CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 2 BÁO CÁO BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HIỆU QUẢ THI GIÁO VIÊN GIỎI MÔN NGỮ VĂN 9 Tên sáng kiến Biện pháp giúp học sinh lớp 9 làm tốt bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượ[.]
Trang 1MÔN NGỮ VĂN 9 Tên sáng kiến: Biện pháp giúp học sinh lớp 9 làm tốt bài văn nghị luận về
một sự việc, hiện tượng đời sống
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
., ngày 28 tháng 4 năm 2022
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Biện pháp giúp học sinh lớp 9 làm tốt bài văn nghị luận về
một sự việc, hiện tượng đời sống
Họ và tên:
Đơn vị công tác:
Cá nhân, tổ chức phối hợp: Cá nhân
Thời gian đã được triển khai thực hiện: Từ năm học 2021 – 2022
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Tên sáng kiến hoặc đề tài, đề án, giải pháp công tác, giải pháp tác nghiệp
Biện pháp giúp học sinh lớp 9 làm tốt bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống
2 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Môn Ngữ Văn trước hết là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, điều đó nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Hơn nữa, Ngữ văn cũng là môn học góp phần hình thành nên những kiến thức cơ bản và quan trọng nhất là hình thành nhân cách con người, chuẩn bị cho các em một hành trang để bước vào đời hoặc học lên những
bậc học cao hơn Đó cũng chính là chiếc chìa khóa mở cửa cho tương lai Trong
thời đại ngày nay, môn học Ngữ văn còn có vai trò quan trọng hơn trong nhiệm
vụ giữ gìn sự sống cho ngôn ngữ dân tộc và phát huy nó tốt đẹp hơn nữa trước đời sống công nghệ ngày càng thay thế dần rất nhiều thứ khác
Riêng với phân môn tập làm văn giúp học sinh hình thành và phát triển khả năng sản sinh văn bản (nói và viết) Nói và viết là những hình thức giao tiếp rất quan trọng, thông qua đó con người thực hiện quá trình tư duy - chiếm lĩnh tri thức, trao đổi tư tưởng, tình cảm, quan điểm, giúp mọi người hiểu nhau, cùng
Trang 2hợp tác trong cuộc sống lao động Ngôn ngữ (dưới dạng nói - ngôn bản, và dưới dạng viết - văn bản) giữ vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát triển xã hội Chính vì vậy, hướng dẫn cho học sinh nói đúng và viết đúng là hết sức cần thiết Nhiệm vụ nặng nề đó phụ thuộc phần lớn vào việc giảng dạy môn Ngữ văn nói chung và phân môn Tập làm văn nói riêng Vấn đề đặt ra là: người giáo viên dạy tập làm như thế nào để học sinh viết tốt bài văn của mình? Cách thức tổ chức, tiến hành tiết dạy Tập làm văn ra sao để đạt hiệu quả như mong muốn?
Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy phân môn Tập làm văn là phân môn khó trong các phân môn của môn Ngữ văn Do đặc trưng phân môn Tập làm văn với mục tiêu cụ thể là: hình thành và rèn luyện cho học sinh khả năng trình bày văn bản (nói và viết) ở nhiều thể loại khác nhau như: miêu tả, kể chuyện, biểu cảm, nghị luận, Đối với lớp 9, các em đã làm quen với kiểu bài nghị luận xã hội trong đó có nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống Những năm học vừa qua, tôi trực tiếp giảng dạy Ngữ văn lớp 9, tôi nhận thấy văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống là dạng văn nghị luận rất thiết thực, các em cần
có vốn sống, có tư duy và có chính kiến của mình đối với các vấn đề xã hội Và cũng qua bài văn, để góp phần hình thành nhân cách cho học sinh, hướng các
em tới những điều cao đẹp hơn trong cuộc sống Thế nhưng không ít học sinh chưa hiểu rõ thể văn này cũng như chưa nắm được phương pháp làm bài hiệu quả
Do đó tôi thấy cần phải tìm tòi, nghiên cứu để tìm ra giải pháp tốt giúp học sinh làm tốt bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống để tạo tiền đề cho việc học và làm văn của các em ở các bậc học tiếp theo nên tôi đã quyết định chọn nghiên cứu đề tài: “Biện pháp giúp học sinh lớp 9 làm tốt bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống” Nhằm trao đổi với đồng nghiệp một vài kinh nghiệm, qua đó giúp cho học sinh lớp 9 nắm vững hơn phương pháp làm kiểu bài này, với mong muốn nâng cao chất lượng bài thi, bài kiểm tra và kết quả học tập của các em
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN HOẶC ĐỀ TÀI, ĐỀ ÁN, GIẢI PHÁP CÔNG TÁC, GIẢI PHÁP TÁC NGHIỆP
1/ Kiến thức cần có khi nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.
Đề bài nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống đề cập đến rất nhiều lĩnh vực xã hội khác nhau đòi hỏi học sinh phải có kiến thức, hiểu biết sâu rộng mới
có thể viết được bài văn Muốn vậy, các em phải có ý thức quan sát, tìm hiểu ghi chép các sự việc, hiện tượng đáng quan tâm của đời sống để vận dụng viết bài Giáo viên cần hướng dẫn học sinh huy động, tích lũy kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau:
Trang 3- Tích lũy kiến thức từ sách vở và các phương tiện thông tin đại chúng: Chủ yếu
từ báo chí, sách tham khảo về các lĩnh vực của cuộc sống Chú ý nghe thời sự, cập nhật thông tin về các vấn đề trong và ngoài nước Giáo viên hướng dẫn các
em tìm và lựa chọn những cuốn sách tốt để đọc, có phương pháp đọc hiệu quả
và biết hệ thống hóa kiến thức để phục vụ cho quá trình học tập
- Tích lũy kiến thức từ đời sống: Giáo viên cần rèn cho học sinh có thói quen quan sát cuộc sống, quan sát những sự việc, hiện tượng và biết suy nghĩ, đánh giá những gì mình nghe được, quan sát được
- Kiến thức từ trải nghiệm bản thân: Học sinh biết vận dụng những kiến thức từ chính sự trải nghiệm của bản thân vào bài văn một cách tự nhiên, chân thành Điều đó sẽ làm tăng sức thuyết phục của bài văn
2 Định hướng yêu cầu về nội dung và hình thức:
- Nội dung: Phải trình bày rõ nội dung, bản chất của sự việc, hiện tượng, phải trình bày rõ thái độ, ý kiến của người viết về mặt sai, mặt đúng, mặt lợi, mặt hại của nó Cụ thể:
+ Nêu thực trạng của vấn đề
+ Biểu hiện – phân tích tác hại
+ Nguyên nhân
+ Biện pháp khắc phục (hướng giải quyết)
+ Ý thức bản thân đối với vấn đề nghị luận
- Hình thức: Sự bàn luận, đánh giá phải có luận điểm rõ ràng, được trình bày bằng các luận cứ xác thực, bằng các phép lập luận phù hợp
+ Lời văn có sức thuyết phục
+ Bố cục: Bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống cũng phải đảm bảo các phần chặt chẽ, mạch lạc theo những yêu cầu chung của một bài văn nghị luận
Thân bài: Phân tích các mặt của sự việc, hiện tượng, trình bày ý kiến, sự
đánh giá của mình
Kết bài: Khẳng định, phủ định, khái quát ý nghĩa của vấn đề nghị luận.
3 Các bước hướng dẫn học sinh viết bài văn
Bước 1: Xác định đúng nội dung yêu cầu của đề
*Tìm hiểu đề:
Đề bài văn nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống bao giờ cũng nêu ra một sự việc, hiện tượng để bàn bạc và đòi hỏi người viết bày tỏ ý kiến, quan điểm, thái độ của mình đối với vấn đề đó Phân tích đề là một nhiệm vụ quan trọng nhằm định hướng đi cơ bản cho bài văn Phân tích để xác định đúng vấn
Trang 4đề, phạm vi, tính chất của bài nghị luận, để làm bài không bị sai lệch Vì vậy giáo viên hướng dẫn học sinh cần lưu ý mấy điểm sau:
- Có sự việc, hiện tượng tốt cần ca ngợi, biểu dương
- Có sự việc, hiện tượng không tốt cần lưu ý, phê phán, nhắc nhở
- Có đề cung cấp sẵn sự việc, hiện tượng dưới dạng một truyện kể, một đoạn tin
để người làm bài sử dụng; có đề không cung cấp nội dung sẵn, mà chỉ gọi tên, người làm bài phải trình bày, mô tả sự việc, hiện tượng đó
- Mệnh lệnh đề thường là: “nêu suy nghĩ của mình”; “nêu nhận xét, suy nghĩ của mình”; “nêu ý kiến”; “bày tỏ thái độ…”; có những đề bài không có mệnh lệnh
* Tìm ý:
Trên cơ sở đã tiến hành việc tìm hiểu đề, giáo viên hướng dẫn học sinh tìm ý cho bài văn Học sinh cần xác định được có bao nhiêu ý cần triển khai trong bài viết? Mối quan hệ giữa các ý như thế nào?
Với kiểu bài nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống; giáo viên cần hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi để tìm ý cho bài văn thông qua các gợi ý sau:
- Câu hỏi 1: Đối tượng đó là gì? ( đối tượng đó như thế nào) biểu hiện của đối tượng đó ra sao? => tìm ít nhất 3 biểu hiện
- Câu hỏi 2: Mặt đúng, mặt lợi ích / mặt sai, mặt hậu quả đối với bản thân người viết, gia đình, xã hội
- Câu hỏi 3: Nguyên nhân, xuất phát từ đâu?
- Câu hỏi 4: Giải pháp thực hiện như thế nào? ( giải pháp cho người viết, gia đình, xã hội)
Từ việc hướng dẫn học sinh đặt câu hỏi, giáo viên đưa ra đề bài cụ thể để học sinh tập làm quen với việc đặt câu hỏi:
Ví dụ: Em hãy viết bài văn nêu suy nghĩ về tình trạng bạo lực học đường hiện
nay
Với đề bài này, học sinh có thể đặt hệ thống câu hỏi để tìm ý như sau: Bạo lực học đường là gì? Thực trạng nạn bạo lực học đường diễn ra như thế nào? Những nguyên nhân chủ quan, khách quan nào dẫn đến thực trạng trên? Hậu quả của nó như thế nào? Làm thế nào để khắc phục tình trạng đó?
Bước 2 Xác lập luận điểm, xây dựng luận cứ
Với những yêu cầu trực tiếp, vấn đề không có gì khó Với những đề bài theo hướng mở thì cần rất nhiều tới hiểu biết của học sinh về đời sống, xã hội, con người…sau đó mới là kĩ năng cần thiết trước khi thực hiện viết bài: xác lập luận điểm, xây dựng luận cứ
Thực tế đây là hai thao tác với cách thực hiện theo trình tự hoàn chỉnh:
Trang 5Xác lập những luận điểm (ý lớn) và luận cứ (ý nhỏ), hết luận điểm này, tới luận điểm khác Tức là theo trình tự của một bài văn, từ mở bài, qua thân bài tới kết bài
- Xác định luận điểm qua các từ ngữ trong đề
- Xác định qua biểu hiện liên quan từ các vế câu
- Xác định thông qua vấn đề phải giải thích ( với đề bài có những từ ngữ phải hiểu giải thích)
- Nắm vững giới hạn (độ mở của đề) để xây dựng luận điểm hợp lí, phù hợp với hiểu biết và khả năng sáng tạo của mình trong bài viết
- Có thể xác định luận điểm (ý lớn) từ hai mặt: phải-trái, đúng-sai, tích
cực-tiêu cực (hạn chế), tốt-xấu…v v…
Bước 3: Hướng dẫn học sinh tìm dẫn chứng
Để chứng minh một cách thuyết phục cho các luận điểm của một bài văn nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống thì người viết phải sử dụng dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu về những người thật, việc thật Đây là một công việc khá khó khăn đối với học sinh Vì thế cần hướng dẫn các em cách để có được những dẫn chứng thuyết phục
-Trong quá trình đọc sách báo, nghe tin tức trên các phương tiện thông tin đại chúng, cần ghi lại những nhân vật tiêu biểu, những sự kiện, con số chính xác về một sự việc nào đó
- Sau một thời gian tích lũy cần chọn lọc, ghi nhớ và rút ra bài học ý nghĩa nhất cho một số dẫn chứng tiêu biểu
- Cần nhớ, một dẫn chứng có thể sử dụng cho nhiều đề văn khác nhau Quan trọng là phải có lời phân tích khéo léo (Ví dụ lấy dẫn chứng về Bác Hồ hay BillGates vừa có thể dùng cho đề bài về tinh thần tự học, về tài năng của con người, hoặc vừa là đề bài về khả năng ý chí vươn lên trong cuộc sống hay về niềm đam mê, bài học về sự thành công, tấm gương về một lòng nhân ái )
Bước 4 Lập luận chặt chẽ, hợp lí, thuyết phục.
Văn nghị luận nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó Muốn vậy, người viết phải biết trình bày ý kiến của mình và đưa ra những lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục, nghĩa là phải biết lập luận Thông thường,
để xây dựng một lập luận, người viết phải xác định được luận điểm chính xác, minh bạch; tìm các luận cứ thuyết phục và biết vận dụng các phương pháp lập luận hợp lí Vì vậy cần hướng dẫn học sinh thực hiện đầy đủ các yêu cầu khi lập luận:
- Xác định luận điểm chính xác, minh bạch
- Tìm các luận cứ thuyết phục
- Lựa chọn phương pháp lập luận hợp lí
Trang 6Bước 5 Luyện viết
a Hướng dẫn viết đoạn mở bài:
* Viết mở bài trực tiếp:
thiệu vấn đề nghị luận ngắn gọn hàm súc
Mở bài trực tiếp không yêu cầu học sinh phải suy luận nhiều, cách viết này đảm bảo đúng chủ đề, ngắn gọn tuy nhiên hiệu quả nghệ thuật không cao và bài văn sẽ không được đánh giá cao bằng mở bài gián tiếp
Ví dụ:
Ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nhức nhối nhất hiện nay nhận được sự quan tâm của toàn xã hội Mỗi chúng ta cần có những nhận thức về vấn đề nguy cấp này và có biện pháp kịp thời để bảo vệ môi trường sống
* Viết mở bài gián tiếp:
Mở bài gián tiếp là cách viết phần mở bài dài hơn trực tiếp, có những liên tưởng, dẫn dắt tinh tế, khéo léo vào vấn đề nghị luận
Mở bài gián tiếp giúp cho bài làm văn dài hơn, hay hơn, hiệu quả cao hơn
mở bài trực tiếp
Học sinh muốn viết được một mở bài gián tiếp hay cần có sự liên tưởng giữa vấn đề nghị luận ở đề bài với những vấn đề khác có nét tương đồng hoặc tương phản rồi dùng những vấn đề đó dẫn dắt vào đề bài Và bài văn có mở bài gián tiếp sẽ được đánh giá cao hơn mở bài trực tiếp vì nó sinh động hơn, giàu sức gợi hơn
Ví dụ:
Trên thế giới hàng ngày diễn ra nhiều vấn đề nhức nhối nhận được sự quan tâm của dư luận toàn xã hội Chúng ta không nên thờ ơ, bàng quan với cuộc sống quanh ta đặc biệt là trong bối cảnh ô nhiễm môi trường đang ngày càng tàn phá cuộc sống nặng nề như hiện nay
b Định hướng triển khai luận điểm thành đoạn văn phần thân bài:
- Đoạn diễn dịch: là cách trình bày ý đi từ khái quát đến cụ thể Câu chủ đề
mang ý nghĩa khái quát đứng ở đầu đoạn, các câu còn lại triển khai những nội dung chi tiết cụ thể ý tưởng của câu chủ đề đó Các câu triển khai được thực hiện bằng các thao tác giải thích, chứng minh Phân tích, bình luận; có thể kèm những nhận xét, đánh giá và bộc lộ sự cảm nhận của người viết
Ví dụ: Hiện nay tình hình giao thông tại thành phố có rất nhiều vấn đề phải
nói trong đó có vấn đề ùn tắc giao thông Các tuyến đường thường xuyên xảy ra
ùn tắc là do những lí do sau: gần trường học, có đường ray xe lửa đi qua, thường
Trang 7xuyên gặp nước khi trời mưa, hệ thống tín hiệu đèn giao thông bị hỏng mà không có sự can thiệp kịp thời của cảnh sát giao thông, và ý thức của người dân… chống ùn tắc giao thông là vấn đề của toàn xã hội, chứ không phải của riêng ngành giao thông, công an Về lâu dài nên mở rộng diện tích đất khu trung tâm thành phố Hồ Chí Minh ra ngoại ô, tức là giãn dân ra xa khu trung tâm hành chính và để thực hiện vấn đề trên không còn cách nào là phải quy hoạch lại các
cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện ra xa trung tâm hiện nay
- Đoạn quy nạp: cách trình bày ý ngược lại với đoạn diễn dịch- đi từ các ý
chi tiết, cụ thể đến khái quát; câu chủ đề nằm ở cuối đoạn
Ví dụ: Đêm nay là đêm 30, gia đình tôi đang tất bật chuẩn bị mâm cỗ để đón
giao thừa Anh trai và bố đang làm thịt gà, mẹ thì nhào bột làm bánh rán Năm nào cũng vậy, món bánh rán của mẹ tôi luôn là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ đặc biệt đó Còn tôi, vì là con gái cưng trong gia đình và là trưởng nữ của dòng họ, nên tôi được ưu ái giao cho nhiệm vụ cùng ông bà trang trí bàn thờ
tổ tiên Mọi người trong gia đình, ai cũng cố gắng làm thật nhanh để kịp giờ Đúng 12 giờ, gia đình chúng tôi, 3 thế hệ đã quây quần đông đủ bên mâm cỗ cùng nâng ly chúc mừng năm mới Tiếng chúc mừng, tiếng cười, tiếng ly va vào nhau… Tất cả làm cho tôi có một cảm nhận: Gia đình mình thật hạnh phúc
- Đoạn tổng- phân- hợp: (là sự phối hợp diễn dịch với quy nạp)
Ví dụ: Sách mang tới cho chúng ta nguồn kiến thức vô hạn Bởi sách không
chỉ cung cấp cho chúng ta thông tin, kiến thức về văn hóa, chính trị, về tôn giáo, mà còn giúp chúng ta chiêm nghiệm về xã hội xa xưa thông qua các tác phẩm văn học, lịch sử Nó giúp chúng ta được sống nhiều cuộc đời khác nhau, giúp chúng ta mở mang chân trời mới Đọc sách, người ta thấu hiểu nhiều điều, nhiều nền văn hóa khác nhau Vì vậy, có thể nói, sách chính là kho tàng kiến thức của cả nhân loại
c Viết Phần kết bài:
Để viết được một bài văn nghị luận hay thì việc nắm được các kĩ năng phân tích đề, kĩ năng lập ý, lập dàn ý, kĩ năng lập luận và các thao tác nghị luận là rất quan trọng Bên cạnh đó, mở bài và kết bài cũng là một kĩ năng quan trọng không kém Mở bài đánh dấu bước khởi đầu trong quá trình trình bày vấn đề nghị luận, và kết bài cho ta biết việc trình bày vấn đề đã kết thúc
Phần kết bài có nhiệm vụ tổng kết, đánh giá vấn đề đặt ra ở mở bài và đã giải quyết ở thân bài Phần này góp phần tạo tính hoàn chỉnh, trọn vẹn cho bài văn Tùy mục đích nghị luận, người viết có thể sử dụng một trong các cách kết bài sau đây:
Trang 8- Tóm lược (tóm tắt quan điểm, nội dung đã nêu ở thân bài)
- Phát triển, mở rộng thêm vấn đề đặt ra
- Vận dụng, nêu phương hướng, bài học phát huy hay khắc phục vấn đề nêu ở thên bài
- Liên tưởng, mượn ý tương tự – những ý kiến có uy tín- để thay cho lời tóm tắt của người làm
Một kết bài hay trước hết là một kết bài đúng Đúng nguyên tắc, đúng cách, cho nên một kết bài hay phải đi lên từ một kết bài đúng
Ví dụ:
(1) Tóm lại, ô nhiễm môi trường ở nước ta hiện nay là một vấn nạn gây hậu quả nghiêm trọng cần lên án và loại bỏ Hãy bảo vệ môi trường Bảo vệ môi trường
là bảo vệ sự sống của mọi người, vì vậy mỗi người chúng ta cần có ý thức, góp phần chung tay xây dựng một môi trường xanh – sạch – đẹp
(2) Bảo vệ môi trường là trách nhiệm và nghĩa vụ không của riêng ai, hãy chung tay hành động vì một thế giới sống xanh - sạch - đẹp và an toàn Sứ mệnh của chúng ta là xây dựng môi trường sống lành mạnh và an toàn
(3) “Trái Đất này là của chúng mình Quả bóng xanh bay giữa trời xanh…” Tôi
và các bạn hãy cùng để quả bóng ấy bay mãi trong vũ trụ bao la với màu xanh của hòa bình, của hi vọng và của cả sự trong lành nữa nhé!
Bước 6: Kiểm tra, đánh giá:
- Kiểm tra thường xuyên (sau mỗi buổi học) để củng cố kiến thức đồng thời ra
đề cụ thể để HS luyện tập, vận dụng kiến thức đã học vào bài viết, rèn kĩ năng viết văn
- GV nhận xét cụ thể, rõ ràng, khách quan những ưu điểm, khuyết điểm của từng bài viết
- Nêu ra hướng khắc phục, sửa chữa phù hợp cho từng khuyết điểm trong bài làm của HS
- Biểu dương, khuyến khích, động viên kịp thời để các em phát huy ưu điểm của bản thân
- Có thái độ nghiêm khắc và yêu cầu cao đối với bài làm của HS, rèn luyện cho các em ý thức tự giác, chủ động học tập, rèn luyện, phấn đấu không ngừng để ngày càng hoàn thiện
Qua những biện pháp này HS đã có ý thức tự khắc phục những khó khăn, nhược điểm và có hướng phấn đấu vươn lên thể hiện rõ qua các bài kiểm tra
III.ĐÁNH GIÁ VỀ TÍNH MỚI, TÍNH HIỆU QUẢ VÀ KHẢ THI, PHẠM
VI ÁP DỤNG
1.Tính mới
Trang 9Trong những năm gần đây kiểu văn nghị luận xã hội trong đó có nghị luận
về một sự việc, hiện tượng đời sống đã được chú trọng trong các nhà trường trung học Bởi văn nghị luận đã trở thành tiêu chí đánh giá đối với học sinh không chỉ trong những bài kiểm tra, thi học sinh giỏi, thi vào lớp 10 và ngay cả thi tốt nghiệp THPT rồi đến kì thi Đại học Sự chuyển biến này là cơ hội và cũng
là thách thức đối với học sinh Một thời gian khá dài, làm văn trong nhà trường chỉ tập trung vào nghị luận văn học khiến cho học sinh cảm thấy văn chương xa rời thực tế cuộc sống Rèn luyện văn nghị luận xã hội giúp học sinh không chỉ hoàn thiện kĩ năng trình bày quan điểm của mình, mà còn cung cấp tri thức vô cùng phong phú về những vấn đề xã hội hiện nay
2 Tính hiệu quả và khả thi:
Trên đây là những biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong năm học 2021 – 2022 để hướng dẫn cho học sinh làm bài nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống Sau khi áp dụng đề tài này vào thực tế giảng dạy, chất lượng làm bài văn của học sinh mà lớp tôi trực tiếp giảng dạy đã nâng cao rõ rệt Giờ đây các em
đã làm bài đúng hướng, bám sát vào thực tế đời sống cũng biết rút ra những bài học cho bản thân mình Các em đã hiểu bản chất của kiểu văn này, không thấy khó và viết văn không bị khô khan như trước nữa Biết lấy dẫn chứng từ thực tế cuộc sống đời thường để đưa vào bài; nhiều bài đã có sức hút và lay động được người đọc
Cũng nhờ áp dụng những kinh nghiệm này mà học kì II năm học 2021 – 2022 chất lượng của các bài thi về dạng bài này được nâng lên rõ rệt Cụ thể là : + Giữa kì II:
HS khá, giỏi: 49,5%
HS trung bình - yếu: 50,5%
+ Bài khảo sát sau kiểm tra giữa kì II:
HS khá, giỏi: 68,4%
HS trung bình -yếu: 31,6%
- Mặc dù các em đã được hướng dẫn cách viết phần thân bài, tuy nhiên hầu hết các em học sinh trung bình, yếu đều chưa biết cách xây dựng luận điểm thành đoạn văn như thế nào Do đó khi làm bài các em suy diễn lung tung hoặc giải nghĩa câu chữ mà chưa biết cách phân tích lấy dẫn chứng từ đâu
-Khi được giáo viên hướng dẫn cách triển khai luận điểm thành đoạn văn ,phần lớn các em nắm được cách trình bày đoạn văn theo đúng hướng
Trang 10- Đối với học sinh khá, giỏi các em từng bước vận dụng các kiểu viết đoạn văn một cách linh hoạt trong bài văn của mình (trước đây hầu hết các em viết đoạn văn theo cách diễn dịch sau khi được hướng dẫn các em đã vận dụng viết đoạn tổng-phân-hợp)
- Khi nắm vững cách làm bài, học sinh cảm thấy tự tin và hứng thú hơn đối với
bộ môn, các em không còn thấy sợ hay lúng túng khi làm bài viết nữa
3.Phạm vi áp dụng
Sáng kiến này cho áp dụng dạy cho học sinh lớp 9 và tiếp tục ở cấp THPT
IV KẾT LUẬN:
Để rèn luyện học sinh làm bài nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống tốt, tôi đã mạnh dạn đưa ra những phương pháp cụ thể như trên, với mong muốn giúp các em có một cái nhìn và cách sống toàn diện hơn Không chỉ học để nắm tốt các bài giảng trên lớp mà các em còn biết vận dụng vào thực tế đời sống, biết chuyển lí thuyết thành việc làm, hành động cụ thể Biết yêu quê hương, yêu con người, yêu cuộc sống; biết vượt lên trên hoàn cảnh khó khăn; có tinh thần tự học
để thành công trong cuộc sống và biết cách bảo vệ môi trường sống xung quanh
Qua áp dụng đề tài này vào thực tế giảng dạy tôi đã thấy được việc rèn luyện
kĩ năng làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống cho học sinh lớp
9, giáo viên cần phải :
- Căn thời gian phân chia nôi dung kiến thức theo chủ đề và hướng dẫn rèn luyện cho học sinh cách làm bài cụ thể, phù hợp với đối tượng học sinh
- Khi dạy phải giúp học sinh nắm chắc dạng bài này, đồng thời cần hướng dẫn kĩ cho học sinh kĩ năng diễn đạt tốt các luận điểm, kĩ năng chuyển tiếp, liên kết các luận điểm, các phần, các đoạn trong bài, sử dụng các dẫn chứng phù hợp
- Cung cấp, đồng thời hướng dẫn cho học sinh tìm dẫn chứng cụ thể và tham khảo một số bài văn mẫu
- Đặc biệt vào giai đoạn ôn luyện cho các kì thi, giáo viên nên có thao tác hệ thống bài tập và rèn luyện cho học sinh rèn thành thạo kĩ năng và vững kiến thức
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ TRỰC TIẾP
Người báo cáo