Mục đích nghiên cứu sáng kiến Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ khối mẫu giáo tại trường mầm non Yên Lạc nhằm giúp cán bộ, giáo viên nắm chắc và thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm. Giáo viên cần xác định được mục tiêu, nội dung, phương pháp, đồ dùng, đồ chơi, học liệu, thời gian, địa điểm phù hợp với lợi ích, nhu cầu, khả năng của trẻ. Linh hoạt thay đổi nội dung, phương pháp khi hoàn cảnh thay đổi.
Trang 2Mục lục
Trang 31.Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài
Sinh thờiBác đã từng nói: "Không có giáo dục thì không nói gì đến kinh
tế, văn hóa" Sản phẩm của giáo dục là con người mà con người là mục tiêu, động lực của sự phát triển đất nước trong tương lai đóchính là thế hệ trẻ.[1]
Giáo dục mầm non là một mắt xích quan trọng trong nền giáo dục của Việt Nam Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong các bậc học, giáo dục mầm non thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ từ 3 tháng tuổi đến 72 tháng tuổi Mục tiêu của giáo dục mầm non là phát triển cho trẻ về thể chất, tình cảm, ngôn ngữ, tư duy và hình thành những tiền đề đầu tiên cho nhân cách trẻ sau này.[2]
Như chúng ta đã biết, đất nước ta hiện nay nền kinh tế phát triển đang trên đường hội nhập Quốc tế, chúng ta phải giao lưu với nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới.Trẻ thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động Hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nhiệm vụ cần thiết nhất trong các mục tiêu xây dựng phát triển con người toàn diện trong thời đại là nhằm đào tạo cho xã hội những con người tài đức vẹn toàn[3]
Nội dung giáo dục mầm non phải đảm bảo phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em; phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, kỹ năng xã hội, trí tuệ, thẩm mỹ; tôn trọng sự khác biệt
Trường mầm non là môi trường giáo dục đầu tiên của trẻ vì vậy chúng ta cần tạo ra một môi trường giáo dục tốt nhất để chăm sóc, giáo dục những mầm non tương lai của đất nước.Cần biết rằng những gì xảy ra trong thời thơ ấu sẽ có ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài đến cuộc đời sau này của trẻ.Các trải nghiệm trong những năm đầu đời nên phù hợp với mức độ phát triển của trẻ và phải được xây dựng trên những gì trẻ đã biết và trẻ có thể làm Điều này có nghĩa là chúng ta phải cẩn trọng, không cố gắng dạy cho trẻ những gì quá khó để trẻ có hiểu và làm được[4]
Lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non là một quan điểm tiến bộ về
vị trí của trẻ em và vai trò của giáo viên.Quan điểm này định hướng cho giáo viên mầm non trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập
kế hoạch giáo dục và tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non.Vậy tại sao phải thực hiện giáo dục lấy trẻ làm trung tâm?thì chúng ta biết rằng:Mỗi con người có sự khác biệt về:hoàn cảnh, điều kiện sống, thể chất, sở thích, năng lực, trình độ…mà trẻ emkhông phải ngoại lệ
Dạy trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm có đến 5 tiêu chí:
Một là Xây dựng môi trường giáo dục;
Hai là: Xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm;
Ba là: Tổ chức các hoạt động giáo dục;
Bốn là: Đánh giá trẻ;
Năm là: công tác phối kết hợp giữa nhà trường với phụ huynh và các đoàn thể
Là người phụ trách chuyên môn khối mẫu giáo, bản thân tôi luôn quan tâm và trách nhiệm trong việc chỉ đạo đội ngũ giáo viên thực hiện có hiệu quả công tác chuyên môn Năm học 2021-2022 này bản thân tôi tập trung đi sâu vào tiêu chí xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, chỉ đạo giáo viên tự xây dựng được kế hoạch giáo dụctheo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm phù hợp
Trang 4với điều kiện thực tế của trường, của lớp, của địa phương và tình hình dịch bệnh covid-19, đặc biệt phù hợp với nhận thức của trẻ lớp mình phụ trách, sao cho đảm bảo mỗi trẻ đều được hỗ trợ để phát triển tất cả các lĩnh vực, trẻ học thông qua chơi và bằng nhiều cách khác nhau, trẻ hoạt động tích cực bằng nhiều hoạt động khác nhau như bắt chước, tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, thực hành, sáng tạo, hợp tác, chia sẻ…
Trong quá trình chỉ đạo giáo viên thực hiện tiêu chí xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tôi đã đúc rút cho mình một số biện pháp chỉ đạo
và lựa chọn nghiên cứu xây dựng đề tài"Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên xây
dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ khốimẫu giáo tại trường mầm non Yên Lạc"
1.2 Mục đích nghiên cứu
Giúp cán bộ, giáo viên nắm chắc và thực hiện tốt việc xây dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
Giáo viên cần xác định được mục tiêu, nội dung, phương pháp, đồ dùng,
đồ chơi, học liệu, thời gian, địa điểm phù hợp với lợi ích, nhu cầu, khả năng của trẻ Linh hoạt thay đổi nội dung, phương pháp khi hoàn cảnh thay đổi
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Tập trung vào Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ khối mẫu giáo tại trường mầm non Yên Lạc
1.4 Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp nghiên cứu lý luận:Nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng
hợp lý luận về việc vận dụng các biện pháp
* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát, đàm thoại,
thực nghiệm (thực hành, trải nghiệm) …
* Phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết: thông qua đọc các tài liệu
sách báo, tạp chí có liên quan đến các bước xây dựng kế hoạch giáo dục cho trẻ mầm non
*Phương pháp quan sát sư phạm:
+ Quan sát trẻ: Thông qua hành động, lời nói, nét mặt cở chỉ, biểu hiện xúc cảm, tình cảm… của trẻ
+ Quan sát giáo viên: Dự giờ và quan sát cách tổ chức các hoạt động có nội dung giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
* Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại trực tiếp với trẻ.
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Nghiên cứu về sự phát triển trẻ em cho ta khẳng định: Sự phát triển của trẻ nhỏ bao gồm cả sự tăng trưởng về chiều cao, về cân nặng, những thay đổi của não và giác quan, vừa bao gồm tất cả những thay đổi do kết quả các trảinghiệm và việc luyện tập: thay đổi về sự vận động và sự thích nghi với môi trường, khả năng tư duy và ngôn ngữ, thay đổi trong hành vi xã hội, trong sự tự
ý thức và sự tự kiềm chế bản thân[4]
Nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cũng cho thấy rằng khả năng giao tiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề
Trang 5cơ bản một cách tự lập có những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tại trường[5].
Trong lý luận dạy và học có những quan niệm khác nhau về vai trò của nhà giáo dục và vai trò của học sinh, nhưng quy tụ lại có hai hướng: Hoạt động lấy giáo viên làm trung tâm hoặc hoạt động lấy học sinh làm trung tâm, những năm gần đây các tài liệu giáo dục và dạy học ở nước ngoài và trong nước thường nói tới việc cần thiết phải chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang dạy học lấy học trẻ làm trung tâm, đây là một xu hướng tất yếu của nền giáo dục
mà chúng ta nên áp dụng và đổi mới Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, thống nhất mọi hoạt động giáo dục trẻ trong trường mầm non để đảm bảo việc thực hiện Chương trình giáo dục mầm non có hiệu quả, có chất lượng và tất cả trẻ được hưởng lợi từ chương trình này
Theo tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền, chuyên gia về giáo dục đầu đời tại Việt Nam cho biết “Cách tiếp nhận tốt nhất để giáo dục các phương pháp dạy học tích cực nhằm thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tư duy phản biện
và giải quyết vấn đề cho trẻ là cách tiếp cận tốt, thường thể hiện tính tích hợp cao và kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ”.Hiện nay trên thế giới có một số mô hình, cách tiếp cận trong giáo dục đầu đời được các nhà chuyên gia giáo dục đánh giá cao.Mỗi mô hình, cách tiếp cận có thể có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau, nhưng hầu hết các nhà giáo dục hàng đầu trên thế giới đều thừa nhận những mô hình kể trên đều tốt
Theo nghiên cứu của các chuyên gia thì việc học của trẻ có thể trở nên hiệu quả hơn, hấp dẫn hơn, đa dạng và tiến bộ hơn nếu việc lập kế hoạch giáo dục của giáo viên được thực hiện tốt
Trẻ nhỏ có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá một cách tích cực về thế giới.Các trải nghiệm trong những năm đầu đời nên phù hợp với mức độ phát triển của trẻ và phải xây dựng được trên những gì trẻ đã biết và có
thể làm[6].
Thực hiện kế hoạch của phòng GD&ĐT huyện Như Thanh về việc tiếp tục thực hiện chuyên đề "Xây dựngtrường mầm monlấy trẻ làm trung tâm" giai đoạn 2021-2025 Năm học 2021-2022 bản thân tập trung đi sâu vào chỉ đạo giáo viên "Xây dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho trẻ khối mẫu giáo trường mầm non yên lạc"
Vì vậy quá trình giáo dục trẻ đòi hỏi giáo viên phải liên tục: Lập kế hoạch - Thực hiện - Đánh giá- Điều chỉnh - Lập kế hoạch cho thời gian tiếp theo để đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ đặc biệt là trong tình hình dịch bệnh covit19 diễn biến phức tạp, cần phải lập kế hoạch cụ thể lựa chọn nội dung giáo dục để
hướng dẫn phụ huynh giáo dục trẻ tại nhà[7].
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
2.2.1.Thuận lợi
Trường mầm non Yên Lạc là trường đạt chuẩn quốc gia mức độ I luôn được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, có đội ngũ cán bộ, giáo viên trẻ, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có trình độ năng lực sư phạm vững vàng, có lòng nhiệt tình, say mê với nghề được cấp trên đánh giá tốt nên thuận lợi trong việc thực hiện nhiệm vụ năm học đặc biệt làhiện chuyên đề giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm Học sinh được thực học chương trình liên tục từ nhà trẻ đến các lớp Mẫu giáo Đa số phụ huynh có sự quan tâm, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và nhà trường mầm non trong việc giáo dục chăm sóc nuôi dưỡng trẻ
Trang 6- Phụ huynh nhiệt tình, có trách nhiệm và ý thức phối kết hợp cùng giáo viên trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ.
- 100% trẻ sinh hoạt bán trú tại trường, số trẻ được phân chia đúng theo chỉ tiêu và độ tuổi Tỷ lệ bé ngoan, bé chuyên cần đạt 95 - 98%
- Các chuyên đề đã được triển khai đồng bộ từ Sở Giáo dục đến Phòng Giáo dục, các nhà trường và đến mỗi cán bộ giáo viên trong trường mầm non
* Điều kiện thực hiện
- Chưa hiểu hết mục tiêu chuyên đề dù có điều kiện CSVC thuận lợi nhưng xây dựng môi trường tốn nhiều kinh phí nhưng hiệu quả đáp ứng còn mang tính trang trí, tốn kém nhưng không đạt hiệu quả
- Địa phương còn nghèo, đời sống nhân dân trên địa bàn còn khó khăn nên việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế do đó việc đầu tư CSVC hiện đại hơn cho chuyên đề còn gặp nhiều khó khăn
- Số lượng trẻ đông, khả năng nhận thức và nhu cầu của trẻ khác nhau
- Còn tình trạng quá tải sức lao động của giáo viên gây khó khăn trong việc tăng cường các hoạt động thực hành khám phá trải nghiệm, quan sát đánh giá sự phát triển của trẻ và tiếp cận giáo dục cá nhân trẻ
- Các hoạt động chưa thực sự hướng đến trẻ và lấy trẻ làm trung tâm, chưa tăng cường cho trẻ hoạt động về môi trường thiên nhiên bên ngoài nhà trường
- Một số giáo viên chưa mạnh dạn xây dựng kế hoạch có sự lựa chọn các nội dung dạy học dựa trên nhu cầu, khả năng của trẻ
- Xác định mục tiêu độ tuổi chưa sát với thực trạng so với khả năng trẻ ở các thời điểm khác nhau
- Lúng túng trong việc xây dựng nội dung giáo dục; xây dựng nội dung độ tuổi chưa sát với thực trạng so với khả năng trẻ ở các thời điểm khác nhau
- Nội dung giáo dục ở các lứa tuổi còn chưa thể hiện sự đồng tâm phát triển ở các lứa tuổi hoặc yêu cầu quá cao hay quá thấp so với lứa tuổi
- Chưa có sự gắn kết việc khai thác sử dụng CSVC đồ dùng, đồ chơi được trang bị và tự tạo vào việc xây dựng kế hoạch giáo dục
- Do tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, khó lường ở một số thời điểm trẻ đến trường không thường xuyên nên không thể triển khai một số hoạt động giáo dục trực tiếp cho trẻ vì vậy ảnh hưởng kết quả mong đợi của trẻ cũng như mục tiêu, kế hoạch giáo dục đã đề ra
2.2.3 Khảo sát thực trạng thực tế
Để nắm được chất lượng thực trạng của việc giáo viên trong công tác xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát tình hình thực tế của giáo viên về các nội dung liên quan đến đề tài kết quả thu được như sau:
Bảng 1: Bảng khảo sát thực tế trước khi áp dụng sáng kiến
(Dành cho đối tượng là 24 giáo viên tổ mẫu giáo Trường mầm non Yên Lạc)
Kết quả
Trang 7TT Nội dung khảo
sát
SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ
1 Khả năng nắm bắt vấn đề cốt lõi của cách xây dựng kế hoạch giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên 13 54,1% 11 45,9%
2 Khả năng xây dựng kế hoạch giáo dục vừa đảm bảo mục tiêu chương trình giáo dục mầm non vừa lấy trẻ
làm trung tâm của giáo viên
3 Khả năng xâydựng kế hoạch phối kết hợp với phụ huynh về tổ chức hoạt động giáo dục qua chơi cho trẻ
5 Khả năng linh hoạt, chủ động điều chỉnh kế hoạch, nội dung giáo dục phù hợp của giáo viên 12 50% 12 50%Nhìn vào kết quả khảo sát thì thấy số giáo viên nắm bắt được nội dung cốt lõi của công tác xây dựng kế hoạch giáo dục chưa cao Số giáo viên biết cách đánh giá đúng trẻ chưa đạt yêu cầu, khả năng linh hoạt chủ động điều chỉnh kế hoạch, nội dung giáo dục trẻ còn thấp.Vì vậy trong năm học 2021-2022 tôi đã đưa vào một số giải pháp sau đây:
2.3 Giải pháp thực hiện
2.3.1 Nắm vững các nội dung của chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2025” để truyền tải đến giáo viên trong nhà trường
Muốn truyền tải được nội dung chuyên đề thì người phụ trách công tác chuyên môn trong nhà trường phải là người nắm rõ nhất, hiểu biết sâu sắc nội dung cũng như các tiêu chí trong chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2025”, trong đó có việc thực hiện xây dựng Kế hoạch giáo dục Phải làm cho giáo viên hiểu rõ: Xây dựng kế hoạch giáo dục nhằm mục tiêu gì?
-Kế hoạch giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục, phạm vi và mức độ, nội dung giáo dục trẻ, các phương pháp, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục phù hợp với trẻ, cụ thể:
1 Thể hiện các mục tiêu cụ thể phản ánh được kết quả mong đợi đáp ứng với sự phát triển của trẻ theo giai đoạn, thời điểm phù hợp và theo chương trình
kế hoạch giáo dục
2 Thể hiện nội dung giáo dục theo chương trình giáo dục mầm non và có thể điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với sự phát triển của trẻ và điều kiện thực tế của vùng miền, địa phương, trường/lớp
3 Không nhấn mạnh vào việc cung cấp cho trẻ những kiến thức, kĩ năng đơn lẻ mà theo hướng tích hợp, coi trọng việc hình thành và phát triển các năng lực, kĩ năng sống cho trẻ
4 Thể hiện tính tích hợp, tạo sự gắn kết, tác động một cách thống nhất đồng bộ đến sự phát triển của trẻ
5 Khuyến khích trẻ tham gia hoạt động giáo dục bằng vận động thân thể
và các giác quan dưới nhiều hình thức khác nhau
Muốn làm được như vậy bản thân tôi đã vừa thực hiện vừa nghiên cứu tài liệu, tiêu chí để nâng cao nhận thức cho bản thân, cho giáo viên hiểu nội hàm của tiêu chí Cập nhật, đổi mới, linh hoạt các nội dung, các hướng dẫn cụ thể của cấp trên để làm cẩm nang cho bản thân và giáo viên trong nhà trường
Thống nhấtvà có ý thức gắn tiêu chí với việc thực hiện xây dựng kế hoạch giáo dục, đánh giá chất lượng thực hiện chương trình thường xuyên, thống nhất với các khâu trong quá trình thực hiện chương trình hiểu sâu hơn về tiêu chí
Trang 8Luôn gắn các tiêu chí trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục của giáo viên và việc duyệt kế hoạch giáo dục của Chuyên môn nhà trường, gắn kết quả phê duyệt làm tiêu chí thi đua trong năm học.
Có ý thức vận dụng vào việc xây dựng kế hoạch giáo dục của giáo viên và chịu trách nhiệmphê duyệt kế hoạch giáo dục của giáo viên và theo nguyên tắc dân chủ, tạo điều kiện và phát huy tính tự chủ, sáng tạo của giáo viên
1
Trẻ quan tâm, hứng thú với các sự
vật, hiện tượng gần gũi như chăm
chú quan sát sự vật, hiện tượng; hay
đặt câu hỏi về đối tượng.
- Sự vật: người, đồ vật, con vật,cây cối.
- Hiện tượng:
+ Hiện tượng nắng, mưa, nóng lạnh và ảnh hưởng của nó đến sinh hoạt của trẻ.
+ Một số nguồn nước trong sinh hoạt hằng ngày.
+ Ích lợi của nước với đời sống con người, con vật, cây.
+ Một số nguồn ánh sáng trong sinh hoạt hàng ngày.
+ một vài đặc điểm, tính chất của đất, đá, cát, sỏi.
2
Trẻ sử dụng các giác quan để xem
xét, tìm hiểu đối tượng: nhìn, nghe,
ngửi, sờ , để nhận ra đặc điểm nổi
bật của đối tượng.
Chức năng của các giác quan và một số bộ phận khác của cơ thể.
Biết các bộ phận của cơ thể conngười, bước đầu biết nhận thức
về giới tính, biết mình là trai, gái và một số cách tự bảo vệ bản thân
3
Trẻ thu thập thông tin về đối tượng
bằng nhiều cách khác nhau có sự gợi
mở của cô giáo như xem sách, tranh
ảnh và trò chuyện về đối tượng
- Làm một số thí nghiệm đơn giản.
- Xem sách, tranh ảnh và trò chuyện.
4
Làm thí nghiệm đơn giản với sự giúp
đỡ của người lớn để quan sát, tìm
hiểu đối tượng Ví dụ: Thả các vật
vào nước để nhận biết vật chìm hay
nổi.
- Thả các vật vào nước để nhận biết vật chìm hay nổi.
- Chong chóng gió; Thổi bóng xà phòng.
5
Trẻ mô tả các dấu hiệu nổi bật của
đối tượng được QS với sự gợi mở của
Trẻ phân loại các đối tượng theo một
dấu hiệu nổi bật. + Đặc điểm nổi bật, lợi ích của một số con vật hoặc các loài cây, hoa, quả quen thuộc.
+ Một số đặc điểm tính chất nổi bật của đất, đá, cát, sỏi.
+ Cách chăm sóc và bảo vệ con vật, cây gần gũi.
7
Trẻ nhận ra một vài mối quan hệ đơn
giản của sự vật, hiện tượng quen
thuộc khi được hỏi.
- Một số hiện tượng nắng , mưa, lạnh và ảnh hưởng của nó đến sinh hoạt của trẻ.
- Một số dấu hiệu nổi bật của ngày và đêm
- Một số nguồn nước trong sinh hoạt hằng ngày.
- Một số nguồn ánh sáng trong sinh hoạt hằng ngày 8
Mô tả dấu hiệu nổi bật của đối tượng
được quan sát với gợi mở của cô
giáo.
+ Một số dấu hiệu nổi bật của ban ngày và ban đêm.
+ Một số nguồn nước trong sinh hoạt hàng ngày.
Đối với độ tuổi Mẫu giáo Lớn(5-6 tuổi) giáo viên xây dựng:
Mục tiêu giáo dục
năm học Nội dung giáo dục năm học
1
Trẻ tò mò, khám phá các sự vật,
hiện tượng xung quanh
+ Khám phá sự vật, hiện tượng xung quanh và đặt ra các câu hỏi: Tại sao? Như thế nào?
2 Trẻ biết phối hợp các giác quan
để quan sát, xem xét và thảo luận
Trang 9cụ đơn giản để quan sát, so sánh,
dự đoán, nhận xét và thảo luận.
+ Các thử nghiệm thực hành, quan sát, so sánh, dự đoán, nhận xét
và thảo luận về kết quả như: Thử nghiệm gieo hạt/ trồng cây, được tưới nước và không tưới, theo dõi và so sánh sự phát triển….
4 Trẻ biết thu thập thông tin về đối tượng bằng nhiều cách khác nhau. + Xem sách, tranh ảnh, băng hình trò chuyện và thảo luận.
5 Trẻ biết phân loại các đối tượng theo những dấu hiệu khác nhau. + Phân loại các đồ dùng, đồ chơi, các phương tiện giao thông, con vật, cây, hoa, quả … Theo 2-3 dấu hiệu 6
Trẻ biết được một số mối quan hệ
đơn giản của sự vật, hiện tượng. + Quan sát, phán đoán mối liên hệ đơn giản giữa con vật, cây cối với môi trường sống.
+ Quá trình phát triển của cây, con vật; điều kiện sống của một số loài cây, con vật.
7 Trẻ có khả năng giải quyết một số vấn đề đơn giản theo các cách
khác nhau.
+ Cách thức thích hợp để giải quyết vấn đề đơn giản.
8
Trẻ biết nhận xét, thảo luận về
đặc điểm, sự giống nhau và khác
nhau của các đối tượng được
quan sát.
+ Sự khác nhau giữa ngày và đêm.
+ Các nguồn nước trong môi trường sống và một số đặc điểm tính chất của nước.
+ So sánh sự giống nhau và khác nhau của một số con vật, cây, hoa, quả.
+ So sánh sự giống và khác nhau của đồ dùng, đồ chơi và sự đa dạng của chúng.
+ Sự khác nhau giữa ngày và đêm, mặt trăng và mặt trời.
9 Trẻ biết thể hiện hiểu biết về đối
tượng qua hoạt động chơi, âm
nhạc và tạo hình …
+ Ích lợi của nước đối với đời sống con người, con vật, cây + Đặc điểm, tên gọi, mối liên hệ của các đối tượng.
+ Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước và cách bảo vệ.
+ Không khí, các nguồn ánh sáng và sự cần thiết của nó với cuộc sống con người, con vật, cây …
+ Một số hiện tượng thời tiết theo mùa và ảnh hưởng của nó đến sinh hoạt của con người.
2.3.2 Nắm được nội dung cốt lõi khi xây dựng kế hoạch giáo dục
Để xây dựng được bộ kế hoạch giáo dục từ kế hoạch năm, tháng, chủ điểm, tuần, ngày sát đúng với điều kiện của lớp, khả năng nhận thức của học sinh cũng như khả năng truyền đạt của giáo viên theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì giáo viên phải nắm được nội dung cốt lõi của các tiêu chí xây dựng kế hoạch giáo dụcbao gồm:
+ Xác định mục tiêu giáo dục:cụ thể, phản ánh kết quả mong đợi trong Chương trình giáo dục mầm non
+ Lựa chọn nội dung giáo dục: tích hợp, gắn kết, thống nhất, coi trọng hình thành và phát triển các năng lực, kĩ năng sống …
+ Phương pháp giáo dục: Phối hợp phương pháp, nhấn mạnh nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm, vận động thân thể và các giác quan dưới nhiều hình thức khác nhau
+ Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục: Đa dạng phù hợp với trẻ (cá nhân, nhóm lớp)
Linh hoạt thay đổi nội dung, phương pháp đồ dùng đồ chơi, học liệu, thời gian, địa điểm khi hoàn cảnh thay đổi
Khi giáo viên lập kế hoạch giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Mục tiêu và kết quả mong đợi
- Các trải nghiệm và các cơ hội hỗ trợ để trẻ đạt những kết quả mong đợi
Trang 10- Vật liệu và đồ dùng
- Địa điểm và thời gian cho trẻ trải nghiệm
- Vai trò của giáo viên: giáo viên sẽ làm gì và nói gì?
Khi giáo viên lập kế hoạch giáo dụclấy trẻ làm trung tâm phải đảm bảo mỗi trẻ được:
Hỗ trợ để phát triển tất cả các lĩnh vực: thể chất,vận động, tình cảm và quan hệ xã hội, ngôn ngữ giao tiếp, nhận thức, thẩm mỹ
Học thông qua chơi bằng nhiều cách khác nhau
Trẻ hoạt động tích cực bằng nhiều hoạt động khác nhau
Trẻ em được tôn trọng.Giáo viên tôn trọng trẻ, mở rộng việc học cho trẻ bằng nhiều cách khác nhau
- Giáo viên tạo cơ hội cho trẻ tích cực hoạt động
- Giáo viên hỗ trợ mỗi trẻ thành công so với chính bản thân trẻ
2.3.3 Thống nhất cao giữa cán bộ quản lý và giáo viên trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục
Sự thống nhất về quan điểm giáo dục cũng như nguyên tắc giáo dục để tạo nên sự đồng lòng thực hiện và thực hiện có hiệu quả
- Thống nhất giữa cán bộ quản lý và giáo viên về quan điểm và nguyên tắc giáo dục tích hợp và tích hợp chủ đề trong xây dựng kế hoạch giáo dục nhằm đảm bảo thực hiện được hết không bỏ sót các mục tiêu giáo dục theo chương trình.Trước đây khi chưa nghiên cứu kỹ chuyên đề chúng ta đã xây dựng và thực hiện một kế hoạch giáo dục chưa hoàn thiện còn bỏ sót một số không nhỏ các mục tiêu giáo dục, học sinh vẫn hoàn thành chương trình năm học nhưng chưa thực sự hài lòng của những người phụ trách chuyên môn
- Quán triệt kế hoạch giáo dục sử dụng đa dạng các hình thức, phương pháp giáo dục, quan tâm chia nhóm nhỏ để mọi trẻ đều được hoạt động và phát huy khả năng khác nhau, khắc phục khó khăn số lượng trẻ đông, nhóm, lớp chật hẹp…
- Đẩy mạnh đổi mới sinh hoạt chuyên môn, gắn các chủ đề liên quan đến tăng cường nội dung thảo luận nhằm tháo gỡ những khó khăn về xây dựng kế hoạch giáo dục xuất phát từ thực tế…
- Đẩy mạnh công tác sinh hoạt tổ chuyên môn(Do đặc thù công việc nên hội ý chuyên môn sẽ linh hoạt theo điều kiện từng tổ tự sắp xếp thời gian sinh hoạt, không bắt buộc giáo viên phải tuân thủ các bước đầy đủ của cuộc họp mà
là trao đổi nhanh, ngắn gọn và cụ thể từng công việc trong từng thời điểm nhằm điều chỉnh kế hoạch giáo dục chung cho khối, lớp)
- Tạo môi trường khu vực vui chơi chung và khu vực của nhóm lớp để tạo điều kiện cho giáo viên trong việc lựa chọn nội dung và thiết kế các hoạt động cho trẻ
* Cụ thể thống nhất giữa cán bộ quản lý và giáo viên về nội dung cần quan tâm khi xây dựng kế hoạch giáo dục là:
- Kết quả đánh giá sự phát triển của trẻ (qua quan sát hoạt động của trẻ hằng ngày): hứng thú, nhu cầu, khả năng… của trẻ
Trang 11- Môi trường giáo dụccó thể thay thế bằng nhiều phương tiện, nguyên liệu… điều kiện khác phù hợp với thực tế của lớp.
- Khả năng của giáo viên và sự phối hợp của cha mẹ
Ví dụ: - Giáo viên có thể điều chỉnh nội dung cụ thể trên cơ sở nội dung
chung (để đápứng sự đa dạng của vùng miền, mỗi cá nhân trẻ/lớp có đặc điểm khác nhau)
+ Phù hợp với trẻ;
+ Phù hợp với điều kiện thực tế văn hóa, truyền thống,…địa phương
Ví dụ:Trong nội dung theo Chương trình đối với trẻ MG 5-6 tuổi, lĩnh vực nhận thức, có nội dung: Đồ dùng, đồ chơi “Đặc điểm, công dụng và cách sử dụng đồ dùng, đồ chơi”
=>Điều này cán bộ quản lý không thể áp đặt giáo viên ở các lớp mẫu giáo
5-6 tuổi trong trường phải lựa chọn nội dung giống nhau để tổ chức hoạt động,
mà tạo điều kiện cho mỗi giáo viên sẽ linh hoạt bằng cách: giáo viên này có thể chọn nội dung khác giáo viên kia, sự lựa chọn này trên cơ sở đồ chơi nào mà trẻ thích, sẵn có, phù hợp với điều kiện của lớp, địa phương, khai thác hiện thực hiệu quả
- Hoặc thiết kế nội dung giáo dục theo chủ đề, xuất phát từ nhu cầu, mong
muốn của trẻ và điều kiện của từng nhóm lớp, khả năng của giáo viên …
2.3.4 Phát huy môi trường CSVC sẵn có để sự gắn kết việc khai thác
sử dụng CSVC đồ dùng, đồ chơi được trang bị và tự tạo vào việc xây dựng kế hoạch giáo dục
- Chỉ đạogiáo viên tạo dựng môi trường giáo dục trong và ngoài lớp phải tính đến việc khai thác sử dụng để trẻ được làm gì, chơi gì ở đó, trẻ sẽ chơi như thế nào, chơi để nhằm đạt mục tiêu giáo dục nào? (VD: trong lớp các góc chơixây dựng -lắp ghép; học tập, nghệ thuật…; ngoài lớpgóc chơi:chợ quê…, Thư viện của bé, khu phát triển vận động … )
Ảnh: 1,2,3,4,5,6,7,8Một số hoạt động của trẻ với môi trường CSVC sẵn có
(Có danh mục kèm theo)
Hiện tại mỗi lớp của nhà trường được biên chế 02 giáo viên/lớp, riêng lớp
có số học sinh trên 35 trẻ 03 giáo viên/lớp, để giảm tải số lượng HS đông trong một lớp bằng cách hướng dẫn giáo viên chia nhóm nhỏ để thể thuận lợi cho việc thực hiện các nội dung của các hoạt động (đặc biệt là hoạt động học)
Ví dụ: Hoạt động Khám phá môi trường thiên nhiên 2 giáo viên phụ trách
2 nhóm để giáo viên quan sát trẻ một cách bao quát và trò chuyện dễ dàng hơn với từng trẻ…
- Gắn việc khai thác sử dụng có hiệu quả môi trường trong và ngoài lớp học trong xây dựng kế hoạch giáo dục.Tận dụng cơ sở vật chất đã được trang bị sẵn có để tổ chức các hoạt động hiệu quả hơn
Ví dụ: Để tổ chức giờ Hoạt động tạo hình có hiệu quả giáo viên có thể cho
trẻ ra khu vực bé với thiên nhiên của nhà trường để học, hoặc giờ hoạt độnggiáo dục thể chất có thể tổ chức tại Khu phát triển vận động của nhà trường…
- Gắn kết giữa theo dõi đánh giá sự phát triển của trẻ hằng ngày để điều chỉnh kế hoạch giáo dục phù hợp với từng trẻ
- Tuyên truyền kế hoạch/nội dung giáo dục hằng ngày, chủ đề/tháng bằng các hình thức phù hợp, hiệu quả để cha mẹ biết và phối hợp thực hiện, thống
Trang 12nhất với nội dung giáo dục ở trường, lớp, hỗ trợ giúp trẻ và phát triển đạt kết quả mong đợi.
Ví dụ: Tổ chức hoạt động giáo dục thể chất giáo viên tận dụng khu phát
triển vận động tổ chức các hoạt động theo hướng mở Ngoài việc tổ chức dạy vận động cơ bản giáo viên có thể sử dụng các dụng cụ tập luyện sẵn có tại đây
để tổ chức các trò chơi vận động hiệu quả mà không tốn nhiều thời gian chuẩn
bị lại gây được hứng thú cho trẻ
Ví dụ: Khi giáo viên của lớp mẫu giáo 5-6 tuổi dạy trẻ LQVT hoạt động:
“Các chữ số, số lượng và số thứ tự trong phạm vi 10” Trong bài này giáo viên
có thể sử dụng tất cả cấc đối tượng (đồ chơi) có sẵn tại lớp cho trẻ sử dụng yêu cầu đảm bảo mỗi trẻ có đủ 10 đối tượng
Hoặc giáo viên có thể cho trẻ hoạt động theo nhóm nhỏ, các nhóm có cùng đối tượng giống nhau cùng khám phá, tự tìm và đếm cho đủ 10.Qua cách chỉ đạo này làm giảm tải lượng thời gian cũng như công sức chuẩn bị của giáo viên mà lại kích thích tính tò mò ham tìm tòi của trẻ, qua đó gây được hứng thú cho trẻ trong hoạt động tiếp theo
2.3.5 Xây dựng kế hoạch phối kết hợp với phụ huynh về tổ chức hoạt động giáo dụcqua chơi cho trẻ mầm non tại gia đình trong tình hình dịch bệnh Covid-19
Với cương vị là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn khối Mẫu giáo bản thân đã chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch phối kết hợp với phụ huynh tận dụng các phương tiện, nền tảng mạng xã hội truyền tải kiến thức giáo dục trẻ tại nhà cho phụ huynh
Phụ huynh nhận thấy sự thích thú khi chơi cùng con, nhận ra sự tiến triển của con trong quá trình "chơi mà học" trong quá trình tương tác hàng ngày
Sẵn sàng xây dựng mối quan hệ tích cực, thống nhất, cộng đồng trách nhiệm giữa nhà trường và gia đình, giáo viên và phụ huynh nhằm đảm bảo phát triển thường xuyên va tối đa khả năng của từng trẻ
Nội dung cụ thể
a.Hướng dẫn giáo viên chuẩn bị nội dung hướng dẫn cho phụ huynh
- Chỉ đạo giáo viên lập kế hoạch giáo dục hướng dẫn phụ huynh:
Nguyên tắc lập kế hoạch hướng dẫn phụ huynh thực hiện tại nhà:
+ Dựa trên kế hoạch giáo dục đã chuẩn bị để sử dụng tại trường, giáo viên lựa chọn những nội dung, hoạt động giáo dục qua chơi để lập kế hoạch và hướng dẫn phụ huynh thực hiện tại nhà Các nội dung, hoạt động cần phù hợp với điều kiện, vật chất, thời gian, cấu trúc, đặc điểm gia đình, cha mẹ trẻ, môi trường tự nhiên văn hóa của từng địa phương
+ Kế hoạch cần được trao đổi, phổ biến để phụ huynh hiểu vai trò, ý nghĩa của các hoạt động chơi, hoạt động thông qua trải nghiệm thực tế đối với trẻ Nó
là cơ hội tương tác trực tiếp của trẻ với đối tượng mở rộng phạm vi và nâng cao vốn hiểu biết của trẻ; làm quen và rèn luyện các kỹ năng thực tế; tiếp thu văn hóa gia đình như: nền nếp, thói quen và kỹ năng sống, hành vi ứng xử và giao
Trang 13tiếp xã hội Qua đó giúp trẻ sự gắn kết với môi trường xung quanh, với phụ huynh và người thân, rèn luyện ý chí hoàn thành nhiệm vụ đa dạng và gắn với đời sống thực.
+ Kế hoạch giáo dục trẻ tại gia đình có tính chất dự kiến và có thể thay đổi Dựa trên các thông tin trao đổi với phụ huynh, giáo viên cần điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện, khả năng thực hiện của gia đình Giáo viên gợi ý hướng dẫn cho phụ huynh các hoạt động theo ngày (đối với trẻ không ở cùng bố mẹ) hoặc theo tuần.Đặc biệt đối với trẻ mẫu giáo 5 tuổi: lựa chọn những nội dung cốt lõi, cần thiết, hướng dẫn phụ huynh tổ chức giáo dục trẻ em ở nhà phù hợp với điều kiện của gia đình, nhằm chuẩn bị cho trẻ vào lớp một
- Hướng dẫn giáo viên trao đổi với phụ huynh:
+ Nội dung trao đổi:
Chỉ đạo giáo viên nên chia sẻ cho phụ huynh kết quả mong đợi của trẻ ở lớp mình và hướng dẫn phụ huynh quan sát qua các hoạt động hàng ngày của trẻ
ở nhà Trong quá trình quan sát, nếu có những dấu hiệu chưa xuất hiện, giáo viên điều chỉnh nội dung, hướng dẫn phụ huynh tiếp tục thực hiện các hoạt động
+ Phương pháp trao đổi:
Trước khi nói chuyện với phụ huynh, cần chuẩn bị đầy đủ sẵn sàng các thông tin cần trao đổi Trước khi bắt đầu, nên thông báo thời gian dự kiến để trao đổi, tránh nói dài hoặc không thích hợp về thời gian.Lắng nghe mọi ý kiến của phụ huynh.Không phê phán xét đoán cách xử lý và các vấn đề mà phụ huynh nêu.Đề xuất giải pháp mà phụ huynh nêu điều chỉnh với con mình trong những ngày tới, tuần tới Tuyệt đối không chê bai, không gán mác trẻ như trẻ phát triển chậm trí tuệ, trí nhớ kém, kém tập trung chú ý mà cần hướng dẫn phụ huynh các hoạt động phù hợp và đề nghị tiếp tục quan sát trẻ Cần trấn an để phụ huynh không băn khoăn nếu trẻ có những dấu hiệu chưa xuất hiện, bởi mỗi trẻ có sự phát triển khác nhau và cần tiếp tục thực hiện các hoạt động để thúc đẩy sự phát triển của con em mình
+ Thời gian trao đổi:
Tùy theo điều kiện cụ thể, có thể thực hiện trao đổi và thu thập thông tin vối phụ huynh 1 lần/tuần Trường hợp trẻ không đến trường (do thiên tai dịch bệnh ) từ 2 tuần trở lên, có thể phối hợp với phụ huynh cho trẻ được gặp cô giáo, các bạn gián tiếp qua điện thoại, trực tuyến Nên trao đổi quy ước về thời điểm, hình thức trao đổi thông tin để hai bên cùng thống nhất thực hiện
b Nội dung hướng dẫn phụ huynh tổ chức hoạt động giáo dục qua chơi cho trẻ tại nhà:
- Mục đích tổ chức hoạt động giáo dục qua chơi cho trẻ tại gia đình:
+ Hàng ngày, phụ huynh cần dành thời gian chơi cùng con để tăng cường sự gần gũi và thấu hiểu giữa phụ huynh và con cái Các hoạt động tại nhà cùng phụ huynh, và được phụ huynh hướng dẫn là những cơ hội rất tốt, gắn với đời sống thực của trẻ, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ phát triển tư duy, phát triển cảm xúc