Bạn hãy nêu những nội dung yêu cầu trong công tác trùng tu di tích kiến trúc bạn hãy phân tích, làm rõ những nội dung cơ bản công tác lập dự án bảo quản và trùng tu di tích kiến trúc

Câu 2: Công tác lập dự án Bảo quản và trùng tu Di tích kiến trúc yêu cầu trình tự các bước thực hiện như sau?... Liệt kê, đánh giá, phân tích về lịch sử, khảo cổ, kỹ thuật, mỹ thuật, vật

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA KIẾN TRÚC

BÀI TẬP CUỐI KÌ

BẢO TỒN DI SẢN KIẾN TRÚC

GV: TRẦN ANH TUẤN SVTH: TRƯƠNG NGUYỄN NGỌC HOÀNG

MSSV: 19510101053 LỚP HỌC PHẦN: 340002302

ĐỀ BÀI

Câu 1: Bạn hãy nêu những nội dung yêu cầu trong công tác trùng tu Di tích Kiến trúc? Câu 2: Bạn hãy phân tích, làm rõ những nội dung cơ bản công tác lập dự án Bảo quản

và trùng tu Di tích kiến trúc?

Câu 3: Bạn hãy lấy ví dụ Di tích Kiến trúc đã đưuọc trùng tu mà bạn biết để nêu quan

điểm của bạn trong công tác bảo tồn và trùng tu Di tích kiến trúc đó đúng hay sai?

Câu 1: Bạn hãy nêu những nội dung yêu cầu trong công tác trùng tu Di tích Kiến trúc? Đối với công tác trùng tu Di tích Kiến trúc có tất cả 6 yêu cầu, nội Dung chi tiết như sau:

1 Tính cấp thiết phải trùng tu Di tích Kiến trúc

+ Công tác trùng tu di tích chỉ được tiến hành trong trường hợp cần thiết (di tích đang

có nguy cơ bị hủy hoại bởi tác động của thiên nhiên và con người) và phải được lập thành

dự án

+ Tu sửa cấp thiết di tích được áp dụng cho trường hợp di tích cần được sữa chữa nhằm chống đỡ, gia cố, gia cường các bộ phận để kịp thời ngăn chặn di tích khỏi bị sập

đổ trước khi tiến hành công tác trùng tu

2 Tính nguyên gốc, chân xác và toàn vẹn của di tích kiến trúc

+ Vật liệu: Tôn trọng các vật liệu lịch sử, phân biệt vật liệu mới và vật liệu lịch sử + Quá trình thực hiện: Tôn trọng bằng chứng nguyên gốc của các vật liệu xây dựng và

hệ thống kết cấu

+ Quan niệm thiết kế: Tôn trọng các mục tiêu thiết kế kết cấu, kiến trúc, tổng thể nguyên gốc

+ Môi trường: Bảo tồn di tích trong khung cảnh nguyên gốc, gìn giữ mối quan hệ giữa

di tích với môi trường xung quanh

3 Tính ưu tiên trong công tác trùng tu di tích

+ Ưu tiên cho các hoạt động bảo quản, gia cố di tích trước khi áp dụng những biện pháp kĩ thuật tu bổ và phục hồi khác

4 Kỹ thuật và vật liệu trùng tu di tích kiến trúc

+ Việc thay thế kỹ thuật hay chất liệu cũ bằng kỹ thuật hay chất liệu mới phải được thí nhiện trước để đảm bảo kết quả chính xác khi ấp dụng vào di tích

5 Trùng tu bộ phận, cấu kiện lẻ trong di tích kiến trúc

+ Chỉ thay thế một bộ phận cũ bằng bộ phận mới của di tích khi có đủ những chứng

cứ khoa học chuẩn xác và phải có sự phận biệt rõ ràng giữa bộ phận mới thay thế và bộ phận gốc

6 Tính an toàn, bền vững của di tích kiến trúc

+ Bảo đảm an toàn cho bản thân công trình trong suốt quá trình thực hiện trùng tu di tích và độ bền vững nhất định của di tích sau khi tiến hành trùng tu

Câu 2:

Công tác lập dự án Bảo quản và trùng tu Di tích kiến trúc yêu cầu trình tự các

bước thực hiện như sau?

1 Liệt kê, đánh giá, phân tích về lịch sử, khảo cổ, kỹ thuật, mỹ thuật, vật liệu và các tài liệu liên quan khác của di tích:

a) Báo cáo về nội dung lịch sử di tích bao gồm:

- Lịch sử nhân vật, sự kiện liên quan tới di tích (gồm tài liệu viết, ảnh chụp, bản vẽ và những mô tả khác có liên quan đến nhân vật, sự kiện);

- Lịch sử quá trình bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích (tài liệu viết, ảnh chụp, bản vẽ và các loại hồ sơ tư liệu khác) Nội dung các tài liệu trên phải nêu rõ năm xây dựng công trình; nội dung và thời gian những lần công trình đã được bảo quản, tu bổ và phục hồi

b) Báo cáo về khảo cổ học của di tích bao gồm:

- Trích dẫn tài liệu khảo cổ trước đây của di tích (nếu có);

- Đánh giá dự báo mức độ nghiên cứu khảo cổ học đối với di tích như: điều tra, thám sát hoặc khai quật khảo cổ;

- Kiến nghị về công tác khảo cổ: kiến nghị thực hiện (hoặc không thực hiện) công tác nghiên cứu, thám sát, khai quật khảo cổ tại từng công trình khi tiến hành tu bổ và phục hồi; đánh giá toàn bộ công tác khảo cổ đã thực hiện; kiến nghị việc bảo vệ di tích khảo cổ

c) Báo cáo về kết cấu và nền móng công trình của di tích bao gồm: tình trạng kết cấu, khả năng chịu tải, liên kết

d) Báo cáo về mỹ thuật của di tích bao gồm:

- Tài liệu viết, ảnh mô tả về giá trị lịch sử mỹ thuật của di tích;

- Đánh giá giá trị các trang trí mỹ thuật tại di tích;

- Đánh giá giá trị các thành phần được trang trí sơn thếp về mầu sắc, thể lọai, trang trí, chất liệu, niên đại;

- Báo cáo tình trạng, chất lượng các trang trí mỹ thuật

e) Báo cáo về vật liệu của di tích bao gồm:

- Số liệu về các loại vật liệu trong di tích như: chủng loại, chất liệu, kích thước, mầu sắc, trang trí mỹ thuật, niên đại, thành phần, cấu trúc, thành phần hoá lý và những số liệu liên quan khác;

- Đánh giá phân loại sơ bộ về các vật liệu sử dụng tại di tích theo các giai đoạn xây dựng, bảo quản, tu bổ và phục hồi nhằm xác định các vật liệu nguyên gốc và quá trình xây dựng, tu bổ của di tích

f) Đánh giá tình trạng kỹ thuật và nguyên nhân gây hư hỏng của các cấu kiện, thành phần kiến trúc của di tích qua các thời kỳ, các giai đoạn xây dựng, bảo quản tu bổ, phục hồi và kiến nghị về các giải pháp bảo quản, tái sử dụng, phục chế vật liệu

2 Lập hồ sơ khảo sát, đánh giá hiện trạng kiến trúc của di tích:

Tài liệu viết về di tích bao gồm:

- Mô tả hiện trạng tổng thể từng công trình ( công trình mất, còn, sụp đổ, hư hại, biến đổi );

- Đánh giá nguyên nhân gây hư hại của từng công trình;

- Số liệu cơ bản về hiện trạng của di tích

b) Hồ sơ bản vẽ khảo sát hiện trạng di tích bao gồm: - Bản vẽ mặt bằng vị trí;

- Bản vẽ mặt bằng tổng thể;

Bản vẽ mặt bằng các hạng mục di tích;

Bản vẽ mặt đứng các hạng mục di tích;

-Bản vẽ mặt cắt các hạng mục di tích;

- Bản vẽ đánh giá hiện trạng các bộ phận của các hạng mục di

tích; - Bản vẽ kiến trúc đã có trước đây làm tài liệu tham khảo;

- Thuyết minh hồ sơ bản vẽ

c) Đánh giá tổng thể kiến trúc của di tích

3 ảnh chụp và ghi hình hiện trạng của di tích (thời điểm lập dự án): a) ảnh chụp và ghi hình tổng thể;

b) ảnh chụp và ghi hình công trình;

c) ảnh chụp và ghi hình nội thất, ngoại thất công trình;

d) ảnh chụp các chi tiết đặc trưng

4 Bản dập các chi tiết quan trọng;

5 Phương án bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích:

a) Thuyết minh các phương án bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích (phương án chọn, phương án so sánh) bao gồm: phương án bảo quản di tích; phương án tu bổ di tích; phương án phục hồi di tích; phương án tổng hợp;

b) Bản vẽ kiến trúc phương án bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích bao gồm:

- Bản vẽ mặt bằng tổng thể;

- Bản vẽ mặt bằng các công trình;

- Bản vẽ các mặt đứng công trình;

- Bản vẽ các mặt cắt công trình;

Bản vẽ phải thể hiện được nội dung, vị trí cần thực hiện công tác bảo quản, tu bổ và phục hồi và phải phù hợp với hồ sơ bản vẽ khảo sát, ảnh chụp hiện trạng di tích

6 Phân tích, xác định hạng mục đầu tư: a) Lựa chọn hạng mục ưu tiên đầu tư;

b) Lựa chọn phương án bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích phù hợp với hiện trạng của di tích và mục đích của dự án

7 Kết luận và kiến nghị:

a) Kiến nghị về mức độ thực hiện công tác khảo cổ;

b) Kiến nghị về phương án bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích;

c) Kiến nghị chung

8 Tư liệu tham khảo

Toàn bộ các tư liệu viết, vẽ, ảnh, lời kể, bản dập và những tư liệu khác có liên quan đến di tích đã được nêu trong dự án sẽ được coi là tư liệu dẫn chứng có giá trị

Câu 3: Bạn hãy lấy ví dụ Di tích Kiến trúc đã được trùng tu mà bạn biết để nêu quan

điểm của bạn trong công tác bảo tồn và trùng tu Di tích kiến trúc đó đúng hay sai?

Mỗi di tích văn hóa là một trầm tích, một chứng nhân quan trọng của lịch sử, ở đó người

ta thấy được một thời kỳ văn hóa, thấy được truyền thống tốt đẹp và trí tuệ của cha ông, xây dựng lên nền văn hóa cổ truyền của dân tộc Dưới tác động của thời gian, chiến tranh, điều kiện môi trường, các di tích khó tránh khỏi việc xuống cấp và hư hại Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di tích đã được Chính phủ, các tỉnh thành quan tâm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng và phát huy nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Tuy nhiên, việc trùng tu đảm bảo di tích giữ nguyên giá trị kiến trúc, thẩm mỹ, tăng khả năng di tích chống đỡ lại tác động của thời gian là không hề đơn giản Nhiều câu chuyện thực tế đáng buồn đã xảy ra trong thời gian qua khi quá trình trùng tu di tích không mang lại hiệu quả như mong muốn Khi đó, trùng tu đứng giữa giới hạn mong manh của phá hủy, gây biến dạng di tích và gìn giữ, bảo tồn di tích

Mặc dù công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa đã tạo được bước chuyển đáng kể và mang lại nhiều kết quả tích cực Song, khách quan nhìn nhận, đây là nhiệm

vụ vừa khó khăn, phức tạp, vừa cần nguồn lực lớn cả về kinh phí và nhân lực Do đó, trong quá trình thực hiện không tránh khỏi có những hạn chế, bất cập phát sinh Trong đó phải kể đến, công tác lập quy hoạch, khoanh vùng, cắm mốc giới bảo vệ di tích chưa được quan tâm đúng mức,

Trong việc bảo tồn, việc trùng tu di tích đúng thời điểm là rất quan trọng bởi nếu không kịp thời, chúng ta không có cơ hội để bảo tồn, lưu giữ Nhiều di tích còn chậm được trùng

tu, tôn tạo dẫn đến xuống cấp Cách ứng xử với di tích ở nhiều nơi cũng cần nghiêm túc nhìn nhận lại để bảo tồn di tích đã xuống cấp thì trùng tu là cần thiết nhưng trùng tu như thế nào để thực sự mang lại hiệu quả vẫn luôn là câu hỏi lớn Việc trùng tu, tôn tạo, bảo

vệ di tích và phải đảm bảo tính nguyên vẹn của nó Dư luận cũng đặt câu hỏi liên quan đến trách nhiệm, vai trò giám sát của từng đơn vị khi được chức năng, nhiệm vụ khi tiến hành trùng tu

Có thể thấy, các vụ việc đều đã diễn ra trong một thời gian dài, phải khi dư luận lên tiếng thì các cơ quan trách nhiệm địa phương mới vào cuộc kiểm tra, xử lý Điều đó cho thấy vai trò bị động, giám sát, bảo vệ của cộng đồng dân cư tại địa phương cũng chưa được nêu cao, quan tâm Những bài học về bảo vệ di sản dường như chưa bao giờ cũ

Nó cũ ở địa phương này thì ở địa phương khác nó lại mới hoàn toàn và di sản lại tiếp tục

bị bóp méo Không thể để diễn ra hiện tượng bức tử các di tích như thời gian qua vì di sản quý báu đó chứa đựng hồn cốt của dân tộc, là đời sống văn hóa tính thần là giá trị lịch sử lớn lao mà chúng ta giữ lại cho hậu thế mai sau

Dù cho pháp luật có đặt ra, tuy rằng nhận thức có được nâng lên nhưng những người làm công tác trùng tu chưa coi trọng trí tuệ, chưa coi trọng giá trị lịch sử, văn hóa, xã hội của người xưa để lại Cho nên, khi trùng tu họ còn làm một cách tùy tiện Sự tùy tiện đó xuất phát bởi sự không hiểu biết

Chùa Quảng Nghiêm còn gọi là chùa Tiên Lữ hay chùa Trăm Gian là một ngôi chùa nằm trên một quả đồi cao khoảng 50 m, ở thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương

Mỹ, Hà Nội Ngôi chùa lớn với quy mô như hiện nay là đã được trùng tu và xây dựng thêm qua nhiều thời đại

Ở sân chùa có gác chuông hai tầng tám mái được dựng vào năm Quý Dậu 1693, niên hiệu Chính Hòa, đời Lê Hy Tông, là một công trình kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao Chùa còn giữ được nhiều di vật và tượng quý Trăm gian, cái tên rất bình dân, dường như muốn nói lên vẻ bề thế của ngôi chùa

LỊCH SỬ CHÙA

Truyền thuyết kể rằng vào thời nhà Trần, ở làng Bối Khê có một người phụ nữ nằm mộng thấy đức Phật giáng sinh, rồi có mang, sinh ra đứa con trai Năm lên 9 tuổi, sau khi bố mẹ mất, người con trai ấy bỏ nhà vào tu ở chùa Đại Bi trong làng Lên 15 tuổi, đến thôn Tiên

Lữ, xã Tiên Phương, (huyện Chương Mỹ , Hà Nội ngày nay), thấy cảnh đẹp, người xin yết kiến và theo học kinh kệ với vị trưởng lão tu tại ngôi chùa trên núi Sau mười năm học đạo, người thanh niên đó hiểu thấu mọi phép linh thông Vua Trần nghe tiếng, sắc phong là Hòa Thượng, đặt hiệu là Đức Minh rồi mời về tu ở chùa trong kinh đô

Sau khi vị trưởng lão ở chùa Tiên Lữ viên tịch, Hòa Thượng Đức Minh xin về làng dựng ngôi chùa mới Năm 95 tuổi, Sư ngồi vào một cái khám gỗ, từ biệt đệ tử rồi siêu thoát Một trăm ngày sau, đệ tử mở cửa khám, kim quang Sư bay mùi thơm nức, ngào ngạt gần

xa Dân làng và đệ tử xây tháp để gìn giữ kim thân và tôn thờ là đức Thánh Bối

Chùa Trăm Gian thu hút hàng trăm ngàn lượt khách gần xa đền tham quan hàng năm và được Bộ Văn hoá Thông tin Việt Nam chứng nhận di tích lịch sử quốc gia

KIẾN TRÚC

Chùa Trăm Gian là một quần thể kiến trúc độc đáo Theo cách tính cứ 4 góc cột là một

"gian" thì chùa có cả thảy 104 gian, chia thành 3 cụm kiến trúc chính:

Cụm thứ nhất gồm 4 cột trụ và 2 quán, trước đây là nơi đánh cờ người trong ngày hội, tiếp đó là nhà Giá Ngự nhìn ra mặt hồ sen, nơi đặt kiệu thánh để xem trò múa rối nước Trèo qua mấy trăm bậc gạch xây là tới cụm thứ hai gồm một toà gác chuông 2 tầng mái,

có lan can chạy quây 4 mặt Các ván bằng đều có chạm hình mây hoa Tại đây treo một quả chuông cao 1,10 m, đường kính 0,6 m, đúc năm Cảnh Thịnh thứ hai, 1794 Trên chuông có khắc một bài minh của Phạm Huy Ích Qua gác chuông, leo 25 bậc đá xanh hình rồng mây, đến sân trên có kê một sập đá hình chữ nhật

Trong chùa có tượng đô đốc Đặng Tiến Đông, một tướng lĩnh nhà Tây Sơn, chỉ huy đạo quân đánh vào phía nam Thăng Long Tượng này được phát hiện vào năm 1972 Ngoài

ra còn có tượng Đức Thánh Bối đặt trong khám gỗ gian bên phải Đây là tượng cốt rút bằng mây đan ngoài bọc vải sơn, tương truyền là tượng bỏ hài cốt của ông

QUAN ĐIỂM TRONG CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ TRÙNG TU DI TÍCH KIẾN TRÚC CHÙA TRĂM GIAN

THỰC TRẠNG VIỆC TRÙNG TU:

Chùa Trăm gian đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo theo những cách thức phá hỏng di tích như sơn lại tranh tượng quý bằng sơn công nghiệp; làm mới bệ tượng, bàn thờ bằng

xi măng, gạch ốp lát công nghiệp xanh đỏ tím vàng; xây mới các dãy hành lang đánh bóng cột kèo bằng vécni Đặc biệt nghiêm trọng là đợt trùng tu hơn 100 ngày giữa năm

2012 khi nhà Tổ, gác khánh có tuổi đời nhiều trăm năm của chùa đã bị đập bỏ không thương tiếc để xây dựng thành di tích một ngày tuổi Sự kiện xảy ra nhiều ngày, thậm chí thông tin về quyên góp dựng chùa còn được phát thanh trên hệ thống loa xã, nhưng cơ quan chức năng từ thôn, xã, huyện, thành phố, trung ương không ai hay biết

QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN

cũng cần phải khẳng định, công tác giáo dục, tuyên truyền về di sản là vô cùng quan trọng Cái sai xảy ra đôi khi do kém nhận thức Sống trên di sản nhưng không hiểu rõ giá trị, không hiểu tài sản vô giá đó thuộc về ai Cần tuyên truyền để mọi người hiểu, di tích

là tài sản quốc gia mà không thuộc riêng địa phương nào, nhà chùa nào, bởi vậy không được tự ý tu bổ, tôn tạo… Chúng ta đã có riêng môn học giáo dục công dân cho học sinh các cấp, nên chăng trong giáo trình ấy, có một giờ học về bảo vệ di sản? Như vậy, là về lâu dài, trong Luật di sản văn hóa cần định rõ phần Giáo dục di sản cũng như việc thực hiện, triển khai nhiệm vụ tối quan trọng này

Với số lượng di sản khổng lồ trên cả nước, đồng nghĩa với việc trùng tu, tôn tạo cũng không phải nhỏ, khiến chúng ta cần xác định và đào tạo đủ và có chất lượng nguồn nhân lực trùng tu di tích Đó là những nhà khoa học, những nghệ nhân đích thực, đủ tâm và tài

để dân tộc và nhân dân giao phó những tài sản vô giá được gây dựng và gìn giữ từ xương máu hàng ngàn năm cho họ Tránh việc như hiện nay, di tích thì nhiều, mà am hiểu thì ít, trong khi các đơn vị có nhiệm vụ trùng tu lại có khả năng về xây dựng hơn là có chuyên môn về khôi phục di tích, không đủ để hiểu rằng, chỉ một chi tiết nhỏ trong khi trùng tu bị sai lệch, là đã có thể làm sai lệch và mất đi cả một giai đoạn lịch sử…

Không còn sớm để trì hoãn, không còn là lúc kêu gọi gióng hồi chuông cảnh tỉnh, cũng không nên dành nhiều thời gian cho việc kiểm điểm - bởi trước mưa, trước nắng của thời gian, của thăng trầm lịch sử, khối di sản khổng lồ - kho báu không gì đánh đổi được của dân tộc đang bị bào mòn, cần được bảo vệ, trùng tu, tôn tạo một cách đích thực để phát huy giá trị Hãy bắt đầu lại bằng công việc đầu tiên nhưng không mới, là xây dựng Ý thức của mỗi chúng ta