Luận văn áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn thuộc công ty tnhh chăn nuôi sơn động, xã long sơn, huyện sơn động

Đặc điểm sinh trưởng, sinh lý tiêu hóa và khả năng sản xuất của lợn thịt tại trại, quy trình vệ sinh phòng bệnh .... Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, chúng em tiến hành thực hiện chuyên đ

HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú Y Khoa: Chăn nuôi Thú y Khóa học: 2016 – 2021

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Thú Y Khoa: Chăn nuôi Thú y

Khóa học: 2016 - 2021 Giảng viên hướng dẫn : TS Phạm Diệu Thùy

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập lý thuyết tại trường và thực tập tại cơ sở, đến nay em đã hoàn thành bản khoá luận tốt nghiệp đại học Để hoàn thành bản khoá luận này em đã nhận được sự chỉ bảo, giúp đỡ nhiệt tình của cô giáo hướng dẫn, sự giúp đỡ của Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và mọi người ở trại lợn thuộc công ty TNHH chăn nuôi Sơn Động, xã Long Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang Em cũng nhận được sự cộng tác nhiệt tình của các đồng nghiệp, sự giúp đỡ, động viên của người thân trong gia đình Để đáp lại tình cảm đó, qua đây em xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc và kính trọng tới tất cả các tập thể, cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập

Trước tiên, em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Chăn nuôi Thú y cùng các thầy cô giáo trong khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình dạy dỗ và dìu dắt em trong suốt thời gian học tại trường cũng như thời gian thực tập tốt nghiệp

Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, chỉ bảo và hướng dẫn nhiệt

tình của cô giáo hướng dẫn TS Phạm Diệu Thùy, người đã trực tiếp hướng dẫn

em thực hiện chuyên đề này

Em cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới Ban quản lý trại lợn thuộc công ty TNHH chăn nuôi Sơn Động Xã Long Sơn, Huyện Sơn Động, Tỉnh Bắc Giang cùng toàn thể anh chị em công nhân trong trang trại về sự hợp tác giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập, hướng dẫn các công tác kỹ thuật, theo dõi các chỉ tiêu

và thu thập số liệu làm cơ sở cho khóa luận này

Cuối cùng, em xin trân trọng gửi tới các thầy giáo, cô giáo trong hội đồng đánh giá khóa luận lời cảm ơn chân thành và lời chúc tốt đẹp nhất

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày … tháng… năm 2020

Sinh viên

Trịnh Văn Toàn

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Loại thức ăn, khẩu phần ăn và thành phần dinh dưỡng

của lợn thịt sử dụng tại trang trại 26

Bảng 4.1 Kết quả thực hiện công tác vệ sinh sát trùng 28

Bảng 4.2 Lịch tiêm phòng vắc xin được áp dụng cho lợn thịt tại trại 29

Bảng 4.4 Kết quả thực hiện công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và quản lý

đàn lợn thịt 34

Bảng 4.5 Số lợn mắc bệnh viêm phổi trên tổng số lợn theo dõi 35

Bảng 4.6 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh viêm phổi cho đàn

lợn thịt nuôi tại trại 36

Bảng 4.7 Số lợn mắc bệnh viêm khớp trên tổng số lợn theo dõi 37

Bảng 4.8 Kết quả điều trị bệnh viêm khớp cho đàn lợn thịt nuôi tại trại 38

Bảng 4.9 Kết quả thực hiện xuất lợn tại trại 39

Bảng 4.10 Kết quả thực hiện nhập lợn tại trại 40

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

Phần 1.MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích và yêu cầu của chuyên đề 2

PHẦN 2.TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Điều kiện cơ sở thực tập 3

2.1.1 Cơ cấu tổ chức của trại 4

2.1.2 Cơ sở vật chất của trại 5

2.1.3 Thuận lợi, khó khăn 8

2.2 Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề 10

2.2.1 Đặc điểm sinh trưởng, sinh lý tiêu hóa và khả năng sản xuất của lợn thịt tại trại, quy trình vệ sinh phòng bệnh 10

2.2.2 Một số bệnh thường gặp ở lợn thịt 15

2.3 Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước 21

2.3.1 Tổng quan các nghiên cứu trong nước 21

2.3.2 Tổng quan các nghiên cứu ở nước ngoài 22

Phần 3.ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH 24

3.1 Đối tượng 24

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 24

3.3 Nội dung thực hiện 24

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện 24

Phần 4.KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 28

4.1 Kết quả công tác vệ sinh phòng bệnh 28

4.1.1 Kết quả thực hiện công tác vệ sinh sát trùng 28

4.1.2 Kết quả thực hiện công tác tiêm phòng 29

4.2 Kết quả thực hiện công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và quản lý đàn lợn thịt tại trại

29

4.2.1 Tổ chức thực hiện quy trình chăn nuôi 29

4.2.2 Công tác theo dõi chăm sóc phát hiện lợn ốm 33

4.3 Kết quả chẩn đoán và điều trị một số bệnh ở lợn thịt tại trại 35

4.3.1 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp cho đàn lợn thịt nuôi tại trại 35

4.3.3 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh viêm khớp cho đàn lợn thịt nuôi tại trại 37 4.4 Xuất lợn và vệ sinh chuồng trại sau xuất 38

4.4.1 Xuất lợn 39

4.4.2 Vệ sinh chuồng trại sau khi xuất lợn 39

4.5 Nhập lợn và vệ sinh chuồng trại trước khi nhập lợn 40

Phần 5.KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 41

5.1 Kết luận 41

5.2 Đề nghị 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Nền kinh tế Việt Nam đang từng bước hội nhập mạnh mẽ với nền kinh tế thế giới Ngày 07/11/2006 chúng ta đã chính thức chở thành thành viên thứ

150 của tổ chức thương mại thế giới WTO Tham gia vào sân chơi này cơ hội mang đến cho nền kinh tế Việt Nam là rất lớn, nhưng bên cạnh đó WTO cũng đạt ra không nhỏ cho nền kinh tế đang phát triển ngày càng mạnh mẽ của chúng ta Thách thức ấy càng thể hiện sâu sắc hơn với những ngành nghề nhạy cảm và khó điều chỉnh Có thể nói rằng: Nông nghiệp nói chung và nghành chăn nuôi lợn nói riêng sẽ là ngành chịu áp lực lớn nhất của WTO Chăn nuôi lợn là nghề truyền thống có từ lâu đời Được sự quan tâm của Đảng và nhà nước ngành chăn nuôi lợn ngày càng phát triển, đem lại hiệu quả kinh tế cao Không chỉ cung cấp thực phẩm có giá trị kinh tế cao đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho xã hội mà còn là nguồn thu nhập đáng kể cho người chăn nuôi Bên cạnh đó còn cung cấp lượng phân bón lớn cho ngành trồng trọt và một số phụ phẩm cho ngành công nghiệp chế biến

Trong đó, chăn nuôi lợn thịt là một trong những khâu quan trọng, góp phần quyết định thành công của nghề chăn nuôi lợn, đặc biệt trong việc nuôi lợn thịt để có đàn lợn thịt lớn nhanh, nhiều nạc Trong chăn nuôi lợn thịt do khí hậu ở Việt Nam là kiểu khí hậu nóng ẩm mưa nhiều nên việc chăn nuôi cũng gặp nhiều khó khăn Để quyết định đến năng suất và chất lượng thịt, thì một phần do điều kiện tự nhiên còn lại quy trình chăm sóc nuôi dưỡng là yếu

tố ảnh hưởng lớn đến các chỉ tiêu này

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, chúng em tiến hành thực hiện chuyên đề:

“Áp dụng quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn thuộc công ty TNHH chăn nuôi Sơn Động, xã Long Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang”

1.2 Mục đích và yêu cầu của chuyên đề

- Xác định tình hình nhiễm bệnh, để đưa ra biện pháp phòng và trị bệnh

cho đàn lợn thịt nuôi tại trang trại

- Xác định được biện pháp phòng và điều trị bệnh cho lợn thịt tại trại

- Chăm chỉ, học hỏi để năng cao kỹ thuật, tay nghề của cá nhân

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Điều kiện cơ sở thực tập

Trại lợn của Công ty TNHH chăn nuôi Sơn Động, xã Long Sơn, huyện Sơn

Động, tỉnh Bắc Giang nằm trên địa phận của xã Long Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang Là trại của Công ty TNHH MTV Chăn nuôi Hòa Phát Bắc Giang thuộc công ty Cổ phần Phát triển Chăn nuôi Hòa Phát - Tập đoàn Hòa Phát trại được thành lập và đi vào sản xuất năm 2016

Trại nằm trên khu 1 thuộc hai thôn là thôn Điệu, thôn Tảu, xã Long Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang Tổng diện tích là 15ha, cách thị trấn An Châu, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang 20km về phía Nam - Đông Nam Trại nằm gần đường Quốc lộ 279, tuyến đường liện tỉnh quan trọng của các tỉnh miền núi phía Bắc, nối Quốc lộ 31 với tỉnh lộ 326, giúp thông thương giữa thị trấn An Châu, huyện Sơn Động và xã Tân Dân, huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

Trại bao quanh là đồi núi cao, cách khu dân cư khoảng 800m, cách UBND Xã Long Sơn khoảng 3km về phía Tây Nam

Vị trí địa lý của trại:

+ Phía Đông Nam: cách đường quốc lộ 279 khoảng 1.5km

+ Phía Đông Bắc: giáp cánh đồng thôn Điệu

+ Phía Tây Bắc: giáp rừng trồng sản xuất thôn Điệu

+ Phía Tây Nam: giáp rừng trồng sản xuất thôn Tảu

Huyện Sơn Động có diện tích 845,77km², dân số năm 2009 là 67.724 người

* Điều kiện khí hậu:

- Trại lợn nằm trong vùng khí hậu đặc trưng, hàng năm có bốn mùa xuân, hạ, thu, đông Mùa xuân và mùa thu là 2 mùa chuyển tiếp, khí hậu ôn hòa, mùa hạ nóng, mưa nhiều, mùa đông lạnh khô hanh, ít mưa

- Nhiệt độ trung bình: 22,6ºC

- Nhiệt độ trung bình cao nhất: 32,9ºC

- Nhiệt độ trung bình thấp nhất: 11,6ºC

- Lượng mưa trung bình hàng năm: 1.564mm

- Trại hoạt động theo phương thức trại của Công ty Cán bộ kỹ thuật của Công ty TNHH MTV Chăn nuôi Hòa Phát Bắc Giang chịu trách nhiệm và giám sát mọi hoạt động của trại

Cơ cấu tổ chức của trại gồm 2 nhóm gồm 40 cán bộ công nhân viên:

- Lao động gián tiếp có 11 người:

+ Tổng giám đốc công ty: 1 người

- Lao động trực tiếp có 26 người:

+ Kỹ sư chăn nuôi: 5 người

+ Công nhân: 20 người

+ Sinh viên thực tập: 1 sinh viên

2.1.1 Cơ cấu tổ chức của trại

- Trại hoạt động theo phương thức trại của Công ty Cán bộ kỹ thuật của Công ty TNHH MTV Chăn nuôi Hòa Phát Bắc Giang chịu trách nhiệm và giám sát mọi hoạt động của trại

Cơ cấu tổ chức của trại gồm 2 nhóm gồm 40 cán bộ công nhân viên:

- Lao động gián tiếp có 11 người:

+ Tổng giám đốc công ty: 1 người

+ Kế toán: 1 người

+ Làm vườn, nấu ăn: 2 người

+ Vệ sinh: 1 người

+ Cơ điện: 4 người

+ Bảo vệ: 2 người

- Lao động trực tiếp có 26 người:

+ Kỹ sư chăn nuôi: 5 người

+ Công nhân: 20 người

+ Sinh viên thực tập: 1 sinh viên

2.1.2 Cơ sở vật chất của trại

Trại lợn của công ty được xây dựng trên diện tích trên 5ha là trang trại chăn nuôi lợn, 1,5ha là ao cá còn lại là nhà điều hành, nhà ở cho công nhân, bếp ăn và các hệ thống các hạng mục đường giao thông nội bộ, cây xanh và

hệ thống các công trình phụ trợ như hệ thống thoát nước, hệ thống xử lý nước thải, phòng cháy chữa cháy

Hệ thống các công trình chuồng trại và các công trình phụ trợ được phân

bổ thành từng khu vực chuyên biệt trên khu đất Giao thông trong khu vực dự

án được bố trí liên hoàn đảm bảo thuận tiện cho quá trình hoạt động Ngoài

ra, còn hệ thống cây xanh giúp tăng yếu tố cảnh quan và cải thiện điều kiện vi khí hậu cho khu vực dự án

Hệ thống cấp nước được bố trí đến từng trại, đảm bảo việc cấp nước đầy

đủ cho công tác chăm sóc lợn Đồng thời, để đảm bảo yếu tố môi trường chủ

dự án xây dựng hệ thống xử lý nước thải đảm bảo nước thải sau khi xử lý đạt Quy chuẩn Việt Nam trước khi thải ra nguồn tiếp nhận

Trại chuyên nuôi lợn nái sinh sản, con giống do Công ty cổ phần phát triển chăn nuôi Hòa Phát cung cấp từ các trại giống trong hệ thống thuộc công ty Trại bố trí thành 3 khu riêng biệt đảm bảo an toàn sinh học trong chăn nuôi

- Khu cách ly: Cách ly người vào trại trước khi vào khu sản xuất

- Khu sinh hoạt: Gồm nhà điều hành, nhà ở, nhà ăn và khu sinh hoạt chung

- Khu sản xuất gồm các khu chuồng : Chuồng cách ly, chuồng phối, mang thai, chuồng đẻ, chuồng cai sữa,chuồng thịt trong đó có:

+ Chuồng cách ly: 1 chuồng

+ Khu chuồng phối và mang thai có: 2 chuồng phối, 3 chuồng mang thai,

1 chuồng phát triển hậu bị

+ Khu chuồng đẻ có: 3 chuồng đẻ mỗi chuồng có 184 ô chuồng

+ Khu chuồng cai sữa: 4 chuồng cai sữa mỗi chuồng có 64 ô chuồng + Khu chuồng thịt : 2 chuồng thịt mỗi chuồng có 32 ô chuồng

+ Các chuồng đẻ và chuồng cai sữa có sàn đan bằng nhựa cứng để tiện cho việc rửa chuồng và sát trùng Chuồng phối và mang thai, nền được đổ bê tông và thiết kế bán hầm Chuồng thịt nền được đổ bê tông để dễ quét dọn, ở cuối mỗi ô là máng nước lớn dành cho lợn tắm Trại phân ra nhiều khu chuồng trại liên hoàn nhau để nuôi lợn theo từng giai đoạn riêng và áp dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp cho từng loại lợn Lợn được nuôi trong chuồng kín có hệ thống quạt thông gió, giàn mát, hệ thống sưởi ấm đủ về yêu cầu nhiệt độ

- Trại áp dụng theo quy trình kỹ thuật cao từ khâu chọn giống, khẩu phần

ăn và các quy trình chăm sóc lợn nái, lợn con do công ty đề ra

- Thức ăn cho mọi giai đoạn lợn là thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh có chất lượng cao do công ty TNHH thức ăn chăn nuôi Hòa Phát Hưng Yên sản xuất

- Trong khu chăn nuôi, đường đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều được đổ bê tông và có các hố sát trùng, hệ thống mương luôn được thông ra

bể biogas để xử lý

- Hệ thống nước trong trại chăn nuôi cho lợn uống là nước giếng khoan Nước tắm cho lợn, nước xả gầm, rửa chuồng được bơm từ ao chứa nước trong trang trại lên bể chứa và theo hệ thống ống nước dẫn tới các chuồng khác nhau

- Các công trình khác:

+ Khu cổng trại có nhà bảo vệ, nhà sát trùng xung quanh trại là hệ thống tường rào bằng bê tông và thép

+ Gần khu chăn nuôi trại xây dựng 1 nhà cách ly có hệ thống sát trùng, 1 phòng làm việc cho các cán bộ kỹ thuật trại, 1 nhà ăn, 2 dãy nhà ở, nhà vệ sinh cho cán bộ công nhân viên trong trại, 1 nhà kho UV, 1 kho thuốc, 1 kho cám, 1 nhà sát trùng thay đồ và tắm giặt cho công nhân

+ Bên cạnh đó trại còn xây dựng 2 giếng khoan, 2 bể chứa để cung cấp nước sạch cho sinh hoạt của cán bộ công nhân viên trong trại

Trang trại đã góp phần giải quyết việc làm cho người lao động trong vùng còn nhiều khó khăn Với việc chăn nuôi lợn theo hướng công nghiệp, các biện pháp phòng chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi của trại được thực hiện chủ động và tích cực Kỹ sư của trại đã chủ động tổ chức tiêm phòng đầy

đủ cho đàn lợn Mỗi con lợn đều có một hồ sơ riêng cho việc phối tinh, đẻ, xuất chuồng, nhập chuồng, chính xác tới từng ngày Để phòng tránh dịch bệnh, khu chuồng nuôi được quản lý nghiêm ngặt Mọi nhân viên trong trại cho đến khách, muốn vào chuồng lợn đều phải đi qua hệ thống sát trùng, tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo và đi ủng chuyên dụng Trong các chuồng lợn, ngày vài lần, công nhân làm vệ sinh cũng như phun thuốc sát trùng xuống nền chuồng Xung quanh trạng trại được trồng cây xanh để tạo môi trường tự nhiên thông thoáng cho lợn sinh trưởng và phát triển tốt nhất Hàng ngày, toàn bộ phân của khu lợn nái và bầu thải ra đều được đóng bao, chuyển ra khu tập chung, xa khu sản xuất để bán ra cho người dân trồng rau, lúa quanh vùng Nhau thai và lợn bệnh chết được đem đi tiêu hủy ở nhà xác Phân và nguồn nước thải ở khu lợn thịt được xử lý tại hầm biogas Nguồn nước thải ở khu sinh hoạt được xử lý ở các khu dành riêng cho chất thải và thải xuống hầm biogas

* Công tác vệ sinh thú y của trại

Quy trình phòng bệnh cho đàn lợn tại trang trại sản xuất lợn giống luôn thực hiện nghiêm ngặt, với sự giám sát chặt chẽ của kỹ thuật viên Công ty

- Công tác vệ sinh:

Chuồng trại được xây dựng thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông, xung quanh các chuồng nuôi được trồng cây xanh tạo sự thoáng mát tự nhiên Hàng ngày luôn có công nhân quét dọn vệ sinh chuồng trại, thu gom phân, nước tiểu, khơi thông cống rãnh, đường đi trong trại được quét dọn, phun thuốc sát trùng, hành lang đi lại được quét dọn và rắc vôi theo quy định Công nhân, kỹ sư, khách tham quan trước khi vào khu chăn nuôi đều phải sát trùng tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo bảo hộ lao động

- Công tác phòng bệnh:

Trong khu vực chăn nuôi, hành lang giữa các chuồng và bên ngoài chuồng đều được rắc vôi bột, các phương tiện vào trại được sát trùng một cách nghiêm ngặt ngay tại cổng vào

Quy trình phòng bệnh bằng vắc xin luôn được trang trại thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng kỹ thuật Đối với từng loại lợn có quy trình tiêm riêng, từ lợn nái, lợn hậu bị, lợn đực, cho đến lợn con Lợn được tiêm vắc xin

ở trạng thái khỏe mạnh, được chăm sóc nuôi dưỡng tốt, không mắc các bệnh truyền nhiễm và các bệnh mãn tính khác để tạo được trạng thái miễn dịch tốt nhất cho đàn lợn Tỷ lệ tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn luôn đạt 100%

- Công tác trị bệnh: cán bộ kỹ thuật có nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra đàn lợn thường xuyên, các bệnh xảy ra ở lợn nuôi tại trại luôn được kỹ thuật viên phát hiện sớm, cách ly, điều trị ở ngay giai đoạn đầu, nên điều trị đạt hiệu quả

từ 80 - 90% trong một thời gian ngắn Vì vậy, không gây thiệt hại lớn về số lượng đàn gia súc

2.1.3 Thuận lợi, khó khăn

2.1.3.1 Thuận lợi

Trại lợn thuộc công ty TNHH chăn nuôi Sơn Động, xã Long Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang

Trại được xây dựng ở vị trí thuận lợi: xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông

Chuồng trại được trang thiết bị hiện đại, điện lưới và hệ thống nước sạch luôn cung cấp đầy đủ cho sinh hoạt và chăn nuôi

Chủ trại có năng lực, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân Kèm theo đó là đội ngũ kỹ thuật với chuyên môn vững vàng, công nhân nhiệt tình, năng động và có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc Do đó

đã mang lại hiệu quả chăn nuôi cao cho trang trại

2.1.3.2 Khó khăn

Đội ngũ công nhân trong trại còn thiếu về trình độ văn hóa và thái độ, do

đó ảnh hưởng đến tiến độ công việc

Hệ thống sử lý nước thải biogass còn đang gặp nhiều khó khăn, mùi hôi của phân làm cho các hộ dân gần đó phản ánh

Mùi phân từ trong chuồng bay ra làm ô nhiễm không khí, bị các hộ dân ở gần phản ánh, đến nay đây vẫn là vấn đề chưa có hướng giải quyết của trại Đôi khi vẫn bị thiếu nước ở mùa khô, không đủ nước cho lợn thịt tắm đối với khu thịt và khu cai sữa không có nước xịt gầm, khu nhà sát trùng bị mất nước và khu sinh hoạt bị mất nước ở khu vực nhà tắm

Trang thiết bị vật tư, hệ thống chăn nuôi qua quá trình sử dụng hư hỏng dẫn đến thiếu hụt, chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất

Trong những năm gần đây, thời tiết diễn biến phức tạp kèm theo dịch bệnh xảy ra khó kiểm soát gây khó khăn cho chăn nuôi Do đó đòi hỏi phải đẩy mạnh công tác phòng chống dịch bệnh và nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn tại trại

2.2 Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề

2.2.1 Đặc điểm sinh trưởng, sinh lý tiêu hóa và khả năng sản xuất của lợn

thịt tại trại, quy trình vệ sinh phòng bệnh

* Đặc điểm sinh trưởng:

Theo Đặng Hoàng Biên (2016) [1], sinh trưởng là quá trình sinh tổng hợp,

tích lũy các chất dinh dưỡng từ bên ngoài được đưa vào để tăng lên về kích thước

các mô trong cơ thể, làm cho kích thước và khối lượng cơ thể tăng lên

Sinh trưởng chính là quá trình gia tăng về khối lượng và kích thước cơ

thể do sự tăng lên về khối lượng và kích thước của tế bào

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [12], sinh trưởng là quá trình tổng

hợp, tích lũy các chất dinh dưỡng từ bên ngoài được đưa vào để tăng lên về

kích thước các mô trong cơ thể, làm cho kích thước và khối lượng cơ thể tăng lên

Sinh trưởng chính là quá trình tăng lên về khối lượng và kích thước cơ

thể do sự tăng lên về khối lượng và kích thước của tế bào

* Đặc điểm sinh lý tiêu hóa

Lợn là loài gia súc dạ dày đơn, cấu tạo bộ máy tiêu hoá của lợn bao gồm

miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già và cuối cùng là hậu môn Khả năng tiêu hóa của lợn với các loại thức ăn cao thường có tỷ lệ từ 80 –

85% tuỳ từng loại thức ăn

* Sự phát triển các cơ quan trong cơ thể

Sự sinh trưởng và phát triển của gia súc nói chung và của lợn nói riêng

đều tuân theo quy luật tự nhiên của sinh vật: Quy luật sinh trưởng không đồng

đều, quy luật phát triển theo giai đoạn và chu kì Cường độ sinh trưởng thay

đổi theo độ tuổi, tốc độ tăng khối lượng cũng vậy, các cơ quan bộ phận trong

cơ thể cũng sinh trưởng phát triển khác nhau

Lợn con có tốc độ sinh trưởng nhanh và không đều qua các giai đoạn

Nhanh nhất ở 21 ngày tuổi đầu và sau đó có phần giảm xuống do lượng sữa

của mẹ bắt đầu giảm và hàm lượng hemoglobin trong máu lợn con giảm

Trong quá trình sinh trưởng và phát triển của con vật thì xương phát triển đầu tiên sau đó đến cơ và cuối cùng là mỡ Từ sơ sinh đến trưởng thành thì lợn tăng trọng nhanh, sau đó trưởng thành thì tăng khối lượng rất chậm rồi ngừng hẳn Khi con vật lớn lên, khối lượng kích thước các cơ quan, các bộ phận của chúng không tăng lên một cách đều đặn, trái lại tăng với mức độ

khác nhau

- Quy luật ưu tiên các chất dinh dưỡng trong cơ thể

Trong cơ thể lợn, có sự ưu tiên dinh dưỡng khác nhau và theo từng giai đoạn sinh trưởng phát triển cho từng hoạt động chức năng của các bộ phận trong cơ thể

Trước hết, dinh dưỡng được ưu tiên cho hoạt động thần kinh, tiếp đến cho hoạt động sinh sản, cho sự phát triển bộ xương, cho sự tích luỹ nạc và cuối cùng cho sự tích luỹ mỡ Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, khi dinh dưỡng cung cấp bị giảm xuống 20% so với tiêu chuẩn ăn cho lợn thì quá trình tích luỹ mỡ bị ngưng trệ, khi dinh dưỡng giảm xuống 40% thì sự tích luỹ nạc,

mỡ của lợn bị dừng lại Vì vậy, nuôi lợn không đủ dinh dưỡng thì sẽ không

tăng khối lượng và chất lượng thịt như mong muốn

- Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và phẩm chất thịt lợn

Lợn thịt là giai đoạn chăn nuôi cuối cùng để tạo ra sản phẩm, lợn thịt cũng là thành phần chiếm tỉ lệ cao nhất trong cơ cấu đàn (65 - 80%) Do vậy chăn nuôi lợn thịt quyết sự định thành bại trong chăn nuôi lợn

Chăn nuôi lợn thịt cần đạt những yêu cầu: Lợn có tốc độ sinh trưởng nhanh, tiêu tốn thức ăn ít, tốn ít công chăm sóc và phẩm chất thịt tốt

Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và phẩm chất thịt lợn:

+ Giống

Mỗi giống lợn cho ra mỗi chất lượng thịt và năng suất thịt khác nhau Các giống lợn nội có khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt cũng thấp hơn các giống lợn ngoại

Khả năng sản xuất và chất lượng thịt ngoài điều kiện ngoại cảnh và thức

ăn thì yếu tố di truyền là yếu tố quan trọng ảnh hưởng lớn nhất Các chỉ tiêu thân thịt như tỉ lệ móc hàm, tỉ lệ nạc, độ dày mỡ lưng, chiều dài thân thịt và diện tích cơ thăn là khác nhau ở các giống lợn khác nhau Tăng khối lượng trung bình của lợn Móng Cái khoảng 300 - 350gam/ngày, trong khi con lai F1 (nội x ngoại) đạt 550 – 600gam/ngày Lợn ngoại nếu chăm sóc, nuôi dưỡng tốt có thể đạt tới 700 – 800gam/ngày

Phẩm chất thịt của lợn ngoại và lợn lai cũng tốt hơn so với lợn nội, tỷ lệ thịt nạc của các giống lợn ngoại là cao hơn nhiều so với lợn nội Hiện nay, người ta lợi dụng ưu thế lai của phép lai kinh tế để phối hợp nhiều giống vào trong 1 con lai nhằm tận dụng các đặc điểm tốt từ các giống lợn khác nhau Đồng thời, sản phẩm của phương pháp lai là các con giống có thể đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường, nâng cao năng suất và chất lượng thịt Kết quả khảo sát năng suất và phẩm chất thịt của 1 số giống lợn cho thấy tăng khối lượng,

tỷ lệ thịt xẻ, tỷ lệ thịt nạc của lợn Landrace và lợn Đại Bạch đều cao hơn

nhiều so với của lợn Móng Cái

* Thời gian và chế độ nuôi

Đây là hai nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và phẩm chất thịt Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [12], thời gian nuôi ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng thịt Sự thay đổi thành phần hoá học của mô cơ, mô

mỡ lợn chủ yếu xảy ra trong giai đoạn trước 4 tháng tuổi Dựa vào quy luật sinh trưởng tích lũy chất dinh dưỡng trong cơ thể lợn người ta đề ra hai phương thức nuôi: Nuôi lấy nạc đòi hỏi thời gian nuôi ngắn, khối lượng giết thịt nhỏ hơn phương thức nuôi lấy thịt - mỡ, còn phương thức nuôi lấy mỡ cần thời gian nuôi dài, khối lượng giết thịt lớn hơn Phương thức cho ăn tự do hay hạn chế cũng làm ảnh hưởng đến năng suất thịt, cho ăn tự do sẽ cho khả năng sản xuất thịt nhiều hơn cho ăn khẩu phần hạn chế

* Khí hậu và thời tiết

Lợn điều chỉnh thân nhiệt của chúng bằng cách cân bằng nhiệt lượng mất đi với nhiệt tạo ra qua trao đổi chất và lượng nhiệt hấp thụ được Khi sự khác nhau giữa thân nhiệt và nhiệt độ môi trường trở nên lớn thì tỉ lệ thoát nhiệt sẽ tăng lên Về mùa lạnh nhiệt độ môi trường xuống thấp dưới nhiệt độ hữu hiệu thì tăng thêm chi phí thức ăn để tăng nhiệt lượng trao đổi chất để vật nuôi tự nó tạo ra nhiệt lượng để giữ ấm cho cơ thể Khí hậu mát mẻ, nhiệt độ

và độ ẩm thích hợp thì lợn ăn tốt, tỷ lệ tiêu hoá cao, tích lũy cao, sinh trưởng

và phát triển nhanh, năng suất cao Nhiệt độ chuồng nuôi quá cao lợn ăn ít, tỷ

lệ tiêu hoá kém, giảm tăng khối lượng Nhiệt độ quá thấp lợn tiêu hao nhiều năng lượng để chống rét, tiêu tốn thức ăn cao

*Quy trình vệ sinh phòng bệnh

Theo Nguyễn Ngọc Phục (2004) [11], bệnh xuất hiện trong một đàn lợn thường do nguyên nhân phức tạp, có thể là bệnh truyền nhiễm, hoặc không truyền nhiễm hoặc có sự kết hợp cả hai Có rất nhiều biện pháp đã được đưa

ra áp dụng nhằm kiểm soát các khả năng xảy ra bệnh tật trên đàn lợn, phần lớn các biện pháp này đều nhằm làm giảm khả năng lan truyền các tác nhân gây bệnh và nâng cao sức đề kháng của đàn lợn

Hiện nay dịch tả Châu Phi đang lan rộng ở nước ta nên an toàn sinh học

là yếu tố cần thiết nhất để phòng bệnh

+ Trước khi vào chuồng lợn tất cả mọi người đều phải tắm sát trùng thật

kĩ, thay quần áo và ủng riêng của trại Buổi trưa công nhân chuồng bầu ăn trưa tại nhà ăn ca, còn công nhân chuồng đẻ thì ăn tại chuồng mà mình làm Đối với các xe vận tải như xe chở cám, xe vào mua lợn, đều phải phun sát trùng gầm, bánh xe ở cổng trước khi vào trại Còn người lái xe thì xuống tắm sát trùng xong mới vào Đối với khách tới thăm trại hay công nhân mới tới trại đều phải tắm sát trùng vòng 1, hấp UV những vật dụng mang theo, ngâm

Khi vào mỗi chuồng đều phải nhúng chân vào chậu nước sát trùng để ở cửa chuồng để sát trùng thì mới được vào chuồng Công nhân các chuồng không được đi lại giữa các chuồng khác để tránh mầm bệnh từ chuồng này qua chuồng khác

+ Phân được thu vào bao thường xuyên tránh để ô chuồng bẩn, cuối buổi chiều phân ở bao được chuyển xuống kho chứa phân

+ Sau mỗi bữa ăn máng ăn sẽ được vệ sinh sạch sẽ Thức ăn thừa sẽ được thu lại mang về cho cá ăn tránh hiện tượng thức ăn thừa chua ảnh hưởng tới tiêu hóa của lợn

+Kết hợp với vệ sinh môi trường chăn nuôi thì việc tiêm phòng cho đàn lợn của trại cũng được thực hiện một cách triệt để

Định kỳ tiêm phòng cho đàn lợn bằng vắc xin theo quy định lịch trình tiêm phòng đầy đủ, tiêm đúng liều lượng và đúng cách Phòng bệnh bằng vắc xin là phương pháp đơn giản và thông dụng nhất, có hiệu quả cao trong công tác phòng bệnh

2.2.2 Một số bệnh thường gặp ở lợn thịt

* Dịch viêm phổi địa phương ở lợn

- Nguyên nhân

Theo Lê Văn Lãnh và cs (2012) [6], bệnh suyễn lợn hay “Dịch viêm

phổi địa phương ở lợn” (Enzootic pneumonia) là bệnh truyền nhiễm mạn tính

ở lợn Tỷ lệ chết không cao nhưng bệnh gây ra thiệt hại lớn trong ngành chăn nuôi lợn làm giảm tốc độ tăng trọng và gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh kế phát, đặc biệt là những bệnh về đường hô hấp Thacker E (2016) [18], cho biết:

Mycoplasma hyopneumoniae (MH) là mầm bệnh chính gây dịch viêm phổi

địa phương ở lợn và được quan tâm đến như là một nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh hô hấp phức hợp ở lợn (PRDC: Porcine respiratory disease complex)

Những nghiên cứu về vai trò của các vi khuẩn kế phát trong bệnh suyễn lợn đã được tiến hành (Cù Hữu Phú, 2005) [8], (Trần Huy Toản, 2009) [13] Nếu kết hợp với các vi trùng gây viêm phổi khác sẽ tạo nên tình trạng viêm

phổi nặng với triệu chứng sốt cao, ho nhiều, khó thở Mycoplasma được coi là

nguồn gốc gây viêm đường hô hấp trên lợn ở nước ta và các nước trên thế giới Theo Nguyễn Ngọc Nhiên (1996) [9], Cù Hữu Phú và cs (2005) [10], Trần Huy Toản, (2009) [13], đã có những nghiên cứu về vai trò của các vi khuẩn kế phát trong bệnh suyễn lợn đã được tiến hành Kết quả cho thấy, nếu kết hợp với các vi trùng gây viêm phổi khác sẽ tạo nên tình trạng viêm phổi

nặng với triệu chứng sốt cao, ho nhiều, khó thở Mycoplasma được coi là

nguồn gốc gây viêm đường hô hấp trên heo ở nước ta và các nước trên thế giới

Whittlestone P (1979) [19], cho biết: Mycoplasma hyopneumoniae là

một loại vi khuẩn gây ra bệnh viêm phổi, một bệnh truyền nhiễm mạnh và mãn tính ảnh hưởng đến lợn Theo Taijma M (1982) [17], giống như các loại

vi khuẩn khác, M hyopneumoniae có kích thước nhỏ (400 - 1200 nm), có

một bộ gene nhỏ (893 - 920 kb) và không có vách tế bào Vi khuẩn này khó

phát triển trong phòng thí nghiệm Để phát triển thành công vi khuẩn, cần phải có môi trường có từ 5 - 10% carbon dioxide và có tính axit

Theo Herenda D và cs (1994) [14], sức đề kháng: MH bị bất hoạt sau 48 giờ trong điều kiện khô, nhưng có thể tồn tại đến 17 ngày trong môi trường nước mưa ở nhiệt độ 2 - 7oC Trong phổi tồn tại 2 tháng ở âm 25oC và từ 9 -

11 ngày ở nhiệt độ l - 6oC và chỉ 3 - 7 ngày ở nhiệt độ 17 - 25oC

- Triệu chứng

Theo Lê Văn Năm (2013) [7], thì thời kỳ nung bệnh dài từ 1 - 4 tuần,

nhưng cũng có thể sau 1 - 3 ngày nếu chưa có mặt của Haemophillus

Bệnh thường phát triển rất chậm trên nền của viêm phế quản, phổi và thông thường có 2 thể biểu hiện: Á cấp tính và mạn tính

+ Thể á cấp tính:

Lợn bệnh sốt nhẹ 40,4 - 41oC, bắt đầu từ triệu trứng hắt hơi chảy nước mũi, sau đó chuyển thành dịch nhầy

Lợn thở khó, ho nhiều, sốt ngắt quãng, ăn kém

Lúc đầu ho khan từng tiếng, ho chủ yếu về đêm, sau đó chuyển thành cơn, ho ướt nghe rõ nhất là vào sáng sớm đặc biệt là các buổi khi trời se lạnh, gió lùa đột ngột, nước mũi nước mắt chảy ra nhiều

Vì phổi bị tổn thương nên lợn thở thể ngực phải chuyển sang thở thể bụng, nhiều con thở ngồi như chó thở Rõ nhất là sau khi bị xua đuổi, có những con mệt quá nằm lỳ ra mà không có phản xạ sợ sệt, vẻ mặt rầu rĩ, mí mắt sụp, tai không ve vẩy Xương sườn và cơ bụng nhô lên hạ xuống theo nhịp thở gấp

Nhịp tim và nhịp thở đều tăng cao

Khi sờ nắn hoặc gõ để khám bệnh, lợn cảm thấy đau ở vùng phổi, rõ nhất là 1-2 đôi xương sườn đầu giáp bả vai Lợn vẫn thèm ăn nhưng ăn uống thất thường

Nếu không điều trị, lợn bệnh sẽ chết sau 7 - 20 ngày Tỷ lệ chết phụ thuộc rất nhiều vào lứa lợn nuôi, sức đề kháng cơ thể và điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng cũng như bệnh thứ phát

+ Thể mạn tính:

Đây là thể bệnh thường gặp nhất ở những đàn mang trùng

Lợn bệnh ho húng hắng liên tục và bệnh kéo dài gây cảm giác khó chịu Đàn lợn ăn uống bình thường, nhưng lợn chậm lớn còi cọc

Da lợn kém bóng, lông cứng và xù dựng đứng, nhiều trường hợp thấy da

bị nhăn và xuất hiện nhiều vảy nâu

Nếu bị bội nhiễm thì lợn bệnh ho thường xổ mũi như mủ

Cả hai thể dưới cấp và thể mạn tính đều có tiên lượng xấu đi do lợn còi cọc, chậm lớn hao hụt số đầu con, chi phí thức ăn thuốc men tăng

Nếu lợn bệnh qua được thì khả năng hồi phục cũng rất kém, do phổi bị

tổn thương nặng, lợn trở nên còi cọc và chậm lớn

- Phòng bệnh

Hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh viêm phổi do Mycoplasma phụ

thuộc rất nhiều vào các biện pháp quản lý đàn lợn Cần phải tạo được môi trường thuận lợi cho đàn lợn như không khí sạch sẽ, thông gió thường xuyên, nhiệt độ ấm áp và mật độ trong chuồng phù hợp Trong dãy chuồng không nên nuôi lẫn lộn các đàn lợn có lứa tuổi cách nhau quá 3 tuần

Ở các trại lợn cung cấp giống, để xây dựng đàn lợn không nhiễm

Mycoplasma cần sử dụng kháng sinh cho lợn nái từ giai đoạn cuối của quá

trình mang thai cho đến khi cai sữa

Ngoài ra còn phòng bệnh bằng vắc xin phòng Mycoplasma hoặc cho

uống thuốc định kì sẽ giúp đàn lợn giảm thiểu được sự xâm nhập và gây bệnh

của vi khuẩn

- Điều trị

Những kháng sinh có hiệu lực điều trị với Mycoplasma là tetracycline,

tylosin và tiamulin hay gentamycin, ngoài ra còn kết hợp các kháng sinh kháng viêm và một số thuốc bổ trợ để rút ngắn quá trình điều trị cho hiệu quả

cao Nếu phát hiện và điều trị sớm thì đạt được hiệu quả chữa bệnh cao

* Bệnh viêm khớp

- Nguyên nhân

Viêm khớp là bệnh hay xảy ra trên đàn lợn, đó là một yếu tố gây què ở lợn Các yếu tố gây què ở lợn bao gồm liên quan đến mất cân bằng dinh dưỡng hoặc thiếu chất dinh dưỡng hoặc thiếu chất, những tổn thương do chấn thương, hình thành không đúng và thoái hóa xương và các thay đổi khớp Bệnh viêm khớp do nhiễm trùng khớp và các mô bao quanh bởi vi khuẩn

(Streptococcus suis, E coli, Staphylococcus…) và Mycoplasma

Từ những tác hại do vi khuẩn gây ra trong bệnh viêm khớp trên đàn lợn nuôi, em đã điều tra, nghiên cứu, tìm hiểu sâu về bệnh viêm khớp do vi khuẩn

S suis gây ra

Streptococcus suis gây viêm khớp lợn cấp và mạn tính ở mọi lứa tuổi

Bệnh này thường gây ra cho lợn con 1 - 6 tuần tuổi, bệnh được phân loại như

một phần của hội chứng yếu khớp kết hợp với viêm rốn S suis có thể khu

chú ở amidan của gia súc khỏe, khi gặp điều kiện môi trường thuận lợi như: Lợn trong tình trạng stress, nhiệt độ môi trường thay đổi thất thường làm giảm sức đề kháng lợn… Lúc này dễ dàng phát bệnh Mầm bệnh được tiết ra

từ dịch âm hộ, dịch đường hô hấp và sữa lợn mẹ Các vi khuẩn xâm nhập vào

cơ thể lợn con bằng đường rốn, vết thương ngoài da

Bệnh xảy ra lẻ tẻ, tỷ lệ mắc bệnh từ 10 - 20% Bệnh thường xảy ra ở lợn

từ 1 - 6 tuần tuổi Bệnh xảy ra ở 3 thể: Thể quá cấp tính; thể cấp tính và thể mạn tính

+ Thể quá cấp tính: Gây chết lợn nhanh, lợn sốt rất cao, bỏ ăn, lờ đờ, suy yếu Lợn có triệu chứng thần kinh như mất thăng bằng, liệt, đi lại khập khiễng, uốn người ra sau, run rẩy, co giật, què Lợn có thể bị mù, điếc, viêm màng não gây tụ máu não, màng não, dịch não tủy nhiều và có màu đục

+ Thể cấp tính: Đặc trưng bởi sốt, long da sởn lên suy nhược và què Khi bệnh tiến triển, lợn bệnh có thể sút cân, các khớp bị nhiễm sưng to Một hoặc vài khớp có thể bị tổn thương, các khớp chân trước và chân sau, mắt cá chân thường sung phồng lên Bệnh làm cho lợn đau đớn không thể di chuyển được, hạn chế khả năng đi lại

+ Thể mạn tính: Lợn bệnh còi cọc và bị viêm khớp mạn tính suốt đời Các khớp bệnh chứa nhiều dịch khớp đục với các cục sợi tơ huyết (fibrin) Các màng sung phông, mất màu, tấy đỏ Các mô liên kết bọc xung quanh mô dày lên và có thể chứa các ổ mủ nhỏ (áp xe) Khi bệnh trở thành mãn tính có thể làm tổn thương sụn khớp Các bệnh tích cũng có thể thấy được trong sự

phát triển của các khúc xương

- Phòng bệnh

Chủ yếu là phương pháp phòng bệnh chung, phương pháp phòng bệnh đặc hiệu chưa thật sự hiệu quả