Việc sử dụng video clip trong giảng dạy môn Giáo dục công dân không chỉ có hiệu quả đối với dạy trực tiếp mà còn phát huy hiệu quả tích cực đối với hình thức dạy học trực tuyến bởi lẽ kh
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
Thời gian áp dụng sáng kiến
Sáng kiến được thử nghiệm tại 4 trường THPT ở tỉnh Yên Bái, bao gồm THPT Hưng Khánh, THPT Hoàng Quốc Việt, THPT Mai Sơn và Phổ thông dân tộc nội trú THPT Tỉnh, trong giờ học môn Giáo dục công dân (GDCD) năm học 2020.
2021 và học kì I năm học 2021 - 2022.
Tác giả
Họ và tên: Vũ Thị Hồng Thúy
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chức vụ công tác: Giáo viên
Nơi làm việc: Trường THPT Hưng Khánh Địa chỉ liên hệ: Trường THPT Hưng Khánh - Trấn Yên- Yên Bái Điện thoại: 0976254228
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
2.1 Mục đích của giải pháp
Việc thiết kế và sử dụng ngân hàng video clip sẽ cung cấp cho giáo viên môn GDCD nhiều tư liệu hữu ích, giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh Áp dụng video vào bài học sẽ tạo ra những giờ học GDCD sôi nổi, thú vị, giúp học sinh trải nghiệm thực tế mà không cần phải tưởng tượng Điều này không chỉ giúp các em nhanh chóng và chính xác hơn trong việc giải quyết tình huống mà còn nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức Quan trọng hơn, học sinh sẽ cảm thấy giờ học không còn gò bó, đơn điệu, mà trở nên vui vẻ và thú vị hơn, từ đó tạo tâm lý háo hức chờ đợi giờ học GDCD.
Các video clip tình huống do tác giả sáng kiến xây dựng không phải là video sưu tầm, mà hoàn toàn do tác giả hướng dẫn học sinh thực hiện Điều này mang lại sự mới mẻ cho các tình huống, đồng thời giúp học sinh rèn luyện kỹ năng quan sát, sáng tạo và trải nghiệm thực tế Qua đó, góp phần phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh, đặc biệt là các năng lực như tổ chức hoạt động, tự nhận thức, và khả năng khám phá, sáng tạo.
Giải pháp này nhằm cải thiện tình trạng dạy và học đơn điệu trong hình thức dạy học trực tuyến Việc sử dụng video clip trong giảng dạy sẽ tạo động lực cho học sinh, giúp các em chú ý và hăng hái hơn trong các giờ học Nhờ đó, quá trình tiếp thu bài sẽ nhanh chóng và hiệu quả hơn, làm cho giờ học trở nên nhẹ nhàng và thú vị hơn.
Sáng kiến này nhằm mục đích biến mỗi giờ học môn GDCD thành những giờ học sôi nổi và hạnh phúc, giúp học sinh không còn cảm thấy nặng nề với lý thuyết khô khan Thay vào đó, giờ học sẽ trở nên thú vị hơn, từ đó khơi dậy niềm yêu thích môn học Kết quả là, học sinh sẽ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, không chỉ nắm vững kiến thức cơ bản mà còn phát triển các phẩm chất và năng lực cá nhân sau khi hoàn thành bài học.
2.2.1 Cơ sở lý luận Đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm Đổi mới phương pháp dạy học trong đổi mới giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực chính là việc thực hiện các bước để chuyển chương trình học từ việc tiếp cận nội dung thành tiếp cận năng lực của học sinh Điều này có nghĩa là thay vì quan tâm đến việc học sinh học được gì thì sẽ quan tâm đến việc học sinh sẽ học như thế nào và vận dụng được những gì thông qua học tập Muốn thực hiện được điều này, cần phải thay đổi phương pháp dạy học từ thụ động thành chủ động Các em có cơ hội rèn luyện kỹ năng, vận dụng kiến thức được học, hình thành năng lực và hoàn thiện về nhân cách, phẩm chất Ngoài ra, cần tăng cường thảo luận nhóm, tăng tương tác giữa giáo viên và học sinh để thúc đẩy sự phát triển năng lực xã hội của học sinh
GDCD là môn học gắn liền với thực tế, giúp học sinh hiểu biết về thế giới quan, phương pháp luận khoa học, kinh tế, chính trị xã hội, đạo đức và pháp luật trong đời sống hàng ngày Môn học này giáo dục học sinh các chuẩn mực công dân phù hợp với lứa tuổi, góp phần hình thành phẩm chất và nhân cách người Việt Nam trong bối cảnh phát triển hiện đại Để phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ học GDCD, giáo viên cần tổ chức các hoạt động hướng dẫn, giúp học sinh tự chiếm lĩnh các giá trị và chuẩn mực đạo đức, pháp luật thông qua việc nắm vững tri thức và thực hành cả trong và ngoài giờ học.
Người giáo viên có nhiều phương pháp dạy học để khuyến khích tính tích cực và chủ động của học sinh, như thảo luận nhóm, nêu vấn đề và dạy học theo tình huống Trong số đó, dạy học theo tình huống và nêu vấn đề thông qua video clip là một phương pháp hiệu quả, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại Phương pháp này không chỉ phát huy tính độc lập và sáng tạo của học sinh mà còn giúp hình thành những năng lực và phẩm chất cần thiết cho các em trong thời đại mới.
Trong kho học liệu của bộ môn GDCD hiện nay, số lượng video clip tình huống phục vụ cho dạy học hiện đại còn rất hạn chế Thay vì phụ thuộc vào những video ít ỏi trên mạng, giáo viên nên chủ động xây dựng ngân hàng video clip riêng cho quá trình giảng dạy của mình và chia sẻ với đồng nghiệp Việc tự tạo video clip giúp giáo viên dễ dàng sắp xếp theo từng chủ đề, bài học và nội dung học, từ đó tiết kiệm thời gian lựa chọn video cho các tiết học và nâng cao hiệu quả giảng dạy.
- Thực tiễn việc dạy, học môn GDCD trực tiếp và trực tuyến
Tinh thần đổi mới dạy và học được Bộ Giáo dục khởi xướng từ năm 2018 đã nhận được sự hưởng ứng từ giáo viên và học sinh Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, các hình thức dạy học như trực tiếp, trực tuyến và kết hợp đã được áp dụng linh hoạt Tuy nhiên, không phải giáo viên nào cũng chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, đặc biệt trong môn GDCD với nội dung trừu tượng và khô khan Nhiều giáo viên vẫn thiên về phương pháp truyền thống, dẫn đến tình trạng học sinh cảm thấy nhàm chán Việc sử dụng giáo án Powerpoint chủ yếu từ mạng mà không có sự sáng tạo đã làm giảm hiệu quả bài giảng Trong dạy học trực tuyến, giáo viên thường chỉ thuyết trình theo slide mà không kiểm soát được sự chú ý của học sinh, dẫn đến tình trạng học sinh không tham gia tích cực Những vấn đề này đã được chứng kiến trong một tiết học trực tuyến gần đây.
Để nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến và khuyến khích tính tích cực, chủ động của học sinh, đây là thách thức không chỉ riêng của giáo viên môn GDCD mà còn của các giáo viên các môn học khác.
- Thực tiễn việc sử dụng các video clip trong dạy học môn GDCD hiện nay
Nhiều giáo viên đã áp dụng video clip tình huống vào giảng dạy để đổi mới phương pháp học, nhưng phần lớn chỉ tìm kiếm video có sẵn trên mạng, dẫn đến nguồn tài liệu nghèo nàn và không đáp ứng được nhu cầu thiết kế bài dạy Việc thiếu video phục vụ giảng dạy và không xây dựng ngân hàng video từ học sinh khiến giáo viên tiếp tục sử dụng phương pháp giảng dạy truyền thống, ít sáng tạo và đơn điệu Các hoạt động học tập kích thích tính tự giác và sáng tạo của học sinh, như việc sử dụng video clip, chưa được triển khai thường xuyên, làm giảm hiệu quả và mục tiêu của bài giảng.
Dựa trên thực tiễn và điều kiện của nhà trường, cùng với khả năng của học sinh và nghiên cứu chương trình môn Giáo dục công dân (GDCD), tôi đã thiết kế và xây dựng ngân hàng video clip với nhiều hình thức khác nhau.
- Xây dựng ngân hàng video clip từ những nguồn video có sẵn thông qua các kênh: mạng internet, qua trao đổi với đồng nghiệp…
- Tự thiết kế ngân hàng video từ những sản phẩm bài học đã giao cho học sinh thực hiện
Dựa trên thực tiễn giảng dạy và học tập môn Giáo dục công dân (GDCD) tại một số trường THPT ở tỉnh Yên Bái, tôi đã thiết kế và xây dựng ngân hàng video clip theo từng chủ đề, bài học và đơn vị kiến thức, nhằm đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất và năng lực của học sinh.
Dựa trên mục đích và ý tưởng của giáo viên khi sử dụng video clip, tôi đã tạo ra các video clip phục vụ cho nhiều hoạt động dạy học khác nhau, bao gồm hoạt động khởi động, hình thành kiến thức mới, luyện tập và vận dụng.
Giải pháp đề xuất những nguyên tắc quan trọng cho giáo viên khi sử dụng video clip trong giảng dạy, nhằm nâng cao hiệu quả mỗi bài học Tác giả cũng cung cấp các minh họa cụ thể về việc áp dụng ngân hàng video clip trong môn Giáo dục công dân ở bậc THPT.
Khả năng áp dụng của giải pháp
Tác giả đã áp dụng biện pháp giáo dục tại các trường khác nhau ở tỉnh Yên Bái, bao gồm trường huyện với chất lượng học sinh đầu vào thấp, trường thành phố và trường dành cho học sinh dân tộc thiểu số Kết quả cho thấy biện pháp này nhận được phản hồi tích cực Việc tạo ngân hàng video clip giúp giáo viên tiết kiệm thời gian và linh hoạt trong phương pháp dạy học Sử dụng video trong giảng dạy đã kích thích hứng thú cho học sinh, khuyến khích sự tham gia tích cực và đạt được kết quả khả quan, góp phần quan trọng vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất năng lực của người học.
Phạm vi áp dụng cho các tiết dạy môn GDCD ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Yên Bái và ở các tỉnh khác.
Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp
- Tại trường THPT Hưng Khánh, sáng kiến được áp dụng trong năm học 2020
Vào năm học 2021 - 2022, trước khi áp dụng biện pháp mới, nhiều học sinh coi môn Giáo dục công dân (GDCD) là môn “phụ” và không chú trọng học tập Khi bắt buộc học, các em thường cảm thấy mệt mỏi và thiếu hứng thú, dẫn đến việc tham gia trả lời câu hỏi của giáo viên không nhiệt tình Tuy nhiên, sau khi xây dựng ngân hàng video clip và áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực, thái độ và phương pháp học của học sinh đã có sự thay đổi rõ rệt, mang lại hiệu quả khả quan trong việc học tập.
Sáng kiến đã đạt được mục tiêu đề ra, góp phần đổi mới phương pháp dạy và học nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh theo Chương trình sách giáo khoa phổ thông mới Học sinh được hình thành và phát triển các năng lực đặc thù của môn học, bao gồm năng lực điều chỉnh hành vi, năng lực phát triển bản thân, và năng lực tham gia hoạt động kinh tế - xã hội Những năng lực này phản ánh các năng lực chung như tự chủ, tự học, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề, sáng tạo và năng lực khoa học.
Sáng kiến này giúp giáo viên tiết kiệm thời gian tìm kiếm video clip phục vụ cho việc giảng dạy, từ đó giảm bớt áp lực trong công việc hiện tại của họ.
Sáng kiến này giúp học sinh cải thiện bầu không khí học tập, từ đó thay đổi nhận thức về môn học Điều này không chỉ giúp các em tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng hơn mà còn nâng cao khả năng ghi nhớ Mỗi giờ học trở nên vui vẻ và hiệu quả hơn.
Bảng 1: Mức độ hứng thú với môn học
Lớp thực nghiệm Lớp đối chứng
+ Chất lượng giảng dạy bộ môn GDCD chuyển biến rõ rệt sau khi áp dụng sáng kiến Cụ thể:
Trong năm học 2020 - 2021, tỷ lệ học sinh đạt khá, giỏi tại 03 lớp thực nghiệm là 91,37%, cao hơn nhiều so với 69,01% của các lớp đối chứng Trong học kỳ I năm học 2021 - 2022, do hạn chế về cơ sở vật chất, tác giả chỉ thực hiện thử nghiệm ở toàn bộ khối 12 và lớp 11A1 Kết quả cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các lớp thực nghiệm và không thực nghiệm.
Bảng 2: Kết quả điểm kiểm tra, đánh giá Năm học 2020 - 2021
Giỏi Khá Trung bình Yếu
Giỏi Khá TB Yếu Kém
Theo bảng số liệu, tỷ lệ học sinh Khá, Giỏi ở các lớp thực nghiệm đạt 83,96%, trong khi ở các lớp không thực nghiệm chỉ là 30,22% Các lớp thực nghiệm không có học sinh yếu, trái ngược với 20,54% ở các lớp đối sánh Tỷ lệ học sinh trung bình trong các lớp thực nghiệm chỉ là 16,06%, trong khi ở các lớp không thực nghiệm gần một nửa (49,24%) là học sinh trung bình, và vẫn còn 53 học sinh yếu Để đạt được kết quả này, việc thay đổi phương pháp giảng dạy, đặc biệt là sử dụng video clip trong các hoạt động dạy học, là rất cần thiết và đã có tác động lớn đến kết quả học tập của học sinh Dữ liệu trong bảng so sánh cho thấy hiệu quả của việc áp dụng sáng kiến này.
Tại Hội thi giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở năm học 2020-2021, tôi đã áp dụng biện pháp giảng dạy hiệu quả trong tiết dạy hội giảng và nhận được sự đánh giá cao từ đồng nghiệp Kết quả, tôi đã đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở và giành giải Nhất trong năm học này.
Tại Hội thi Giáo viên dạy giỏi cấp Tỉnh năm học 2020 - 2021, tôi đã áp dụng biện pháp giảng dạy tại lớp 12C trường PT DTNT THPT Tỉnh, tạo ra không khí học tập hào hứng và tích cực Lớp học diễn ra vui vẻ, sôi nổi, và tôi vinh dự được Ban giám khảo xếp loại giờ dạy Giỏi, đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp Tỉnh năm học 2020 - 2021.
Sáng kiến đã nhận được phản hồi tích cực từ giáo viên GDCD tại ba trường THPT: Hoàng Quốc Việt, Mai Sơn, và PT DTNT THPT Tỉnh Các giáo viên khẳng định rằng sáng kiến này đáp ứng tốt nhu cầu đổi mới giảng dạy, thể hiện qua kết quả thi và sự hứng thú học tập của học sinh Kết quả cho thấy, học sinh ở các lớp áp dụng sáng kiến có sự tích cực học tập cao hơn, với tỷ lệ học sinh giỏi tăng từ 8% đến 19% và 100% học sinh đạt trung bình trở lên, trong khi lớp không áp dụng có tỷ lệ học sinh yếu lên đến 6.74%.
Việc áp dụng biện pháp này đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, nếu được triển khai tại các trường THPT trong tỉnh, chất lượng dạy và học môn GDCD sẽ được cải thiện đáng kể Học sinh sẽ cảm thấy vui vẻ và thoải mái hơn trong quá trình học, từ đó nâng cao kết quả học tập và tỷ lệ điểm trung bình tốt nghiệp môn GDCD cũng sẽ tăng lên đáng kể.
Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có)
- Danh sách những người đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu:
Nơi công tác (hoặc nơi thường trú)
Nội dung công việc hỗ trợ
Trường THPT Hoàng Quốc Việt
Trường PT Dân tộc nội trú THPT Tỉnh
Các thông tin cần được bảo mật:
Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến
Để thực hiện Sáng kiến khả thi, tôi đã tiến hành dạy thực nghiệm tại trường THPT Hưng Khánh Các đề xuất và kiến nghị của tôi đã được nhà trường và tổ chuyên môn hưởng ứng thực hiện hiệu quả, phù hợp với mục tiêu của sáng kiến Nhờ sự hỗ trợ của Ban giám hiệu và giáo viên bộ môn GDCD từ ba trường: Trường THPT Quốc Việt, THPT Mai Sơn, và Phổ thông DTNT THPT Tỉnh, việc dạy thử nghiệm theo phương pháp của tôi đã đạt được những kết quả khả quan ban đầu.
Sáng kiến đã được triển khai tại 04 trường THPT với các điều kiện khác nhau, bao gồm trường ở thành phố, trường ở huyện và trường Dân tộc Nội trú Mặc dù các trường thử nghiệm có cơ sở vật chất và chất lượng đầu vào khác nhau, nhưng vẫn đạt được kết quả khả quan Điều này cho thấy sáng kiến có thể được áp dụng rộng rãi cho nhiều trường THPT khác trên địa bàn tỉnh Yên Bái.
Trong quá trình áp dụng và thử nghiệm, tôi thấy cần có những điều kiện sau:
Giáo viên cần dành thời gian nghiên cứu và định hướng vấn đề cho học sinh, đồng thời kiểm tra tiến độ và cách tổ chức thực hiện của các em Họ cũng cần nghiên cứu và lựa chọn video phù hợp với nội dung bài dạy để hỗ trợ quá trình học tập.
Học sinh cần hợp tác chặt chẽ với giáo viên trong việc sản xuất video clip và trong các giờ dạy để đạt được mục tiêu hoạt động và mục tiêu bài học đã đề ra.
Cán bộ quản lý các cấp cần tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học, đồng thời khuyến khích giáo viên áp dụng các giải pháp giảng dạy một cách đồng bộ trong tất cả các lớp học.
Tài liệu gửi kèm
Giấy chứng nhận giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở năm học 2019-2020 đã được cấp Quyết định khen thưởng dành cho giáo viên có thành tích xuất sắc trong hội thi giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở năm 2019-2020 cũng đã được ban hành.
Giấy chứng nhận giáo viên dạy giỏi cấp Tỉnh năm học 2020-2021
Giấy xác nhận áp dụng thử sáng kiến tại các trường THPT Hoàng Quốc Việt, trường PTDTNT THPT Tỉnh, trường THPT Mai Sơn
+ Ngân hàng video clip gồm 2 phần: Phần 1: Các video sưu tầm; Phần 2: Các video do tác giả tự thiết kế và hướng dẫn học sinh làm.
Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền: 36 ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong báo cáo là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật
Yên Bái, ngày 28 tháng 01 năm 2022
(Ký và ghi rõ họ tên)