GVMN17 Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ em lứa tuổi mầm non Dạy trẻ bảo vệ môi trường là một điều vô cùng cần thiết từ khi trẻ còn nhỏ Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp những ki.
Trang 1GVMN17: Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ em lứa tuổi mầm non
Dạy trẻ bảo vệ môi trường là một điều vô cùng cần thiết từ khi trẻ còn nhỏ Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp những kiến thức
sơ đẳng, cơ bản về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, nhằm tạo ra thái độ và hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh
Môi trường là vấn đề mang tính toàn cầu Sự biến đổi mạnh mẽ của môi trường đang gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến đời sống, kinh tế và văn hóa của mỗi quốc gia Muốn được sống trong môi trường lành mạnh thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cần hình thành từ sớm, ngay từ lứa tuổi mầm non Đây là nhiệm vụ cần có chiến lược và kế hoạch cụ thể để phát triển toàn diện nhân cách của trẻ Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày để trẻ có thể vừa học vừa chơi, vừa tiếp thu được kiến thức một cách hiệu quả nhất
Trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ ở trường mầm non có rất nhiều các hoạt động giáo dục: hoạt động vui chơi; hoạt động ngoài trời; hoạt động âm nhạc; hoạt động tạo hình; hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh Thông qua các hoạt động này, giáo viên lên kế hoạch tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động với những trải nghiệm khác nhau Từ đó, trẻ được tiếp cận với những tình huống có vấn đề
và tự đưa ra các cách giải quyết các vấn đề đó
Học thông qua trải nghiệm là gì? Học tập qua trải nghiệm (experiential learning) là một cách học thông qua làm, với quan niệm việc học là quá trình tạo
ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có Như vậy, thông qua các hoạt động trải nghiệm, trẻ được cung cấp các kiến thức, kĩ năng từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm Trong các hoạt động trải nghiệm, giáo viên mầm non có vai trò định hướng, hỗ trợ, đánh giá, uốn nắn, sửa sai cho trẻ Tùy thuộc vào từng hoạt động trải nghiệm, giáo viên đưa các tình huống có vấn đề để trẻ trải nghiệm với các tình huống đó Như vậy, trẻ rất hứng thú và kiến thức, kĩ năng sẽ hình thành một cách nhẹ nhàng, tự nhiên
Thông qua các hoạt động ngoài trời, các hoạt động khám phá khoa học, giáo viên lôi cuốn trẻ tham gia vào các cuộc trò chuyện bằng những câu hỏi ngắn về kinh nghiệm của trẻ, tạo hứng thú bước đầu cho trẻ đối với những nội dung đặt
ra về bảo vệ môi trường Ví dụ: Tại sao chúng ta phải trồng cây? Cây sống được
là nhờ đâu? Muốn cây xanh trong sân trường tươi tốt chúng ta phải làm gì?
Tùy theo từng điều kiện, cô có thể thiết kế các thí nghiệm cho trẻ Hàng ngày, cô cùng trẻ tưới nước cho hạt và cùng nhau quan sát sự nảy mầm của hạt Đối với con vật nuôi, cây xanh cho trẻ tìm hiểu về đặc điểm, giá trị, vẻ đẹp của con vật, cây, hoa, lá… Nói về sự sinh trưởng của cây xanh, cô cùng trẻ tham gia hoạt động thực tế: “gieo hạt” Cô cho trẻ xem về quá trình phát triển, thay đổi của đối tượng: Hạt – nảy mầm – cây có chồi – lá non – lá xanh thẫm, to hơn, sau
đó trẻ được xem cả quá trình lao động chăm sóc cây trồng Tùy theo điều kiện tôi chọn những thí nghiệm làm cho trẻ xem và sau đó trò chuyện với trẻ: Điều gì xảy ra nếu không có nước? Phải làm những công việc gì để bảo vệ nguồn nước?
Trang 2Chúng ta làm gì để góp phần tiết kiệm nước? Chính hoạt động trải nghiệm này
sẽ mang lại cho trẻ sự hứng thú khi hàng ngày được chăm sóc và tham gia các hoạt động như các bác nông dân thực thụ Từ đó, trẻ biết trân trọng cây xanh và bảo vệ môi trường
Những tình huống trong các hoạt động mà trẻ trải nghiệm cũng hình thành cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường Ví dụ: thông qua tranh, ảnh, băng, đĩa trẻ được nhìn thấy những hành vi phá hoại môi trường và những ảnh hưởng khi môi trường bị ô nhiễm như: phá hoạt cây xanh, vứt rác bừa bãi, săn bắn động vật…
Từ đây trẻ có cái nhìn đúng, sai về ý thức và hành vi bảo vệ môi trường sống Qua những hình ảnh trên máy chiếu, cho trẻ xem những vùng, miền thiếu nước, cây cối thiếu nước, đất đai thiếu nước hoặc nguồn nước bị ô nhiễm hay hình ảnh lãng phí nước sẽ tác động đến tình cảm của trẻ Khi được xem và tìm hiểu về nước, các bé đã xây dựng được ý thức tiết kiệm và hình thành thói quen tắt nước khi không sử dụng Có thể nói rằng, các hoạt động trải nghiệm có tác dụng rất lớn tới việc giáo dục ý thức về bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non
*TẦM QUAN TRỌNG CỦA GD BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI TRẺ EM:
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ em là rất quan trọng vì nhiều lý do:
Xây dựng nhận thức về môi trường: Bằng cách dạy trẻ em về môi trường, chúng học cách đánh giá cao môi trường và hiểu hậu quả của hành động của chúng Họ học cách nhận ra tác động của ô nhiễm, chất thải và các hành vi có hại khác đối với môi trường và cách họ có thể góp phần bảo vệ môi trường
Tạo ra những công dân có trách nhiệm: Giáo dục môi trường thấm nhuần tinh thần trách nhiệm ở trẻ em Họ học cách quan tâm đến môi trường và hành động để bảo vệ nó Khi lớn lên, chúng sẽ trở thành những công dân có trách nhiệm, ý thức được tác động của chúng đối với môi trường và tích cực làm việc
để giảm thiểu tác động đó
Khuyến khích các thực hành bền vững: Trẻ em học về môi trường có nhiều khả năng phát triển các thực hành bền vững mà chúng có thể mang theo khi trưởng thành Họ có thể tìm hiểu về tái chế, giảm chất thải, tiết kiệm nước và các hoạt động khác giúp bảo vệ môi trường
Phát triển các kỹ năng tư duy phê phán: Giáo dục môi trường dạy trẻ em suy nghĩ chín chắn về tác động của hoạt động con người đối với môi trường Họ học cách phân tích dữ liệu, đưa ra quyết định sáng suốt và giải quyết vấn đề
Nuôi dưỡng sự đồng cảm và lòng trắc ẩn: Giáo dục môi trường dạy trẻ em biết đồng cảm với chúng sinh và phát triển lòng trắc ẩn đối với tất cả sự sống
Trang 3Họ tìm hiểu về mối liên kết của vạn vật và cách hành động của họ có thể tác động đến các sinh vật và hệ sinh thái khác
Tóm lại, giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ em là rất quan trọng để tạo ra một tương lai bền vững Bằng cách dạy trẻ em quan tâm đến môi trường, chúng
ta có thể tạo ra những công dân có trách nhiệm, những người đầu tư vào việc bảo vệ hành tinh và bảo tồn nó cho các thế hệ tương lai
* BIỆN PHÁP
1.Dạy trẻ những khái niệm cơ bản
Giúp trẻ phân biệt được những khái niệm cơ bản như: Môi trường sạch, môi trường bẩn, vì sao không khí bị ô nhiễm, ô nhiễm môi trường sẽ gây ra những tác hại như thế nào, tại sao cần rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi
vệ sinh, tại sao cần bảo vệ và trồng cây xanh…
Khuyến khích các bé tìm hiểu thông tin bằng những cuộc thi nho nhỏ như cùng cha mẹ tìm hiểu về chủ đề mình thích rồi lên thuyết trình trên lớp Hoạt động này phù hợp cho các lớp 5 tuổi Các bé được học hỏi, khám phá theo cách này sẽ rất hào hứng và ghi nhớ lâu hơn Thậm chí có bé còn có nhiều ý tưởng để bảo vệ môi trường
2 Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua hoạt động chơi
Hoạt động vui chơi có vai trò rất lớn đối với sự phát triển của trẻ mầm non nói chung và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nói riêng Thông qua vai chơi, hoàn cảnh chơi, các tình huống chơi trẻ biết phân biệt những hành vi đúng, sai trong việc bảo vệ môi trường, từ đó có ý thức đúng đắn đối với môi trường sống
Hoạt động chơi ngoài trời: đây là cơ hội trẻ được tiếp xúc với đa dạng các đối tượng về môi trường: cỏ, cây, hoa, lá, các hiện tượng thiên nhiên xung quanh trẻ Trong quá trình quan sát môi trường, giáo viên dùng biện pháp đàm thoại, tạo tình huống có vấn đề để trẻ tự giải quyết Ví dụ: quan sát cây bị héo Cô hỏi: Tại sao cây bị héo? Cây sống được là do đâu? Muốn cây xanh tốt chúng ta phải làm gì? Chính những câu hỏi, lời dẫn dắt của giáo viên dần hình thành ở trẻ ý thức về bảo vệ cây xanh
Hoạt động chơi ở góc: Căn cứ vào nội dung giáo dục cô sắp xếp các góc chơi phù hợp, thu hút trẻ vào các góc chơi Trong quá trình chơi, cô đưa các tình huống về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường để trẻ trải nghiệm như: đóng vai bác nông dân chăm sóc vườn rau; cô lao công đang quét dọn đường phố… Tất
cả những tình huống, vai chơi, hoàn cảnh chơi giáo viên đều có thể tạo cơ hội để trẻ trải nghiệm nhằm lồng ghép các nội dung giáo dục
Thông qua các trò chơi: trò chơi xây dựng, trò chơi học tập giáo viên lồng ghép các nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
Ở trường mầm non, hoạt động lao động rất có ý nghĩa đối với trẻ Ngoài việc giúp trẻ phát triển thể chất, hoạt động lao động còn giúp trẻ yêu quý hoạt động lao động và được tiếp xúc nhiều với môi trường Đây là phương tiện rất tốt
để giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
Trang 4Công việc lao động hàng ngày của trẻ ở trường có thể lồng ghép qua hoạt động chơi, có thể được tổ chức cuối giờ Trẻ được chăm sóc cây hoa trong sân trường, chăm sóc vườn trường Trong quá trình hoạt động cô hướng dẫn, giảng giải, giải thích, định hướng cho trẻ những hành vi bảo vệ môi trường
3 Cùng trẻ thực hiện các hành động thiết thực nhất ở trường mầm non
Hướng dẫn trẻ hình thành các thói quen như lau dọn bàn ghế, sắp xếp đồ chơi,
đồ dùng gọn gàng, tự gấp chăn sau khi ngủ dậy, xếp đặt ngăn tủ của mình ngăn nắp Tuyệt đối không được vứt rác bừa bãi hay để lớp học bừa bộn Sẽ có một nhóm bạn đi theo dõi các hoạt động này để các bạn cùng thi đua xem tổ nào gọn gàng sạch sẽ hơn
Hoạt động lao động công ích được thực hiện vào các cuối tuần Các bé sẽ
đi xung quanh các lớp học và xung quanh trường thu dọn rác, lau dọn kệ đồ chơi, sắp xếp lại đồ dùng…
Cô sẽ ghi những cảnh báo kèm những hình ảnh ngộ nghĩnh như “Tiết kiệm nước” ở vòi nước rửa tay và bình nước chung, “Xin hãy cho tôi rác” ở ngay trên thùng đựng rác, “Rửa tay sau khi đi vệ sinh” ở trong nhà vệ sinh… Trẻ
sẽ dần thuộc lòng các thông báo và tự giác thực hiện
Những giờ học gieo hạt, trồng cây là những giờ học được trẻ đón nhận hào hứng nhất Các con có thể cùng cha mẹ trồng một chậu cây nhỏ rồi mang đến lớp để tự chăm sóc Hoặc cùng cô và các bạn trồng cây xanh ở vườn của trường Hoạt động này khiến trẻ hiểu được ý nghĩa thiết thực của việc trồng cây tạo ra môi trường xanh sạch đẹp và việc cần thiết bảo vệ cây cối xung quanh
4 Làm đồ tái chế tại lớp học
Các cô sẽ tìm các mẫu đồ chơi, đồ dùng được làm tự vật liệu tái chế trên mạng internet, sách báo Sau đó cùng các con thực hiện làm các mẫu trên lớp
Đồ tái chế có thể sử dụng nguyên liệu như vỏ lon bia, vỏ trứng, giấy báo, lõi giấy vệ sinh, bìa cứng, ống hút…
Có những bé rất nhanh nhạy, có thể về nhà thực hiện cùng cha mẹ và mang những sản phẩm khá đẹp đến lớp
5 Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh
Thông qua các công việc hàng ngày như ăn, ngủ, vệ sinh cũng là một cơ hội tốt để trẻ được trải nghiệm Trẻ tự chăm sóc, vệ sinh cá nhân sạch sẽ cũng là một cách bảo vệ môi trường xung quanh trẻ Vì vậy, việc để cho trẻ tự trải nghiệm những hoạt động vệ sinh cá nhân trẻ cũng có vai trò lớn đối với việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
6 Tuyên truyền đến các phụ huynh
Ngoài các giờ học trên lớp, các cô tin rằng trẻ em có thể học hỏi rất nhiều kiến thức bảo vệ môi trường từ gia đình của mình Ở Worldkids, các cô trong trường mầm non quốc tế sẽ tuyên truyền đến phụ huynh các biện pháp đơn giản
và hữu hiệu nhất để trẻ thực hiện khi ở nhà
Các bé sẽ trở thành “những người giám sát” khi nhắc nhở ông bà cha mẹ phải biết tiết kiệm nước, tắt điện sau khi dùng xong, phân loại rác thích hợp, hoặc tích góp những đồ dùng không cần dùng nữa để làm kế hoạch nhỏ Khi các
Trang 5bé trở thành người quan trọng sẽ thực hiện công việc rất tốt Bài học về bảo vệ môi trường sẽ phát huy được những tác dụng và ý nghĩa của nó
Giáo dục môi trường ở trường mầm non sẽ hình thành những phản xạ, những thói quen đầu tiên trong việc bảo vệ môi trường Thông qua các hoạt động trải nghiệm sẽ hình thành cho trẻ ý thức bảo vệ môi trường; giáo dục trẻ có thái độ, ứng xử đúng đắn với môi trường, tôn trọng và giữ gìn môi trường, biết cách sống tích cực và thân thiện với môi trường
*Hướng dẫn tổ chức các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong
cơ sở GDMN:
Giáo dục bảo vệ môi trường là rất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ Các cơ sở giáo dục mầm non (GDMN) đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng niềm yêu thích và đam mê bảo vệ môi trường ở trẻ nhỏ Dưới đây là hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong cơ sở GDMN:
– Xây dựng chương trình giảng dạy: Xây dựng chương trình giảng dạy tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động hàng ngày Chương trình giảng dạy nên bao gồm các hoạt động dạy cho trẻ nhỏ tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, tác động của các hoạt động của con người đối với môi trường và cách có trách nhiệm với môi trường.Tạo môi trường xanh: Tạo môi trường xanh trong cơ sở GDMN Trồng cây, thiết lập một khu vườn và khuyến khích trẻ em tham gia vào các hoạt động làm vườn Sử dụng vật liệu tái chế để tạo đồ dùng dạy học, đồ chơi và các tài nguyên khác
– Mời chuyên gia: Mời chuyên gia môi trường nói chuyện với các em Các chuyên gia có thể cung cấp cho các em những thông tin giá trị về bảo vệ môi trường và giải đáp các thắc mắc của các em
– Tham gia các chuyến đi thực tế: Đưa trẻ tham gia các chuyến đi thực địa đến công viên, khu bảo tồn động vật hoang dã và các địa điểm có ý nghĩa về môi trường khác Các chuyến đi thực địa cung cấp cho trẻ em những trải nghiệm trực tiếp về môi trường và cách bảo vệ nó
– Tiến hành thí nghiệm: Tiến hành thí nghiệm thể hiện khái niệm bảo vệ môi trường Ví dụ, bạn có thể tiến hành một thí nghiệm về tác động của ô nhiễm nước đối với đời sống thủy sinh Những thí nghiệm như vậy giúp các em hiểu hậu quả của việc hủy hoại môi trường
– Khuyến khích các thực hành thân thiện với môi trường: Khuyến khích các thực hành thân thiện với môi trường ở trẻ em, chẳng hạn như tái chế, tiết kiệm nước và tiết kiệm điện Cung cấp cho họ cơ hội để thực hành những gì họ học được
Trang 6– Tổ chức các cuộc thi: Tổ chức các cuộc thi về chủ đề bảo vệ môi trường Các cuộc thi có thể dưới hình thức làm áp phích, viết luận hoặc kể chuyện Điều này khuyến khích các em nghiên cứu, học hỏi và thể hiện suy nghĩ của mình một cách sáng tạo
– Thu hút phụ huynh tham gia: Thu hút phụ huynh tham gia vào các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường Tổ chức các sự kiện và hoạt động khuyến khích sự tham gia của phụ huynh Ví dụ, bạn có thể tổ chức một sự kiện trồng cây mà cha mẹ có thể tham gia cùng con cái của họ
- Theo dõi tiến độ: Theo dõi tiến độ của trẻ trong việc giáo dục bảo vệ môi trường Theo dõi việc học tập và phát triển của họ và cung cấp thông tin phản hồi cho phụ huynh
– Làm cho nó vui vẻ: Giáo dục bảo vệ môi trường nên vui vẻ và hấp dẫn đối với trẻ em Sử dụng các trò chơi, bài hát và câu chuyện để làm cho trải nghiệm học tập trở nên thú vị và đáng nhớ
Tóm lại, giáo dục bảo vệ môi trường là rất quan trọng trong sự phát triển của trẻ thơ Hướng dẫn trên cung cấp một khuôn khổ toàn diện để tổ chức các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong các cơ sở giáo dục mầm non