu đạt đến chân, thiện, mỹ vấn đề ở đây cần được hiểu: phấn đấu để có được cuộc sống thực sự độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc, vươn tới cái đẹp, cái chân, thiện, mỹ là mục đích cao cả của con người, đó cũng là một ham muốn đến tột bậc của Bác, nhưng đó phải là sự phấn đấu vươn lên bằng sự nổ lực phấn đấu không mệt mỏi của chính bản thân mỗi người, không phải là sự ganh đua, xu nịnh, cơ hội, thực dụng theo kiểu “chạy chức”;

“chạy quyền” bằng mọi giá, không phải là lối sống xa hoa, trụy lạc, sống trên

mồ hôi, nước mắt, xương máu của đồng bào Mặt khác cần hiểu rằng nội hàm của đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh là rất rộng lớn, bao gồm cả

về phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, phương pháp, tác phong công tác vì vậy để xây dựng đạo đức cách mạng không chỉ dừng lại ở việc bồi dưỡng, giáo dục các giá trị đạo đức nói riêng, mà điều căn bản là phải chú trọng bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất chính trị, bản lĩnh chính trị, lập trường, phẩm chất cách mạng cho mọi cán bộ, đảng viên Bác Hồ của chúng ta cũng đã chỉ ra rằng đối với một người cán bộ, đảng viên của Đảng cần phải được chăm lo xây dựng cả về phẩm chất ( đức) và năng lực (tài), đức và tài của người cán bộ phải luôn đi đôi với nhau trong đó đức là cái trước hết, cái gốc của con người, vì theo Bác: có đức mà không có tài thì ví như ông bụt ngồi trong chùa chẳng giúp gì được ai, “có đức mà không có tài, làm việc gì cũng khó, có tài mà không có đức

là đồ vô dụng”

Trong “sữa đổi lối làm việc” Bác Hồ của chúng ta đã chỉ rõ, để xây dựng đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên cần phải thực hiện tốt các nội dung biện pháp như: Coi việc học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức cách mạng là việc làm thường xuyên và suốt đời của mỗi cán bộ, đảng viên Bởi vì theo Người đạo đức cách mạng là sự tự nguyện, tự giác đến với cách mạng, tự nguyện, tự

giác phục vụ tổ quốc, phục vụ nhân dân, đạo đức ấy không phải là cái có sẵn,trong quá trình hoạt động, công tác cũng chưa có một ai lại đứng ra tuyên bố mình có đầy đủ, có sự dư thừa về đạo đức, do vậy để được phục vụ, được cống hiến ngày càng nhiều hơn cho mục tiêu, lý tưởng của Đảng, cho hạnh phúc của nhân dân, cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc và nhân loại thì mỗi cá nhân phải tự giác tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, coi đó là việc làm thường xuyên và suốt đời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “ Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời sa xuống, nó do quá trình rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và cũng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” Tự tu dưỡng, tự rèn luyện là phương châm cơ bản để xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, bởi vì đây chính là sự phát huy yếu tố nội lực, yếu tố cơ bản tạo nên phẩm chất, năng lực của mỗi con người, tuy nhiên đồng thời với việc tự tu dưỡng rèn luyện của mỗi cá nhân cần có sự giúp

đỡ, giáo dục của Đảng, của tập thể Mặt khác để xây dựng đạo đức của cách mạng trong tác phẩm Hồ Chí Minh còn đề ra yêu cầu phải kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, Người coi chủ nghĩa cá nhân là kẽ thù bên trong của mỗi người, muốn có đạo đức cách mạng phải chống được kẽ thù bên trong là chủ nghĩa cá nhân ấy Gắn chặt rèn luyện, bồi dưỡng đạo đức cách mạng với chống chủ nghĩa

cá nhân là điểm đặc sắc của Hồ Chí Minh trong “Sữa đổi lối làm việc” Bởi vì chủ nghĩa cá nhân là thứ vi trùng rất độc hại, chính từ chủ nghĩa cá nhân mà sinh

ra nhiều chứng bệnh khác ở cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng như các bệnh: Tham lam, lười biếng, kiêu ngạo, hiếu danh, thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, địa phương, óc lãnh tụ, hữu danh vô thực, bệnh tị nạnh, xu nịnh và bệnh a dua chống chủ nghĩa cá nhân về thực chất là thực hiện tốt việc xây và chống Bởi vì trong bản thân mỗi con người luôn luôn tồn tại hai mặt: Tốt và xấu, tích cực và tiêu cực Cái xấu, cái tiêu cực thường dễ phát sinh, trong khi cái tiến bộ, cái đạo đức phải rèn luyện bền bỉ thường xuyên mới có được, Bác đã chỉ rõ: “Tư tưởng

cộng sản với tư tưởng cá nhân ví như lúa với cỏ dại Lúa phải chăm bón rất khó nhọc thì mới tốt được Còn cỏ dại không cần chăm sóc cũng mọc lu bù Tư tưởng Cộng sản, phải rèn luyện gian khổ mới có được Còn tư tưởng cá nhân thì cũng như có dại, sinh sôi, nảy nở rất dễ”9, do đó xây và chống có mối quan hệ biện chứng, gắn bó, luôn đi liền với nhau Xây là để nhằm mục đích chống, chống là để nhằm mục đích xây Xây bao gồm xây những cái tốt, cái tiến bộ, cái đạo đức, cái phù hợp các chuẩn mực xã hội Chống là chống những cái xấu, cái tiêu cực, lạc hậu, cái vô đạo đức, cái giã dối, không phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội

Để giáo dục rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, trong

“Sữa đổi lối làm việc” Hồ Chí Minh còn chỉ rõ cần thực hiện tốt công tác tự phê bình và phê bình, theo người: “Mục đích phê bình cốt giúp nhau sữa chữa, giúp nhau tiến bộ Cốt dể sữa đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúng hơn Cốt đoàn kết

và thống nhất nội bộ”10 Người còn đề ra yêu cầu khi tiến hành: “Phê bình mình cũng như phê bình người phải ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, không thêm bớt Phải vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm Đồng thời, chớ dùng những lời mỉa mai, chua cay, thâm độc Phê bình việc làm chứ không phải phê bình người”11, đối với “ Những người bị phê bình thì phải vui lòng nhận xét để sữa đổi, không nên vì bị phê bình mà nản chí hoặc oán gét”12

Trên đây là một số nội dung cơ bản theo quan điểm tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng được thể hiện trong “Sữa đổi lối làm việc” Tuy nhiên toàn bộ tư tưởng về đạo đức cách mạng của Bác không phải chỉ được thể hiện riêng trong tác phẩm “sữa đổi lối làm việc”, vì vậy để nghiên cứu học tập đầy

đủ tư tưởng đạo đức của người, đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu sâu, rộng cả những tác phẩm, bài viết, bài nói khác cũng như phấn đấu học và làm theo tấm

9 Hoà chớ Minh: Toaứn taọp, Nxb CTQG, H, 2002, t.9, tr.448

1010, Sủd, t.5, tr 232

1111, 12 Sủd, t.5, tr 232

12