KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ BỘ MÔN TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN TIỂU LUẬN CUỐI KỲ QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ NHÀ NƯỚC LIÊN HỆ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, V.
Trang 1KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN: TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ NHÀ NƯỚC LIÊN HỆ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
GVHD: TS.Phạm Thị Lan
2 Lê Hoàng Bảo Trâm 21125354
3 Phan Quốc Việt 21125189
4 Bùi Trần Tú Uyên 21125363
5 Nguyễn Thị Mai Phương 21125338
Mã môn học: LLCT130105_77
Tp Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
MÔN HỌC: TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN
TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI:
QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ NHÀ NƯỚC LIÊN HỆ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
GVHD: TS.Phạm Thị Lan
2 Lê Hoàng Bảo Trâm 21125354
3 Phan Quốc Việt 21125189
4 Bùi Trần Tú Uyên 21125363
5 Nguyễn Thị Mai Phương 21125338
Mã lớp học: LLCT130105_77
Trang 3DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN
HỌC KÌ I, NĂM HỌC 2020-2021
Nhóm số 03(Lớp thứ 4, tiết 10,11,12)
NƯỚC LIÊN HỆ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC XÂY
DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
viên
Mức độ hoàn thành
1 Trần Huyền Linh 21125313
2 Lê Hoàng Bảo Trâm 21125354
3 Phan Quốc Việt 21125189
4 Bùi Trần Tú Uyên 21125363
5 Nguyễn Thị Mai
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN:
Ngày tháng năm 2021 Điểm của giảng viên PHẦN MỞ ĐẦU 5
1 Lý do chọn đề tài 5
2 Mục tiêu nghiên cứu 5
Trang 43. Phương pháp nghiên cứu 5
PHẦN NỘI DUNG Phần 1 LÝ LUẬN CHUNG CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ NHÀ NƯỚC 1.1 Nguốc gốc bản chất nhà nước 6
1.2 Đặc trưng chức năng cơ bản của nhà nước 6
1.3 Các kiểu và hình thức nhà nước 6
Phần 2 LIÊN HỆ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN VÀ VÌ DÂN
2.1 Tư tưởng của Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân 8
2.2 Thực Trạng vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân ở Việt Nam hiện nay 9
2.3 Một số giải pháp góp phần nâng cao việc xây dựng nhà nước pháp quyền của dân do dân và vì dân hiện nay 12
2.4 Trách nhiệm của bản thân trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc 16
2.5 Trách nhiệm của sinh viên đối với Tổ quốc 17
PHẦN KẾT LUẬN 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 5PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Tư tưởng về nhà nước có một vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống lý luận của V.I.Lê-nin, bởi nó không thuần túy là những lý thuyết khoa học mà gắn bó chặt chẽ với quan điểm chính trị; nó không đơn giản là những suy tư tinh thần
mà gắn liền với những hoạt động thực tiễn sinh động của ông Chính vì vậy, tìm hiểu những tư tưởng của V.I.Lê-nin về nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với chúng ta trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay
2 Mục tiêu nghiên cứu
Việc nghiên cứu đề tài giúp chúng tôi có thêm điều kiện củng cố thêm kiến thức bản thân, tìm hiểu thêm nhiều kiến thức về chuyên ngành và Triết học mà mình chưa rõ và chưa biết đến Đặc biệt, mục đích của đề tài là giúp chúng tôi tìm hiểu được quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lenin về vấn đề nhà nước Đồng thời, qua tìm hiểu nội dung đề tài rất giúp ích cho việc học tập và thêm kiến thức cho chúng tôi hiện tại và sau này Chính vì vậy nhiệm vụ của bài tiểu luận tập trung vào giải quyết các vấn đề chính Trình bày những kiến thức và liên hệ
và nhà nước theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lenin, mở rộng và liên hệ trách nhiệm của sinh viên hiện nay đối với việc xây dựng nhà nước Từ đó, có thể đánh giá, đề xuất, kiến nghị một cách rèn luyện cho sinh viên để có trách nhiệm đối với việc xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân hiện nay
3 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp so sánh
Phương pháp thực nghiệm
Trang 6PHẦN 1 LÝ LUẬN CHUNG CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ NHÀ NƯỚC
Quan điểm Mac-Lenin về nhà nước: Theo quan điểm
của Chủ nghĩa Marx-Lenin thì nhà nước thực chất là một tổ
chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm
nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện chức năng quản lý đặc biệt
nhằm duy trì trật tự xã hội, thực hiện mục đích bảo vệ địa
vị của giai cấp thống trị trong xã hội
1.1 Nguồn gốc bản chất nhà nước
- Nhà nước chỉ ra đời và tồn tại trong một giai đọan nhất định của sự phát triển
xã hội và là một hiện tượng lịch sử Khi những cơ sở tồn tại không còn nữa thì nhà nước sẽ bị tiêu vong
Nguồn gốc sâu xa là nguyên nhân kinh tế, hình thành từ sự phát triển của lực lượng sản xuất Nguồn gốc trực tiếp chính là sự xuất hiện chế độ tư hữu và mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được
- Mỗi kiểu nhà nước có bản chất riêng nhưng đều mang một số đặc điểm chung Nhà nước xã hội chủ nghĩa cũng có những đặc điểm chung nhưng thực chất với bản chất là chuyên chính vô sản, nó không còn là nhà nước mà chỉ là “nửa nhà nước” Nhà nước xã hội chủ nghĩa tồn tại dựa trên cơ sở nguyên tắc công hữu những tư liệu sản xuất chủ yếu và lao động tự nguyện Đây là sản phẩm của nhân dân lao động để thực hiện sứ mệnh là xây dựng một xã hội không còn áp bức bóc lột, không còn giai cấp
Bản chất nhà nước được thể hiện qua các đặc trưng và chức năng của nó
1.2 Đặc trưng cơ bản của nhà nước
- Nhà nước có ba đặc trưng cơ bản sau:
Thứ nhất, nhà nước quản lý dân cư trên một vùng lãnh thổ nhất định Điều này để phân biệt sự khác nhau của các tổ chức nhà nước với tổ chức thị tộc, bộ lạc trước kia Những thị tộc, bộ lạc được hình thành trên cơ sở những quan hệ huyết thống, được phân chia dân cư theo phạm vi lãnh thổ mà họ cư trú Mặt khác, quyền lực nhà nước có hiệu lực với tất cả các thành viên ở trong một biên giới quốc gia, bất kể họ thuộc quan hệ huyết thống nào
Thứ hai, bộ máy quyền lực chuyên nghiệp của nhà nước mang tính cưỡng chế đối với mọi thành viên trong xã hội Là những đội vũ trang đặc biệt (quân đội, cảnh sát ), những công cụ (tòa án, trại giam ) và một bộ máy rất nhiều các viên chức được trả lương để làm công việc hành chính cai trị
Thứ ba, là tồn tại một hệ thống thuế khóa để nuôi bộ máy nhà nước hoạt động Nếu không có hệ thống thuế khóa , nhà nước không thể tồn tại Mặt khác,
về cơ bản mọi nhà nước đều tồn tại được dựa vào những sự chu cấp của nhân dân bằng con đường cưỡng bức, tự nguyện hoặc phối hợp chúng với nhau
- Bản chất giai cấp của nhà nước còn được thể hiện ở chức năng của nó Chức năng của nhà nước là những phương diện hoạt động chủ yếu của nhà nước Theo góc độ khác nhau mà chức năng của nhà nước được chia khác nhau Theo góc
Trang 7độ tính chất của quyền lực chính trị, nhà nước có chức năng thống trị chính trị của giai cấp và chức năng xã hội Theo góc độ phạm vi tác động của quyền lực, nhà nước có chức năng đối nội và chức năng đối ngoại
1.3 Các kiểu và hình thức nhà nước
- Kiểu nhà nước là khái niệm để chỉ những nhà nước có chung những dấu hiệu đặc trưng cơ bản thể hiện bản chất giai cấp của nhà nước và những điều kiện kinh tế - xã hội của sự tồn tại của nhà nước
- Những kiểu nhà nước gồm: nhà nước chiếm hữu nô lệ, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản, kiểu nhà nước đặc biệt
- Hình thức nhà nước là thuật ngữ để chỉ cách thức tổ chức quyền lực nhà nước
và những phương pháp để thực hiện quyền lực nhà nước
Trang 8Phần 2 LIÊN HỆ TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN VÀ VÌ DÂN
2.1 Tư tưởng của Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân
Tư tưởng của Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân và vì dân:
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước các quyền của dân, do dân,
vì dân có thể kết hợp giữa các điểm kiểm soát của chủ nghĩa Mác - Lê nin với công việc thừa kế, tiếp theo thu có chọn lọc kho tàng tri thức, kinh nghiệm của nhân loại, vận dụng sáng tạo vào điều kiện hoàn thành lịch sử dụng cụ thể của Việt Nam
Nếu vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền thì vấn đề cơ bản của chính quyền là ở chỗ nó thuộc về
ai, phục vụ cho ai Tư tưởng nhất quán của Hồ Chí Minh là “Tất
cả quyền binh trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam”
“Nước ta là một nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân vì dân là chủ”; “Chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là Nhân dân là chủ” Với chủ tịch Hồ Chí Minh, quyền lực nhà nước luôn luôn bắt nguồn
từ nhân dân, thực hiện bộ máy nhà nước nhằm phụng sự cho quyền lợi của nhân dân
Thông qua cơ chế bầu cử thì nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước của dân, do chính nhân dân lập ra Nhà nước Việt Nam được thành lập theo phương thức bầu cử dân chủ, bảo đảm tính chính đáng của chính quyền khi tiếp nhận sự ủy quyền quyền lực từ Nhân dân Để thực sự khảng định Nhà nước thật sự
là của dân, chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan tâm một cacahs đặt biệt đến cách tổ chức cuộc tổng tuyển cử để nhân dân bầu ra người mà mình tin tưởng có thể thay mặt mình gánh vác việc nước
Một nhà nước của dân, do dân, vì dân theo ý nghĩ của chủ tich
Hồ Chí Minh là nhà nước biết tôn trọng bồi dưỡng và nâng cao sức dân, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng, ý chí của Nhân dân thì
sẽ thấy nhân dân không chỉ nói lên những mong muốn của mình
mà còn chỉ ra được nhà nước cần phải hành động như thế nào
để giải quyết các vấn đề quốc kế dân sinh Tư tưởng Hồ Chí Minh về một nhà nước vì dân, tất cả vì hạnh phúc của nhân dân
Trang 9là tư tưởng nhất quán trong suốt cuộc đời của Người Cả cuộc đời Người là một tấm gương trong sáng thể hiện sinh động tư tưởng, đạo đức của một con người suốt đời vì dân, vì nước
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách thức tôt chức bộ máy nhà nước: Nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa ra đời sau khi cách mạng tháng 8 thành công Mở ra một chính thể mưới đó chính là chính thể cộng hòa Chính thể cộng hòa là sự lựa chọn mô hình tổ chức nhà nước, vừa tiếp thu được các giá trị phổ biến của nền dân chủ nhân loại, vừa phù hợp với các đặc điểm của đất nước Trong các văn kiện quan trọng của đất nước chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thể hiện nhà nước là của nhân dân Có thể thấy rằng hai bản Hiến pháp 1946, 1959 do Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp chỉ đạo soạn thảo và 613 sắc lệnh kể từ 1945 đến 1969, trong
đó có 243 sắc lệnh liên quan đến bộ máy nhà nước và luật pháp
do Người ký ban hành đã hình thành một thể chế bộ máy nhà nước vừa hiện đại vừa dân tộc kết tinh sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về một chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân
2.2 Thực Trạng vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân ở Việt Nam hiện nay
Một trong những nhiệm vụ chiến lược trong quá trình thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội 2011 – 2020 được xác định xác định tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhiệm vụ xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.Trong báo cáo chính trị của Đại hội X thì sự xác định mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN không chỉ là quyết tâm chính trị của Đảng ta trong việc đẩy mạnh hoạt động của nhà nước và cải cách tổ chức, tăng cường pháp chế, phát huy dân chủ mà còn là đánh dấu một thời kỳ phát triển mới trong sự nghiệp xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân
*Trong suốt mấy chục năm qua( đặc biệt là những năm đổi mới) và Nghị quyết Hội nghị lần thứ III khóa VIII của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và các Văn kiện Đại hội Đảng khóa IX,X khẳng định rằng quá trình xây dựng tăng cường và hoàn thiện nhà nước XHCN của dân, do dân, vì dân đã có những bước tiến bộ quan trọng, mang lại nhiều kết quả tích cực và thành tự quan trọng:
- Đã từng bước phát triển hệ thống các nguyên tắc, quan điểm cơ bản về xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân Hệ thống pháp luật hoàn thiện một bước cơ bản, bảo đảm yêu cầu quản lý, bao quát được mọi
Trang 10mặt đời sống xã hội ổn định, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, chất lượng ngày càng nâng cao Hiến pháp 1992 và nhiều Bộ luật, Luật, Pháp lệnh được ban hành ngày càng dân chủ, công khai, minh bạch, tạo khuôn khổ pháp lý để nhà nước quản lý trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh, quốc phòng Nhiều quyết định cải cách có ý nghĩa và vai trò quan trọng trên các lĩnh vực xây dựng nhà nước và hệ thống pháp luật, làm cơ sở cho việc đổi mới tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước, đổi mới hệ thống chính trị, khắc phục được sự xung đột, khác biệt trở nên tiệm cận với quốc tế
- Quốc hội thực hiện đầy đủ quyền lập hiến, lập pháp, dân chủ tranh luận
và quyết định những vấn đề lớn của đất nước, quyền cao nhất giám sát hoạt động của nhà nước, có nhiều đổi mới, chất lượng, hiệu quả ngày càng được nâng cao Bộ máy nhà nước từng bước được tinh gọn, hiện đại hóa, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Cơ chế phân phối, phối hợp và kiểm tra các cơ quan của nhà nước trong việc thực hiện các quyền thiết lập pháp, hành chính, tư pháp ngày càng rõ ràng và có sự tích cực chuyển đổi Hoạt động thực thi pháp luật chủ động tập trung vào quản lý, điều hành, tháo gỡ vướng mắc, dịch vụ và hỗ trợ phát triển Cải cách hành chính, tư pháp có bước đột phá; chất lượng hoạt động được nâng cao nhằm bảo vệ tốt hơn lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức,
cá nhân; tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân
- Tiếp tục phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực Không ngừng mở rộng dân chủ về kinh tế đã có tác động tích cực đến việc giải phóng sức sản xuất, thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao mức sống của nhân dân Dân chủ về chính trị có bước tiến quan trọng, thể hiện ở thể chế bầu cử dân chủ, chất lượng sinh hoạt của Quốc hội, ủy ban nhân dân các cấp, sự tham gia thảo luận của nhân dân, xây dựng các dự án luật, thông tin và hoạt động của báo chí Quyền làm chủ của nhân dân được củng cố, phát huy, sáng tỏ, thể hiện có hiệu quả hơn vai trò và quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm và lan tỏa tinh thần tất
cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân theo phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”
- Chức năng, nhiệm vụ của nhà nước, tổ chức của bộ máy, cơ quan hành chính nhà nước đã có sự điều chỉnh theo yêu cầu của quá trình chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp sang quản lý nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường theo định hướng XHCN
- Phương thức và nội dung lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước đã có bước đổi mới, vừa tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy trách nhiệm và sự chủ động của các cơ quan nhà nước
Trang 11* Bên cạnh đó, Đảng ta cũng chỉ rõ ra: “Vấn đề xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân có mặt chưa đáp ứng tốt yêu cầu phát triển kinh
tế - xã hội và quản lý đất nước trong tình hình mới” Thực tiễn cũng chỉ ra rằng các tổ chức và hoạt động của nhà nước ta cũng đang bộc lộ nhiều điểm yếu kém:
- Hệ thống pháp luật chưa có sự thống nhất một số quy định, thiếu tính thực tiễn, còn kẽ hở và chồng chéo
Cơ chế kiểm soát quyền lực còn chưa hoàn thiện; vai trò của nhân dân trong việc giám sát còn những mặt hạn chế nhất định Tại một số địa phương, tổ chức và hoạt động của chính quyền chưa đổi mới mạnh mẽ; chức năng, nhiệm
vụ, phân cấp, phân quyền chưa rõ ràng; hiệu lực, hiệu quả chưa cao
- Bộ máy nhà nước ta còn chưa thật sự trong sạch và vững mạnh; vẫn còn tình trạng buông lỏng và bao biện, chống chéo; nạn tham nhũng, lãng phí, quan liêu còn rất nghiêm trọng, chưa được ngăn chặn triệt để; hiệu lực quản lý, và điều hành của nhà nước chưa cao; kỷ cương xã hội còn bị buông lỏng, khiến cho lòng tin của nhân dân đối với Đảng, nhà nước bị giảm sút
- Sự quản lý của nhà nước chưa ngang tầm với yêu cầu, đòi hỏi của thời
kỳ mới; chưa phát huy đầy đủ những mặt tích cực và hạn chế được tính tự phát, tiêu cực của nền kinh tế thị trường Đất đai, vốn và tài sản nhà nước chưa được quản lý chặt chẽ, sử dụng lãng phí và gây thất thoát nghiêm trọng
- Tổ chức bộ máy còn nặng nề, sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp còn chưa rõ về chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ, phân cấp trung ương - địa phương và còn một số mặt chưa cụ thể, rõ ràng (như tổ chức bộ máy, quản lý đầu tư, tài chính, kết hợp quản lý theo ngành và lãnh thổ ), khiến cho tập trung quan liêu cũng như phân tán, cục bộ chậm được khắc phục và xử lý
- Việc chấp hành quy định pháp luật nhìn chung còn chưa nghiêm; kỷ cương phép nước nhiều nơi, nhiều lúc còn bị xem nhẹ, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật chưa kịp thời đúng lúc, chế tài nghiêm trị chưa đủ sức răn đe Cải cách tư pháp và cải cách hành chính chưa đáp ứng những yêu cầu phát triển của đất nước Đội ngũ cán bộ, viên chức nhà nước chưa được tinh gọn; những phẩm chất, đạo đức, năng lực và uy tín ở một bộ phận còn hạn chế, còn thiếu chuyên nghiệp, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới
- Vẫn còn tồn tại một số mặt lúng túng trong vấn đề đồng bộ, phù hợp giữa kinh tế với chính trị, văn hóa, xã hội; giữa đổi mới kinh tế với đổi mới hoạt động và tổ chức của bộ máy nhà nước