1 Tổng quan về công nghệ chuỗi khối (Blockchain): 1.1. Khái niệm 1.1.1. Định nghĩa về Logistics: Với sự tăng trưởng mạnh mẽ của Thương mại điện tử cùng với sự hội nhập kinh tế quốc tế, Logistics trở thành một cái tên nhận được sự quan tâm , nghiên cứu từ rất nhiều người. Tuy nhiên, cho đến hiện nay vẫn chưa có một định nghĩa chuẩn chỉnh nào cho thuật ngữ Logistics. Tùy theo từng nhà nghiên cứu, từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế mà lại có những định nghĩa khác nhau về Logistics. Hiện nay, có rất nhiều khái niệm về thuật ngữ này. Theo định nghĩa của Hội đồng quản trị Logistics 1991: “Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả nhất về mặt chi phí dòng lưu chuyển và dự trữ nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm, cùng những thông tin liên quan từ điểm khởi đầu của quá trình sản xuất đến điểm tiêu thụ cuối cùng nhằm mục đích thỏa mãn được các yêu cầu của khách hàng.” Theo định nghĩa quốc tế của Hội đồng chuyên gia quản lý chuỗi cung ứng Hoa Kỳ: “Logistics là một phần nằm trong chuỗi cung ứng doanh nghiệp. Đó là tập hợp những công việc: hoạch định, thực hiện, kiểm soát viên vận chuyển, lưu trữ hàng hóa, dịch vụ, thông tin từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ.’’ Theo định nghĩa trong nước tại Điều 233 bộ Luật Thương mại 2005: “Logistics được xem là một hoạt động thương mại, trong đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm: việc nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để nhận thù lao.’’ Như vậy, Logistics có thể hiểu đơn giản là quá trình cung ứng, vận chuyển và dự trữ hàng hóa, nguồn tài nguyên một cách tối ưu nhất từ tay nhà sản xuất cho đến người tiêu dùng cuối dùng. Tương tự cách hiểu trên Logistics trong thương mại điện tử cũng “đề cập đến các quy trình liên quan đến việc lưu trữ và vận chuyển hàng tồn kho cho một cửa hàng hoặc thị trường trực tuyến, bao gồm quản lý hàng tồn kho và chọn, đóng gói và vận chuyển các đơn đặt hàng trực tuyến.” Quy trình nhất quán và tự động giúp các công ty thương mại điện tử đưa sản phẩm của họ đến tay người tiêu dùng trong thời gian lý tưởng và đáp ứng tối đa mức độ hài lòng của khách hàng. Hệ thống và quy trình trong ngành Ecommerce có vai trò rất quan trọng vì hàng triệu gói hàng được vận chuyển mỗi ngày dự kiến
Trang 1-*** - TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
VIỆN THƯƠNG MẠI VÀ KINH TẾ QUỐC TẾ
ĐỀ ÁN CHUYÊN NGÀNH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
ĐỀ TÀI: ỨNG DỤNG CỦA CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN VÀO
HOẠT ĐỘNG LOGISTICS THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRÊN
THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
Lớp chuyên ngành : Thương mại điện tử 62Giảng viên hướng dẫn : Ths Dương Thị Ngân
Hà Nội, 2023
Trang 21.4 Ứng dụng công nghệ blockchain trong lĩnh vực logistics TMĐT 9
2- Thực trạng ứng dụng công nghệ blockchain vào logistics trong thương
2.1 Thực trạng ứng dụng công nghệ blockchain vào Logistics TMĐT trên thế
3 - Đề xuất giải pháp thúc đẩy việc áp dụng công nghệ blockchain vào
logistics trong thương mại điện tử tại Việt Nam 23 3.1 Đề xuất giải pháp cho doanh nghiệp trong lĩnh vực Logistics TMĐT tại
Trang 3DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Hình 1.1 Cấu trúc của một Blockchain……….……… 7 Hình 1.2 Chuỗi kết nối các blockchain……….……….8 Hình 2.1 Dự báo chi phí chuyển đổi số thị trường Logistics toàn cầu…… … 14 Hình 2.2 Biểu đồ hệ sinh thái công nghệ Blockchain tại UK năm 2021 … … 16 Hình 2.3 Ứng dụng các thiết bị, công nghệ trong hoạt động logistics …………18 Hình 2.4 Biểu đồ thể hiện triển vọng quy mô thị trường Logistics Thương mại điện tử năm 2022-2027……… … ….19 Hình 2.5 Thống kê những khó khăn đang gặp phải khi áp dụng chuyển đổi số tại doanh nghiệp ……… … ……… 23
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Sau tác động của đại dịch Covid , khi mà người dân phải tuân theo các lệnh giãn cách xã hội của Chính phủ các nước điều này đã làm tăng tỷ lệ người dùng Internet và các nhu cầu mua sắm trực tuyến trên các nền tảng như trang web, sàn thương mại điện tử hay các ứng dụng trên điện thoại lên rất nhiều lần Điều này cùng với sự bùng nổ của các mạng công nghiệp lần thứ 4 lần thứ 5 trên toàn thế giới đã khiến cho ngành Thương mại điện tử chiếm được nhiều lợi thế và trở thành kênh tiêu dùng mua sắm phổ biến của nhiều người Từ những sự thay đổi và phát triển nhanh chóng đó đã dẫn tới sự thay đổi và phát triển hoạt động Logistics trong thương mại điện tử nhằm phục vụ tối ưu hơn cho nhu cầu bán hàng và mua sắc, cùng với những dịch vụ đi kèm gia tăng giá trị trên các nền tảng ứng dụng Người tiêu dùng ngày càng thông minh hơn và đòi hỏi được giao hàng nhanh hơn, an toàn hơn , tiết kiệm hơn và dịch vụ tốt hơn, đặc biệt là trong giai đoạn bình thức mới
Có rất nhiều thách thức mới và khó khăn đặt ra cho các doanh nghiệp hoạt động trong ngành Để giải quyết các vấn đề một cách tối ưu nhất đồng thời cùng xu hướng phát triển bền vững, phát triển xanh thì các doanh nghiệp càng đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ số vào trong hoạt động Logistics Thương mại điện tử
Hiện nay bên cách các công nghệ như AI, Internet of Things, Big Data, công nghệ chuỗi khối ( công nghệ Blockchain) trở thành một trong những xu hướng công nghệ phát triển nhanh nhất thế giới và được nhiều sự quan tâm từ các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp Trên thế giới đã có rất nhiều công ty tiên phong ứng dụng công nghệ này vào hoạt động của họ tuy nhiên Blockchain vẫn còn khá mới và có nhiều hoài nghi về rủi ro mà công nghệ này đem lại Xuất phát từ vấn
đề trên, bài nghiên cứu “ Ứng dụng công nghệ Blockchain vào hoạt động Logistics TMĐT trên thế giới và Việt Nam” sẽ thảo luận những ứng dụng của
công nghệ chuỗi khối đối với Logistics Thương mại điện tử, từ đó đưa ra đề xuất thúc đẩy ứng dụng của nó vào doanh nghiệp tại Việt Nam
2 Phạm vi nghiên cứu
Các doanh nghiệp trong thị trường Logistics Thương mại điện tử trên Thế giới
và tại Việt Nam
Ứng dụng của công nghệ chuỗi khối vào trong hoạt động Logistics TMĐT
3 Kết cấu đề án
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề án gồm có 3 phần:
Trang 5Phần 1- Tổng quan về công nghệ chuỗi khối (Blockchain)
Phần 2- Thực trạng ứng dụng công nghệ blockchain vào logistics trong thương mại điện tử tại Việt nam và trên thế giới
Phần 3 - Đề xuất giải pháp thúc đẩy việc áp dụng công nghệ blockchain vào logistics trong thương mại điện tử tại Việt Nam
Trang 6Theo định nghĩa của Hội đồng quản trị Logistics - 1991: “Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả nhất về mặt chi phí dòng lưu chuyển và dự trữ nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm, cùng những thông tin liên quan từ điểm khởi đầu của quá trình sản xuất đến điểm tiêu thụ cuối cùng nhằm mục đích thỏa mãn được các yêu cầu của khách hàng.”
Theo định nghĩa quốc tế của Hội đồng chuyên gia quản lý chuỗi cung ứng
Hoa Kỳ: “Logistics là một phần nằm trong chuỗi cung ứng doanh nghiệp Đó là tập hợp những công việc: hoạch định, thực hiện, kiểm soát viên vận chuyển, lưu trữ hàng hóa, dịch vụ, thông tin từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ.’’
Theo định nghĩa trong nước tại Điều 233 bộ Luật Thương mại 2005:
“Logistics được xem là một hoạt động thương mại, trong đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm: việc nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để nhận thù lao.’’
Như vậy, Logistics có thể hiểu đơn giản là quá trình cung ứng, vận chuyển
và dự trữ hàng hóa, nguồn tài nguyên một cách tối ưu nhất từ tay nhà sản xuất cho đến người tiêu dùng cuối dùng Tương tự cách hiểu trên Logistics trong thương mại điện tử cũng “đề cập đến các quy trình liên quan đến việc lưu trữ và vận chuyển hàng tồn kho cho một cửa hàng hoặc thị trường trực tuyến, bao gồm quản lý hàng tồn kho và chọn, đóng gói và vận chuyển các đơn đặt hàng trực tuyến.”
Quy trình nhất quán và tự động giúp các công ty thương mại điện tử đưa sản phẩm của họ đến tay người tiêu dùng trong thời gian lý tưởng và đáp ứng tối
đa mức độ hài lòng của khách hàng Hệ thống và quy trình trong ngành Ecommerce
có vai trò rất quan trọng vì hàng triệu gói hàng được vận chuyển mỗi ngày dự kiến
Trang 7sẽ được giao đúng thời gian và đến đúng địa điểm Có thể nhận định, vai trò của logistics trong thương mai điện tử là rất quan trọng bởi nếu TMĐT là Ngành Công nghiệp của tương lai, logistics là “xương sống” giúp ngành phát triển mạnh mẽ và vững chắc
Các hình thức logistics thương mại điện tử chính là vận chuyển, thuê kho bãi và các dịch vụ giá trị gia tăng Địa bàn hoạt động của các công ty trong ngành gồm cả trong nước và quốc tế, giao hàng thông qua hình thức giao tiêu chuẩn và giao trong ngày Logistics thương mại điện tử chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực thời trang, ôtô, điện tử tiêu dùng, chăm sóc sức khỏe, công nghệ Quan hệ người dùng cuối được gọi là B2B và B2C
Một số công ty logistics hiện nay tại Việt Nam và trên thế giới có thể kể đến như : FedEX, Giao hàng tiết kiệm, Giao hàng nhanh, Ninja Van, Viettel Post, ,Lazada Lex, Shopee Express,
1.1.2 Định nghĩa về blockchain:
Công nghệ chuỗi khối Blockchain được lên ý tưởng từ năm 1991 tuy nhiên mãi đến năm 2008 mới được giới thiệu ra toàn thế giới trong cuốn sách trắng giới thiệu về hệ thống tiền mặt điện tử mạng ngang hàng phi tập trung bởi Satoshi Nakamoto Tại thời điểm đó, người ta chỉ biết đến Bitcoin, và công nghệ đứng sau
nó thì chưa có tiếng vang như thời điểm hiện giờ Tuy nhiên từ 2008 đến nay, Blockchain đã được xây dựng và phát triển thành một trong những công nghệ mang nhiều tiềm năng ảnh hưởng rộng lớn tới mọi ngành nghề, mọi lĩnh vực bao gồm lĩnh vực logistics trong thương mại điện tử
Công nghệ chuỗi khối (Blockchain) là một cơ sở dữ liệu phân cấp lưu trữ thông tin trong các khối thông tin được liên kết với nhau bằng mã hóa và mở rộng theo thời gian Mỗi khối thông tin đều chứa thông tin về thời gian khởi tạo và được liên kết tới khối trước đó, kèm một mã thời gian và dữ liệu giao dịch Blockchain được thiết kế để chống lại việc thay đổi của dữ liệu, một khi dữ liệu đã được mạng lưới chấp nhận thì sẽ không có cách nào thay đổi được nó
Blockchain được đảm bảo nhờ cách thiết kế sử dụng hệ thống tính toán phân cấp với khả năng chịu lỗi cao Vì vậy sự đồng thuận phân cấp có thể đạt được nhờ Blockchain Blockchain phù hợp để ghi lại những sự kiện, hồ sơ y tế, xử lý giao dịch, công chứng, danh tính và chứng minh nguồn gốc Việc này có tiềm năng giúp xóa bỏ các hậu quả lớn khi dữ liệu bị thay đổi trong bối cảnh thương mại toàn cầu
Các loại blockchain có thể chia thành ba loại theo nguyên tắc về quyền đọc ghi dữ liệu và tham gia vào hệ thống: Public (công khai); Private (riêng tư); và Permissioned / Consortium (được phép) Với kiểu public, bất kỳ ai cũng có thể đọc
Trang 8và ghi dữ liệu trên blockchain, ví dụ về các ứng dụng đồng tiền ảo Bitcoin, Ethereum, Với kiểu Private, người dùng chỉ có quyền đọc không có quyền ghi
dữ liệu vào blockchain, chỉ có một bên thứ ba tin cậy được quyền ghi, ví dụ Ripple Còn với kiểu Permissioned bổ sung thêm sự kết hợp giữa bên thứ ba khi tham gia vào public hay private, ví dụ như các ngân hàng hay tổ chức tài chính liên doanh
sử dụng blockchain cho riêng mình (Savjee, 2017)
1.2 Cơ chế hoạt động của blockchain:
Cấu trúc của một Blockchain bao gồm:
Data (Dữ liệu): Các bản ghi dữ liệu đã xác minh của bạn được bảo vệ bằng các thuật toán mã hóa phụ thuộc vào mỗi chuỗi khối
Mã Hash của khối hiện tại (Mã hàm băm): Đây là một chuỗi ký tự và số được tạo ngẫu nhiên không hoàn toàn giống nhau Nó đại diện cụ thể cho khối và
sử dụng một thuật toán mã hóa để mã hóa nó Mã này được sử dụng để phát hiện các thay đổi trong khối Mã này giống như dấu vân tay của chúng ta, là duy nhất, không trùng nhau
Mã Previous Hash (mã Hash khối trước đó): Nó được sử dụng để cho các khối liền kề biết khối nào ở phía trước và khối nào ở sau, để liên kết đúng với nhau Tuy nhiên khối đầu tiên, bởi vì không có khối nào trước nó nên mã Hash của nó là một chuỗi số 0 Khối đầu tiên này được gọi là Genesis block tức là “Khối nguyên thủy” hay khối gốc
Hình 1.1 Cấu trúc của một Blockchain
Những thông tin giao dịch đầu tiên sẽ được ghi lại trên hệ thống để tạo bản ghi hồ sơ Sau đó nhờ các máy tính trong hệ thống ( hay còn gọi là Node) xác định xem bản ghi đó có hợp lệ không theo một thuật toán trên Blockchain gọi là thuật toán đồng thuận Các bản ghi sau khi được xác minh có giá trị sẽ liên kết thành một khối với các bản ghi từ các nhà giao dịch khác Cuối cùng, bằng kết nối Previous Hans của khối được thêm vào các Block mới được tạo ra sẽ kết nối với các Block trước đó và tạo ra một Blockchain ( một chuỗi khối) Sau khi cập nhật
Trang 9vào Blockchain, mỗi khối sẽ tích hợp lại một đoạn mật mã cho một hàm toán phức tạp và rất khó để giải bài toán này vì bạn sẽ cần phải lựa chọn xác suất giữa các con số ngẫu nhiên
Hình 1.2 Chuỗi kết nối các blockchain
Khoảng thời gian mà một chuỗi sẽ được tạo ra là 10 phút Nút nào giải được bài toán sẽ gắn tiếp quyền với các Block tiếp theo và được gửi đến toàn bộ mạng lưới
Nếu kẻ trộm đột nhập muốn thay đổi bất kỳ thông tin nào trong chuỗi khối Blockchain, chúng phải thay đổi toàn bộ thông tin của khối và chuỗi Điều đó gần như là bất khả thi và chỉ cần thay đổi nhỏ cũng khiến chúng ta phát hiện ra lỗ hổng
Vì vậy, chuỗi khối Blockchain gần như an toàn tuyệt đối
1.3 Đặc điểm chính của blockchain
Với cơ chế hoạt động như đã nêu trên, Blockchain có những đặc điểm nổi bật như sau:
Tính minh bạch: Trong giao dịch, công nghệ chuỗi khối đảm bảo tính minh
bạch thông qua chuỗi mật mã tinh vi để nhận diện danh tính của mọi người
và đảm bảo quyền riêng tư của người tham gia giao dịch Trong blockchain các giao dịch lần đầu tiên trong lịch sử, chúng ta có một nền tảng đảm bảo
uy tín trong giao thương và thông tin luôn được ghi nhận bất kể động thái nào của bên đối tác tham gia giao thương
Quyền lực được phân phối: Blockchain phân phối quyền lực thông qua một
mạng lưới ngang hàng, không có bất kỳ điểm kiểm soát nào Không một tổ chức nào có thể đơn phương tắt hệ thống giao dịch Kể cả khi một tổ chức nào đó tham gia hệ thống bị loại bỏ thì hệ thống vẫn tồn tại
Tính bảo mật: Các tiêu chuẩn an toàn được nhúng trong toàn mạng mà
không có bất kỳ điểm chịu lỗi nào sẽ cung cấp không chỉ khả năng bảo mật
mà còn cả tính chính xác Bất cứ ai tham gia vào mạng lưới đều phải sử dụng các chương trình đã mã hóa và cho phép người tham gia trao đổi thông tin một cách riêng tư và được đảm bảo bí mật của riêng họ
Trang 10Quyền sở hữu: Kết hợp với hạ tầng khóa công khai, blockchain không chỉ
ngăn chặn việc lặp chi mà còn khẳng định quyền sở hữu của mỗi sản phẩm (ví dụ tiền mã hóa) được lưu thông, cũng như đảm bảo mỗi giao dịch là bất biến và không thể hủy bỏ Nói cách khác, chúng ta không thể giao dịch những gì không phải là của mình trên blockchain, từ bất động sản, tài sản trí tuệ, hay các quyền nhân thân Chúng ta cũng không thể giao dịch những thứ không được ủy quyền với vai trò là người đại diện, như luật sư hoặc giám đốc công ty Chúng ta không thể hạn chế được các quyền con người
về tự do ngôn luận, hội họp và tôn giáo
Hợp đồng thông minh (Smart Contract): Đây là một thuật ngữ diễn tả khả
năng tự động tạo ra các điều kiện và tiến hành các thỏa thuận của hệ thống máy tính bằng cách sử dụng công nghệ Blockchain Tất cả quá trình hoạt động của Smart Contract đều được thực thi một cách tự động và không có bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài Có thể nói hợp đồng thông minh là sự tiến hóa của blockchain
1.4 Ứng dụng công nghệ blockchain trong lĩnh vực logistics TMĐT
1.4.1 Thông tin
Luồng thông tin là ưu tiên hàng đầu trong hoạt động Logistics đặc biệt là khi nó được đặt trong Thương mại điện tử Luồng thông tin trong hoạt động Logistics bao gồm việc đảm bảo thông tin nội bộ và truyền thông ra bên ngoài tổ chức ( với tất cả các bên liên quan ); tạo dữ liệu kiểm soát và ra quyết định; thu nhập khối lượng lớn dữ liệu để dự báo, phân loại và lên kế hoạch Để quản lý luồng thông tin trong hoạt động Logistics có các hệ thống thông tin hỗ trợ như WMS, TMS, OMS, Việc quản lý các hệ thống thông tin này cũng như bảo mật dữ liệu rất quan trọng nên các doanh nghiệp sử dụng rất nhiều các phương pháp bảo mật
và có độ tin cậy cao trong việc quản lý chúng Hiện tại, công nghệ Blockchain cho phép các công ty Logistics bảo mật thông tin tốt hơn trong quá trình giao dịch trao đổi thông tin với các bên liên quan Một mạng lưới các blockchains được kích hoạt bởi giao thức zero-knowledge sẽ cho phép các ứng dụng xác minh thông tin mà không tiết lộ thông tin đó Điều này giúp các công ty chia sẻ dữ liệu sản phẩm với khách hàng và đối tác mà không tiết lộ thông tin nhạy cảm, chẳng hạn như danh tính của những người liên quan đến chuỗi cung ứng hay địa điểm của nhà máy
Đồng thời việc thu nhập tất cả các thông tin quan trọng về luồng hàng hóa trong một hệ thống phân phối sổ cái và cho phép các đối tác truy cập vào một dữ liệu bất biến, mang lại cho sự minh bạch trong hoạt động Logistics
Trang 11Ứng dụng của công nghệ chuỗi khối mà các doanh nghiệp dùng để quản lý luồng thông tin bao gồm việc theo dõi đơn hàng , biên lai, hóa đơn, thanh toán và các tài liệu khác bao gồm cả kỹ thuật số cũng như vật chất Ngoài ra , việc giám sát và báo cáo thông tin chuỗi cung ứng , việc theo dõi truy xuất nguồn gốc dữ liệu cho người dùng cuối và tất cả các bên liên quan cũng rất quan trọng trong hoạt động Logistics TMĐT Công nghệ Blockchain kết hợp với các thẻ RFID và các cảm biến có thể cung cấp hồ sơ đầy đủ về xuất xứ của hàng hóa, giảm rủi ro về chất lượng sản phẩm thấp, dẫn đến mối quan hệ đáng tin cậy giữa doanh nghiệp với đối tác và khách hàng Điều này cũng góp phần giải quyết những mối bận tâm
lo lắng về sản phẩm của khách hàng về sản phẩm
1.4.2 Vận chuyển
Các ứng dụng của công nghệ Blockchain trong việc vận chuyển rất đa dạng
và phong phú Việc tích hợp blockchain vào vận chuyển logistics có thể tăng tính bền vững, giảm gian lận, giảm chậm trễ giấy tờ, giảm lãng phí và xác định vấn đề nhanh hơn
Kết hợp với IoT và AI, Blockchain sẽ tăng tính hiệu quả một cách mạnh
mẽ, và trở nên hữu ích trong việc giám sát sức chứa vận chuyển Cụ thể, cảm biến IoT gắn trong các phương tiện vận tải giúp đơn vị vận chuyển xác định được không gian chiếm dụng của các lô hàng, để từ đó xác định phương tiện vận tải phù hợp, mức giá phù hợp Công nghệ Blockchain giúp duy trì tính vẹn toàn của sản phẩm
có giá trị đang trên đường vận chuyển, đồng thời, ghi lại toàn bộ dữ liệu một cách
an toàn trong toàn bộ quá trình vận chuyển Các dữ liệu thông tin này được truyền tức thì tới hệ thống Blockchain giúp các bên liên quan theo dõi, giám sát an toàn
và chính xác sức chứa vận tải
Không chỉ giúp xác định được sức chứa hàng hoá của từng phương tiện vận chuyển, Blockchain cũng được áp dụng để giám sát lịch sử hoạt động của từng phương tiện Dựa vào các thông số, thông tin đã được lưu trữ trên hệ thống Blockchain, công nghệ Blockchain có thể theo dõi, xác thực thông tin về hiệu suất, lịch sử bảo trì của phương tiện vận tải Điều này giúp các doanh nghiệp, đặc biệt
là các doanh nghiệp về vận chuyển giao hàng và logistics xác định được mức độ quy chuẩn của phương tiện để lựa chọn cho vận chuyển hàng hoá
Hiện nay, đã có nhiều công ty trong ngành triển khai công cụ V2V (Vehicle
to Vehicle Communications) giúp nhiều phương tiện vận tải liên lạc với nhau giống như một đội Bởi thế, khi Blockchain cùng IoT kết hợp với V2V, hỗ trợ việc lưu trữ dữ liệu và liên kết liên lạc giữa các phương tiện sẽ giúp hợp lý hoá hoạt động vận chuyển ở quy mô toàn cầu Ví dụ như sắp xếp dữ liệu các cuộc hội thoại này
Trang 12một cách hợp lý, giúp chúng được bảo mật, minh bạch để hoạt động vận chuyển trở nên an toàn hơn
1.4.3 Tài chính
Blockchain được áp dụng trong tài chính để phục vụ như một cơ sở cho tiền điện tử Bitcoin Tiền điện tử được nhắm đến mục đích hoàn tất các khoản thanh toán mà không có tác nhân trung gian, cũng như giảm chi phí trung gian khi thông qua các quỹ tiền tệ Công nghệ chuỗi khối cũng có thể sử dụng trong các dịch vụ tài chính khác nhau như thanh toán trực tuyến Các dịch vụ này ảnh hưởng đến quy trình chuỗi cung ứng và quản lý sản phẩm cũng như giao dịch tài chính giữa các bên liên quan trong mạng lưới logistics Bởi việc vận chuyển hàng hóa từ nơi này sang nơi khác tạo ra một chuỗi cung ứng liên quan đến nhiều tổ chức và nhiều tương tác khác nhau Trong quá trình đẩy công đoạn thanh toán có thể xảy ra vấn
đề gian lận, lỗi và thao túng giá Blockchain có thể tự động hóa quá trình thanh toán bằng cách tạo hóa đơn, thanh toán và đảm bảo tính chính xác và kịp thời, loại
bỏ các yếu tố giấy tờ phức tạp và đảm bảo tuân thủ các giao dịch, đẩy nhanh quá trình tổng thể
Ngoài ra công nghệ Blockchain khi được kết hợp với RFID, việc vận chuyển dữ liệu sẽ được số hóa và các giao dịch sẽ trở nên an toàn Tài liệu số và dữ liệu thời gian thực được nhúng vào trong hệ thống Blockchain, từ đó cho phép thiết lập hợp đồng thông minh (Smart Contract) Việc này tạo điều kiện thanh toán cho nhà cung cấp sau khi họ thực hiện các nhiệm vụ của mình như giao hàng đến kho hoặc sau khi đạt được thông số kỹ thuật được xác định trước về chất lượng và số lượng Đặc biệt, thiết bị theo dõi RFID tại kho của người mua được kết nối trực tiếp với blockchain và sau khi người mua đã nhận hàng từ nhà cung cấp, thiết bị
sẽ kiểm tra xem số lượng đã thỏa thuận đã được giao chưa và nếu không có điều kiện nào khác cần được đáp ứng, hợp đồng thông minh có thể tự động giải phóng khoản thanh toán cho nhà cung cấp Với ứng dụng này của công nghệ chuỗi khối các nhà quản lý có thể cái thiện quy trình hoạt động kinh doanh của mình
1.4.4 Quản lý:
Trên thực tế có khoảng 10% hóa đơn ngành vận tải bao gồm dữ liệu không chính xác Công nghệ Blockchain có khả năng hợp đồng thông minh giúp số hóa thư tín dụng, đảm bảo các khâu đều tự động hóa; giúp cho việc quản lý các hoạt động vận tải thuê ngoài Từ đó , các nhà quản lý có thể lên kế hoạch cho tuyến đường di chuyển; lập lịch tiếp nhận quản lý các phương tiện trong nội bộ và đẩy nhanh dòng chảy hàng hóa nhờ tính trực quan cao, khả năng dự báo tốt Hơn nữa, blockchain có thể theo dõi chính xác lượng khí thải carbon của chuỗi cung ứng
Trang 13Do đó, blockchain cung cấp một giải pháp tiềm năng để quản lý các lô hàng và mối quan hệ giữa các đối tác một cách bền vững và hiệu quả
Hợp đồng thông minh cũng có thể được sử dụng dọc theo chuỗi để đảm bảo rằng các điều kiện mong muốn được duy trì trong toàn bộ quá trình sản xuất và vận chuyển Ngoài ra, có thể thực hiện các tín hiệu cảnh báo báo cáo bất kỳ sự bất thường nào đối với việc quản lý hàng hóa dọc theo toàn bộ chuỗi cung ứng
Đồng thời, Blockchain cho phép các công ty theo dõi chính xác sản phẩm nào nằm trong kho hàng tại thời điểm nhất đinh Công nghệ chuỗi khối cũng cho phép các doanh nghiệp nhìn thấy nhu cầu người tiêu dùng trong thời gian thực, cho phép quản lý tốt hơn việc phân bổ hàng tồn kho nhanh chóng từ đấy tối ưu hóa các quyết định chính xác hơn và kịp thời hơn Từ đó, giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm chi phí nhân công và các nguồn lực phi tài chính
Công nghệ Blockchain cũng giúp quản lý cửa hàng phát hiện hành vi trộm cắp nhanh chóng Họ có thể xác định chính xác nơi nào thiếu thứ gì đó đồng thời theo dõi doanh số bán hàng trên khắp các cửa hàng Với chuỗi khối, các nhà quản
lý kho sẽ có thể dự báo nhu cầu dựa trên nhật ký dữ liệu Công nghệ tương đối mới này cũng giúp đáp ứng các yêu cầu quy định của chuỗi cung ứng bằng cách tuân thủ các hướng dẫn về chuỗi hành trình sản phẩm một cách thuận tiện
Tóm lại, những tác động tích cực mà công nghệ chuỗi khối có thể mang đến
cho Logistics trong thương mại điện tử như sau:
Giúp hoạt động Logistics nhanh hơn và tinh gọn hơn trong thương mại toàn cầu:
Blockchain có thể giúp giảm bớt nhiều sự tương tác trong Logistics thương mại toàn cầu bao gồm cả quản lý vận tải, theo dõi dấu vết và tài chính Cụ thể, Blockchain xử lý chúng với đặc điểm “hợp đồng thông minh” của mình, cho phép hai bên chưa gặp gỡ có thể giao dịch với nhau trên internet mà không cần trung gian Hợp đồng này có thể tự động thực thi các quy tắc và quy trình được các bên đồng ý Từ đấy, chuỗi khối giúp tiết kiệm chi phí bằng các quy trình gọn nhẹ tự động và không có lỗi liên quan đến thủ tục giấy tờ và xử lý hành chính cho các lô hàng, tăng khả năng hiện thi và dự báo chính xác hơn các hoạt động Logistics, đẩy nhanh luân chuyển hàng hóa trong chuỗi cung ứng Thời gian xử lý các công đoạn
chuỗi cung ứng giảm tới 80% so với phương pháp truyền thống
Quản lý thông tin được nhanh hơn, hiệu quả hơn, bảo mật hơn:
Các thành phần, các bên tham gia vào hệ thống blockchain đều nhận được những thông tin cập nhật mới nhất và liên tục Điều này cũng giúp ích cho các nhà quản lý dự báo tốt hơn về hàng tồn kho cũng như nhu cầu của người tiêu dùng
Trang 14Đồng thời, với Blockchain các thông tin sẽ được bảo mật tốt hơn bởi nguyên lý hoạt động của công nghệ này Sổ cái truyền thống thường cung cấp một số lớp bảo mật và nếu bị xâm phạm thì đối tượng có thể truy cập vào tất cả các dữ liệu được lưu trữ , còn công nghệ chuỗi khối đảm bảo rằng các giao dịch và thông tin được
mã hóa, điều này sẽ phòng ngừa rủi ro phổ biến hiện nay như: Hack, sửa đổi và ăn cắp dữ liệu
Cải thiện tính minh bạch của hoạt động Logistics:
Blockchain chính là nền tảng giúp các doanh nghiệp có thể kiểm tra sản phẩm tốt nhất Với công nghệ này, doanh nghiệp có thể truy xuất được nguồn gốc của hàng hóa, sản phẩm trung gian cùng các thông tin mà không lo bị thay đổi, xóa, sửa đối hay giả mạo Từ đấy có thể tăng niềm tin của người tiêu dùng, đối tác hợp tác và các bên có liên đến với doanh nghiệp
2- Thực trạng ứng dụng công nghệ Blockchain vào logistics trong thương mại điện tử tại Việt nam và trên thế giới
2.1 Thực trạng ứng dụng công nghệ Blockchain vào Logistics TMĐT trên thế giới
Kể từ những ứng dụng đầu tiên của công nghệ chuỗi khối thì đã có nhiều bài báo nghiên cứu về tác động của nó đến các lĩnh vực khác, nơi mà blockchain
có thể làm giảm chi phí, rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp
Và lĩnh vực Logistics không nằm ngoài phạm vị tác động của công nghệ chuỗi khối Có rất nhiều nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm dành riêng cho thảo luận
về hoạt động Logistics triển khai công nghệ Blockchain Tuy nhiên trong giai đoạn đầu tất cả bài nghiên cứu chỉ mang tính lý thuyết nhưng hiện nay đã số lượng nghiên cứu thực nghiệm đánh giá việc triển khai thực tế ngày càng tăng lên Các doanh nghiệp hiện này đã và đang đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ chuỗi khối cũng như khai thác chúng nhiều hơn vào trong hoạt động kinh doanh của mình
Theo báo cáo Nghiên cứu thị trường minh bạch, dự đoán chi tiêu tới năm
2026 cho chuyển đổi kỹ thuật số (CĐS) trong thị trường logistics thế giới là 94.972,3 triệu USD, có tốc độ là + 15,2% trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2026 Năm 2021, chi tiêu cho CĐS lĩnh vực logistics ở Hoa Kỳ ước tính là 14 tỷ USD, chiếm 28,98% thị phần thị trường toàn cầu.Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, được dự báo sẽ đạt quy mô thị trường ước tính là 13,7 tỷ USD vào năm
2026 với tốc độ CAGR là 10%; Nhật Bản và Canada dự báo sẽ tăng trưởng lần lượt ở mức 7,7% và 8,5% Tại châu Âu, Đức được dự báo sẽ tăng trưởng với tốc
độ CAGR khoảng 7,8%, trong khi thị trường phần còn lại của châu Âu sẽ đạt 15,1
Trang 15tỷ USD vào năm 2027 Dẫn đầu bởi các quốc gia như Úc, Ấn Độ và Hàn Quốc, thị trường ở Châu Á - Thái Bình Dương được dự báo sẽ đạt 2,5 tỷ USD vào năm 2026 Hình 2.1 Dự báo chi phí chuyển đổi số thị trường Logistics toàn cầu
Nguồn: Tạp chí công thương
Walmart đã tiến hành thử nghiệm Blockchain để theo dõi nguồn gốc và bảo quản thịt heo từ Trung Quốc và xoài từ Mexico Sáng kiến này ghi lại nhà sản xuất của từng sản phẩm để truy xuất trong trường hợp hàng nhiễm bẩn, lưu trữ dữ liệu trong các công đoạn bảo quản thực phẩm trong suốt hành trình từ trang trại đến cửa hàng, Walmart đã tạo ra một liên minh an toàn thực phẩm Blockchain để áp dụng, theo dõi, truy xuất nguồn gốc và các lợi ích an toàn cho chuỗi cung ứng thực phẩm dựa trên hình thức nhận dạng kỹ thuật số an toàn và thông minh hơn cho mỗi sản phẩm thực, chuyển từ cung cấp mã vạch thụ động hoặc số seri bằng cách sử dụng cảm biến IoT kết hợp với chip thông minh Các thiết bị thông minh có thể được gắn chắc vào sản phẩm để tự động ghi lại và truyền tải dữ liệu về tình trạng hàng hoá như biến đổi nhiệt độ để đảm bảo sự an toàn, truy cứu trách nhiệm và không có hàng giả
Ngày nay, Walmart có thể truy xuất nguồn gốc hơn 25 sản phẩm từ năm nhà cung cấp và đến cuối năm 2019, hơn 100 nhà cung cấp rau xanh ăn lá của Walmart sẽ được ủy quyền nhập dữ liệu thực phẩm toàn diện vào cơ sở dữ liệu chuỗi khối của Walmart
Tháng 1 năm 2018, Maersk Line cũng bắt tay với IBM cho ra đời một công
ty liên doanh sử dụng nền tảng Blockchain trong ngành Logistics nhằm thiết lập một hệ thống dựa trên blockchain toàn cầu để số hóa luồng công việc và theo dõi