Đề tài các quy luật kinh tế của thị trường, làm rõ ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật lưu thông tiền tệ trong nền kinh tế thị trường hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN  MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MARX – LENIN ĐỀ TÀI CÁC QUY LUẬT KINH TẾ CỦA THỊ TRƯỜNG, LÀM RÕ Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU QUY LUẬT LƯU THÔNG TIỀN TỆ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆ[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN



MÔN: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MARX – LENIN

ĐỀ TÀI: CÁC QUY LUẬT KINH TẾ CỦA THỊ TRƯỜNG, LÀM RÕ Ý

NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU QUY LUẬT LƯU THÔNG TIỀN TỆ

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆN NAY

Giáo viên hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Hải Lên

Sinh viên thực hiện:

 Nguyễn Ngọc Khánh Quyên

 Nguyễn Thanh Tuyền

 Nguyễn Thị Minh Hằng

 Ngô Phạm Hải Yến

 Lê Quang Minh Lớp: POS 151 H

Đà Nẵng, ngày 22 tháng 3 năm 2023

MỤC LỤC Lời mở đầu 3

Chương I: Cơ sở lý luận chung về quy luật kinh tế, quy luật lưu thông tiền tệ

4

I Các quy luật kinh tế của thị trường 4

1 Khái niệm 4

2 Các quy luật kinh tế 4

II Quy luật lưu thông tiền tệ 4

1 Các chức năng của tiền tệ 4

2 Quy luật lưu thông của tiền tệ 5

a) Khái niệm 5

b) Một số công thức của quy luật lưu thông tiền tệ 6

c) Yêu cầu của quy luật lưu thông tiền tệ 6

3 Vai trò và ý nghĩa của quy luật lưu thông tiền tệ 6

Chương II: Vận dụng cơ sở lý luận vào thực tiễn 7

I Nguyên nhân lạm phát của thị trường kinh tế hiện nay 7

1 Lạm phát là gì? 7

2 Các nguyên nhân của lạm phát trong thị trường kinh tế hiện nay 8

II Vận dụng lý luận vào thực tiễn để khắc phục hiện trạng lạm phát 9

1 Những giải pháp cấp bách 9

2 Những biện pháp ổn định tiền tệ chiến lược 10

Kết luận 12

Tài liệu tham khảo 13

PHÂN CHIA CÔNG VIỆC TRONG NHÓM

STT Họ và tên MSSV Nội dung phân tích %

1 Nguyễn Ngọc Khánh Quyên 28204652891 Chương 2, tài liệu tham

2 Nguyễn Thanh Tuyền 28204951449 Chương 1, tài liệu tham

3 Nguyễn Thị Minh Hằng 28204325410 Chương 2, tài liệu tham

4 Lê Quang Minh 28214706427 Chương 1, tài liệu tham

5 Ngô Phạm Hải Yến 28204404260 Lời mở đầu, kết luận, tài

liệu tham khảo 100%

LỜI MỞ ĐẦU

Trong quá trình đổi mới và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các tư tưởng kinh tế của C Mác đã trở thành nền tảng lý luận kinh tế cơ bản để Việt Nam có được những thành tựu như ngày hôm nay Mặc dù, trong hệ thống các tư tưởng kinh tế của ông, học thuyết giá trị, giá trị thặng dư đóng vai trò trụ cột, là “hòn đá tảng” trong bộ Tư bản, nhưng phạm trù “tiền tệ” nói chung, học thuyết lưu thông tiền tệ nói riêng có vai trò quan trọng trong sự vận hành của toàn bộ nền kinh tế Với tư cách là

“huyết mạch” của mọi nền kinh tế, tiền tệ và lưu thông tiền tệ đang ngày càng khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của mình trong nền kinh tế thị trường hiện đại và nền

kinh tế toàn cầu hiện nay.

Theo nhiều dự báo, tình hình kinh tế, giá cả thế giới sẽ tiếp tục có diễn biến phức tạp tác động không nhỏ đến quan hệ cung – cầu, gây khó khan cho việc kiểm soát lạm phát và ổn định các cân đối vĩ mô nền kinh tế ở nước ta Vấn đề đặt ra là dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, các ngành, các cấp cần nghiêm túc thực hiện kiềm chế lạm phát có hiệu

quả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Vậy chúng ta hãy đi vào tìm hiểu các quy luật kinh tế của thị trường từ đó phân tích rõ ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật lưu thông tiền tệ trong nền kinh tế thị trường hiện

nay.

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUY LUẬT KINH TẾ, QUY

LUẬT LƯU THÔNG TIỀN TỆ

I Các quy luật kinh tế của thị trường:

1 Khái niệm: Quy luật kinh tế được hiểu là khái niệm phản ánh mối quan hệ nhân

quả có tính tất yếu, bản chất và lặp đi lặp lại giữa các đối tượng, sự vật trong tổng hòa của quá trình kinh tế, nền kinh tế nhất định

2 Các quy luật kinh tế:

 Quy luật giá trị

 Quy luật cung – cầu

 Quy luật lưu thông tiền tệ

II Quy luật lưu thông tiền tệ:

1 Các chức năng của tiền tệ:

Tiền tệ là một sản phẩm tư pháp của nền kinh tế hàng hóa, là sản phẩm của sự phát triển các hình thái giá trị Đây cũng là sản phẩm của sự phát triển mô thuận giữa lao động và phân công lao động xã hội trong sản xuất hàng hóa Sự phát triển của xã hội gắn liền với sự phát triển của tiền tệ và sự ra đời và phát triển của sản xuất, trao đổi hàng hóa

Tiền tệ có chức năng là phương tiện thanh toán, phương tiện lưu thông, phương tiện cất trữ, thước đo giá trị, tiền tệ thế giới Mỗi một chức năng của tiền tệ đều sẽ

có vai trò đối với sự vận hành của thị trường

 Đối với chức năng là thước đo giá trị: tiền tệ dùng để biểu hiện và đo lường giá trị của các hàng hóa

 Đối với chức năng làm phương tiện lưu thông: tiền sẽ làm môi giới trong quá trình trao đổi hàng hóa

 Đối với chức năng làm phương tiện cất trữ: để tiến hành làm phương tiện cất trữ thì tiền sẽ được rút khỏi lưu thông đi vào cất trữ

 Đối với chức năng tiền tệ thế giới: khi trao đổi hàng hóa vượt khỏi biên giới quốc gia thì tiền tệ sẽ trở thành chức năng tiền tệ thế giới

2 Quy luật lưu thông của tiền tệ:

a) Khái niệm :

Lưu thông tiền tệ là việc lưu thông trên thị trường nhằm định giá cho các sản phẩm, dịch vụ, phản ánh sự vận động của tiền tệ trong nền kinh tế trong quy luật của nó Tính chất lưu thông sẽ được thực hiện tự do theo nhu cầu của những chủ thể tham gia trong thị trường Tiền tệ sẽ được phát hành bởi quốc gia nên sẽ chịu

sự quản lý và giám sát của những mục đích lưu thông cụ thể của quốc gia đó Những tính chất lưu thông sẽ được hình thành trước khi thông qua phát hành tiền mặt Trong quá trình tiến bộ và phát triển công nghệ và kĩ thuật thì những lưu thông không dùng tiền mặt sẽ được sử dụng

Quy luật lưu thông tiền tệ là quy luật tự xây dựng và thực hiện trong quá trình kinh tế được lưu thông trên thị trường Phản ánh quy định lượng tiền cần thiết cho lưu thông sản phẩm trong một thời kỳ nhất định Tính chất cân đối hai điều tiết được thực hiện trong hoạt động quản lý của nhà nước và bảo đảm cho những nhu cầu trong tìm kiếm lợi nhuận của từng cá nhân và tổ chức Trong khi mang đến hiệu quả phát triển tích cực cho nền kinh tế; Đặc biệt là giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực từ việc lạm phát

b) Một số công thức của quy luật lưu thông tiền tệ :

 Khối lượng tiền làm chức năng phương tiện lưu thông được tính theo công thức:

Mc: lượng tiền cần thiết cho lưu thông P:mức giá cả

V:số vòng luân chuyển trung bình của một đơn vị tiền tệ

Q:khối lượng hàng hóa đem ra lưu thông

 Khi tiền tệ ở chức năng thanh toán:

Mc: số tiền cần thiết cho lưu thông 1: tổng giá trị hàng hóa dịch vụ lưu thông 2: tổng giá cả hàng hóa dịch vụ bán chịu

3: tổng giá cả hàng hóa khấu trừ

4: tổng giá cả hàng hóa đến kì thanh toán

5: số vòng luân chuyển trung bình của một đơn vị tiền tệ

c) Yêu cầu của quy luật lưu thông tiền tệ :

Khối lượng tiền thực tế trong lưu thông trong một thời kì nhất định phải phù hợp với nhu cầu tiền tệ của lưu thông hàng hóa trong từng thời kì

Mc: khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông trong một thời kì định

Mt: khối lượng tiền cần thiết trong lưu thông trong cùng thời kì

Nguyên nhân:

 Mt > Mc: nhu cầu có khả năng thanh toán của dân cư lớn hơn khả năng cung

cấp hàng hóa của xã hội => thừa tiền => giá trị tiền tệ giảm và giá cả tăng => tình trạng lạm phát

 Mt < Mc: tổng số hàng hóa cần thực hiện lớn hơn số tiền cần thiết trong lưu

thông => nhu cầu có khả năng thanh toán lớn hơn nhu cầu cung cấp hàng hóa

=> thiếu tiền => giá trị tiền tệ tăng và giá cả giảm => giảm phát

3 Vai trò và ý nghĩa của quy luật lưu thông tiền tệ:

Quy luật lưu thông tiền tệ sẽ có vai trò đặc biệt quan trọng quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế đánh giá sự phát triển của đất nước Quy luật lưu thông tiền

tệ giúp cho chính phủ căn cứ để phát hiện cho việc lưu thông và có vai trò như hệ thống ngân hàng nhà nước và kinh doanh điều hòa tiền tệ có đi không chế được việc kiểm soát lạm phát, cùng cố sức mua để đồng tiền có thể chuyển đổi Đồng thời, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng nền kinh tế theo hướng ngày càng phát triển vững mạnh và thúc đẩy tăng trưởng và cải thiện vật chất Việc quản lý quy luật lưu thông tiền tệ sẽ tránh khỏi những nguy cơ dẫn đến lạm phát và mất giá trị của đồng tiền

CHƯƠNG II: VẬN DỤNG CƠ SỞ LÝ

LUẬN VÀO THỰC TIỄN

I Nguyên nhân lạm phát của thị trường kinh tế hiện nay:

1 Lạm phát là gì?

Lạm phát trong kinh tế học được hiểu là sự tăng giá chung Lạm phát thường có nguyên nhân từ tiền tệ do ngân hàng nhà nước cung ứng quá nhiều tiền trong lưu thông Lạm phát cũng có thể có nguyên nhân từ việc tăng giá do cầu tăng mạnh đột biến lớn hơn khả năng sản xuất của nền kinh tế tạo ra lạm phát do cầu kéo Chi phí sản xuất gia tăng cũng đẩy giá hàng hóa lên cao tạo ra lạm phát do chi phí đầy

Có thể nói lạm phát ở Việt Nam hiện nay hội tụ đủ các nguyên nhân do cả cầu kéo lẫn chi phí đẩy và tiền tệ

Có 3 mức độ lạm phát chính và được thể hiện qua tỷ lệ phần trăm Cụ thể:

 Lạm phát tự nhiên : Mức độ này thể hiện nền kinh tế hoạt động tương đối bình thường, rủi ro ít xảy ra và đời sống nhân dân ổn định

 Lạm phát phi mã : Khi giá cả hàng hóa đang tăng nhanh, tỷ lệ lạm phát tăng nhanh vọt từ 10% đến mức dưới 1000% đó chính là lạm phát phi mã Mức

độ này rất dễ gây biến động lớn cho thị trường kinh tế

 Siêu lạm phát : Mức độ lạm phát tăng rất nhanh, khó kiểm soát bởi tỷ lệ tăng vọt trên 1000% Siêu lạm phát gây nên những hậu quả vô cùng to lớn cho nền kinh tế, mất rất nhiều thời gian để khắc phục Tuy nhiên, trường hợp này rất hiếm khi xảy ra

2 Các nguyên nhân của lạm phát trong thị trường kinh tế hiện nay:

 Lạm phát xảy ra do cầu kéo :

Hiện tượng lạm phát xảy ra do cầu kéo là khi nhu cầu tiêu dùng của người dân trên thị trường dần tăng lên Đối với một mặt hàng hóa hay dịch vụ nào đó có nhu cầu tăng lên, từ đó giá của loại mặt hàng đó cũng tăng lên Vì thế đã kéo theo những mặt hàng hóa, dịch vụ khác cũng tăng giá theo

Ví dụ, đối với loại thực phẩm như thịt lợn Nhu cầu người dân sử dụng thịt lợn tăng cao Nguồn hàng có sẵn dần trở nên khan hiếm hơn dẫn đến giá thịt tăng lên Không chỉ thế, do sự tăng giá đó đã kéo theo giá của các món làm từ thịt lợn cũng tăng lên và các loại nông thực phẩm khác cũng tăng theo…

 Lạm phát xảy ra do chi phí đẩy :

Khi giá cả của một hoặc vài yếu tố tham gia quá trình sản xuất tăng lên thì tổng chi phí sản xuất của doanh nghiệp cũng tăng theo Từ đó giá thành của sản phẩm hoặc dịch vụ sẽ tăng giá, đây chính là hiện tượng lạm phát xảy ra do chi phí đẩy Các chi phí đầu vào tham gia vào sản xuất gồm chi phí nguyên vật liệu, trang thiết

bị, chi trả nguồn nhân lực,

Việc cung cấp dầu giảm đi đột ngột có thể khiến giá dầu tăng cao Từ đó, hiện tượng lạm phát do chi phí đẩy xảy ra Dầu là một trong những yếu tố tham gia quá trình sản xuất kinh doanh cũng được xem là một phần chi phí của doanh nghiệp

đó Đương nhiên khi giá tăng cùng các chi phí sản xuất khác nên giá bán ra thị trường cũng tăng đáng kể

 Lạm phát xảy ra do cơ cấu :

Trường hợp lạm phát xảy ra do cơ cấu khá phức tạp trong mối quan hệ giữa doanh nghiệp - nhân lực Khi tình hình kinh doanh của doanh nghiệp tốt, doanh thu tăng thì đồng nghĩa họ sẽ tăng phần tiền công cho người lao động Nhưng cũng có một

số doanh nghiệp tăng tiền công cho người lao động theo “danh nghĩa”

Chẳng hạn như việc kinh doanh của doanh nghiệp không được tốt, nhưng phải cập nhật xu hướng thị trường nên buộc phải tăng lương cho người lao động Họ buộc phải tăng giá sản phẩm để kiếm được nguồn thu đủ bù vào phần tăng lên Từ đó tình trạng lạm phát do cơ cấu bắt đầu xảy ra

 Lạm phát xảy ra do xuất khẩu:

Khi hàng hóa xuất khẩu có số lượng tăng vọt lên đến tổng cầu sẽ tăng nhưng tổng cung lại không thể đáp ứng hết được Khi đó sẽ cần thu gom các mặt hàng trong nước để đáp ứng hết các nhu cầu xuất khẩu Do vậy mà tình trạng cầu trong nước không được đáp ứng Hiện tượng lạm phát xảy ra do sự mất cân bằng giữa cung

và cầu

 Lạm phát xảy ra do nhập khẩu:

cao Tại một thời điểm nhất định khi mức giá chung bị ảnh hưởng bởi hàng hóa nhập khẩu tăng mạnh thì sẽ gây ra hiện tượng lạm phát

 Lạm phát xảy ra do cầu thay đổi:

Mối quan hệ giữa cầu và cung thay đổi dẫn đến tình trạng nhà cung ứng độc quyền cung cấp một loại hàng hóa nào đó cùng mức chính sách giá không ổn định

và tăng giá liên tục Thậm chí hiện tượng lạm phát do cầu thay đổi này cho thấy nguồn cầu đã giảm giá thì giá bán ra cũng không hề giảm xuống

 Lạm phát tiền tệ:

Khi Ngân hàng trung ương mua các loại công trái phiếu theo yêu cầu của Nhà nước, điều đó dẫn đến lượng tiền lưu thông trong nước tăng lên Hoặc ở một trường hợp khác do ngân hàng mua ngoại tệ để giữ cho đồng tiền không bị mất giá

so với tiền ngoại tệ Tất cả là nguyên nhân dẫn đến lạm phát tiền tệ

Mối tương quan giữa M2, vòng quay tiền, GDP và lạm phát Việt Nam

(1999-2021f)

II Vận dụng lý luận vào thực tiễn để khắc phục hiện trạng lạm phát:

Hiện tại, do nhu cầu có khả năng thanh toán của dân cư lớn hơn khả năng cung cấp hàng hóa của xã hội nên xảy ra tình trạng lạm phát (Mt > Mc) Theo lý luận muốn khắc phục vấn đề lạm phát ta nên rút bớt tiền ra khỏi lưu thông (để Mt = Mc)

1 Những giải pháp cấp bách:

Những biện pháp chống lạm phát cấp bách còn gọi là những biện pháp tình thế, những biện pháp này được áp dụng với mục đích giảm tức thời (cơn sốt lạm phát)

để có cơ sở áp dụng những biện pháp ổn định lâu dài

Khi xảy ra tình trạng lạm phát phi mã hoặc siêu lạm phát, thì những biện pháp tình thế để ổn định lưu thông tiền tệ thường được áp dụng là:

 Ngừng phát hành tiền vào lưu thông: biện pháp này còn gọi là “đóng băng tiền tệ” Nghĩa là các tác nhân và thể nhân có bao nhiêu tiền thì sử dụng bấy nhiêu Ngân hàng phát hành tạm ngừng thực hiện các nghiệp vụ “tái chiết khấu” và “tái cầm cố” Ngay cả số bội chi của ngân sách cũng không được sử dụng vốn phát hành Mục đích biện pháp này không cho tiền tăng thêm trong lưu thông

 Tăng lãi suất tiền gửi, đặc biệt là tiền gửi tiết kiệm: biện pháp này có tác dụng thu hút tiền mặt của dân cư và doanh nghiệp và ngân hàng, giảm “sức ép” đối với hàng hóa trên thị trường Để hút mạnh tiền mặt ngoài lưu thông vào quỹ tiết kiệm thì mức lãi suất phải đủ “hấp dẫn” Đến khi tỷ lệ lạm phát giảm thì ngân hàng cũng giảm dần lãi suất tiết kiệm

 Cắt giảm khoản chi phí chưa cấp bách từ ngân sách như: khoản chi phí cho văn hóa giáo dục, y tế,… chưa thật cấp thiết Hoãn được khoản chi phí này cũng làm

“dịu” bớt tình hình lạm phát

 Bán ngoại tệ và vàng: nhằm mục đích “hút” tiền mặt từ lưu thông vào ngân hàng

 Khuyến khích tự do mậu dịch, nới lỏng thuế quan nhằm mục đích tăng quỹ hàng hóa tiêu dùng, cân đối với số tiền lưu thông

 Vay và xin viện trợ từ bên ngoài

 Cải cách tiền tệ: đây là biện pháp tình thế bắt buộc khi lạm phát ở mức độ cao,

mà các biện pháp trên chưa đưa lại kết quả mong muốn

2 Những biện pháp ổn định tiền tệ chiến lược:

Đây là những biện pháp có tác động lâu dài đến sự phát triển kinh tế quốc dân Tổng thể những biện pháp này sẽ tạo ra sức mạnh kinh tế của đất nước, xác lập cơ sở ổn định tiền tệ vững chắc Trong thực tiễn những biện pháp thường được áp dụng là:

 Xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa của nền

kinh tế quốc dân.

Xuất phát từ nguyên lí “lưu thông hàng hóa là tiền đề của lưu thông tiền tệ”, nên nếu quỹ hàng hóa được tạo ra với số lượng lớn, phong phú về chủng loại, giá cả ổn định,… thì đây sẽ là tiền đề vững chắc nhất để ổn định lưu thông tiền

tệ Thực tiễn cũng cho thấy những nước có nền kinh tế thị trường phát triển là những nước có đồng tiền mạnh và là những ngoại tệ tự do chuyển đổi của thế giới Phấn đấu để có được kết quả này là việc làm không phải đơn giản Nội dung cốt lõi ở đây là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa “ kế hoạch và thị trường” trong thời kì dài và từng giai đoạn phát triển của nên kinh tế quốc dân

 Tạo ngành sản xuất hàng hóa “mũi nhọn” cho xuất khẩu

Xuất khẩu là hoạt động kinh tế quan trọng và không thể thiếu được trong điều kiện mở rộng giao lưu kinh tế quốc tế hiện nay Hoạt động này mở rộng và phát triển sẽ có nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất để nhập hàng hóa từ bên ngoài, bổ sung cho khối lượng hàng trong nước, tạo cơ sở để ổn định tiền tệ Tùy thuộc vào điều kiện đặc thù về tài nguyên, lao động, xã hội,… Mọi quốc gia phải tự tạo cho mình một ngành sản xuất mũi nhọn mang tính đặc quyền quốc tế, ngành “mũi nhọn” này sẽ đóng vai trò quyết định trong việc tạo nguồn thu bằng ngoại tệ của quốc gia

 Cắt giảm biên chế, cơ cấu lại toàn bộ bộ máy hành chính:

Đây là biện pháp hành chính với mục đích giảm nhẹ các khoản chi từ ngân sách nhà nước Giảm nhẹ được những khoản chi này sẽ mang lại hiệu quả thiết thực đối với sự ổn định lưu thông tiền tệ ở Việt Nam vấn đề này được quan tâm