Sử dụng kỹ thuật mảnh ghép trong dạy học bài tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phướng, cùng tần số (vật lí 12 cơ bản)

i SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THPT MAI SƠN BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ (Lĩnh vực Vật lí) SỬ DỤNG KĨ THUẬT MẢNH GHÉP TRONG DẠY HỌC BÀI TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG, CÙNG TẦN SỐ[.]

Trang 1

i

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI

TRƯỜNG THPT MAI SƠN

BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ

Yên Bái, ngày 18 tháng 01 năm 2022

Trang 2

4 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Sáng kiến được áp dụng từ ngày 20 tháng 9 năm 2018 đến ngày 30 tháng

12 năm 2021

5 Tác giả:

Họ và tên : Hoàng Thị Hằng

Năm sinh: 1983

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm vật lí

Chức vụ công tác: Tổ trưởng chuyên môn

Nơi làm việc: THPT Mai Sơn - Lục Yên - Yên Bái

Địa chỉ liên hệ: Hoàng Thị Hằng - Giáo viên trường THPT Mai Sơn, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái

số (Vật lí 12 - cơ bản) 100% giáo viên được hỏi đều khẳng định chưa từng sử

dụng kĩ thuật mảnh ghép đối khi dạy bài học này

Nghiên cứu thực trạng về thái độ của học sinh đối với việc tổ chức dạy môn vật lí thì thấy có 15% HS trả lời rất yêu thích môn vật lí, có 45% HS có thái độ bình thường đối với bộ môn và tới 40% học sinh trả lời không yêu thích môn vật

lí với lí do chủ yếu là do nhiều kiến thức vật lí trừu tượng, khó hiểu nhất là khi

Trang 3

2

những nội dung nặng về toán học mà chỉ được giáo viên giảng một chiều, học sinh làm khán giả thụ động Với bài Tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số (Vật lí 12 - cơ bản): 70% học sinh được hỏi cho biết không vận dụng được phương pháp giản đồ Fre- nen vào giải các bài tập cụ thể 60% học sinh còn lúng túng trong việc xác định pha ban đầu của dao động tổng hợp

Từ những khảo sát trên, mặc dù trong phạm vi hẹp nhưng cũng có thể khẳng định hiện nay trong các giờ học vật lí đa số giáo viên chỉ quan tâm truyền tải những kiến thức cơ bản cho học sinh, còn việc để học sinh được trực tiếp hoạt động trải nghiệm xây dựng nội dung kiến thức mới từ đó phát triển năng lực, tạo hứng thú học tập cho các em còn đang bị xem nhẹ, đây cũng là một trong những

lí do hiện nay ít học sinh hứng thú và say mê bộ môn Đặc biệt việc sử dụng kĩ thuật mảnh ghép nhằm tạo hứng thú trong giờ học, nâng cao tinh thần trách nhiệm của học sinh trong hoạt động nhóm, tạo điều kiện để học sinh tích cực,tự chủ chiếm lĩnh tri thức, có cơ hội học sâu, học bền vững hầu như chưa được thực hiện

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến

2.1 Mục đích của giải pháp :

Thiết kế tiến trình dạy học bài Tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số (Vật lí 12 - cơ bản) trong đó sử dụng kĩ thuật mảnh ghép nhằm phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh

2.2 Nội dung giải pháp:

Cách thức thực hiện giải pháp, các bước thực hiện giải pháp:

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng dạy và học vật lí THPT, nghiên cứu lí thuyết về các phương pháp dạy học tích cực, lí thuyết về kĩ thuật mảnh ghép; tác giả đề xuất sử dụng kĩ thuật mảnh ghép trong dạy học bài Tổng hợp hai dao

động điều hòa cùng phương, cùng tần số (Vật lí 12 - cơ bản) như sau

* Chuẩn bị: Giáo viên thiết kế phiếu học tập cho các nhóm chuyên gia (Phiếu

thực hiện nhiệm vụ 1A, 1B, 1C, 1D, 2A, 2B, 2C, 2D) và nhóm mảnh ghép (phiếu thực hiện nhiệm vụ 1, 2)

Bài toán đặt ra cho nhiệm vụ 1A, 1B, 1C, 1D, 1 là một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số, có phương trình dao động lần lượt là:

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 2)

Nhiệm vụ 1A: (nhóm chuyên gia)

1 Trên cùng hệ trục tọa độ vẽ vectơ quay OM1 biểu diễn x1, OM2 biểu diễn x2 tại thời điểm ban đầu

2 Vẽ vectơ OMlà tổng của hai vectơ trên

3 Chứng tỏ rằng vectơ OMlà vectơ quay biểu diễn dao động tổng hợp

x = x1+x2

Trang 4

3

Nhiệm vụ 1B: (nhóm chuyên gia)

3 Chứng tỏ rằng vectơ OMlà vectơ quay biểu diễn một dao động điều hòa ?

Nhiệm vụ 1C:(nhóm chuyên gia)

3 Dựa vào hình vẽ tính độ dài vectơ OM theo các đại lượng đã biết ( A1, A2, 1,

2)

Nhiệm vụ 1D: (nhóm chuyên gia)

3 Dựa vào hình vẽ tính góchợp bởi vectơ OM và trục ox theo các đại lượng đã biết ( A1, A2, 1, 2)?

Nhiệm vụ 1: (nhóm mảnh ghép)

1 Viết dạng phương trình dao động tổng hợp của hai dao động trên?

2 Viết công thức tính biên độ A và pha ban đầu tần số góc ω của dao động tổng hợp?

Nhiệm vụ 2A: (nhóm chuyên gia) (Tổng hợp hai dao động điều hòa, cùng phương, cùng tần số, cùng pha)

1 Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số,

có phương trình dao động lần lượt là:

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 1 )

Tính biên độ A, pha ban đầu  của dao động tổng hợp

2 Viết phương trình dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số sau:

x1 = 6cos(t ) (cm)

x2 = 8cos(t ) (cm)

Nhiệm vụ 2B: (nhóm chuyên gia) (Tổng hợp hai dao động điều hòa, cùng phương, cùng tần số, ngược pha)

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 1 + )

Trang 5

1 Hãy cho biết trường hợp nào trong số các trường hợp (2A, 2B, 2C, 2D) biên

độ A của dao động tổng hợp đạt giá trị lớn nhất Trường hợp nào biên độ dao động tổng hợp đạt giá trị nhỏ nhất

2 Nhận xét về giá trị của biên độ tổng hợp A, và pha ban đầu  trong trường hợp bất kì ?

* Các hoạt động dạy học được tổ chức như sau:

Hoạt động 1: khởi đầu, chuyển giao nhiệm vụ học tập: Giáo viên cho HS

xem thí nghiệm mô phỏng về một con lắc lò xo thực hiện dao động điều hòa, nhưng điểm treo của nó cũng dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số với con lắc Yêu cầu HS cho biết làm thế nào để xác định được dao động của con

lắc? Từ đó đặt ra nhu cầu cần tổng hợp hai dao động điều hòa

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (Sử dụng kĩ thuật mảnh ghép) Chuyển giao

nhiệm vụ

- Giáo viên thông báo về việc có thể dùng vectơ quay để biểu diễn dao động điều hòa, và các đặc điểm của vectơ quay tại thời điểm ban đầu

- Giáo viên chia HS thành 4 nhóm chuyên gia, giao mỗi nhóm

Trang 6

Thể chế hóa

kiến thức

Giáo viên chính xác hóa các nội dung học sinh báo cáo Kết luận về tính chất của dao động tổng hợp, phương trình dao động, công thức tính biên độ và pha ban đầu của dao động tổng hợp

Hoạt động 3: Luyện tập: (Sử dụng kĩ thuật mảnh ghép)

Chuyển giao

nhiệm vụ

- Chia HS thành 4 nhóm chuyên gia,mỗi nhóm thực hiện 1 nhiệm vụ trong số các nhiệm vụ 2A, 2B, 2C, 2D trong phiếu học tập

- Sau khi hoàn thành nhiệm vụ các nhóm chuyên gia được chia về các nhóm mảnh ghép Tại nhóm mảnh ghép mỗi chuyên gia báo cáo kết quả của nhóm mình cho các thành viên khác và cùng thực hiện nhiệm vụ 2 trong phiếu học tập

Thể chế hóa

kiến thức

GV khẳng định các câu trả lời đúng Kết luận về ảnh hưởng của độ lệch pha tới biên độ của dao động tổng hợp Công thức tính biên độ trong những trường hợp đặc biệt

Hoạt động 4: Mở rộng:

GV hướng dẫn cách tổng hợp nhanh hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số bằng máy tính cầm tay

Trang 7

6

HS sử dụng cách tổng hợp nhanh bằng máy tính để kiểm tra lại các dao động tổng hợp đã tìm được trong bài toán vận dụng ở nhiệm vụ 2A, 2B, 2C, 2D

2.3 Tính mới của giải pháp:

- Tính mới của giải pháp: Sử dụng kĩ thuật mảnh ghép trong dạy học bài Tổng

hợp hai dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số (vật lí 12 - cơ bản) giúp

học sinh có cơ hội học tập chủ động, tích cực nhằm phát triển năng lực cho học sinh, đặc biệt năng lực hợp tác, giao tiếp, tự học tự chủ, phẩm chất chăm chỉ, trách nhiệm

- Sự khác biệt của giải pháp so với những giải pháp cũ: Các giáo viên được hỏi đều cho biết khi dạy bài học này họ đều dạy theo cách truyền thống: giáo viên thường thông báo cách biểu diễn 1 dao động điều hòa bằng vectơ quay, sau đó đưa vấn đề cần tìm hiểu là tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số, thông báo phương pháp giản đồ vectơ từ đó hướng dẫn học sinh vẽ giản

đồ vectơ biểu diễn hai dao động thành phần trên cùng một hệ trục tọa độ, tìm vectơ tổng, rồi hướng dẫn để học sinh biết được vectơ tổng này chính là vectơ biểu diễn dao động tổng hợp, và giảng giải để học sinh biết được dao động tổng hợp chính là dao động điều hòa cùng tần số với hai dao động thành phần, rồi dựa vào giản đồ vectơ xây dựng công thức tính biên độ A, pha ban đầu φ của dao động tổng hợp Giáo viên sử dụng công thức biên độ dao động tổng hợp để xây dựng công thức tính biên độ tổng trong các trường hợp đặc biệt (hai dao động thành phần cùng pha, ngược pha, vuông pha) từ đó thấy được sự ảnh hưởng của

độ lệch pha tới biên độ dao động tổng hợp Với cách dạy và học này giáo viên vẫn là trung tâm, học sinh là khán giả thụ động, làm việc riêng lẻ, độc lập, không có sự trao đổi hay hoạt động theo nhóm để phát huy hết vai trò trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau, khả năng tư duy, hoạt động trí não ít hơn, các năng lực và phẩm chất của học sinh ít có cơ hội phát triển Phương pháp này thường khó duy trì lâu sự chú ý của học sinh, có khuynh hướng ít hoặc không đòi hỏi tư duy phê phán Kết quả thu được là học sinh hình thành thói quen học tập thụ động, không có thói quen tự học tự nghiên cứu Học sinh học xong mà không biết mình vừa học cái gì, vận dụng được gì, một số học sinh có cảm giác mình bị “bỏ rơi” ngay trong chính lớp học của mình

Với kĩ thuật mảnh ghép tất cả các học sinh trong lớp sẽ cùng nhau giải quyết một nhiệm vụ phức hợp qua 2 vòng, các cá nhân đều tích cực tham gia trao đổi thảo luận vì sau khi vòng 1(nhóm chuyên gia) kết thúc, mỗi cá nhân phải đóng vai trò của một chuyên gia về lĩnh vực mà nhóm mình phụ trách để trao đổi, truyền đạt lại kết quả hoạt động với các thành viên khác ở vòng 2 (nhóm mảnh ghép) và cùng nhau sử dụng kết quả ở vòng 1 để giải quyết nhiệm

vụ phức hợp ở vòng 2 Như vậy học sinh không những phải hoàn thành nhiệm

vụ mà còn phải chia sẻ cho người khác, nên sẽ bắt buộc phải thảo luận thực hiện được nhiệm vụ được giao, khắc phục được việc học sinh thường trông chờ, ỷ lại nhóm trưởng như những loại hoạt động nhóm thông thường khác Hơn nữa khi tham gia kĩ thuật này các em ý thức được mình là “mảnh ghép ” của một “bức tranh toàn cảnh” vì vậy để thấy được toàn bộ “bức tranh” hoàn chỉnh ai cũng cố gắng hoàn thành “mảnh ghép ” của mình, vì vậy không khí lớp học rất hào hứng,

Trang 8

7

đầy trách nhiệm Sau khi tham gia 2 vòng thảo luận và thực hiện nhiệm vụ được giao, học sinh sẽ hiểu thấu đáo nội dung bài học và nhớ rất lâu vì chính mình là người tham gia xây dựng nội dung đó Từ việc hiểu sâu sắc nội dung học sinh vận dụng kiến thức vào tình huống cụ thể sẽ dễ dàng hơn Hơn nữa việc sử dụng

kĩ thuật mảnh ghép còn giúp học sinh phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác, phẩm chất chăm chỉ, trách nhiệm Rèn luyện khả năng tự học, tự nghiên cứu, giúp học sinh tự tin khi trình bày vấn đề trước đám đông Góp phần tạo ra thế hệ trẻ tương lai độc lập, sáng tạo

3 Khả năng áp dụng của giải pháp

Trong quá trình giảng dạy thực tế tôi đã sử dụng kĩ thuật mảnh ghép trong dạy học bài Tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số và thu được những kết quả rất khả quan: trước hết các em rất tích cực, thích thú, hào hứng, chủ động thực hiện các nhiệm vụ được giao, chủ động trong lĩnh hội và

tự tin trình bày những nội dung đã tìm hiểu được Từ những tiết học đó các em

đã dần yêu thích bộ môn, say mê khoa học, tự hình thành thói quen chủ động, tích cực tìm hiểu những vấn đề mới, các kĩ năng mềm của học sinh như hợp tác, chia sẻ giao tiếp, thuyết trình cũng dần tốt hơn qua những tiết học như thế Đặc biệt khi các em tự được trải nghiệm xây dựng kiến thức, các em có ấn tượng mạnh hơn, ghi nhớ lâu hơn, vận dụng kiến thức vào tình huống mới tốt hơn

Kết quả dạy học thực nghiệm cho thấy so với khi chưa áp dụng sáng kiến

tỉ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi tăng, tỉ lệ học sinh bị điểm yếu, kém giảm Điều này khẳng định sáng kiến có tính khả thi cao và có khả năng áp dụng rộng rãi trong dạy học vật lí ở các trường THPT khác nhau, các vùng miền khác nhau

4 Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp

4.1 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

Sáng kiến này đã được tác giả thực nghiệm đối chứng trên 95 học sinh 2 lớp đối chứng và 95 HS ở 2 lớp thực nghiệm có sức học tương đương tại trường THPT Mai Sơn - Lục Yên, năm học 2019 - 2020 thu được kết quả cụ thể như sau:

Điểm bài kiểm tra Không áp dụng SK

(Lớp đối chứng)

Áp dụng SK (Lớp thực nghiệm)

Kết quả đối sánh bảng trên cho thấy:

- Tỉ lệ học sinh đạt điểm từ trung bình trở lên khi không áp dụng sáng kiến

là 72,63%; khi áp dụng sáng kiến là 91,58%; tăng 18,95%

Trang 9

là người tìm tòi xây dựng những công thức đó vì vậy các em ấn tượng và ghi nhớ chính xác và vận dụng linh hoạt

4.2 Đánh giá lợi ích thu được theo ý kiến của cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu:

Những cá nhân tham gia áp dụng đều đánh giá sáng kiến có thể áp dụng phù hợp với mọi đối tượng học sinh, mang lại hiệu quả thiết thực trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, phát triển năng lực cho học sinh

Năm học 2020 - 2021 thực nghiệm với 94 học sinh tại trường THPT Mai Sơn; 90 học sinh tại trường tại trường THPT Hoàng Văn Thụ và 85 học sinh tại trường THPT Hồng Quang, huyện Lục Yên - Yên Bái thu được kết quả:

Trường THPT Mai Sơn: 94 học sinh 2 lớp thực nghiệm và 96 học sinh 2 lớp đối chứng có lực học tương đương, năm học 2020 -2021 (do Đ/C Vũ Duy Tùng áp dụng)

Trang 10

9

Trường THPT Hồng Quang: 85 học sinh 2 lớp thực nghiệm và 86 học sinh 2 lớp đối chứng có sức học tương đương, năm học 2020 - 2021 (do Đ/C Vương Quốc Thuần áp dụng)

Kết quả đối sánh các bảng trên cho thấy:

- Tỉ lệ học sinh đạt điểm từ trung bình trở lên khi không áp dụng sáng kiến

là khoảng từ 68,75% đến 77,51% ; khi áp dụng sáng kiến khoảng từ 87,06% đến 94,44% tăng khoảng từ 11,47% (Trường THPT Hồng Quang) đến 20,62% (Trường THPT Mai Sơn)

- Tỉ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi khi không áp dụng sáng kiến là khoảng

từ 29,17% đến 39,33% ; khi áp dụng sáng kiến khoảng từ 64,71% đến 72,22%; tăng khoảng từ 32,89% (Trường THPT Hoàng Văn Thụ) đến 35,73% (Trường THPT Mai Sơn)

- Tỉ lệ học sinh bị điểm yếu, kém khi không áp dụng sáng kiến là khoảng

từ 22,47% đến 31,25% ; khi có áp dụng sáng kiến khoảng từ 5,56% đến 12,94%; giảm khoảng từ 11,47% (Trường THPT Hồng Quang) đến 20,62% (Trường THPT Mai Sơn)

Phân tích chi tiết bài làm của học sinh thấy 90% các em không những xác định được mối quan hệ về pha giữa các dao động, vận dụng được các công thức tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số mà còn vận dụng linh hoạt vào các bài toán ngược, và sử dụng thành thạo máy tính để tổng hợp nhanh các dao động Kết quả này cho thấy việc vận dụng sáng kiến để học sinh nào cũng có trách nhiệm tham gia vào giải quyết tình huống có vấn đề, được tự khám phá xây dựng kiến thức giúp các em hiểu vấn đề một cách thấu đáo và vì nội dung bài học chính là sản phẩm trí tuệ của bản thân mình nên các em ghi nhớ tốt hơn, vận dụng linh hoạt, chính xác vào các tình huống mới Như vậy dạy học bài: Tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số (vật lí 12 –

cơ bản) bằng kĩ thuật mảnh ghép ở các lớp thực nghiệm có sự chuyển biến rõ rệt, tỉ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi tăng lên còn số lượng điểm yếu, kém giảm xuống Kết quả đó chứng tỏ những đề xuất của đề tài này có tính khả thi cao

5 Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu

Trang 11

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Nội dung công việc

hỗ trợ

1 Vũ Duy Tùng 12/11/1982 Trường THPT

Mai Sơn

Giáo viên Đại học Dạy thực nghiệm

2 Hoàng Thanh

Ngân 10/4/1987

THPT Hoàng Văn Thụ

Giáo viên Thạc sĩ

Dạy thực nghiệm

3 Vương Quốc

Thuần 16/6/1988

THPT Hồng Quang

Giáo viên Đại học Dạy thực nghiệm

6 Các thông tin cần được bảo mật : Không

7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

Để áp dụng sáng kiến cần có: không gian lớp học đủ lớn để thuận tiện cho HS khi chuyển từ vòng 1 (chuyên gia) sang vòng 2 (mảnh ghép)

8 Tài liệu gửi kèm: Kế hoạch bài dạy thực nghiệm, ma trận đề kiểm tra, đề kiểm tra, đáp án và hướng dẫn chấm

Kế hoạch bài dạy: bài 5: Tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số Phương pháp giản đồ Fre-nen – vật lí 12 cơ bản

KẾ HOẠCH BÀI DẠY BÀI 5 : TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG,

CÙNG TẦN SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE - NEN

- Vận dụng kiến thức về tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng

tần số để xác định dao động tổng hợp trong các tình huống cụ thể

1.2 Năng lực chung

Trang 12

11

- Năng lực tự học, đọc hiểu và giải quyết vấn đề hình thành qua việc hoàn thành phiếu học tập, hoạt động luyện tập, vận dụng kiến thức vào các trường hợp cụ thể

- Năng lực hợp tác nhóm: trao đổi thảo luận kết quả tìm hiểu kiến thức

- Năng lực tính toán, trình bày và trao đổi thông tin

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 1A)

Bài 5 : TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG,

CÙNG TẦN SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN

Bài toán: Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số, có phương trình dao động lần lượt là:

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 2)

3 Chứng tỏ rằng vectơ OMlà vectơ quay biểu diễn dao động tổng hợp

x = x1+x2

Trả lời Hình vẽ:

Trang 13

12

Chứng tỏ vectơ OM là vectơ quay biểu diễn dao động tổng hợp x = x1+x2

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 1B)

Bài toán: Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương,

cùng tần số, có phương trình dao động lần lượt là:

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 2)

3 Chứng tỏ rằng vectơ OMlà vectơ quay biểu diễn một dao động điều hòa?

Trang 14

13

Chứng tỏ vectơ OM là vectơ quay biểu diễn một dao động điều hòa

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 1C)

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 2)

3 Dựa vào hình vẽ tính độ dài vectơ OM theo các đại lượng đã biết ( A1, A2, 1,

2)

Trang 15

14

Độ dài vectơ OM theo các đại lượng đã biết ( A1, A2, 1, 2)

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 1D)

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 2)

3 Dựa vào hình vẽ tính góchợp bởi vectơ OM và trục ox theo các đại lượng đã biết ( A1, A2, 1, 2)?

Trang 16

15

Tính góc hợp bởi vectơ OMvà trục ox theo các đại lượng đã biết ( A1, A2,

1,2)

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 1) Bài 5 : TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG, CÙNG TẦN SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN Bài toán: Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số, có phương trình dao động lần lượt là: x1 = A1cos(t + 1) x2 = A2cos(t + 2) 1 Viết dạng phương trình dao động tổng hợp của hai dao động trên? 2 Viết công thức tính biên độ A và pha ban đầu tần số góc ω của dao động tổng hợp? Trả lời Phương trình dao động tổng hợp: ………

Trong đó: Tần số góc ω = ………

Biên độ dao động tổng hợp: A = ………

Pha ban đầu của dao động tổng hợp: ………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 2A)

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 1 )

Trang 17

16

x1 = 6cos(t ) (cm)

x2 = 8cos(t ) (cm)

Trả lời

1

………

2 ………

………

………

………

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 2B)

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 1 + )

Trang 18

17

x1 = 6cos(t ) (cm)

x2 = 8cos(t+) (cm)

Trả lời

1

………

2 ………

………

………

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 2C)

x1 = A1cos(t + 1)

x2 = A2cos(t + 1 +

2



) Tính biên độ A của dao động tổng hợp

x1 = 6cos(t ) (cm)

Trang 19

18

x2 = 8cos(t+

2



) (cm)

Trả lời

1

………

2 ………

………

………

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 2D) Bài 5 : TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG, CÙNG TẦN SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN Viết phương trình dao động tổng hợp của hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số sau: x1 = 6cos(t ) (cm) x2 = 8cos(t+ 3  ) (cm) Trả lời ………

………

Trang 20

19

………

………

………

PHIẾU HỌC TẬP (NHIỆM VỤ 2) Bài 5 : TỔNG HỢP HAI DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA CÙNG PHƯƠNG, CÙNG TẦN SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢN ĐỒ FRE-NEN 1 Hãy cho biết trường hợp nào trong số các trường hợp (2A, 2B, 2C, 2D) biên độ A của dao động tổng hợp đạt giá trị lớn nhất Trường hợp nào biên độ dao động tổng hợp đạt giá trị nhỏ nhất? 2 Nhận xét về giá trị của biên độ tổng hợp A, và pha ban đầu  trong trường hợp bất kì ? Trả lời 1 ………

………

2 ………

………

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút)

a) Mục đích: Tạo hứng khởi, kích thích trí tò mò tìm hiểu kiến thức mớicủa

HS HS tiếp nhận nội dung cần nghiên cứu

Tiêu đề	Sử dụng kỹ thuật mảnh ghép trong dạy học bài tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số (Vật lí 12 – Cơ bản)
Tác giả	Hoàng Thị Hằng
Trường học	Trường THPT Mai Sơn, Yên Bái
Chuyên ngành	Vật lí
Thể loại	Báo cáo sáng kiến cấp cơ sở
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Yên Bái

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	786,72 KB