Mến chào các bạn, trong phép biện chứng duy vật của triết học Mác – Lênin thì có 6 cặp phạm trù cơ bản để phản ánh những thuộc tính những mối liên hệ cơ bản của các sự vật hiện tượng Sau đây nhóm em s.
Trang 1Mến chào các bạn, trong phép biện chứng duy vật của triết học Mác – Lênin thì có 6 cặp phạm trù cơ bản để phản ánh những thuộc tính những mối liên hệ cơ bản của các sự vật hiện tượng
Sau đây nhóm em sẽ chia sẻ về cặp phạm trù cái riêng và cái chung
Gồm 3 phần:
- Khái niệm phạm trù cái riêng, cái chung, cái đơn nhất
- Mối quan hệ cái riêng, cái chung, cái đơn nhất
- Ý nghĩa của mối quan hệ
1 Đầu tiên ta tìm hiểu về phạm trù cái riêng, cái chung, cái đơn nhất
- Cái riêng: Là phạm trù để chỉ một sự vật, hiện tượng, một quá trình riêng lẻ nhất định.
- Cái chung: Là phạm trù để chỉ những thuộc tính, những mặt giống nhau và được lập lại trong các cái
riêng khác nhau
- Cái đơn nhất: Là phạm trù dùng để chỉ các mặt, các đặc điểm chỉ có ở sự vật, hiện tượng này mà không
lập lại ở các sự vật, hiện tượng khác
Vd1: Ta có hiện tượng A và hiện tượng B, mỗi sự vật là 1 cái riêng (cái riêng A và cái riêng B) Những thứ A có
và B cũng có, trùng nhau là cái chung Cái nào chỉ có ở A, nhưng không có ở B hay bất kì sự vật hiện tượng nào khác thì đó là cái đơn nhất của A, B thì cũng tương tự
Vd: 2 bạn sinh viên A và B thì bạn A là 1 cái riêng, bạn b là cũng 1 cái riêng
Ở 2 bạn này sẽ có những thuộc tính giống nhau: cùng là sinh viên, cùng giới tính, cùng lứa tuổi, thì những cái giống nhau này là cái chung của 2 cái riêng A và B
Còn cái đơn nhất là chỉ có ở A hoặc ở B (dấu vân tay)
Vd3: Phạm vi 3 con sông: sông Nin, Mê kông, sông Hồng
- Cái riêng: sông Nin, Mê kông, sông Hồng
- Cái chung: những thuộc tính có ở cả 3 con sông (cùng có dòng nước)
- Cái đơn nhất: Nin: dài nhất thế giới (6639km)
Cảm ơn phần trình bày về khái niệm thật súc tích, dễ hiểu của…, thì tiếp sau đây, mình xin được tiếp tục đi sâu vào mối quan hệ giữa cái chung, cái riêng và cái đơn nhất
2 Về mối quan hệ giữa cái chung, cái riêng và cái đơn nhất
- Thứ nhất cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng biểu hiện sự tồn tại của mình, tức là không có cái chung thuần túy tồn tại bên ngoài cái riêng.
Ví dụ: Không có cái con sông chung nào mà tồn tại bên ngoài các con sông như sông Nin, sông Mê Kông hay sông Hồng hay là mấy cái con sông cụ thể nào khác hết nhưng mà cái con sông cụ thể nào cũng có nước, có dòng chảy, những cái đặc tính chung này lập lại ở những con sông riêng lẻ và được phản ảnh trong khái niệm là con sông Rõ ràng thì cái chung tồn tại thực sự, nhưng nó không tồn tại bên ngoài cái riêng mà phải biểu hiện thông qua cái riêng
- Thứ hai cái riêng chỉ tồn tại trong mối liên hệ với cái chung, nghĩa là không có cái riêng nào tồn tại 1 cách tuyệt đối độc lập, không có liên hệ với cái chung Lấy ví dụ như mỗi con người là cái riêng, nhưng
mỗi con người không thể tồn tại bên ngoài mối liên hệ với xã hội và tự nhiên, không có cá nhân nào mà không chịu sự tác động của cái chung tức là cái quy luật sinh học hay các quy luật xã hội
Trang 2Mình vừa giúp các bạn khái quát sơ bộ về mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng, và để mối liên hệ này có thể được hiểu một cách sâu sắc hơn, mời các bạn lắng nghe bạn - trình bày những ý tiếp theo
- Thứ ba cái riêng là cái toàn bộ, phong phú hơn cái chung, cái chung là cái bộ phận nhưng sâu sắc hơn cái riêng
Ví dụ: Trong phạm vi lớp học có 5 bạn sinh viên thì 5 bạn này là 5 cái riêng khác nhau với đa dạng phong phú sắc thái khác nhau như tính tình, phong cách, ngoại hình, năng lực cá nhân,… nhưng đồng thời những bạn này cũng có cái chung là đều còn trẻ, đều có tri thức, đang được đào tạo chuyên môn Điều này đã phản ảnh sâu sắc bản chất sinh viên của 5 bạn này cho nên cái chung là cái bộ phận nhưng mà sâu sắc hơn là cái riêng
- Thứ tư cái đơn nhất và cái chung có thể chuyển hóa lẫn nhau trong quá trình phát triển của sự vật.
VD: Quá trình phát triển của sinh vật sẽ xuất hiện những biến dị ở một số cá thể riêng biệt thì đây là cái đơn nhất, tuy nhiên khi ngoại cảnh thay đổi thì nó có thể trở nên phù hợp, thì đặc tính này cũng có nghĩa
là cái đơn nhất nó sẽ được bảo tồn duy trì qua các thế hệ và trở nên phổ biến với nhiều cá thể nghĩa là
nó sẽ trở thành cái chung, ngược lại những đặc tính phổ biến nhưng không phù hợp sẽ mất dần đi và trở thành cái đơn nhất
Mối liên hệ giữa cái riêng, cái chung và cái đơn nhất đã được mình cùng bạn - khái quát một cách rõ nét, vậy thì mối liên hệ ấy mang đến những ý nghĩa gì? Mời các bạn cùng - đi giải đáp thắc mắc này nhé
3 Dựa vào những thông tin về khái niệm và các mối quan hệ biện chứng giữa cái riêng, cái chung và cái đơn nhất mà 3 bạn đã đưa ra ở trên, ta dễ dàng có thể thấy được ý nghĩa của phương pháp luận trong phạm trù Cái riêng – Cái chung trong việc định hướng nhận thức và hoạt động thực tiễn
- Thứ nhất: Cái chung tồn tại trong cái riêng, biểu thị thông qua cái riêng Để tìm được “cái chung”, phải xuất phát từ “cái riêng”: Muốn hiểu cái chung, ta phải thông qua sự vật, hiện tượng riêng lẻ,
không được xuất phát từ ý muốn chủ quan của con người Bởi lẽ “Cái chung” là bộ phận của “ cái riêng”, tồn tại và biểu hiện bên trong và thông qua “cái riêng” Vậy nên để đào sâu “cái chung” thì phải bắt đầu từ trong “cái riêng”
Chẳng hạn: Để tìm hiểu về nền nông nghiệp Việt Nam, ta phải khám phá các đặc trưng riêng của nền nông nghiệp các vùng miền, các dân tộc khác nhau chứ không được đáng giá một cách đại khái.
- Thứ hai: Cái chung là cái sâu sắc, bản chất
Phải dựa vào cái chung để cải tạo cái riêng Trong hoạt động thực tiễn, nếu
không hiểu biết những nguyên lí chung, sẽ không tránh khỏi hoạt động 1 cách mò mẫm, mù quáng Việc giải quyết “cái chung” trước sẽ khiến ta có định hướng mạch lạc, đạt được hiệu quả cao nhất khi giải quyết “cái riêng”
VD: Khi học Triết học Mác – Lênin, để hiểu được những khái niệm về thế giới quan duy vật cũng như phương pháp duy vật biện chứng, đầu tiên ta phải biết Triết học là gì đã.
- Thứ ba: Cái đơn nhất có thể thành cái chung và ngược lại
Trong hoạt động thực tiễn cần phải tạo điều kiện thuận lợi để cái đơn nhất tích cực trở thành cái chung và cái chung tiêu cực trở thành cái đơn nhất
Trang 3+ Nếu “cái đơn nhất” có lợi, ta phải tạo điền kiện để nó trở thành “cái chung”.
+ Nếu “cái chung” không còn phù hợp với số đông, ta cần tìm cách làm cho nó tiêu biến trở thành “cái đơn nhất”
Giả sử: Nếu nền Công nghiệp nước ta đang lạc hậu, thì cần phải cải cách để tiến tới trình độ công nghiệp của thế giới Nếu thấy nền công nghiệp của một đất nước nào đó phát triển mạnh, các nước khác sẽ tiếp thu để dần đạt được như vậy.
Phần trình bày của nhóm mình đến đây là hết, hi vọng phần trình bày của nhóm mình sẽ giúp các bạn cảm thấy triết học vốn không phải là môn khó học, nhàm chán mà là một môn học vô cùng thú vị Cảm ơn thầy cùng các bạn đã lắng nghe