MỞ ĐẦU Trong cuộc sống, con người tiến hành nhiều hoạt động, nhưng dù bất kỳ hoạt động nào thì việc xác định phương pháp đúng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các nhà lí luận của chủ nghĩa MácLênin đã chỉ rõ: Để phân biệt sự khác nhau của các phương thức sản xuất, vấn đề quan trọng không phải là người ta sản xuất ra cái gì, mà là sản xuất bằng cách nào và bằng tư liệu sản xuất gì. Cùng với các yếu tố khác, phương pháp có vai trò quyết định đến thành công hay thất bại của từng công việc. Công việc càng khó khăn, phức tạp thì vị trí, vai trò của phương pháp càng tăng lên. Quá trình dạy học trong các nhà trường đại học quân sự là hoạt động có tính chất khó khăn, phức tạp, luôn gắn liền với môi trường quân sự; có những nét khác biệt với quá trình dạy học nói chung; do vậy, việc xác định, lựa chọn, sử dụng phương pháp dạy học để đáp ứng kịp thời với những biến động, thay đổi của vũ khí, phương tiện kỹ thuật quân sự là vấn đề then chốt. Thực tiễn đã chứng minh, khi mục tiêu và nội dung dạy học trong nhà trường đại học quân sự đã được xác định thì phương pháp dạy học đóng vai trò quyết định chất lượng dạy học. Trong những năm qua các nhà trường đại học quân sự đã và đang tích cực đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan, việc đổi mới phương pháp dạy học của cả giáo viên và học viên vẫn còn bộc lộ hạn chế, bất cập; vì vậy, đã ảnh hưởng đến chất lượng và mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Từ những lí do trên, việc nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học trong các nhà trường đại học quân sự không những có ý nghĩa về mặt lí luận mà còn là đòi hỏi cấp bách của thực tiễn dạy học hiện nay.
Trang 1quan trọng Các nhà lí luận của chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ rõ: Để phân biệt
sự khác nhau của các phương thức sản xuất, vấn đề quan trọng không phải làngười ta sản xuất ra cái gì, mà là sản xuất bằng cách nào và bằng tư liệu sảnxuất gì Cùng với các yếu tố khác, phương pháp có vai trò quyết định đếnthành công hay thất bại của từng công việc Công việc càng khó khăn, phứctạp thì vị trí, vai trò của phương pháp càng tăng lên
Quá trình dạy học trong các nhà trường đại học quân sự là hoạt động cótính chất khó khăn, phức tạp, luôn gắn liền với môi trường quân sự; có nhữngnét khác biệt với quá trình dạy học nói chung; do vậy, việc xác định, lựa chọn,
sử dụng phương pháp dạy học để đáp ứng kịp thời với những biến động, thayđổi của vũ khí, phương tiện kỹ thuật quân sự là vấn đề then chốt
Thực tiễn đã chứng minh, khi mục tiêu và nội dung dạy học trong nhàtrường đại học quân sự đã được xác định thì phương pháp dạy học đóng vaitrò quyết định chất lượng dạy học
Trong những năm qua các nhà trường đại học quân sự đã và đang tíchcực đổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên, do những nguyên nhân kháchquan và chủ quan, việc đổi mới phương pháp dạy học của cả giáo viên và họcviên vẫn còn bộc lộ hạn chế, bất cập; vì vậy, đã ảnh hưởng đến chất lượng vàmục tiêu, yêu cầu đào tạo
Từ những lí do trên, việc nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học trong các nhà trường đại học quân sự không những có ý nghĩa về mặt lí
luận mà còn là đòi hỏi cấp bách của thực tiễn dạy học hiện nay
Trang 21 Cơ sở lí luận và thực tiễn đổi mới phương pháp dạy học trong các nhà trường đại học quân sự
* Quan niệm về phương pháp và phương pháp dạy học
Thuật ngữ phương pháp theo nghĩa chung nhất được hiểu là con đường, cách thức, biện pháp nhất định, được chủ thể sử dụng để thực hiện mục đích đặt ra.
Phương pháp dạy học được hiểu là tổng hợp các cách thức thao tác, các biện pháp hoạt động phối hợp, thống nhất giữa người dạy và người học nhằm thực hiện các mục tiêu nhiệm vụ của quá trình dạy học
* Cơ sở lí luận và thực tiễn đổi mới phương pháp dạy học trong các nhà trường đại học quân sự
Trong lịch sử giáo dục trên thế giới và ở nước ta, do tầm quan trọng đặcbiệt của vấn đề phương pháp dạy học đối với sự phát triển nền giáo dục-đàotạo, nên đã được các nhà giáo dục quan tâm Việc đổi mới phương pháp dạyhọc trong các nhà trường đại học quân sự được xuất phát từ những cơ sở líluận và thực tiễn sau đây:
- Xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta và các nhà lí luận dạy học trong lịch sử về vị trí, vai trò của phương pháp dạy học
Lí luận về dạy học và phương pháp dạy học đã xuất hiện từ thời cổ đạicủa loài người Các nhà giáo dục như, Xô-cơ-rát, Pa-La-tông, A-rit-xtôt,Khổng Tử …đã tổng kết và áp dụng nhiều phương pháp dạy học khá đặc sắc
Xô-cơ-rát (469-399 TCN), đã dùng phương pháp đàm thoại, gợi mở để
tiến hành dạy học Ông ví phương pháp dạy học của mình với thuật đỡ đẻ-mộtphương pháp mà dưới sự hướng dẫn của người thầy, người học dần dần tự tìm
ra chân lý Người thầy không áp đặt chân lý cho người học Người học phảiluôn tự đào sâu suy nghĩ để làm sáng tỏ chân lý
Trang 3Khổng Tử (551-479 TCN) là một nhà giáo dục vĩ đại của Trung Quốcthời cổ đại, đã có những cống hiến to lớn cho nền giáo dục nhân loại Trongcuộc đời giáo dục của mình, ông đã đúc rút nhiều kinh nghiệm dạy học, trong
đó có những cách thức dạy học trò đặc sắc, mang tính chất tích cực Ông đòihỏi, người thầy trong giảng dạy phải: Dụ, đạo, trợ, phát; nghĩa là, phải biết sosánh, chỉ dẫn, gợi ý, giúp đỡ, kích thích và phát động người học Mặt khác,ông đòi hỏi học trò: Học tư kết hợp; nghĩa là, phải biết kết hợp học tập vớisuy nghĩ; hoặc, nghe một phải biết mười, bảo cho những điều đã qua phải biếtcái điều sắp đến, nghĩa là, người học trò phải biết phát huy tính năng độngchủ quan của chính mình Hay, ông còn cho rằng: Ta bảo cho một góc màkhông biết tự suy xét ra ba góc, thì thôi ta không bảo cho nữa
Những lời chỉ dẫn và những cách thức dạy học trên của Xô-cơ-rát vàKhổng Tử từ thời cổ đại đến nay vẫn còn mang tính thời sự, gợi ý cho chúng
ta tìm ra những phương pháp dạy học tích cực trong thời đại mới
Ở châu Âu, phải kể đến Kô-men-xki (1592-1670) Trong tác phẩm
Phép dạy học vĩ đại, ông đã đúc rút nhiều kinh nghiệm dạy học của nhân loại
từ thời cổ đại đến thế kỷ XVII Kô-men-xki phản đối phương pháp giáo điều,kinh viện chỉ dựa vào sách vở mà nhồi nhét học sinh học thuộc lòng Ông chủtrương, trong dạy học không cần bắt buộc người học phải học thuộc lòng màphải làm cho họ nắm vững vấn đề được học Ông đề ra nhiều nguyên tắc dạyhọc, trong đó có nguyên tắc: dạy mọi điều phải tuân theo những nguyên tắccủa một phương pháp, đó là phương pháp tự nhiên Như vậy Kô-men-xki rấtcoi trọng phương pháp dạy học trong các nhà trường Người thầy phải cóphương pháp dạy tốt và chỉ nên bắt học trò học và học có phương pháp Cònngười học phải có phương pháp học tốt thì mới đạt kết quả
Tư tưởng về phương pháp dạy học tiến bộ nói chung và của xki nói riêng đến nay vẫn còn nguyên giá trị, vạch ra một hướng đi đúng đắn
Trang 4Kô-men-cho việc tìm kiếm những phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao và đặt cơ sởvững chắc cho nền giáo dục hiện đại nói chung, phương pháp dạy học trongcác nhà trường đại học quân sự nói riêng.
Giữa thế kỷ thứ XIX, Học thuyết Mác ra đời, đã vạch ra cơ sở phươngpháp luận khoa học cho việc nhận thức và tác động vào mọi hiện tượng xãhội, trong đó có giáo dục C.Mác và Ph.Ăngghen đã luận giải một cách khoahọc về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển của xã hội và sự hình thành,phát triển nhân cách con người, về mục đích giáo dục toàn diện của một nềngiáo dục mới-giáo dục xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa C Mác đã tìm
ra những giải đáp khoa học về con đường, cách thức để đào tạo những con
người toàn diện của một xã hội tương lai Trong tác phẩm Tư Bản, C Mác đã
dự báo về nền giáo dục tương lai là: Nền giáo dục sẽ kết hợp lao động sảnxuất với giáo dục và thể dục, đối với hết thảy các trẻ em trên một tuổi nhấtđịnh nào đó, làm như vậy không những là phương pháp tăng thêm sản xuất xãhội, mà còn là phương pháp độc nhất và duy nhất để tạo ra những con ngườitoàn diện
Kế thừa và vận dụng sáng tạo tư tưởng trên của C.Mác và Ph.Ăngghenvào xây dựng một nền giáo dục non trẻ ở nước Nga Xô-viết, V.I.Lênin rấtquan tâm đến con đường kết hợp giáo dục với lao động V.I.Lênin khẳng định:Người ta không thể hình dung được một xã hội lý tưởng tương lai, mà trong
đó giáo dục lại sẽ không kết hợp với lao động sản xuất của thế hệ trẻ Ôngnhấn mạnh: Thế hệ thanh niên chỉ có thể học chủ nghĩa cộng sản khi đã gắnliền thực tập, giáo dục, học tập của mình với cuộc đấu tranh không ngừng của
vô sản và những người lao động chống lại xã hội cũ của bọn bóc lột “Cácđồng chí phải tự giáo dục mình thành những người cộng sản”[5, 366]
Có thể hiểu tư tưởng giáo dục của các nhà kinh điển Mác xít ở nhữngkhía cạnh sau đây:
Trang 5Giáo dục phải gắn chặt với cuộc sống, phải hướng vào chuẩn bị conngười cho các lĩnh vực hoạt động khác nhau của đời sống xã hội, mà trước hết
là cho sản xuất và chiến đấu; đồng thời, giáo dục phải thông qua các hoạtđộng xã hội, thông qua lao động sản xuất, công tác, chiến đấu mà giáo dục,đào tạo con người, xem đó là một quá trình lĩnh hội độc đáo những kinhnghiệm lịch sử - xã hội, một phương tiện mạnh mẽ để phát triển nhân cáchcủa mỗi con người Mặt khác, cùng với sự giáo dục của xã hội, thì tự giáo dụcbản thân là rất quan trọng
Những tư tưởng giáo dục cơ bản nói trên của các nhà kinh điển chủnghĩa Mác-Lênin là cơ sở phương pháp luận trực tiếp cho việc đề ra nhữngphương hướng đổi mới giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học ở các trườngđại học nói chung và ở các trường đại học quân sự nói riêng
Vận dụng đúng đắn sáng tạo những tư tưởng giáo dục của chủ nghĩaMác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là mộttấm gương sáng, điển hình về sử dụng phương pháp giáo dục, và tự giáo dục,
tự học tập
Trong di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục, nổi bật là
tư tưởng về phương pháp giáo dục con người phát triển toàn diện và phương
pháp huấn luyện cán bộ Thứ nhất, nói về cách học tập, Hồ Chí Minh khẳng
định, phải “lấy tự học làm cốt Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào”[4, 273].Đây là quan điểm học tập hiện đại-biến quá trình đào tạo thành quá trình tựđào tạo, coi việc tự học của học viên là chính, giảng dạy của thầy là để hỗ trợcho việc tự học được hiệu quả hơn, không thay thế cho việc tự học của học
viên Thứ hai, người học phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư
tưởng, không tin một cách mù quáng từng câu một trong sách Người chỉ rõ:
Có vấn đề chưa thông suốt thì mạnh dạn đề ra và thảo luận cho vỡ lẽ Đối vớibất cứ vấn đề gì đều phải đặt câu hỏi “vì sao?”, đều phải suy nghĩ kỹ càng
Trang 6xem nó có hợp với thực tế không Thứ ba, học phải đi đôi với hành Học mà
không hành thì học vô ích Hành mà không học thì hành không trôi chảy Do
đó, học lí luận phải gắn với thực tiễn, tránh đào tạo chung chung, tránh kiểuhọc thuộc lòng, học xong rồi nhưng không áp dụng được vào thực tế
Đối với việc huấn luyện bộ đội, Hồ Chí Minh dạy: “Quân nhân phảibiết võ, phải biết văn, võ là như tay phải, văn là như tay trái Biết võ, biết vănmới là quân nhân hoàn toàn Muốn biết thì phải thi đua học”[4, 588] Đồngthời, Người luôn quan tâm đề cao tính thiết thực trong huấn luyện bộ đội,
“phải thiết thực chu đáo trong công việc huấn luyện”[4, 93] Tính thiết thựcphải xuyên suốt trong suốt tất cả các khâu, các bước của quá trình huấn luyện.Tính thiết thực đã trở thành một trong những vấn đề có tính nguyên tắc tronghuấn luyện Quân đội ta Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Một quân đội đã đượchuấn luyện theo lối mới lại có trình độ giác ngộ chính trị cao, tất nhiên làmtròn được nhiệm vụ của người chiến sĩ”[3, 222] Huấn luyện theo “lối mới” làhuấn luyện với phương pháp đúng, sát thực tiễn, dạy và học những cái màchiến tranh, chiến trường cần
Những tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về huấn luyện-giáodục phản ánh sự sự vận dụng sáng tạo học thuyết Mác-Lênin về giáo dục conngười phát triển toàn diện; truyền thống dạy quân, luyện quân của cha ông ta;đồng thời, phản ánh những tinh hoa của nền giáo dục thế giới vào giáo dụccon người Việt Nam và huấn luyện Quân đội ta
Đối với các nhà trường đại học quân sự, những tư tưởng đó là nền tảng,phương pháp luận vững chắc, là kim chỉ nam cho hoạt động lí luận và thựctiễn nhằm đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng với yêu cầu phát triển củaQuân đội ta giai đoạn hiện nay
Đảng ta, qua các thời kỳ của cách mạng đã vận dụng đúng đắn, sángtạo những tư tưởng về giáo dục của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Trang 7Minh; truyền thống giáo dục của cha ông ta và tinh hoa giáo dục nhân loại,từng bước đưa nền giáo dục Việt Nam theo kịp với nền giáo dục của thế giới.Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta xác định: “Tiếp tục nângcao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy vàhọc”[1, 109]; học phải đi đôi với hành.
Trong Dự thảo báo cáo chính trị tại Đại hội X của Đảng chỉ rõ: Đổi
mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, phương pháp giáo dục theo hướng “chuẩnhóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”, nâng cao chất lượng dạy và học Đây là nhữngquan điểm chỉ đạo có tính chất bao trùm, xuyên suốt quá trình phát triển giáodục-đào tạo ở nước ta, trong đó có các nhà trường đại học quân sự
Quán triệt quan điểm của Đảng về giáo dục-đào tạo, Nghị quyết số:93/ĐUQSTW của Đảng ủy quân sự Trung ương chỉ rõ: “Tiếp tục cải tiếnphương pháp giáo dục nhất là bậc đại học”[2, 9] Quan điểm đó được Đại hộiĐảng bộ quân đội lần thứ VII nhấn mạnh: Chấn chỉnh tổ chức hệ thống cácnhà trường gọn, mạnh, hợp lý, ổn định về tổ chức biên chế Tạo sự chuyểnbiến cơ bản, toàn diện về phương pháp dạy và học
Để thực hiện những yêu cầu trên, đòi hỏi các nhà trường đại học quân
sự phải đổi mới toàn diện, trong đó, cần quan tâm đúng mức việc đổi mớiphương pháp dạy học
Như vậy, cùng với việc đổi mới toàn diện chất lượng giáo dục-đào tạo,Đảng và Quân đội ta rất coi trọng đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả cácnhà trường, trong đó có các nhà trường đại học quân sự
- Xuất phát từ truyền thống dạy và luyện quân của cha ông ta trong lịch sử.
Nhận thức sâu sắc về vai trò của việc dạy và luyện quân, các triều đạiphong kiến Việt Nam nhìn chung đã tiến hành tốt công tác huấn luyện binh sĩkhông chỉ trong thời chiến mà ngay cả trong thời bình; từ đó đã đào tạo ra
Trang 8nhiều vị tướng tài và nhiều chiến binh dũng cảm Trong kháng chiến, Lê Lợi,Nguyễn Trãi rất coi trọng kết hợp phương pháp trí dục với phương pháp đứcdục, “luyện tập binh tượng, dạy cho phép ngồi, dậy, tiến lui” Đó cũng là sựkết hợp dạy quân với luyện quân Các Nhà nước phong kiến luôn chú ýphương pháp diễn tập, luyện tập thực tế; kết hợp chính quy với không chínhquy; Trung ương với địa phương; thi cử, sát hạch thi đấu nhiều môn quân sựkhác nhau Đặc biệt, thời Vua Quang Trung luôn kết hợp tốt phương phápgiáo dục thuyết phục với nêu gương; khen thưởng đối với người có công, xửphạt nghiêm minh những người vi phạm quân cơ; đồng thời, tổ chức cho binh
sĩ thường xuyên luyện tập võ nghệ, cách sử dụng vũ khí, cách cơ động hànhquân nhanh chóng, bí mật, bất ngờ và luôn yêu cầu cao đối với binh sĩ
Do có nhiều phương pháp huấn luyện binh sĩ tốt, nên các triều đạiphong kiến Việt Nam đã đào tạo nhiều tướng lĩnh và đội ngũ chiến binh cóphẩm chất cùng khả năng chiến đấu tốt, giành thắng lợi trong sự nghiệp dựngnước và giữ nước, để lại nhiều bài học giá trị về giáo dục quân sự nói chung,phương pháp huấn luyện binh sĩ nói riêng; đặt nền móng cho phương pháphuấn luyện bộ đội của các nhà trường đại học quân sự ngày nay
- Xuất phát từ sự phát triển của xã hội, đòi hỏi các trường đại học quân
sự cần đổi mới phương pháp dạy học phù hợp.
Ngày nay, đất nước ta tiến hành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa; trình độ dân trí ngày càng được nâng cao Đồng thời, chúng ta mở cửa,hội nhập, giao lưu quốc tế trong sự bùng nổ kiến thức, trí tuệ, thông tin, khoahọc công nghệ; đặc biệt, trong thời đại nền kinh tế tri thức phát triển của thếgiới hiện nay
Đối với quân đội, Đảng ta khẳng định, xây dựng Quân đội nhân dâncách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại Ngày nay, trình độvăn hoá của bộ đội cao hơn so với trước; vũ khí, trang bị ngày càng hiện đại;
Trang 9mặt khác, kẻ thù có nhiều âm mưu thủ đoạn xảo quyệt bằng chiến lược “diễnbiến hoà bình” và bạo loạn lật đổ
Vì vậy, nếu các nhà trường đại học quân sự không tích cực đổi mớiphương pháp dạy học thì sẽ không theo kịp với sự phát triển của tình hình
- Xuất phát từ thực trạng phương pháp dạy học ở các nhà trường đại học quân sự hiện nay
Về ưu điểm:
Quán triệt Nghị quyết số: 93/ĐUQSTW của Đảng ủy quân sự Trung
ương về tiếp tục đổi mới công tác đào tạo cán bộ, nhân viên chuyên môn, kỹ thuật và xây dựng nhà trường chính quy, trong những năm qua, các nhà
trường đại học quân sự đã có chuyển biến nhất định trong nhận thức, cũngnhư việc lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp cho từng môn học, từng đốitượng Nhiều đề tài nghiên cứu cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học đã
được triển khai và nghiệm thu, tiêu biểu là các công trình: “Đổi mới phương pháp dạy học trong các nhà trường đại học quân sự”, (1999), của Học viện Chính trị-quân sự; “Phương pháp dạy học các môn chuyên ngành quân sự trong chương trình đại học đại cương”, (1995), của Trường sĩ quan Lục quân I; “Xây dựng và sử dụng các bộ test trong đào tạo đại học đại cương ở các học viện, nhà trường quân sự”, (1996), của Học viện Kỹ thuật quân sự v.v.
Kết quả nghiên cứu của các công trình trên bước đầu đã được ứng dụng cóhiệu quả ở một số nhà trường đại học quân sự
Kết quả khảo sát ở một số nhà trường đại học quân sự trong toàn quân,cho thấy, nội dung, chương trình đã được quan tâm biên soạn lại phù hợp vớithực tiễn, theo hướng tăng thời gian huấn luyện thực hành, thực tập, dã ngoại,diễn tập Học viện Hải quân, Học viện Phòng không-Không quân đã tăngcường phương pháp dạy học trực quan, mô hình, mô phỏng ca bin lái tàu, láimáy bay Các trường đã từng bước chú trọng đầu tư, mua sắm trang, thiết bị
Trang 10dạy học; mạnh dạn áp dụng khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ thông tinvào quá trình đào tạo, hỗ trợ tích cực cho việc đổi mới phương pháp dạy học
Những việc làm trên đã góp phần mang lại hiệu quả thiết thực trongviệc nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo ở các nhà trường đại học quân sựtrong thời gian qua
Hạn chế và nguyên nhân:
Mặc dù phương pháp dạy học ở các nhà trường đại học quân sự đã cóđổi mới, phát triển; tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận rằng, hiện nay các nhàtrường đại học quân sự, phương pháp dạy học chưa đáp ứng được với yêu cầu
và còn lạc hậu, biểu hiện:
- Nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học chưa sâu sắc.
Hiện nay các trường đã cố gắng bám sát lí luận dạy học hiện đại, nhưngnhận thức của một số cán bộ, giáo viên chưa theo kịp với tình hình Các kếtquả khảo sát, điều tra, số giáo viên hiểu biết về phương pháp dạy học mới,hiện đại không nhiều, dẫn đến, giáo viên không áp dụng được vào thực tiễn.Nguyên nhân cơ bản là, giáo viên ít được tiếp xúc với phương pháp dạy họccủa các trường bên ngoài; mặt khác, cấp ủy, cán bộ chủ trì một số nhà trườngchưa quan tâm đúng mức về đổi mới phương pháp dạy học
- Tổ chức dạy học chưa đáp ứng với yêu cầu mới.
Các nhà trường đại học quân sự đã có đổi mới về tổ chức dạy học,nhưng vẫn chưa theo kịp với sự vận động, phát triển chung ở trong nước và
thế giới Kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu đề tài Đổi mới phương pháp dạy học trong các nhà trường đại học quân sự, “điều tra 1.815 học viên ở 12
trường, có 50,21% số người được hỏi ý kiến rất thích với kiểu dạy giải thíchcho học viên hiểu rồi đọc cho học viên ghi và 47,02% không thích kiểu giáo
viên đặt vấn đề rồi giao cho học viên tự giải quyết”[6, 30] Qua đó cho thấy,
số giáo viên sử dụng phương pháp truyền thống “thầy đọc, trò ghi” chiếm tỉ lệ
Trang 11nhiều hơn tỉ lệ giáo viên sử dụng phương pháp dạy học hiện đại Khi hỏi, đổimới phương pháp dạy học để làm gì ? kết quả thu được chủ yếu là, học đểphục vụ thi và kiểm tra là chính Qua đó cho thấy, sức ỳ của người thầy trongđổi mới phương pháp dạy học là tương đối lớn.
Nguyên nhân, chủ yếu là do nhận thức của đội ngũ giáo viên và cả độingũ cán bộ quản lý giáo dục ở các nhà trường đại học quân sự về vị trí, vai tròcủa việc đổi mới phương pháp dạy học còn hạn chế Một số cấp ủy, cán bộchủ trì và đội ngũ giáo viên chưa quan tâm đúng mức việc đổi mới phươngpháp dạy học, cho rằng, đổi mới cũng được, không đổi mới cũng được vìkhông ảnh hưởng gì đến nội dung và tiến trình đào tạo; đổi mới chỉ thêm việc
và bận rộn, nên không cần đổi mới Hoặc, cán bộ chủ trì của một số trườngchỉ kêu gọi, động viên giáo viên đổi mới phương pháp dạy học chung chung,cho rằng, đổi mới là do cái “tâm” của giáo viên, chứ không có cơ chế pháp líbắt buộc giáo viên thực hiện và đi kèm với nó là chế độ, chính sách nênkhông khuyến khích được giáo viên đổi mới phương pháp dạy học
- Kết quả vận dụng phương pháp dạy học hiện đại còn thấp.
Theo những kết quả điều tra ở trên, giáo viên ở các nhà trường đại họcquân sự hiện nay vẫn sử dụng phương pháp truyền thống là chính; chỉ có30,2% sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại và phương pháp dạy học tiêntiến như, phương pháp dạy học nêu vấn đề
Tuy nhiên, khi được hỏi đồng chí có đồng tình với việc áp dụngphương pháp mới vào dạy học ? Kết quả, 54,31% giáo viên và học viên trả lời
có Qua đó đã cho thấy, đội ngũ giáo viên và học viên rất mong muốn đổimới phương pháp dạy học, điều còn vướng mắc là ở cơ chế, chính sách và cácnhân tố bảo đảm khác Như vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học ở các nhàtrường đại học quân sự đang được đặt ra cấp thiết