BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THANH THU KHẢO SÁT TỈ LỆ KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 CAO TUỔI
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang mô tả
Đối tƣợng nghiên cứu
Bệnh nhân ĐTĐ típ 2 ≥ 60 tuổi điều trị tại bệnh viện tuyến quận.
Tất cả bệnh nhân ĐTĐ típ 2 ≥ 60 tuổi đã đƣợc chẩn đoán, đến khám tại phòng khám nội bệnh viện quận Gò Vấp từ tháng 12/2019 đến tháng 5/2020.
Tiêu chuẩn chọn mẫu
Gồm tất cả các tiêu chuẩn:
- Bệnh nhân đã đƣợc chẩn đoán ĐTĐ típ 2
- Đang đƣợc điều trị tại phòng khám Nội bệnh viện quận Gò Vấp.
- Điều trị tại phòng khám ít nhất 3 tháng.
- Có chỉ số HbA1C, các chỉ số cận lâm sàng theo nhƣ bảng thu thập số liệu.
- Có thể trả lời các câu hỏi phỏng vấn.
- Bệnh nhân có hoạt động chức năng độc lập.
- Đồng ý tham gia nghiên cứu và ký tên vào bảng đồng thuận tham gia.
Tiêu chuẩn loại trừ
Có một trong các tiêu chuẩn sau:
- Bệnh nhân đang có bệnh lý cấp tính.
- Bệnh nhân có bệnh lý Hemoglobin, bệnh lý làm thiếu máu.
- Bệnh nhân không đồng ý hoặc không thể tham gia vào nghiên cứu.
Cỡ mẫu
Cỡ mẫu đƣợc ƣớc lƣợng dựa theo công thức: n ≥ 2
Z: trị số từ phân phối chuẩn.
: xác suất sai lầm loại I.
P: xác xuất đạt mục tiêu HbA1C d: độ chính xác mong muốn
Trong nghiên cứu của tác giả Hoàng Minh Khoa, tỷ lệ đạt được mục tiêu HbA1C ≤ 7,5% ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 cao tuổi tại phòng khám Nội bệnh viện Xanh Pôn là 65,1% Để đạt được độ tin cậy, kích thước mẫu cần thiết là n ≥ 349 bệnh nhân với sai số d = 0,05.
Cách chọn mẫu
Cách chọn mẫu thuận tiện, lấy tất cả bệnh nhân đến khám thỏa tiêu chí đƣa vào trong thời gian nghiên cứu.
Các biến số
- Là biến số định lƣợng
- Đƣợc tính bằng năm vào thời điểm tham gia nghiên cứu trừ cho năm sinh.
- Nhóm tuổi là biến số định tính, với 2 giá trị: < 75 tuổi và ≥ 75 tuổi.
- Là biến số định tính
- Với hai giá trị: nam và nữ.
2.7.3 Thời gian phát hiện ĐTĐ típ 2
- Là biến số định lƣợng,
- Đƣợc tính bằng năm là thời gian tính từ lúc có chẩn đoán đến thời điểm nghiên cứu.
- Chia làm 2 mức thời gian
- Là biến số định tính (biến danh định)
- Đƣợc chia thành hai nhóm sau:
Trí óc (cán bộ viên chức, nhân viên văn phòng, hưu trí)
Tay chân (công nhân, nông dân, buôn bán, nội trợ)
- Là biến định tính (biến thứ bậc) gồm các giá trị
Mù chữ: Không biết đọc biết viết
< Đại học (cấp 1, cấp 2, cấp 3, trung học và cao đẳng)
Đại học và trên đại học
2.7.6 Sử dụng bảo hiểm y tế khi khám bệnh
- Gồm các giá trị: Có, không
2.7.7 Trực hệ có người ĐTĐ
Có: gồm cha, mẹ, anh chị em ruột
Không: Không có người ĐTĐ
- Là biến số định lƣợng
Tất cả bệnh nhân tham gia nghiên cứu được đo chiều cao bằng cùng một thước đo tại phòng khám Trong quá trình đo, bệnh nhân không mang giày dép, đứng thẳng và tựa lưng vào tường sao cho gáy, lưng, mông và gót chân đều chạm vào tường Thước đo được kéo thẳng đứng đến hết tầm, sau đó hạ từ từ xuống cho đến khi chạm đỉnh đầu, và kết quả được đọc trên vạch thước đo.
- Tính bằng đơn vị cm, chiều cao đƣợc làm tròn phần thập phân mỗi 0,5 cm.
- Là biến số định lƣợng
Tất cả bệnh nhân tham gia nghiên cứu đều được cân bằng trên một loại cân tại phòng khám Trong quá trình này, bệnh nhân không được mang giày dép và các vật nặng như điện thoại, ví tiền, hay áo khoác.
- Tính bằng đơn vị kilogram, lấy một số lẽ.
2.7.10 Chỉ số khối cơ thể (BMI)
- Là biến số định lƣợng
- Được tính bằng công thức: cân nặng chia cho bình phương chiều cao, đơn vị tính bằng kg/m 2 , lấy một số lẽ.
- Phân loại BMI theo khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới dành cho người trưởng thành ở châu Á [88]
Bảng 2.1 Phân độ BMI theo khuyến cáo cho người châu Á
Từ 25 đến 29,9 Béo phì độ I
- Là biến số định lƣợng, đơn vị tính bằng mmHg.
- Bệnh nhân gọi là tăng HA khi:
HA tâm thu 140 mmHg và/hoặc HA tâm trương 90 mmHg, hoặc
Bệnh nhân đang phải điều trị thuốc hạ HA.
- Mục tiêu về huyết áp là biến định tính, theo khuyến cáo của ADA 2020 về mục tiêu THA ở người cao tuổi mắc ĐTĐ [35] gồm các giá trị
Huyết áp < 140/90 mmHg: đạt mục tiêu huyết áp.
Huyết áp ≥ 140/90 mmHg: không đạt mục tiêu huyết áp.
- Là biến định lƣợng, kết quả là % tổng lƣợng hemoglobin trong máu.
- Sử dụng máy Variant II, BioRad ADAM A1C, Arkray với phương pháp sắc ký lòng cao áp HPLC.
- Đánh giá mức độ kiểm soát đường huyết dựa theo HbA1C trong lần đƣợc phỏng vấn.
Theo ADA 2020, mục tiêu HbA1C được xác định dựa trên đặc điểm của từng bệnh nhân Đối với những bệnh nhân khỏe mạnh có một số bệnh mạn tính và tình trạng chức năng cũng như nhận thức tốt, mức mục tiêu HbA1C nên là