ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN Đề tài Phân tích về phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống COVID 19 ở Việt Nam[.]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN
…….…….
XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
Đề tài: Phân tích về phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống COVID-19 ở
Việt Nam hiện nay trên cơ sở lý thuyết đoàn kết xã hội và văn hóa
Hà Nội – Tháng 6/2021
Trang 2DANH SÁCH PHÂN CÔNG NHÓM
1 Hồ Thị Phương Thảo 20030131
Thực hiện chương I
Thực hiện chương II
5 Trần Mạnh Cường 20032164 Lởi mở đầu, tiểu kết, tổngkết, tổng hợp tài liệu và
chỉnh sửa
Trang 32
Trang 4MỤC LỤC
MỤC LỤC 3
LỜI CẢM ƠN 5
LỜI MỞ ĐẦU 6
1 Giới thuyết đề tài: 6
2 Tổng quan tài liệu 7
3 Đối tượng nghiên cứu, mục đích và phạm vi nghiên cứu 7
4 Cấu trúc tiểu luận: 7
CHƯƠNG I PHÂN TÍCH PHONG TRÀO ỦNG HỘ QUỸ VACCINE PHÒNG, CHỐNG COVID-19 TRÊN CƠ SỞ LÝ THUYẾT ĐOÀN KẾT XÃ HỘI .8 1 Cơ sở lý thuyết 8
1.1 Emile Durkheim và đoàn kết xã hội 8
1.2 Phân tích phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống dịch COVID-19 trên cơ sở lý thuyết đoàn kết xã hội 9
TIỂU KẾT CHƯƠNG I 11
CHƯƠNG II PHÂN TÍCH PHONG TRÀO ỦNG HỘ QUỸ VACCINE PHÒNG, CHỐNG COVID-19 TRÊN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VĂN HÓA 12
1 Cơ sở lý thuyết 12
1.1 Lý thuyết về văn hóa 12
1.2 Đặc điểm mới về văn hóa 13
1.3 Ý nghĩa của văn hóa 13
1.4 Sự khác biệt về văn hóa giữa các quốc gia 14
1.5 Sự khác biệt về văn hóa của các quốc gia và mối liên hệ của nó với cách phòng chống dịch COVID-19 14
2 Văn hóa Việt Nam và phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống COVID-19 tại Việt Nam hiện nay 15
2.1 Văn hóa Việt Nam 15
2.2 Phân tích phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng chống COVID-19 trên cơ sở lý thuyết văn hóa 16
TIỂU KẾT CHƯƠNG II 17
KẾT LUẬN 19
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
3
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, cho phép chúng em được cảm ơn thầy, TS Mai Linh
Trong suốt kỳ học vừa rồi, lớp em may mắn có thầy là giảng viên bộ môn, được thầy trực tiếp đứng lớp, bảo ban và nhắc nhở Những kiến thức bổ ích, lý thú, cách truyền đạt mới mẻ và đầy sinh động cũng như thái độ quan tâm, tích cực của thầy chính là động lực để chúng em ngày một thêm ý thức hơn trong học tập
Cảm ơn thầy đã đồng hành cùng chúng em trong suốt một kỳ học dài, cảm ơn thầy vì những bài học thú vị, những câu chuyện xã hội lý thú và cả những câu đùa hài hước khiến cho các tiết học trên lớp chưa bao giờ bị rơi vào trạng thái căng thẳng
Kiến thức của con người như giọt nước còn kiến thức nhân loại là một đại dương mênh mông, bởi vậy, trong quá trình làm tiểu luận, chúng em không tránh khỏi những thiếu sót Bởi vậy, bản thân chúng em rất mong nhận được những góp
ý của thầy để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn
Kính chúc thầy thật nhiều sức khỏe Chúc thầy sẽ luôn vui vẻ, yêu nghề và ngày càng thành công trong sự nghiệp và cuộc sống
Trang 6LỜI MỞ ĐẦU
1 Giới thuyết đề tài:
Trong tình hình dịch bệnh COVID- 19 diễn biến phức tạp như hiện nay, với tổng số ca nhiễm ngày càng tăng và thêm nhiều biến chủng mới được phát hiện, thì một trong số những phương pháp phòng ngữa, chữa trị hiệu quả nhất là sử dụng vaccine, hướng tới mục tiêu đạt được miễn dịch cộng đồng Theo ước tính, để đạt tới mục tiêu dài hơi này, nền y tế Việt Nam cần có khoảng hơn 150 triệu liều vaccine đủ để tiêm phòng cho hơn 75 triệu dân, với tổng chi phí dự kiến khoảng 25.200 tỷ đồng.1 Đặt trong bối cảnh Việt Nam là một quốc gia đang phát triển, ngân sách nhà nước hạn chế, đây thực sự là một con số không hề nhỏ
Chính bởi điều đó, Quỹ vaccine phòng, chống COVID-19 đã được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định phê duyệt, với mục tiêu là để “tiếp nhận, quản lý, sử dụng các nguồn tài trợ, hỗ trợ, đóng tự nguyện bằng tiền, vaccine của các tổ chức,
cá nhân trong nước, ngoài nước, các nguồn vốn hợp pháp khác cho hoạt động mua, nhập khẩu vaccine, nghiên cứu, sản xuất vaccine trong nước và sử dụng vaccine phòng chống COVID-19 cho người dân.” 2 Hành động này không đơn
thuần chỉ là một tính toán dài hơi, sáng tạo, khoa học của các nhà lãnh đạo đất nước, hơn thế nữa, thông qua số liệu khả quan qua những ngày mở quỹ, nó còn phản ảnh được một cách đầy chân thực tinh thần nhân văn, đồng lòng, tương thân tương ái của toàn thể nhân dân Việt Nam trong những ngày đất nước lại một lần nữa lên cơn sốt
Là những sinh viên đã tham gia một kỳ học phần Xã hội học đại cương, bài tiểu luận được nhóm chúng em thực hiện dưới đây sẽ đi sâu vào phân tích về phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống COVID-19 ở Việt Nam ở thời điểm hiện, dựa trên cơ sở lý thuyết của bộ môn Xã hội học Có tương đối nhiều lý thuyết
để có thể tiếp cận, nghiên cứu và phân tích về đề tài này Tuy vậy, theo chúng em,
sử dụng lý thuyết về văn hóa và đoàn kết xã hội là phù hợp hơn cả
Khi bắt đầu nghiên cứu đề tài này, chúng em xác định những nhiệm vụ chủ yếu:
1.1 Tóm tắt, khái lược tình hình thực trạng ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống
dịch COVID-19 ở Việt Nam hiện nay
1.2 Phân tích đối tượng nghiên cứu trên cơ sở lý thuyết văn hóa và đoàn kết
xã hội
1 Vân Thanh (2021), Sử dụng 12.100 tỷ đồng nguồn tiết kiệm chi năm 2020 để mua vaccine phòng dịch COVID-19, https://www.hcmcpv.org.vn/tin-tuc/su-dung-12-100-ty-dong-nguon-tiet-kiem-chi-nam-2020-de-mua-vaccine-phong-dich-covid-19-1491878300 , truy cập ngày 14/06/2021
2 PV (2021), Qũy vaccine phòng chống 19 chính thức ra mắt, Quỹ vaccine phòng, chống
COVID-19 chính thức ra mắt, https://dangcongsan.vn/nong-trong-ngay/quy-vaccine-phong-chong-covid-19-chinh-thuc-ra-mat-582440.html , truy cập ngày 14/06/2021
5
Trang 72 Tổng quan tài liệu:
Vì đề tài nghiên cứu còn tương đối mới, nên chúng em chủ yếu tập trung thu thập thông tin thông qua các bài báo chính thống, những nguồn tin đáng tin cậy, trong điều kiện giãn cách xã hội và thời gian khá hạn hẹp, không tạo điều kiện để tiến hành đi khảo sát, thực nghiệm… Trong bài tiểu luận này, chúng em sử dụng một số bài viết, cơ sở học thuật, công trình nghiên cứu chính:
1 Sách Giáo trình Xã hội học đại cương (Khoa Xã hội học – Trường ĐHKHXH&NV, 2016, Nxb ĐHQG, Hà Nội): là cơ sở lý luận, làm bước phát triển
tiền đề để có những cái nhìn tổng quan về cơ sở lý thuyết đoàn kết, văn hóa xã hội
2 Các bài báo đăng trên trang thông tin “Chinhphu.vn”: Dựa trên những
thông tin thu thập được từ các bài báo này, chúng em đã áp dụng, lấy dẫn chứng để phân tích thực tế phong trào ủng hộ quỹ vaccine COVID-19, mục đích, vai trò, ý nghĩa của việc thành lập quỹ
Song bên cạnh những nguồn tài liệu trước đó đã đề cập, chúng em còn sử dụng một số kết quả tài liệu khác, được vận dụng trong bài tiểu luận này, tất cả được trích dẫn trong mục “Tài liệu tham khảo”
3 Đối tượng nghiên cứu, mục đích và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu và mục đích nghiên cứu của tiểu luận này là phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống dịch COVID-19 ở Việt Nam hiện nay và hai lý thuyết xã hội học: văn hóa, đoàn kết xã hội
Phạm vi nghiên cứu: thực trạng phong ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống dịch COVID-19 ở Việt Nam
4 Cấu trúc tiểu luận:
Ngoài phần mở đầu và kết luận, bài tiểu luận của chúng em được cấu trúc thành các chương:
Chương I Phân tích phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng chống COVID-19 trên cơ sở lý thuyết đoàn kết xã hội
Chương II Phân tích phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng chống COVID-19 trên cơ sở lý thuyết văn hóa
6
Trang 8CHƯƠNG I PHÂN TÍCH PHONG TRÀO ỦNG HỘ QUỸ
VACCINE PHÒNG, CHỐNG COVID-19 TRÊN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
ĐOÀN KẾT XÃ HỘI
1 Cơ sở lý thuyết
1.1 Emile Durkheim và đoàn kết xã hội
Émile Durkheim (1858 – 1917) là nhà xã hội học tiêu biểu người Pháp, là một trong những nhà xã hội học vĩ đại nhất, đã cống hiến cho nhân loại những luận điểm hết sức quý báu để tìm ra chân lý khoa học về mối quan hệ giữa con người và
xã hội Nếu như Karl Marx nhìn mối quan hệ đó thông qua học thuyết “hình thái kinh tế xã hội”, M Weber phán xét quan hệ đó thông qua “hành động xã hội” thì
E Durkheim lại nhìn nó qua “phân công lao động xã hội” 3
E Durkheim chỉ ra rằng mỗi quan hệ giữa con người với xã hội được thể hiện qua các kiểu đoàn kết xã hội Ông cho rằng đoàn kết xã hội thực chất chỉ là mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, giữa cá nhân với cá nhân và giữa cá nhân với nhóm xã hội Nếu không có đoàn kết xã hội, cá nhân sẽ sớm bị chia tách, riêng rẽ, không thể cấu thành xã hội với tư cách là một hệ thống Trong đó, phân công lao động xã hội là một thành tố quan trọng của đoàn kết xã hội, phân công xã hội càng hợp lý, chi tiết, mức độ chuyên môn hóa và tập trung, đoàn kết xã hội lại càng cao Theo Durkheim, đoàn kết xã hội có thể phần thành hai loại:
Thứ nhất là đoàn kết cơ giới Đoàn kết cơ giới là loại hình đoàn kết xã hội
dựa trên nền tảng thuần nhất của hệ thống phong tục, văn hóa, niềm tin và sự kiềm tỏa mạnh mẽ từ xã hội cũng như các mối liên hệ gia đình Ở đó, tính bản thể bị triệt tiêu, dẫn tới sự phân công lao động là không cao, quan hệ cá nhân còn rời rạc,
sự khác nhau giữa các cá nhân chưa mấy rõ ràng Đổi lại, tính cộng đồng và ý chỉ tập thể lại vô cùng lớn, nó có khả năng chi phối, ảnh hưởng sâu rộng tới ý chí cá nhân Loại hình này thường chỉ gặp ở các mô hình xã hội nhỏ lẻ, như làng xã, hoặc các cộng đồng mang tính cục bộ, địa phương, trình độ phát triển xã hội kém
Thứ hai, là đoàn kết hữu cơ Không giống với đoàn kết cơ giới, đoàn kết hữu
cơ lại là loại hình đoàn kết xã hội dựa trên nền tảng tương tác đa dạng, phức tạp
giữa các cá nhân trong xã hội Ở đó, tính bản thể lại được đề cao, mỗi cá nhân có
cơ hội để được tự do phát triển, “lao động của người này phụ thuộc vào lao động của người khác.”4 Quan hệ xã hội của các cá nhân thường mang tính chức năng, trao đổi và được pháp luật bảo vệ Loại hình đoàn kết xã hội này thường xuất hiện trong một xã hội phát triển, có sự phân công lao động cao, mỗi con người như một mắt xích liên kết chặt chẽ với nhau trong tổng thể
3 Vũ Hào Quang (1998), Về những hình thức đoàn kết xã hội của E Durkheim, Nghiên cứu khoa học châu
Âu – European Studies Review, tr 36
4 Khoa Xã hội học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2016), Giáo trình Xã hội học đại
cương, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
7
Trang 9Xét tới trường hợp của Việt Nam, một quốc gia đang phát triển, song là một quốc gia có cơ sở độc lập vững chắc, có Hiến pháp và pháp luật là nền tảng cho
mọi hoạt động của công dân Vì thế, loại hình đoàn kết xã hội phổ biến là đoàn kết hữu cơ, mỗi cá nhân lại có mối quan hệ tương hỗ, gắn bó chặt chẽ, không chỉ dựa
trên cơ sở niềm tin thiếu vững chắc mà còn trên cơ sở lợi ích và pháp luật
Tại thời điểm khó khăn như hiện tại, khi toàn xã hội rơi vào trạng thái tê liệt bởi dịch bệnh, khi mọi mặt kinh tế và đời sống đều có dấu hiệu suy thoái, mỗi cá nhân bất kể trình độ, vị thế, hễ là công dân Việt Nam, đều tự ý thức được vai trò, trách nhiệm lẫn quyền lợi của mình trong xã hội Đó là chung tay nâng cao ý thức,
là “ở nhà là yêu nước” trong kỳ giãn cách, là đóng góp vật tư, vật lực, tài chính khi đất nước cần, nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của nhà nước và pháp luật
Chính bởi hiểu được điều đó, Quỹ vaccine phòng, chống dịch COVID-19 mới có
đủ cơ sở để ra đời
1.2 Phân tích phong trào ủng hộ quỹ vaccine phòng, chống dịch
COVID-19 trên cơ sở lý thuyết đoàn kết xã hội
Thời gian qua, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và người dân, Việt Nam đã thực hiện “mục tiêu kép” vừa phòng, chống dịch, vừa phát triển kinh tế –
xã hội Tuy nhiên, như đã nhắc tới ở phần mở đầu, sau một năm rưỡi hoành hành, dịch bệnh COVID-19 vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, lây lan nhanh, với những biến chủng mới nguy hiểm hơn
Trước tình hình thực tế đó, tinh thần đoàn kết cần phải phát huy sức mạnh, không chỉ dừng lại ở việc đoàn kết trong quy trình sản xuất mà còn đoàn kết trong quá trình chống dịch, bảo vệ sức khỏe cộng đồng Tại đây, không chỉ riêng ngành y
tế hay các lực lượng chức năng “tuyến đầu”, không chỉ riêng các doanh nghiệp lớn, các cơ sở kinh doanh có quy mô mới có trách nhiệm phòng chống dịch bệnh, trong hoàn cảnh ấy, mỗi cá nhân, mỗi con người đều luôn phải nêu cao ý thức cộng đồng, luôn phải xác định được vị trí và vai trò của mình trong toàn bộ hệ thống thống nhất Bởi lẽ, xã hội là một chỉnh thể, nếu thiếu đi một bộ phận, các cơ quan
bộ phận khác cũng sẽ bị ảnh hưởng, trong khi dịch bệnh không phân biệt giai cấp, tầng lớp, địa vị, có hiểu được điều đó, mỗi cá nhân mới có ý thức và trách nhiệm đóng góp, mới hiểu được mục đích lớn lao của sáng kiến gây quỹ đầy sáng tạo này Trong quá khứ, việc nhà nước vận động công dân gây quỹ, chia sẻ trách nhiệm với nhà nước trong tình thế khó khăn không phải là mới Điển hình như năm
1946, trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, mà nổi bật là vấn đề tài chính kiệt quệ,
chủ tích Hồ Chí Minh cũng đã từng huy động sức mạnh toàn dân bằng Quỹ độc lập hay phát động Tuần lễ vàng để giải quyết những vấn đề khó khăn về kinh tế, tài
chính trước mắt Đây là một chủ trương đúng đắn, kịp thời và sáng tạo, có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc vận động công dân tự nguyện đóng góp cho Tổ quốc, đưa cách mạng vượt qua khó khăn thử thách và tiếp tục giành thắng lợi to lớn Nhờ
đó, công dân đã góp sức mình vào công cuộc hỗ trợ chính quyền trong buồi khó khăn, tạo thế và lực để giải quyết từng bước các nhiệm vụ cách mạng kế tiếp Vì
vậy, có thể dễ dàng nhận thấy, Quỹ vaccine phòng, chống dịch COVID-19 không
đơn thuần chỉ là một sáng kiến nhất thời, tạm bợ, nó thực sự là một tính toán dài
Trang 10hơi, một quyết định mang đậm tính kế thừa song đầy sáng tạo những chủ trương, cách thức vận hành nhà nước và giải quyết khủng hoảng trong lịch sử, áp dụng trong hiện tại và hứa hẹn đầy những khả năng thành công tiềm tàng trong tương lai
Trên phương diện lịch sử, Quỹ vaccine phòng chống dịch COVID- 19 là một
sự kế thừa xuất sắc Trên phương diện xã hội học, nó lại là một minh chứng rõ ràng cho sự phân công lao động hợp lý, cho sự đoàn kết xã hội mang tính hữu cơ tiến
bộ, chặt chẽ
Thứ nhất, đó là vai trò của nhà nước Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, theo định nghĩa đơn giản nhất, là nhà nước “của dân, do dân và vì dân”,
do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo5, chính bởi vậy, nhà nước sẽ là một trong những bộ phận trụ cột, cốt lõi nhất Nhà nước Việt Nam có vai trò quyết định trong việc sáng lập, gây quỹ, tuyên truyền, kế đó là tiếp nhận các nguồn hỗ trợ, chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng chúng một cách hiệu quả (nghiên cứu, nhập khẩu hay sản xuất vaccine), đồng thời, còn có trách nhiệm phân phối vaccine tới nhân dân trong nước Nếu không có vai trò của nhà nước, quỹ vaccine với mức độ uy tín cao
như Quỹ vaccine phòng, chống dịch COVID-19 sẽ không được thành lập, hoặc nếu
có, việc quản lý, phân phối sẽ không tránh khỏi những lỏng lèo và bất cập không đáng có
Thứ hai, là vai trò của doanh nghiệp Doanh nghiệp (doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước) là bộ phận chiếm vai trò quan trọng trong nền kinh tế, trong vấn đề tăng trưởng, phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, góp phần ổn định trật tự xã hội, đem tới nguồn lợi lớn cho sự phát triển chung của đất nước Trong bối cảnh đại dịch, doanh nghiệp cũng là một trong những bộ phận bị ảnh hưởng nặng nề nhất, kết hợp cùng tiềm lực tài chính và vai trò của bản thân doanh nghiệp, đây sẽ là một bộ phận tối quan trọng trong việc tạo nên sự thành công của quỹ vaccine phòng chống dịch hiện nay Thật vậy, thực tế đã chứng minh, các doanh nghiệp Việt Nam có vai trò đóng góp rất lớn cho quỹ phòng chống dịch:
“Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) mỗi nơi 400 tỷ đồng; Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG), Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) mỗi nơi 200 tỷ đồng; Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) 100 tỷ đồng 6 ; Tổng công ty Hàng Hải Việt Nam (VIMC) 50 tỷ đồng., Vinamilk (10 tỷ đồng) 7 …
5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007), SGK Giáo dục công dân 7, Nxb Giáo dục, Hà Nội
6 Hương Diệp (2021), Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đóng góp ủng hộ 2360 tỷ đồng cho quỹ vaccine phòng COVID-19, http://mattran.org.vn/tin-tuc/cac-tap-doan-tong-cong-ty-nha-nuoc-dong-gop-ung-ho-2360-ty-dong-cho-quy-vaccine-phong-covid19-38032.html , truy cập ngày 15/06/2021
7 Minh Thi (2021), Vinamilk ủng hộ 10 tỷ đồng cho Quỹ vaccine phòng chống COVID-19,
http://baochinhphu.vn/Doanh-nghiep/Vinamilk-ung-ho-10-ty-dong-cho-Quy-vaccine-phong-chong-COVID19/433957.vgp , truy cập ngày 15/06/2021
9