Các thuật ngữ và cẩm nang về tiền điện tử

Thường một phần mềm muốn mở các kênh để giao tiếp với các phần mềm khác thì người THƯỜNG DÙNG TRONG LĨNH VỰC TIỀN ĐIỆN TỬ CÁC THUẬT NGỮ CẨM NANG CRYPTO | CRYPTO 202 ta tạo ra các giao d

Trang 2

CẨM NANG CRYPTO | CRYPTO 202

VỀ CRYPTO

CÁC THUẬT NGỮ

Trang 3

Để giúp bạn dễ dàng tìm hiểu lĩnh vực blockchain, tiền điện tử để

đọc sách, đọc các tài liệu và tham gia những diễn đàn chuyên môn

trong lĩnh vực này, tôi xin giới thiệu một số thuật ngữ (từ khoá)

thông dụng Có thể danh sách những thuật ngữ mà tôi cung cấp

chưa đầy đủ hay còn thiếu sót thì rất mong các bạn cùng đóng góp

để giúp cộng đồng có được những kiến thức cơ bản để tìm hiểu lĩnh

vực mới mẻ đầy hấp dẫn này

Address: Địa chỉ để nhận tiền mỗi khi muốn chuyển tiền Trong lĩnh

vực tiền kỹ thuật số địa chỉ không phải là public key nhưng nó là

public key được mã hoá dưới dạng base64 và có mã kiểm tra để

tránh trường hợp gõ nhầm một vài ký tự dẫn đến sai địa chỉ

Algorithm: Thuật toán, trong lĩnh vực tiền điện tử thì thuật toán

thường nói đến thuật toán băm mà loại tiền kỹ thuật số đó sử dụng

Altcoin: Thuật ngữ này có nghĩa nói đến các loại coin khác Ban đầu

chỉ có Bitcoin cho đến khi có nhiều coin khác thì người ta nghĩ ra

thuật ngữ này để chỉ các loại coin không phải Bitcoin Altcoin hay

cách viết đầy đủ là Alternate Coins

AML: Đây là từ viết tắt của Anti Money Laundering có nghĩa là một

quy định về chống rửa tiền

API: Đây là từ viết tắt của Application Programing Interface có

nghĩa là giao diện lập trình ứng dụng Thường một phần mềm

muốn mở các kênh để giao tiếp với các phần mềm khác thì người

THƯỜNG DÙNG TRONG LĨNH VỰC TIỀN ĐIỆN TỬ CÁC THUẬT NGỮ

ta tạo ra các giao diện lập trình ứng dụng này để các phần mềm khác dễ dàng tương tác được với phần mềm đó Đối với các hệ điều hành thì API được dùng

để giúp cho các phần mềm chạy trên hệ điều hành đó sử dụng các chức năng được xây dựng sẵn trong hệ điều hành chỉ bằng việc sử dụng các quy tắc giao tiếp quy định trong API Sau này các website cũng tạo ra các giao diện lập trình ứng dụng để các lập trình viên của các bên thứ ba dễ dàng viết các phần mềm kết nối và tương tác với trang web của họ Facebook nhờ phát triển bộ API mạnh mẽ đã giúp các lập trình game và các nhà phát triển ứng dụng tạo

ra rất nhiều ứng dụng trên nền Facebook, nhờ đó Facebook chiến thắng pace để trở thành mạng xã hội lớn nhất hành tinh

Mys-ASIC: Là viết tắt của Application Speciﬁc Integrated Circuit có nghĩa là mạch tích hợp cho một ứng dụng cụ thể Thường trong lĩnh vực tiền kỹ thuật số có

sử dụng các thuật toán băm nhất định cho việc tạo blockchain và các máy đào thường được thiết kế cho những thuật toán nhất định giúp cho tăng tốc

độ đào coin Ví dụ máy đào Bitcoin có ASIC với thuật toán SHA256 còn máy đào ASIC đào Dash thì được tạo ra cho thuật toán X11 của Dash

Balance: Số dư của ví tiền kỹ thuật số, hay còn được biết là số tiền còn lại trong ví mà bạn có thể tiêu được

Block: Trong thế giới tiền kỹ thuật số thì mỗi block là một nhóm các giao dịch

và cơ sở dữ liệu của tiền kỹ thuật số chính là một chuỗi các khối của các giao dịch này Các loại tiền kỹ thuật số khác nhau sử dụng các khối có độ lớn khác nhau Ví dụ hiện tại Bitcoin sử dụng một khối có độ lớn là 1 MB, tuy nhiên điều này có thể thay đổi trong tương lai Người ta nói tất cả các giao dịch được lưu vào một cuốn sổ cái thì mỗi block ví như một một trang trong cuốn sổ đó

Trang 01

Trang 4

Blockchain: Có nghĩa là chuỗi các khối chứa các giao dịch được kết

nối với nhau theo dạng móc xích có liên quan chặt chẽ với nhau

Đây là từ khoá chỉ cho việc ứng dụng kỹ thuật móc xích các khối

thành chuỗi kết nối với nhau và sử dụng công nghệ mạng ngang

hàng để lưu đồng bộ dữ liệu trên tất cả các nút mạng Vì công nghệ

này sử dụng các nút mạng được kết nối ngang hàng với nhau nên

có thể thời gian ở các nút mạng không giống nhau nên việc sử dụng

các khối kết nối móc xích như vậy để đảm bảo thứ tự thời gian của

chúng

Block explorer: Đây là một công cụ giúp các lập trình viên, các nhà

nghiên cứu về blockchain theo dõi và lần tìm các giao dịch Đây là

công cụ giúp cho lĩnh vực tiền kỹ thuật số có được sự minh bạch

Block reward: Đây là từ nói về phần thưởng cho thợ mỏ nào đào

được một khối Trong lĩnh vực tiền kỹ thuật số sử dụng cơ chế Proof

of Work thì các máy đào phải thi nhau giải được một đoạn băm có

độ khó nào đó để giành được quyền tạo một khối Máy đào nào giải

được trước sẽ có quyền tạo khối và nhận được phần thưởng cho

việc tạo khối đó

Block size: Có nghĩa là kích thước của một khối

Block time: Có nghĩa là thời gian để thực hiện một khối Ví dụ với

Bitcoin thì có thời gian trung bình là 10 phút cho mỗi khối còn Dash

lại quy định thời gian trung bình cho mỗi khối là khoảng 2 phút rưỡi

Nếu các máy đào giải được đoạn băm với độ khó nhất định sớm

hơn thời gian trung bình thì độ khó được tăng lên, còn nếu các máy

đào làm chậm hơn so với thời gian trung bình thì độ khó lại giảm đi

Bitcoin: Là loại tiền kỹ thuật số hoàn chỉnh đầu tiên sử dụng kỹ thuật chain

block-BTC: Đây là từ viết tắt của Bitcoin hay đơn vị tính của tiền điện tử Bitcoin.Budget: Ngân sách Đối với tiền kỹ thuật số như Dash có sử dụng một cơ chế

để cấp vốn cho các dự án của cộng đồng nhằm cải tiến công nghệ hoặc giúp cho loại tiền đó được trở nên phổ biến thì ngân sách ở đây có nghĩa là khoản vốn được sinh ra bởi hệ thống dành cho các dự án của cộng đồng

Circulating Supply: Đây là chỉ số về các loại tiền kỹ thuật số, nó cho biết số tổng lượng coin đang được lưu hành trên thị trường của loại tiền đó

Conﬁrm: Hay còn gọi là xác nhận chỉ việc các máy đào đã thực hiện việc xác thực một giao dịch Thông thường trong thế giới tiền kỹ thuật số thì cứ một khoảng thời gian nhất định thì máy đào sẽ thực hiện xác nhận các giao dịch trong một khối Một giao dịch càng được nhiều việc xác nhận thì giao dịch đó càng an toàn Trong giao dịch thông thường thì các ví thường yêu cầu có khoảng 6 xác nhận để nó được coi là đảm bảo an toàn

Cryptocurrency: Có nghĩa là tiền mã hoá, hay tiền kỹ thuật số, hay tiền điện tử Chi tiết xem thêm ở bài Tiền ảo, tiền điện tử, tiền kỹ thuật số

Cryptography: Có nghĩa là ngành mật mã học, hoặc phương pháp mã hoá hay lĩnh vực nghiên cứu về việc biến đổi nội dung một thông điệp thành một định dạng mà chỉ những người có chìa khoá mới có thể đọc được nội dung của nó

Trang 02

Trang 5

DAPI: Là viết tắt của Decentralized Application Programing

Inter-face, đây là một khái niệm được đưa ra bởi Evan Dufﬁeld người

sáng lập ra Dash DAPI có nghĩa là giao diện lập trình ứng dụng phi

tập trung, tức là đây là một giao diện lập trình cho các ứng dụng để

tương tác với hệ thống phi tập trung của Dash mà không cần phải

tương tác với một máy chủ nào mà hệ thống Dash sẽ tự động truy

xuất dữ liệu trên hệ thống nhằm cung cấp dữ liệu hoặc phương

thức giao tiếp cho các chương trình bên ngoài hoặc xây dựng nhằm

tận dụng công nghệ nền tảng của Dash

DAO: Là viết tắt của Decentralized Autonomous Organization, có

nghĩa là một hệ thống hoạt động tự động và phi tập trung Sự tự

động ở đây có nghĩa là không cần sự điều khiển hay ra lệnh mà tự

suy luận và hành động Một hệ thống tự động có thể xem như một

tổ ong hay một tổ kiến khi mà mỗi thành viên của hệ thống tự biết

nhiệm vụ của mình và thực hiện nhiệm vụ của mình mà không cần

sự ra lệnh hay cho phép của các thành viên khác

DarkSend: Đây là tên gọi cũ của công nghệ PrivateSend của Dash

cho phép người dùng Dash có thể gửi tiền cho nhau một cách ẩn

danh và đảm bảo sự riêng tư cao

Dash: Là một loại tiền kỹ thuật số, là một công nghệ tiền điện tử phi

tập trung Dash cũng có nghĩa là tiền mặt điện tử, tiếng Anh gọi là

Digital Cash Dash cũng là tên của đơn vị tiền kỹ thuật số có tên là

Dash, 1 Dash cũng như một Đồng, một Đô la, một Bitcoin

Dash Drive: Hay còn gọi là DashDrive là công nghệ đặc biệt của Dash (phát hành với bản Evolution của Dash) cho phép lưu trữ thông tin về các ví của người sử dụng trên ổ cứng của các Masternode Điều này cho phép người dùng có thể truy cập ví của mình ở bất cứ đâu từ ví trên máy tính, trên điện thoại, thậm chí trên web thông qua giao diện lập trình ứng dụng phi tập trung của Dash

Decentralize: Có nghĩa là phi tập trung

Decentralized Oracle: Đây là một khái niệm mới được đưa ra bởi Evan Dufﬁeld, người sáng lập ra Dash Công nghệ này cho phép các masternode truy vấn đến các nguồn dữ liệu khác nhau và hệ thống Dash sẽ tự động biểu quyết để chọn và đánh giá tính chính xác của thông tin dựa trên kết quả biểu quyết tự động giữa một nhóm tối thiểu n nút ngẫu nhiên của các masternode Đây là yếu tố then chốt đảm bảo cho một hợp đồng thông minh (smart contract) thực sự đảm bảo được tính chất phi tập trung

Decrypt: Có nghĩa là giải mã, là biến đổi những thông điệp đã được mã hoá thành định dạng mà có thể đọc được Decrypt là ngược lại của Encrypt (mã hoá)

Decryption: Có nghĩa là sự giải mã

Deflation: Có nghĩa là giảm phát và ngược lại với ý nghĩa của lạm phát Giảm phát

có nghĩa là khi lượng cung tiền ít hơn nhu cầu lưu thông của loại tiền đó khiến giá của nó tăng lên

Trang 03

Trang 6

DAPI: Là viết tắt của Decentralized Application Programing

Inter-face, đây là một khái niệm được đưa ra bởi Evan Dufﬁeld người

sáng lập ra Dash DAPI có nghĩa là giao diện lập trình ứng dụng phi

tập trung, tức là đây là một giao diện lập trình cho các ứng dụng để

tương tác với hệ thống phi tập trung của Dash mà không cần phải

tương tác với một máy chủ nào mà hệ thống Dash sẽ tự động truy

xuất dữ liệu trên hệ thống nhằm cung cấp dữ liệu hoặc phương

thức giao tiếp cho các chương trình bên ngoài hoặc xây dựng nhằm

tận dụng công nghệ nền tảng của Dash

DAO: Là viết tắt của Decentralized Autonomous Organization, có

nghĩa là một hệ thống hoạt động tự động và phi tập trung Sự tự

động ở đây có nghĩa là không cần sự điều khiển hay ra lệnh mà tự

suy luận và hành động Một hệ thống tự động có thể xem như một

tổ ong hay một tổ kiến khi mà mỗi thành viên của hệ thống tự biết

nhiệm vụ của mình và thực hiện nhiệm vụ của mình mà không cần

sự ra lệnh hay cho phép của các thành viên khác

DarkSend: Đây là tên gọi cũ của công nghệ PrivateSend của Dash

cho phép người dùng Dash có thể gửi tiền cho nhau một cách ẩn

danh và đảm bảo sự riêng tư cao

Dash: Là một loại tiền kỹ thuật số, là một công nghệ tiền điện tử phi

tập trung Dash cũng có nghĩa là tiền mặt điện tử, tiếng Anh gọi là

Digital Cash Dash cũng là tên của đơn vị tiền kỹ thuật số có tên là

Dash, 1 Dash cũng như một Đồng, một Đô la, một Bitcoin

Dash Drive: Hay còn gọi là DashDrive là công nghệ đặc biệt của Dash (phát hành với bản Evolution của Dash) cho phép lưu trữ thông tin về các ví của người sử dụng trên ổ cứng của các Masternode Điều này cho phép người dùng có thể truy cập ví của mình ở bất cứ đâu từ ví trên máy tính, trên điện thoại, thậm chí trên web thông qua giao diện lập trình ứng dụng phi tập trung của Dash

Decentralize: Có nghĩa là phi tập trung

Decentralized Oracle: Đây là một khái niệm mới được đưa ra bởi Evan Dufﬁeld, người sáng lập ra Dash Công nghệ này cho phép các masternode truy vấn đến các nguồn dữ liệu khác nhau và hệ thống Dash sẽ tự động biểu quyết để chọn và đánh giá tính chính xác của thông tin dựa trên kết quả biểu quyết tự động giữa một nhóm tối thiểu n nút ngẫu nhiên của các masternode Đây là yếu tố then chốt đảm bảo cho một hợp đồng thông minh (smart contract) thực sự đảm bảo được tính chất phi tập trung

Decrypt: Có nghĩa là giải mã, là biến đổi những thông điệp đã được mã hoá thành định dạng mà có thể đọc được Decrypt là ngược lại của Encrypt (mã hoá)

Decryption: Có nghĩa là sự giải mã

Deflation: Có nghĩa là giảm phát và ngược lại với ý nghĩa của lạm phát Giảm phát

có nghĩa là khi lượng cung tiền ít hơn nhu cầu lưu thông của loại tiền đó khiến giá của nó tăng lên

Duff: Đơn vị nhỏ nhất của Dash Một Duff bằng 0.00000001 Dash Duff cũng là mấy chữ cái đầu của Dufﬁeld (Họ của Evan Dufﬁeld người sáng lập ra Dash)

Trang 04

Trang 7

Dump: Có nghĩa là xả, hay bán tống bán tháo ra ngoài thị trường để

rút tiền về Đây là một khái niệm với những người buôn bán tiền điện

tử trên các sàn giao dịch Một số người giao dich trên sàn tiền điện

tử khi thấy loại coin mình nắm giữ có tin xấu thì anh ta tìm cách bán

tống bán tháo số tiền điện tử của mình để rút ra càng sớm càng tốt

Ethereum: Đây là tên một loại tiền điện tử, một công nghệ

block-chain đầu tiên có khả năng cho phép nhúng các đoạn chương trình

có khả năng của một ngôn ngữ lập trình hoàn chỉnh vào blockchain

ETH: Là ký hiệu viết tắt của Ethereum hay là một đơn vị của loại tiền

điện tử Ethereum

Electrum: Là tên một loại ví của tiền điện tử, loại ví này không tải

toàn bộ blockchain về máy trạm của người sử dụng mà thay vào đó

nó truy cập đến blockchain nằm trên máy chủ Electrum không đảm

bảo tính phi tập trung, tuy nhiên nó cho phép người dùng có được sự

tiện lợi và nhanh chóng do không phải tải toàn bộ block chain về

máy trạm

Encrypt: Có nghĩa là mã hoá, tức là biến một thông điệp thông

thường thành một dạng bí mật mà bình thường không thể nào đọc

được Ngược lại với Encrypt là Decrypt (giải mã)

Encryption: Có nghĩa là sự mã hoá

Exchange: Là sàn giao dịch (tiền điện tử, hoặc chứng khoán)

Fee: Nghĩa là phí, hay còn gọi là phí giao dịch là chi phí mà chúng ta

phải trả cho mạng lưới cho mỗi giao dịch chuyển tiền

Fork: Trong lĩnh vực phần mềm mã nguồn mở thì ai cũng có thể sử dụng mã nguồn mở của người khác cho các phần mềm của mình miễn sao cũng phải tiếp tục để cho phần mềm của mình ở dạng mã nguồn và người khác cũng có thể sử dụng tiếp được Fork là cách sử dụng mã nguồn của một phần mềm trước đó sau đó thay đổi đi để tạo ra một chức năng khác Ví dụ ban đầu phần mềm Bitcoin được lập ra nhưng sau đó Dash được tạo ra trên nền tảng ban đầu của phần mềm Bitcoin, tất nhiên Dash cũng thay đổi rất nhiều để tạo ra một biến thể khác Đến lượt nó lại có nhiều phần mềm khác Fork ra từ Dash như PIVX, Bitsend, Không có giới hạn về việc thay đổi nhiều hay ít, miễn sao dùng phần mềm mã nguồn mở của người khác sau đó thay đổi để thành riêng của mình thì quá trình đó gọi là fork

FUD: Là viết tắt của Fear - Uncertainty - Doubt có nghĩa là Sợ hãi - Không chắc chắn - Nghi ngờ Điều này ám chỉ việc lo lắng, sợ hãi, và cảm thấy không chắc chắn khi quyết định đầu tư, mua bán, hoặc giao dịch trên các sàn tiền kỹ thuật

số FUDer có nghĩa là người có những đặc điểm như sợ hãi, không chắc chắn

và nghi ngờ Để không bị coi là FUDer thì chúng ta nên dành thời gian tìm hiểu thật kỹ lưỡng kể cả những yếu tố về công nghệ cũng như về kinh tế học để khi quyết định thì chúng ta có một sự chắc chắn và tự tin

.Full node: Tiền kỹ thuật số sử dụng công nghệ mạng ngang hàng Peer To Peer (P2P) và mạng ngang hàng coi mỗi một máy kết nối vào mạng lưới như

là một nút mạng, mỗi nút mạng có thể bật hoặc tắt và các máy khi kết nối mạng sẽ phải đồng bộ hoặc truy cập dữ liệu từ các nút mạng có đầy đủ thông tin Full node là một nút mạng mà có chứa đầy đủ toàn bộ dữ liệu của các giao dịch Một mạng lưới có nhiều full node đảm bảo dữ liệu được nhân bản rộng rãi và điều đó tránh được nguy cơ bị đánh tráo dữ liệu

Trang 05

Trang 8

Funding: Đây là một thuật ngữ của giới đầu tư có nghĩa là sự cấp

vốn Có thể đó là sự cấp vốn cho các dự án hoặc sự cấp vốn cho

các công ty khởi nghiệp Lĩnh vực tiền kỹ thuật số mới sử dụng khái

niệm này bởi Dash vì bản thân hệ sinh thái của Dash có khả năng

cấp vốn cho các dự án của cộng đồng giúp phát triển thêm các tính

năng mới cho hệ thống hoặc các dự án làm gia tăng giá trị cho hệ

sinh thái này

Github: Vì lĩnh vực tiền kỹ thuật số thì cần đảm bảo tính minh bạch

và mã nguồn mở nên các phần mềm của lĩnh vực này thường sử

dụng một công cụ quản lý mã nguồn là Github (có thể truy cập tại

www.github.com) Đây là một công cụ quản lý và chia sẻ mã nguồn

phần mềm có thể được sử dụng miễn phí nên được rất nhiều những

người lập trình ứng dụng blockchain sử dụng vì tính minh bạch,

công khai và khả năng hợp tác giữa các lập trình viên rất cao của

nó

Governance: Đây cũng là một thuật ngữ mới được sử dụng trong

thời gian gần đây do lĩnh vực tiền điện tử do rất nhiều người tham

gia hệ sinh thái của nó nên rất khó khăn cho việc đồng thuận để

chọn lựa những hướng đi nhất định cho cộng đồng Governance là

cách thức cho phép cộng đồng có thể đưa ra quyết định chung mà

không tạo ra mâu thuẫn Đây cũng có nghĩa là quản trị, hay cai trị

Một hệ thống tiền điện tử thì không chỉ cần có một hệ thống quản

trị mà còn cần hệ thống quản trị phi tập trung (Decentralized

Gover-nance), tức là không cần thiết phải tin tưởng vào một người hay

một tổ chức nào mà cộng đồng có thể đưa ra quyết định bằng cách

bỏ phiếu Công nghệ mã hoá cho phép cộng đồng có thể bỏ phiếu và kiểm soát được việc bỏ phiếu đó sao cho công bằng và minh bạch

Hard wallet: Đây có nghĩa là ví cho tiền kỹ thuật số dưới dạng một phần cứng (hay ví cứng) riêng biệt chứ không chỉ là một phần mềm nằm trên máy tính hoặc điện thoại Việc sử dụng ví cứng có được đặc tính bảo mật tốt hơn ví mềm vì nếu hacker có xâm nhập được vào máy tính của nạn nhân muốn chuyển tiền đi thì ví mềm chỉ bị giới hạn bởi mật khẩu và hacker có thể cài vào máy của nạn nhân phần mềm theo dõi bàn phím để đọc được mật khẩu, còn

ví cứng thì lại đòi hỏi mật khẩu nhập trực tiếp trên phần cứng của ví mà phần cứng đó không thể cài hoặc rất khó có thể cài mã theo dõi

Hash: Còn gọi là phép băm Trong lĩnh vực tin học thì băm có nghĩa là một loại phương thức trích chọn đặc trưng sao cho với một đoạn văn bản nào đó thì chỉ có thể chọn ra một đoạn mã đặc trưng mà không thể nào tìm được đoạn

mã giống như vậy cho một đoạn văn bản khác và ngược lại là không thể cùng một đoạn văn bản mà có thể sinh ra hai đoạn mã băm khác nhau Ngoài ra phép băm có tính chất một chiều, tức là khi cho một thông điệp qua hàm băm

ta có thể tính ra mã băm nhưng không thể làm ngược lại được Phép băm được sử dụng nhiều cho lĩnh vực chữ ký điện tử và quản lý mật khẩu Phép băm này được sử dụng chính trong lĩnh vực blockchain để đảm tính xác thực của thông tin tránh giả mạo vì các thuật toán băm thường được chứng minh tính tương ứng 1-1 giữa thông điệp và mã băm Có rất nhiều thuật toán băm khác nhau trong đó thông dụng như SHA256, SHA3, MD5,

Trang 06

Trang 9

Hash rate: Là tốc độ tính toán để thực hiện phép băm Hash rate càng

cao là tốc độ xử lý phép băm càng nhanh Hash rate thường để so

sánh khả năng xử lý của các máy đào cho các loại tiền kỹ thuật số

Với các thuật toán khác nhau thì tốc độ xử lý băm cũng khác nhau

cho nên đôi khi một máy có khả năng tính toán mạnh nhưng xử lý

thuật toán băm này lại chậm hơn một máy có khả năng kém hơn

nhưng thực hiện thuật toán băm khác

Hype: Có nghĩa là sự thổi phồng hoặc cường điệu Trong lĩnh vực giao

dịch mua bán tiền kỹ thuật số thì một loại tiền bị thổi giá lên cao khác

thường được gọi là bị Hype

ICO: Là từ viết tắt của Initial Coin Offering, đây là dạng gọi vốn ban

đầu, tức là nhóm phát triển có thể bán ra một lượng coin ban đầu cho

công chúng giống như việc phát hành cổ phiếu lần đầu của các công

ty ra thị trường đại chúng (IPO - Initial Public Offering)

Inflation: Có nghĩa là sự lạm phát Sự lạm phát tăng khi lượng tiền

cung lớn hơn lượng hàng hoá trên thị trường khiến cho giá của hàng

hoá trở nên đắt đỏ hơn Inflation ngược nghĩa với Deflation

InstantSend: Là công nghệ của Dash cho phép một giao dịch chuyển

tiền diễn ra rất nhanh chóng khoảng trên dưới 1 giây trong khi thời

gian xử lý một khối (block) của Dash là trung bình 2 phút rưỡi

InstantX: Là tên cũ của InstantSend

Investor: Có nghĩa là nhà đầu tư

Investment: Có nghĩa là sự đầu tư

IoT: Là viết tắt của từ Internet of Things có nghĩa là các thiết bị thông minh như máy giặt thông minh, camera thông minh, tủ lạnh thông minh những thiết bị thông minh này có thể kết nối vào mạng Internet như các máy tính Nó giúp cho việc quản

lý và theo dõi từ xa, và giúp các thiết bị này có thể hoạt động tự động và độc lập.Keepkey: Đây là thương hiệu của một loại ví cứng

Key: Có nghĩa là chìa khoá Trong lĩnh vực tiền kỹ thuật số thì người ta sử dụng công nghệ mã hoá công khai và chữ ký điện tử Mã hoá công khai có nghĩa sử dụng 2 khoá riêng biệt một dùng để mã hoá dữ liệu còn một dùng để mở khoá Tiền điện tử

sử dụng một khoá công khai có biến đổi đi để dùng làm địa chỉ nhận tiền, còn khoá

bí mật dùng để gửi chuyển tiền đi Trong lĩnh vực tiền điện tử thì Key thường ám chỉ khoá bí mật

KYC: Đây là viết tắt của từ Know Your Customer có nghĩa là một quy định buộc các

tổ chức tài chính phải biết về khách hàng của họ Quy định này là cách để các chính phủ chống việc rửa tiền hoặc các loại tội phạm trong các giao dịch chuyển tiền.Ledger: Sổ cái trong kế toán Trong lĩnh vực tiền kỹ thuật số thì mọi giao dịch của tiền kỹ thuật số được lưu vào trong một cơ sở dữ liệu giống như một sổ cái của các

Trang 10

thử nghiệm Hai mạng lưới này hoạt động giống nhau và cùng sử

dụng chung một phần mềm chỉ khác ở chỗ là có tuỳ chọn khi chạy

phần mềm khác nhau Mạng chính thức kết nối các phần mềm ví với

nhau và dùng cho các giao dịch thông thường, còn mạng thử nghiệm

dùng để các lập trình viên thử nghiệm để viết phần mềm, kiểm tra lỗi

và thử nghiệm các tính năng của các phần mềm

Marketcap: Tổng giá trị thị trường của một loại coin Giá trị này được

tính bằng giá khớp lệnh gần nhất nhân với tổng số coin lưu hành trên

thị trường của một loại coin nào đó Giá trị này có thể biến động tuỳ

theo nhu cầu của thị trường giữa người mua và người bán ở từng thời

điểm

Masternode: Là một nút (node) mạng trong mạng lưới ngang hàng

trong mạng lưới của Dash, một masternode cần có thêm một chút

điều kiện hơn so với các nút mạng thông thường, để chạy được một

masternode thì chủ của nó phải đặt cọc một lượng 1000 Dash và có

địa chỉ IP tĩnh chạy trong trung tâm dữ liệu và máy tính đó cần có một

cấu hình đủ mạnh Masternode của Dash được sử dụng cho các dịch

vụ giá trị gia tăng trên mạng lưới của Dash như PrivateSend,

Instant-Send, Decentralized Governance

Miner: Máy đào coin hoặc người vận hành các máy đào coin để kiếm

lợi nhuận bằng việc cung cấp năng lực tính toán để thực hiện việc xác

thực các giao dịch cho mạng lưới tiền kỹ thuật số

Mining: Đào coinMNO: Là viết tắt của Masternode Owner có nghĩa là chủ của Masternode

Multisig: Có nghĩa là một ví sử dụng kỹ thuật với nhiều chữ ký, tức là một ví mà cần phải có nhiều chìa khoá cùng sử dụng thì mới có thể chuyển được tiền Ví multisig dùng cho một tổ chức hay một công ty Giả sử ví đó có 3 người có chìa khoá dùng

để chuyển tiền và quy định ít nhất có 2 người cùng ký thì mới chuyển được Tương

tự vậy có thể có quy định ví cần 5 khoá và tối thiểu 3 khoá mới chuyển tiền đi được Dash do kế thừa của Bitcoin nên có khả năng này, nhiều loại tiền điện tử không kế thừa từ Bitcoin không có khả năng này

Node: Là một nút mạng tức là một phần mềm chạy trên một máy tính tham gia vào mạng lưới với các máy tính khác cũng chạy cùng phần mềm đó trên mạng ngang hàng Trên mạng ngang hàng thì mỗi một node (nút) được coi ngang hàng với nhau.Open source: Mã nguồn mở Mã nguồn mở thường được nói nhiều trong lĩnh vực phần mềm nơi mà những lập trình viên cung cấp mã nguồn phần mềm của họ viết công khai lên mạng để mọi người đều có thể xem và sử dụng

Paper wallet: Là ví tiền điện tử được in ra giấy cho mục đích lưu trữ ngoài máy tính, điều này giúp cho nó tránh bị hacker đánh cắp

Peers: Là nói đến các nút mạng ngang hàng trong mạng mang hàng (Peer to Peer).Poloniex: Là tên của một sàn giao dịch nhiều loại tiền kỹ thuật số khác nhau, nhất là các loại Altcoin

Trang 08

Trang 11

Pool: Thuật ngữ này được sử dụng với những người đào mỏ, tức là

cung cấp các thiết bị của mình cho việc xác thực các giao dịch của

một loại tiền điện tử và đổi lại người ta được trả công Khi việc đào

mỏ được nhiều người tham gia thì việc cạnh tranh trở nên khó khăn

và rất khó để dành chiến thắng Nếu không hợp sức và chia đều rủi

ro thì có người cả năm đào mà chẳng trúng block nào Bởi vậy nhiều

thợ mỏ có thể tập hợp năng lực tính toán của mình để cùng nhau dò

tìm để được nhận giải thưởng Nếu một trong các thợ mỏ tìm được

block thì sẽ chia đều cho các thành viên của nhóm tuỳ theo năng lực

tính toán của từng người Như vậy khả năng trúng block cho toàn

nhóm là cao nhưng lại chia đều nên thợ mỏ có được phần thưởng

tuy nhỏ để trang trải chi phí Pool là cách để tập hợp nhiều thợ mỏ để

cùng nhau đào và chia nhau giải thưởng Thông thường với các loại

coin nhiều người biết như Bitcoin thì mỗi Pool có thể có hàng ngàn

thợ mỏ/máy đào khác nhau, thậm chí nhiều hơn

Private key: Có nghĩa là khoá riêng hay khoá bí mật Trong lĩnh vực

mã hoá thì có một lĩnh vực gọi là mã hoá bất đối xứng hay mã hoá

công khai Lĩnh vực này để mã hoá và giải mã thông tin chúng ta cần

2 chìa khoá, một dùng để khoá (mã hoá thông tin) và một để mở

(giải mã thông tin) Chìa khoá dùng để mã hoá gọi là chìa khoá công

khai, có thể cung cấp cho tất cả những ai mà ta muốn nhận thông

tin dưới dạng mã hoá từ họ, còn chìa khoá bí mật (hay còn gọi chìa

khoá riêng) dùng để giải mã thì ta giữ riêng, khi thông tin được mã

hoá với khoá công khai rồi thì chỉ ai có chìa khoá bí mật mới giải mã

để đọc được thông điệp Chìa khoá bí mật đó gọi là Private key (hay

còn gọi là secret key) còn chìa khoá công khai gọi là public key

PrivateSend: Đây là một dịch vụ chuyển tiền ẩn danh của Dash Dash được phát triển lên từ Bitcoin nên kế thừa dịch vụ chuyển tiền với sự minh bạch và bán ẩn danh của Bitcoin Điều đó có nghĩa là các giao dịch chuyển tiền của Bitcoin không có chứa thông tin về tên người gửi và người nhận, thay vào đó

là các địa chỉ là chuỗi ký tự khoá loằng ngoằng Tuy nhiên, nếu biết địa chỉ của một người thì chúng ta có thể biết là địa chỉ đó có số dư thế nào và giao dịch với những địa chỉ khác ra sao Dịch vụ PrivateSend giúp đảm bảo sự riêng tư bằng cách xáo trộn các nguồn đầu vào và đầu ra nhằm giúp đảm bảo thông tin được riêng tư và người ta không có cách nào truy tìm được nguồn gốc tiền của một người cũng như không biết anh ta có giao dịch với người nào khác nữa

Proposal: Có nghĩa là một đề xuất Trong hệ sinh thái của Dash, các lập trình viên, các nhóm lập trình, marketing, có thể đề xuất một dự án giúp bổ sung giá trị cho hệ sinh thái của Dash và các chủ masternode có thể bỏ phiếu thông qua Nếu được bỏ phiếu thông qua một đề xuất thì người chủ của đề xuất đó sẽ được cấp một lượng vốn để anh ta hay nhóm của anh ta có kinh phí thực hiện công việc Đây là một đặc điểm ưu việt khá thú vị của Dash giúp cho hệ sinh thái này làm việc giống như một tổ chức tự động phi tập trung.Protocol: Có nghĩa là giao thức hay cách thức chuẩn để các bên có thể giao tiếp được với nhau, thường là các máy tính có thể làm việc với nhau thông qua mạng Thường đối với các mạng máy tính thì có giao thức mạng như TCP/IP, IPX/SPX, còn các hệ thống tiền điện tử cũng có các giao thức như giao thức bitcoin, giao thức dash, để các thành phần tham gia các hệ thống có cùng giao thức này có thể làm việc và giao tiếp với nhau

Trang 09

Trang 12

Proof of Work: Dịch sang tiếng Việt có nghĩa là chứng tỏ năng lực

làm việc đây là một kỹ thuật để chọn ra thợ mỏ nào xứng đáng để

được trao quyền tạo block và nhận giải thưởng cho việc xác thực

giao dịch Nó cũng là cách khuyến khích người dùng đầu tư máy

móc cho việc xác thực giao dịch và đảm bảo tính an ninh cho mạng

lưới thanh toán Kỹ thuật này cho phép những người có năng lực tính

toán (hàm băm) nhanh hơn thì có nhiều hơn cơ hội để đào trúng và

nhận giải thưởng Nhờ việc cạnh tranh nhau để đào trúng bằng việc

nâng cấp thiết bị có tốc độ nhanh hơn thì khả năng đảm bảo an ninh

cho mạng lưới thanh toán càng cao hơn

Proof of Stake: Đây là một kỹ thuật khác cũng dùng để xác thực các

giao dịch nhưng thay vì phải cạnh tranh nhau về năng lực tính toán

để xác thực và được quyền nhận phần thưởng thì kỹ thuật này lại ưu

tiên cho những người giữ một lượng coin trong ví lớn hơn và lâu hơn

Kỹ thuật này không dùng các máy đào và không cạnh tranh về năng

lực tính toán cho việc đào mỏ nên tiết kiệm chi phí cho thiết bị và

năng lượng cho máy hoạt động, nhưng nó chỉ ưu tiên cho người ban

đầu có nhiều coin và bật phần mềm ví cho hoạt động nhiều Điều

này không tạo được động lực cho những người biết đến muộn và

việc trả thưởng dựa vào số coin trước có nên không tạo được động

lực cạnh tranh cho người tham gia Có nhiều tranh luận về sự

ưu/n-hược giữa Proof of Work và Proof of Stake nhưng cho đến nay thì

chưa có coin nào dùng Proof of Stake giữ được thành công

Proof of Service: Đây là một kỹ thuật được sử dụng trong Dash Nó

không phải dùng cho việc xác thực các giao dịch, tạo block mà là

một kỹ thuật giúp người dùng đầu tư máy móc và đặt cọc một số coin nhất định nhằm cung cấp hạ tầng kỹ thuật cho các dịch vụ gia tăng cho hệ sinh thái của Dash Kỹ thuật này tạo động lực cho người tham gia máy móc làm hạ tầng cho mạng bậc hai, tức là các nút mạng dạng Masternode

Public key: Như đã giải thích trong phần Private Key, Public key là chìa khoá dùng để mã hoá thông tin Các hệ thống tiền điện tử không sử dụng trực tiếp việc mã hoá thông tin mà sử dụng một ứng dụng của mã hoá thông tin đó là công nghệ chữ ký điện tử Kỹ thuật này giúp đảm bảo thông tin vẫn giữ được sự minh bạch nhưng không bị giả mạo Public key được sử dụng làm địa chỉ (không dùng trực tiếp khoá này mà dùng mã hoá nó ở dạng dễ đọc), còn khoá riêng thì dùng làm chìa khoá để chuyển tiền

Pump: Bơm tiền ra mua một loại coin nào đó, điều này có thể làm giá của loại coin đó tăng cao nếu như có nhiều người bơm tiền ra mua nó

.Pump and Dump: Có nghĩa bơm tiền vào để mua sau đó bán ra để kiếm lời chứ không muốn giữ lâu Một loại coin được gọi là Pump and Dump là loại coin không đáng để giữ lâu mà chỉ có thể kiếm lời trong ngắn hạn

Quorum: Số người bỏ phiếu tối thiểu để việc bầu cử có hiệu lực Trong công nghệ phi tập trung (DAO) cần sự bỏ phiếu của các nhân tố tham gia (có thể là các agent là các phần mềm hoạt động trên các máy tính đơn lẻ) có thể tự động tham gia bỏ phiếu cho những điều kiện nhất định

Rig: Trong lĩnh vực đào coin thì một rig là một dàn máy đào, hoặc một dàn gồm một máy tính có một số nhất định các card đồ hoạ dùng cho việc đào coin

Trang 10

Trang 13