Điều tra, đánh giá một số hoạt động chuyển giao khoa học, kỹ thuật và công nghệ trong quá trình phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi số liệu điều tra dự án

Nội dung: Thu thập thông tin tổng quan các hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ vào vùng dân tộc thiểu số và miền núi Tiến hành điều tra, đánh giá thực trạng hoạt động

Tổng hợp số liệu điều tra

dự án: “điều tra, đánh giá một số hoạt động chuyển

giao khoa học, kỹ thuật và công nghệ trong quá

trình phát triển kinh tế - x∙ hội vùng dân tộc thiểu

số và miền núi”

***

Cơ quan chủ quản: Uỷ ban Dân tộc

Đơn vị thực hiện: Viện Dân tộc Chủ nhiệm dự án: TS Phan Văn Hùng

6959-2 15/9/2008

Hà nội - 2007

Mục tiêu:

Thông qua điều tra, đánh giá thực trạng tình hình, đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động chuyển giao khoa học và công nghệ vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Nội dung:

Thu thập thông tin tổng quan các hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học

và công nghệ vào vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Tiến hành điều tra, đánh giá thực trạng hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ trong lĩnh vực sản xuất nông - lâm- nghiệp vùng dân tộc thiểu

số và miền núi

Phân tích đánh giá về những mặt được, hạn chế; Phân tích tìm hiểu nguyên nhân khách quan, chủ quan

Đề xuất các giải pháp, kiến nghị

Tiến hành điều tra: Hội đồng thẩm định đề cương của Uỷ ban Dân tộc đã

xác định địa bàn điều tra của dự án là: điều tra, nghiên cứu điểm một số hoạt động chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ trong lĩnh vực sản xuất nông lâm nghiệp trên địa bàn 4 tỉnh là Điện Biên (đại diện cho Tây Bắc), Bắc Cạn (đại diện cho các tỉnh Đông Bắc), Đắc Lắc (đại diện cho các tỉnh Tây Nguyên), Trà Vinh (đại diện cho các tỉnh Tây Nam bộ) Tại mỗi tỉnh dự án tiến hành điều tra bằng bảng hỏi tại 2 xã thuộc 2 huyện khác nhau Các xã này là các xã vùng cao, có

đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống và có các dự án chuyển giao KHCN trong giai đoạn 2001 – 2006 Tại mỗi xã dự án tiến hành chọn ngẫu nhiên các hộ gia đình, đã tham gia các hoạt động chuyển giao KHCN, để tiến hành điều tra Sau khi thu thập phiếu, thông tin, dự án tiến hành xử lý tổng hợp bằng phần mềm SPSS, phân tích các thông tin đã thu thập

Chúng tôi cũng in kèm theo các mẫu phiếu điều tra, làm cơ sở đối chiếu với các kết quả đã điều tra và tổng hợp

Xin trân trọng giới thiệu kết quả số liệu điều tra của dự án

X· M−êng Ph¨ng - §iªn Biªn 23 19 13 12 24 2 9 102

- 4 -

bảng 5 Bình quân khẩu/ hộ chia theo địa bàn điều tra

bảng 6 Tổng số hộ / địa bàn điều tra

Địa chỉ Số hộ Thái Khmer Dao E Đê Mông Tày Khác

Xã Mường Phăng- Điện Biên 13 70 0 0 0 0 0 0 Xã Thanh Chăn - Điên Biên 12 53 4 0 0 0 0 3 Xã Khang Ninh - Bắc Kạn 12 0 0 68 0 0 0 0 Xã Vũ Loan - Bắc Kạn 13 0 0 4 0 15 41 2 Xã Bông Krang - Đắk Lắk 14 0 0 0 0 0 0 87

Xa EaDuong- Đắk Lắk 13 0 0 0 73 0 0 6 Xã Hiếu Tử - Trà Vinh 12 0 53 0 0 0 0 12 Xã Long Hiệp - Trà Vinh 13 0 54 1 0 0 0 9

- 5 -

bảng 7 Tuổi bình quân của chủ hộ chia theo địa bàn

bảng 8 Tuổi bình quân chủ hộ chia theo dân tộc

- 6 -

b¶ng 9 Häc vÊn trung b×nh cña chñ hé

Trung b×nh/hé

DiÖn tÝch trång c©y c«ng nghiÖp 26 300 13000 518

- 8 -

bảng 14 Vật nuôi trong gia đình

Loại vật nuôi Số hộ nuôi ít nhất Nhiều nhất Trung bình /hộ

bảng 20 số hộ có Máy tuốt lúa chia theo địa bàn

Máy tuốt lúa

- 12 -

bảng 23 Ngành nghề của hộ gia đình phân theo dân tộc

Ngành nghề chính của gia đình hiện nay (hộ/dân tộc) Dân tộc Nông

nghiệp

Lâm nghiệp

Kinh doanh, buôn bán

Cán bộ, công nhân, làm thuê

Kinh doanh, buôn bán

Cán bộ khác

Tổng cộng

b¶ng 26 Mét sè lo¹i vËt nu«i tr−íc khi chuyÓn giao

Thô tinh nh©n t¹o tr−íc khi ¸p dông KHCN 20 19.6

Sö dông thøc ¨n tù nhiªn tríc khi ¸p dông KHCN 74 72.5

Thøc ¨n c«ng nghiÖp tr−íc khi ¸p dông KHCN 24 23.5

- 14 -

b¶ng 28 Sö dông vËt t− tr−íc khi chuyÓn giao

Sö dông thøc ¨n tù nhiªn tr−íc khi ¸p dông KHCN 74 77.9

Thøc ¨n c«ng nghiÖp tr−íc khi ¸p dông KHCN 24 25.3

Sö dông ph©n bãn hãa häc tr−íc khi ¸p dông KHCN 79 83.2

Sö dông thuèc trõ s©u tr−íc khi ¸p dông KHCN 82 86.3

Sö dông thuèc trõ cá tr−íc khi ¸p dông KHCN 58 61.1

Sö dông ph©n h÷u c¬ tr−íc khi ¸p dông KHCN 71 74.7

Sö dông tr©u cµy tr−íc khi ¸p dông KHCN 52 54.7

b¶ng 29 sè hé ¸p dông c«ng nghÖ Thu ho¹ch vµ b¶o

- 15 -

bảng 30 số hộ có Thu hoạch sản phẩm bằng tay

chia theo địa bàn

Thu hoạch sản phẩm bằng tay Địa chỉ

- 16 -

b¶ng 31 sè hé Thu ho¹ch s¶n phÈm b»ng tay

Thu ho¹ch s¶n phÈm b»ng tay Thµnh phÇn d©n téc

b¶ng 32 ChÕ biÕn, b¶o qu¶n s¶n phÈm

ChÕ biÕn b¶o qu¶n s¶n phÈm

Theo ph−¬ng ph¸p truyÒn thèng Theo c«ng nghÖ míi Tæng céng

b¶ng 33 B¶o qu¶n S¶n phÈm theo ph−¬ng ph¸p truyÒn

bảng 35 hộ Gia đình tham gia hoạt động chuyển giao

KHCN tại địa phương Phân theo dân tộc

Gia đình có tham gia chuyển giao KHCN tại địa phương Thành phần dân tộc

bảng 36 hộ gia đình biết thông tin chuyển giao Khoa

bảng 37 Số hộ biết tên chương trình, dự án chuyển giao

chia theo địa bàn

Số hộ biết tên chương trình

Địa chỉ

Biết Biết không rõ Không biết

b¶ng 39 Sè hé biÕt néi dung chuyÓn giao khoa häc c«ng

BiÕt néi dung chuyÓn giao

§Þa chØ hé tr¶ lêi pháng vÊn Kü thuËt

s¶n xuÊt

Nh÷ng néi dung kh¸c

Kh«ng biÕt

b¶ng 41 Sè hé biÕt Néi dung cña chuyÓn giao khoa häc

c«ng nghÖ chia theo d©n téc

Néi dung chÝnh cña chuyÓn giao Thµnh phÇn d©n téc

H−íng dÉn kü thuËt

Nh÷ng néi dung kh¸c Kh«ng biÕt

bảng 43 số hộ Tham gia chuyển giao phân theo

Địa bàn chuyển giao

Gia đình có tham gia chuyển giao

Địa chỉ hộ trả lời phỏng vấn

Số hộ trả lời % Số hộ trả lời %

bảng 44 số hộ tham gia chuyển giao KHCN

chia theo địa bàn điều tra

b¶ng 45 tû lÖ sè hé tham gia chuyÓn giao KHCN chia

theo d©n téc

Tham gia chuyÓn giao

Cã tham gia vµo lÜnh vùc

trång trät

Cã tham gia vµo lÜnh vùc

ch¨n nu«i Thµnh phÇn d©n téc

N©ng cao thu nhËp

Kh«ng biÕt mong muèn g×

bảng 47 mong muốn của hộ tham gia chuyển giao KHCn

chia theo địa bàn

Mong muốn khi tham gia chuyển giao

Mong muốn học được kiến thức

Mong muốn

được hỗ trợ nguồn lực

Mong muốn nâng cao thu nhập

Không biết mong muốn điều gì

Địa chỉ

Số hộ trả lời %

Số hộ trả lời %

Số hộ trả lời %

Số hộ trả lời %

Xã Mường Phăng-Điên Biên 11 15.90 11 17.50 12 17.6 0 0

Xã Thanh Chăn - Điên Biên 10 15.9 10 17.5 11 16.2 0 0

bảng 49 hộ biết Lý do đ−ợc tham gia chuyển giao KHCN chia theo địa bàn

Lý do đợc tham gia chuyên giao

b¶ng 50 hé biÕt Lý do ®−îc tham gia chuyÓn giao

Kh«ng ®−îc tham kh¶o Tæng sè

Tæng sè hé tr¶ lêi pháng vÊn 70 68.60 32 31.40 102 100

bảng 52 tham khảo ý kiến dân trước khi thực hiện

chuyển giao KHCN phân theo địa bàn

Cán bộ tham khảo ý kiến trước khi thực hiện

b¶ng 54 sè hé biÕt cã ®iÒu tra, pháng vÊn tr−íc khi tæ

chøc chuyÓn giao KHCN

C¸n bé ®iÒu tra, pháng vÊn tr−íc khi tæ chøc Tæng sè

b¶ng 55 sè hé biÕt cã tiÕn hµnh ®iÒu tra, pháng vÊn

tr−íc khi chuyÓn giao KHCN

C¸n bé ®iÒu tra, pháng vÊn tr−íc

b¶ng 57 c¸c hé cho biÕt c¬ quan chuyÓn giao t«n

träng ý kiÕn cña d©n

C¸c ý kiÕn cã ®−îc t«n träng kh«ng Tæng sè

b¶ng 58 c¬ quan chuyÓn giao KHCN t«n träng ý kiÕn

ng−êi d©n chia theo d©n téc

C¸c ý kiÕn cã ®−îc t«n träng kh«ng Thµnh phÇn d©n téc

§Þa chØ hé tr¶ lêi pháng vÊn

X· M−êng Ph¨ng

X· Thanh Ch¨n

X· Khang Ninh X· Vò Loan

X· B«ng Krang X· EaDuong X· HiÕu Tö X· Long HiÖp

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi % T«n träng ý kiÕn vÒ

ph−¬ng ph¸p triÓn khai 6 14.3 5 15.2 2 11.1 2 12.5 1 5.9 7 41.2 6 20.7 4 22.2 T«n träng ý kiÕn vÒ

c©y, con gièng ®−îc 7 16.7 6 18.2 5 27.8 5 31.25 3 17.6 3 17.6 4 13.8 4 22.2 T«ng träng ý kiÕn

kinh phÝ thùc hiÖn 5 11.9 3 9.1 3 16.7 2 12.5 4 23.5 2 11.8 2 6.9 1 5.6 T«n träng nh÷ng ý

kiÕn kh¸c 1 2.4 0 0.0 1 5.6 1 6.25 0 0.0 0 0.0 0 0.0 0 0.0 Tæng céng 42 100 33 100 18 100 16 100 17 100 17 100 29 100 18 100

Th¸i Khmer Dao £ §ª M«ng Tµy

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi %

Sè hé tr¶ lêi % T«n träng ý kiÕn vÒ

ph−¬ng ph¸p triÓn khai 10 14.1 6 23.1 2 11.1 7 41.2 1 20.0 2 13 T«n träng ý kiÕn vÒ c©y,

con gièng ®−îc 13 18.3 5 19.2 5 27.8 3 17.6 2 40.0 4 27 T«ng träng ý kiÕn vÒ thêi

gian thùc hiÖn 13 18.3 6 23.1 1 5.6 2 11.8 1 20.0 2 13 T«n träng ý kiÕn vÒ lùa

chän hé tham gia 9 12.7 2 7.7 3 16.7 1 5.9 0 0.0 2 13 T«n träng ý kiÕn vÒ thêi

®iÓm triÓn khai 7 9.9 2 7.7 1 5.6 1 5.9 1 20.0 0 0 T«n träng ý kiÕn vÒ tæ chøc

thùc hiÖn 10 14.1 3 11.5 2 11.1 1 5.9 0 0.0 2 13 T«n träng ý kiÕn vÒ kinh

phÝ thùc hiÖn 8 11.3 2 7.7 3 16.7 2 11.8 0 0.0 2 13 T«n träng nh÷ng ý kiÕn kh¸c 1 1.4 0 0.0 1 5.6 0 0.0 0 0.0 1 7 Tæng céng 71 100 26 100 18 100 17 100 5 100 15 100

Hộ trả lời được tham gia theo địa bàn

X Mường Phăng Xã Thanh Chăn Xã Khang Ninh Xã Vũ Loan Xã Bông Krang Xã EaDuong Xã Hiếu Tử Xã Long Hiệp

Tham gia nội dung

Chế biến bảo quản

sau thu hoạch 3 10.0 2 6.7 3 16.7 0 0.0 1 5.3 2 6.25 2 10.5 3 11.1Cách tiêu thụ sản phẩm 3 10.0 0 0.0 3 16.7 0 0.0 2 10.5 2 6.25 1 5.3 1 3.7

Tham gia những lĩnh

vực khác 0 0.0 0 0.0 0 0.0 0 0.0 0 0.0 0 0 0 0.0 0 0.0 Tổng cộng 30 100 30 100 18 100 23 100 19 100 32 100 19 100 27 100

§Þa chØ hé tr¶ lêi pháng vÊn

X M−êng Ph¨ng X· Thanh Ch¨n X· Khang Ninh X· Vò Loan X· B«ng Krang X· EaDuong Xa HiÕu Tö X· Long HiÖp

£ §ª 0 0 0 0 0 0 0 0.0 0 0 12 100 0 0 0 0.0 M«ng 0 0 0 0 0 0 2 16.7 0 0 0 0 0 0 1 8.3 Tµy 0 0 0 0 0 0 9 75.0 0 0 0 0 0 0 0 0.0 Tæng céng 13 100 10 100 12 100 12 100 0 0 12 100 8 100 12 100

b¶ng 63 h−íng dÉn kü thuËt khi nhËn gièng míi

Tæng sè hé tr¶ lêi

b¶ng 64 sè hé ®−îc H−íng dÉn khi nhËn gièng míi

§Þa chØ hé tr¶ lêi pháng vÊn Cã h−íng dÉn kü thuËt khi nhËn

b¶ng 65 hé ®−îc H−íng dÉn khi nhËn gièng míi chia

bảng 66 hộ cho biết Cơ quan hướng dẫn chuyển giao chia theo địa bàn điều tra

Cơ quan hướng dẫn chuyển giao

Cơ quan trung ương Cơ quan tỉnh Cơ quan huyện Cơ quan Xã Thôn, bản Các tổ chức khác

Địa chỉ

Hộ % Hộ % Hộ % Hộ % Hộ % Hộ % Xã Mường Phăng-Điện Biên 2 40 3 10.3 8 14.5 9 29.0 6 60 0 0 Xã Thanh Chăn- Điên Biên 0 0 10 34.5 8 14.5 7 22.6 1 10 0 0 Xã Khang Ninh- Bắc Kạn 2 40 0 0.0 5 9.1 0 0.0 0 0 0 0 Xã Vũ Loan- Bắc Kạn 0 0 0 0.0 7 12.7 2 6.5 1 10 1 20 Xã Bông Krang- Đắk Lắk 0 0 3 10.3 7 12.7 2 6.5 0 0 0 0 Xã EaDuong- Đắk Lắk 0 0 3 10.3 9 16.4 3 9.7 0 0 3 60 Xã Hiếu Tử - Trà Vinh 0 0 3 10.3 3 5.5 4 12.9 2 20 1 20 Xã Long Hiệp - Trà Vinh 1 20 7 24.1 8 14.5 4 12.9 0 0 0 0 Tổng cộng 5 100 29 100 55 100 31 100 10 100 5 100

b¶ng 67 hé cho biÕt c¬ quan h−íng dÉn chuyÓn giao chia theo thµnh phÇn d©n téc

£§ª 0 0 3 13.6 9 19.6 3 11.1 0 0.0 3 60 M«ng 1 20 1 4.5 2 4.3 0 0.0 0 0.0 0 0 Tµy 0 0 0 0.0 5 10.9 1 3.7 1 11.1 1 20 Tæng céng 5 100 22 100 46 100 27 100 9 100 5 100

bảng 68 hộ được áp dụng các Phương pháp chuyển giao

chia theo dân tộc

Các phương pháp sử dụng chuyển giao

Lý thuyết Thực hành Tham quan mô hìnhThành phần dân tộc

bảng 69 hộ được áp dụng Phương pháp chuyển giao chia

theo địa bàn điều tra

Các phương pháp sử dụng chuyển giao

Lý thuyết Thực hành Tham quan mô hình

bảng 72 các hộ gia đình dân tộc đánh giá về

Các phương pháp chuyển giao Khcn

Các phương pháp có phù hợp không Thành phần dân tộc

bảng 73 sử dụng Ngôn ngữ trong quá trình chuyển giao

Tiếng Kinh Tiếng dân tộc Tổng cộng

Tổng số hộ cho biết ngôn

ngữ sử dụng để tập huấn 71 69.60 31 30.40 102 100

bảng 74 sử dụng ngôn ngữ để tập huấn với các hộ gia

đình dân tộc

Ngôn ngữ sử dụng để tập huấn Thành phần dân tộc

Tiếng Kinh Tiếng dân

Tổng cộng

bảng 76 hình thức phương pháp tập huấn

Hình thức tập huấn Bằng hình ảnh Bằng chữ Qua các mô hình

Địa chỉ

Xã Long Hiệp -Trà Vinh 8 88.9% 8 88.9% 4 44.4%

bảng 77 tài liệu sử dụng tập huấn theo dân tộc

Tài liệu sử dụng để tập huấn Bằng hình ảnh Bằng chữ Qua các mô hình

bảng 80 hộ gia đình đánh giá kết quả tập huấn chia

Không hiêủ

Tổng cộng

bảng 82 hộ gia đình đánh giá Quy trình chuyển giao

chia theo dân tộc

Quy trình kỹ thuật có phù hợp không Thành phần dân tộc

Phù hợp Không phù hợp Không biết

Tổng cộng

bảng 84 số hộ đánh giá dự án có kết hợp Kinh nghiệm

truyền thống và KHCN chia theo dân tộc

Kinh nghiệp truyền thống và kỹ thuật Thành phần dân tộc

bảng 85 số hộ đánh giá dự án có kết hợp Kinh nghiệm

truyền thống và KHCN chia theo địa bàn

Kinh nghiệp truyền thống và kỹ

bảng 87 các hộ dân tộc đánh giá Sự phát triển của cây

trồng vật nuôI mới chia theo dân tộc

Sự phát triển của cây trồng vật nuôi Thành phần dân tộc

bảng 88 các hộ đánh giá Sự phát triển của cây trồng

vật nuôI mới chia theo địa bàn

Sự phát triển của cây trồng vật nuôi

Địa chỉ hộ trả lời phỏng vấn

Phát triển tốt Chậm phát triển

Tổng cộng

bảng 90 các hộ đồng bào dân tộc cho biết tình trạng

cho sản phẩm của Cây trông, vật nuôi mới

Cây trông, vật nuôi cho sản phẩm Thành phần dân tộc

Ch−a có Đã có Đang hình thành

Tổng cộng

bảng 91 các hộ gia đình cho biết tình trạng Cây trồng,

vật nuôi mới cho sản phẩm chia theo địa bàn

Cây trồng, vật nuôi cho sản phẩm

Địa chỉ hộ trả lời phỏng vấn

Ch−a có Đã có Đang hình

thành

Tổng cộng

bảng 93 hộ gia đình đồng bào dân tộc đánh giá về sản

phẩm của cây trồng, vật nuôi mới

Cây trồng, vật nuôi có được ưa thích Thành phần dân tộc

Thích Không thích Bình thường

Tổng cộng

bảng 94 hộ gia đình đánh giá về sản phẩm của cây

trồng, vật nuôi mới theo địa bàn

Cây trồng, vật nuôi có được ưa thích

Địa chỉ hộ trả lời phỏng vấn

Thích Không thích Bình thường

Tổng cộng

bảng 95 hộ gia đình đồng bào đánh giá về khả năng tiêu

thu Sản phẩm Chia theo dân tộc

Bán sản phẩm Thành phần dân tộc

bảng 96 hộ gia đình đồng bào đánh giá về khả năng tiêu

thụ Sản phẩm Chia theo địa bàn

Sản phẩm dễ bán

Địa chỉ hộ trả lời phỏng vấn

Dễ bán Khó bán Bình thường

Tổng cộng

b¶ng 97 ý kiÕn ng−êi d©n иnh gi¸ vÒ hiÖu qu¶ c©y trång, vËt sau khi chuyÓn giao Chia theo d©n téc

HiÖu qu¶ cña c©y trång, vËt nu«i Thµnh phÇn d©n téc

HiÖu qu¶ Kh«ng hiÖu qu¶ B×nh th−êng

Tæng céng

bảng 98 Đánh giá chung về Hiệu quả cây trồng, vật nuôi

sau khi khi chuyển giao (Theo địa bàn điều tra)

Hiệu quả của cây trồng, vật nuôi

Địa chỉ hộ trả lời phỏng vấn

Hiệu quả Không hiệu

quả

Bình thường

Tổng cộng

bảng 99 hộ gia đình đồng bào dân tộc thực hiện các kỹ

thuật chuyển giao KHCN vào sản xuất

Loại kỹ thuật chuyển giao đ−ợc áp dụng vào sản xuất

Làm đất Chọn giống Phòng sâu

bệnh

Thu hoạch bảo quản

Loại kỹ thuật chuyển giao đ−ợc áp dụng vào sản xuất

Làm đất Chọn giống Phòng sâu

bệnh

Thu hoạch bảo quản

bảng 101 về hỗ trợ kinh phí chuyển giao khCn cho hộ

Gia đình, Chia theo thành phần dân tộc

Gia đình có đ−ợc hỗ trợ kinh phí không Thành phần dân tộc

bảng 102 về hỗ trợ kinh phí chuyển giao khCn cho hộ Gia

đình, Chia theo địa bàn

Gia đình có đ−ợc hỗ trợ kinh phí không

Địa chỉ

Tổng cộng