CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THPT HỒNG QUANG BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ Lĩnh vực Lịch sử NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM G[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI
TRƯỜNG THPT HỒNG QUANG
BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ
Lĩnh vực: Lịch sử
NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 - 1975
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ TRÒ CHƠI LỊCH SỬ
Tác giả : Mai Thị Hoa
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Lịch sử
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Hồng Quang
Yên Bái, ngày 28 tháng 01 năm 2022
Trang 2I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT phần Lịch
sử Việt Nam giai đoạn 1954 - 1975 thông qua hoạt động ngoại khóa trò chơi lịch sử”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lịch sử
3 Phạm vi áp dụng sáng kiến: chương trình ôn thi tốt nghiệp THPT môn
Lịch sử
4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2020 – 2021
5 Tác giả:
Họ và tên: MAI THỊ HOA
Năm sinh: 21/10/1987
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm Lịch sử
Chức vụ công tác: Giáo viên
Nơi làm việc: Trường THPT Hồng Quang
Địa chỉ liên hệ: Trường THPT Hồng Quang, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái Điện thoại: 0392666143
6 Đồng tác giả: Không
II MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Tình trạng các giải pháp đã biết
- Trong trường phổ thông, bộ môn Lịch sử nhiều khi bị coi là môn phụ,
không được sự quan tâm đúng mức của học sinh và xã hội Từ năm học 2016 –
2017 Bộ Giáo dục đã thay đổi cách kiểm tra đánh giá từ tự luận sang trắc nghiệm Thế nhưng nhiều giáo viên vẫn dạy học theo phương pháp thụ động, ép học sinh đọc chép những kiến thức dài dòng, xơ cứng, khô khan, khiến học sinh học thuộc máy móc, nhàm chán, lười biếng Do đó chất lượng của bộ môn Lịch
sử nói chung và trong kì thi tốt nghiệp THPT nói riêng rất thấp
- Ở trường THPT Hồng Quang, việc ôn thi đã bước đầu có sự tiếp cận với
phương pháp mới như sử dụng bảng biểu làm bài tập, củng cố và ôn tập; hệ thống kiến thức bằng sơ đồ tư duy; kiểm tra đánh giá bằng nhiều hình thức.…
Trang 3động và phương pháp thường lặp đi lặp lại như kiểm tra bài cũ – hệ thống kiến thức mới – luyện tập – giao bài tập về nhà… khiến học sinh buồn ngủ, không tập trung hoặc hay đi muộn thậm trí nghỉ học Vì vậy chất lượng môn Lịch sử của trường những năm trước cũng chưa cao
- Vì vậy tôi mạnh dạn viết và áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Nâng cao
hiệu quả ôn thi tốt nghiệp THPT phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954 - 1975 thông qua hoạt động ngoại khóa trò chơi lịch sử” với mong muốn góp phần
khắc phục được tồn tại của thực trạng vấn đề, học sinh có phương pháp ôn tập tốt hơn, hứng thú hơn và kết quả thi tốt nghiệp THPT cao hơn
2 Nội dung (các) giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
- Mục đích của (các) giải pháp:
+ Mục đích chuyển từ quan niệm “giáo viên là trung tâm” sang quan niệm
“lấy học sinh làm trung tâm”, học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, phát
huy năng lực của học sinh
+ Giúp các em giảm bớt áp lực, căng thẳng, tạo niềm tin, hứng thú và sự thoải mái trong các buổi ôn thi
+ Góp phần rèn luyện kĩ năng cho học sinh như sự nhanh nhẹn, hoạt bát, sự
tự tin, hòa đồng, khẳng định bản thân
+ Qua đó hình thành lòng yêu nước, thái độ tự hào về Lịch sử dân tộc, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và thấy được tính gắn kết giữa Lịch sử Việt Nam và Lịch sử thế giới
+ Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Lịch sử lớp 12 nói chung, đặc biệt
là nâng cao chất lượng ôn thi tốt nghiệp THPT môn Lịch sử
- Tính mới của sáng kiến:
Sáng kiến đã chỉ ra cơ sở lí luận và thực tiễn, các mặt tồn tại trong công tác
ôn thi THPT Quốc gia môn Lịch sử của trường THPT Hồng Quang trong những năm vừa qua Từ những hạn chế đó đã đưa ra một số giải pháp để giải quyết vấn
đề đặc biệt là cách sử dụng ngoại khoá trò chơi lịch sử để kích thích sự hứng thú, ham học tập, hăng hái đến trường của học sinh trong các buổi ôn thi tốt nghiệp
Hệ thống câu hỏi của hoạt động ngoại khoá được xây dựng đa dạng phù hợp với
Trang 4yêu cầu của đề thi minh hoạ ở Lịch sử Việt Nam 1954 – 1975 có 6 câu hỏi thuộc hai mức độ nhận biết và thông hiểu, không có câu hỏi vận dụng và vận dụng cao
Vì việc sử dụng ngoại khoá trò chơi lịch sử trong ôn tập nội dung này là phù hợp,
dễ tổ chức và có sức lôi cuốn, hấp dẫn học sinh
- Nội dung (các) giải pháp:
Chỉ ra cơ sở lí luận, thực tiễn, thực trạng của vấn đề còn tồn tại trong công tác giảng dạy và ôn thi lịch sử lớp 12
Đưa ra cách thức giải quyết vấn đề: Để ôn tập tốt lịch sử 12, tôi đã áp dụng nhiều biện pháp kết hợp truyền thống với hiện đại Lưu ý việc tổ chức ngoại khoá bằng trò chơi lịch sử được thực hiện sau khi đã hệ thống kiến thức cơ bản cho học sinh Sau ngoại khoá, giáo viên cần giao thêm đề luyện tập cho học sinh về nhà làm Trong phạm vi sáng kiến này tôi đi sâu vào cách thức tổ chức ngoại khoá trò chơi lịch sử tại lớp ở phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1954 –
1975 dựa trên các gamesow trên truyền hình VTV3 như Rung chuông vàng,
Theo dòng Lịch sử, Đường lên đỉnh Olimpia để thiết kế, lồng ghép vào đó các
trò chơi lịch sử như sau:
I Nội dung chương trình
Cuộc thi với chủ đề “Về nguồn” ôn lại lịch sử kháng chiến chống Mĩ vẻ vang của dân tộc qua 4 phần thi khởi động, vượt chướng ngại vật, tăng tốc, về đích trong tổng thời gian là 90 phút
- Phần thi có 3 đội chơi trong một lớp, mỗi đội có 05 học sinh, số học sinh còn lại làm khán giả
- MC, Ban giám khảo đồng thời là cố vấn chương trình chính là giáo viên Lịch sử
- Ban thư kí gồm 02 học sinh
II Thể lệ cuộc thi
1 Thể lệ cuộc thi
- Phần thi thứ nhất “Khởi động”: mỗi đội lựa chọn 01 gói câu hỏi và trả lời
10 câu hỏi của BTC đưa ra liên quan đến kiến thức Lịch sử Nếu đội chơi chưa trả
Trang 5lời được, BTC sẽ giành ưu tiên cho khán giả, nếu khán giả trả lời chưa được BTC
sẽ đưa ra câu trả lời
- Phần thứ hai “Vượt chướng ngại vật”: BTC sẽ đưa ra ô chữ hàng dọc
gồm 9 chữ cái, để giải được ô chữ này các đội chơi lần lượt lựa chọn các ô chữ hàng ngang, khi đã lật được 5/9 ô chữ hàng ngang, các đội chơi có quyền trả lời
ô chữ hàng dọc, nếu trả lời không đúng ô chữ hàng dọc thì đội chơi đó bị loại khỏi cuộc chơi
- Phần thứ ba “Tăng tốc”: BTC sẽ đưa ra 6 ca khúc cách mạng các đội
chơi lần lượt chọn ca khúc ẩn, nghe giai điệu bài hát và đoán tên ca khúc, nếu trả lời chưa được BTC sẽ nhường quyền cho khán giả
- Phần thứ tư “Về đích”: BTC sẽ đưa ra một bức ảnh đã bị che khuất,
muốn biết nội dung của bức ảnh đó các đội chơi phải trả lời 4 câu hỏi mà BTC đưa ra, trả lời đúng bức ảnh sẽ dần dần được mở ra
2 Thang điểm
- Phần thi thứ nhất “Khởi động”: Tối đa 100 điểm cho mỗi đội chơi
tương ứng với mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm, thời gian suy nghĩ tối đa cho
mỗi câu hỏi là 10 giây
- Phần thứ hai “Vượt chướng ngại vật”: tối đa phần thi này là 120 điểm
tương ứng với 9 câu hàng dọc mỗi câu 10 điểm và ô chữ hàng ngang 30 điểm, thời gian suy nghĩ cho mỗi câu là 10 giây
- Phần thứ ba “Tăng tốc”: tối đa phần này là 60 điểm cho cả ba đội chơi
tương ứng với mỗi câu trả lời đúng là 10 điểm Thời gian suy nghĩ trả lời cho mỗi ca khúc là 10 giây
- Phần thứ tư “Về đích”: tối đa cho phần thi này là 100 điểm Trả lời
đúng 1 câu được 20 điểm, trả lời đúng nội dung bức ảnh được 20 điểm Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu là 10 giây
Tổng số điểm cho các phần thi của mỗi đội tối đa là 380 điểm
3 Nội dung trò chơi
a Phần thi thứ nhất “Khởi động”: MC nhắc lại thể lệ cuộc thi và thang
điểm phần thi “Khởi động”
Trang 6BỘ 10 CÂU HỎI PHẦN THI “KHỞI ĐỘNG” - GÓI 1 (ĐỘI 1)
(10đ/câu) Câu 1: Lực lượng chủ yếu được Mĩ
sử dụng trong chiến lược “Chiến tranh
đặc biệt” (1961 - 1965) là
Câu 1: Quân đội Sài Gòn
Câu 2: Thắng lợi quyết định nhất của
quân và dân ta buộc Mỹ phải ngồi
vào bàn đàm phán kí Hiệp định Pari
27/1/1973 là thắng lợi nào?
Câu 2: Chiến thắng
“Điện Biên phủ trên
không” năm 1972
Câu 3: Ngày 20 tháng 12 năm 1960
gắn với sự kiện lịch sử quan trọng nào
ở miền Nam?
Câu 3: Mặt trận Dân
tộc giải phóng miền
Nam Việt Nam ra đời
Câu 4: Thắng lợi mở đầu cao trào
“tìm Mĩ mà đánh, lùng ngụy mà diệt”
trên khắp miền Nam là thắng lợi nào?
Câu 4: Vạn Tường (Quãng Ngãi - 1965)
Câu 5: Vị Đại tướng đánh thắng
nhiều Đại tướng nhất là ai?
Câu 5: Võ Nguyên Giáp
Câu 6: Sắp xếp các sự kiện sau theo
trình tự thời gian?
1 Phong trào “Đồng khởi”
2 Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy
Xuân Mậu Thân
3 Chiến thắng Ấp Bắc (Mĩ Tho)
Câu 6: 1,3,2
Câu 7: Điểm giống về âm mưu của
Mĩ trong Chiến lược “Việt Nam hóa
chiến tranh” với “Chiến tranh đặc
biệt” là gì?
Câu 7: Dùng người Việt đánh người Việt
Trang 7Câu 8: Nhân vật nào sau đây không
từng giữ chức vụ Tổng thống của
chính quyền Sài Gòn (1954-1975)?
A Dương Văn Minh
B Ngô Đình Nhu
C Nguyễn Văn Thiệu
D Trần Văn Hương
Câu 8: B Ngô Đình Nhu
Câu 9: Điền tiếp vào dấu để hoàn
thành câu: “Cuộc tiến công chiến lược
1972 đã giáng một đòn nặng nề vào
Chiến lược “Việt Nam hóa chiến
tranh”, buộc Mĩ phải tuyên bố
chiến tranh xâm lược”
Câu 9: “Mĩ hóa” trở lại
Câu 10: Trong lúc Mĩ tiến hành
chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ
nhất, thì ở miền Nam Mĩ đã sử dụng
Chiến lược chiến tranh nào?
Câu 10: “Chiến tranh cục bộ”
BỘ 10 CÂU HỎI PHẦN THI “KHỞI ĐỘNG” - GÓI 2 (ĐỘI 2)
(10đ/1câu) Câu 1: Lực lượng chủ yếu được Mĩ
sử dụng trong chiến lược “Chiến
tranh cục bộ” (1965 - 1968) là
Câu 1: Quân viễn chinh
Mĩ
Câu 2: Chiến dịch mở màn trong
cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa
Xuân năm 1975 là chiến dịch nào?
Câu 2: Tây Nguyên
Câu 3: “11h30p ngày 30/4/1975 cờ Câu 3: Bùi Quang
Trang 8cách mạng tung bay trên nóc Dinh
độc lập báo hiệu sự toàn thắng của
chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” Ai
là người đã cắm cờ lúc đó?
Thận
Câu 4: Câu nói “…các vua Hùng đã
có công dựng nước Bác cháu ta phải
cùng nhau giữ lấy nước.” được Bác
Hồ nói ở đâu, khi nào ?
Câu 4: 19/9/1954 tại
Đền Hùng - Phú Thọ
Câu 5: Ai là người được biết đến với
câu khẩu hiệu: “Nhằm thẳng quân
thù! Bắn!”
Câu 5: Anh hùng
Nguyễn Viết Xuân
Câu 6: Sắp xếp các sự kiện sau theo
trình tự thời gian:
1 1 Chính phủ cách mạng lâm thời
Cộng hòa miền Nam Việt Nam được
thành lập
2 2 Mặt trận Dân tộc giải phóng miền
Nam Việt Nam ra đời
3 3 Hiệp định Pa ri được kí kết
Câu 6: 2,1,3
Câu 7: Từ 5 đến 10 tháng 9 năm
1960 tại Hà Nội đã diễn ra sự kiện
lịch sử trọng đại nào của dân tộc?
Câu 7: Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ III của Đảng
Câu 8: Thắng lợi nào sau đây không
phải là thắng lợi của quân và dân ta
trong chiến đấu chống chiến lược
“Chiến tranh cục bộ”
A Vạn Tường
B Núi Thành
C Ấp Bắc
Câu 8: C Ấp Bắc
Trang 9Câu 9 : Điền tiếp vào dấu để hoàn
thành câu: “ Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ ba của Đảng chĩ rõ cách
mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc
có vai trò đối với sự phát
triển của cách mạng cả nước”
Câu 9: Quyết định nhất
Câu 10: Thắng lợi đánh dấu bước
phát triển nhảy vọt của cách mạng
miền Nam chuyển từ thế giữ gìn lực
lượng sang thế tiến công là thắng lợi
nào?
Câu 10:
Phong trào “Đồng
khởi”
BỘ 10 CÂU HỎI PHẦN THI “KHỞI ĐỘNG” - GÓI 3 (ĐỘI 3)
(10đ/1câu) Câu 1: Lực lượng chủ yếu được Mĩ
sử dụng trong chiến lược “Việt Nam
hoá chiến tranh” (1969 - 1973) là
Câu 1: Quân đội Sài
Gòn
Câu 2: Thắng lợi quân sự nào của
quân dân ta cho thấy sự suy yếu, bất
lực của chính quyền Sài Gòn ở miền
Nam?
Câu 2: Đường 14 -
Phước Long
Câu 3 : Ngày 7 tháng 2 năm 1965
gắn với sự kiện lịch sử nào ở miền
Bắc?
Câu 3: Mĩ tiến hành
chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất
Câu 4 : Trận đọ sức đầu tiên của
quân giải phóng với quân viễn chinh
Mĩ là trận đánh diễn ra ở đâu?
Câu 4: Núi Thành –
Quảng Nam
Trang 10Câu 5: Thắng lợi nào của quân dân
Việt Nam buộc Mĩ phải kí Hiệp định
Pari, rút quân về nước?
Câu 5: Chiến thắng
“Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972
Câu 6: Sắp xếp các đời Tổng thống
Mĩ đã trực tiếp tiến hành cuộc chiến
tranh xâm lược Việt Nam theo đúng
trình tự thời gian:
1 Ních-xơn 2 Ken-nơ-đi
3 Giôn-xơn
Câu 6: 2,3,1
Câu 7: Câu nói: "Tất cả chúng ta
hãy đoàn kết nhất trí triệu người như
một, quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ
xâm lược " là của ai?
Câu 7: Hồ Chí Minh
Câu 8: Chiến lược chiến tranh nào
sau đây không phải là chiến lược mà
Mĩ đã áp dụng trong cuộc chiến
tranh xâm lược Việt Nam
(1954-1975)?
A Chiến tranh đơn phương
B Chiến tranh đặc biệt tăng cường
C Chiến tranh cục bộ
D Việt Nam hóa chiến tranh
Câu 8:
B Chiến tranh đặc biệt tăng cường
Câu 9: Điền vào dấu để hoàn
thành câu: “Cuộc Tổng tiến công và
nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đã
làm lung lay ý chí xâm lược của
quân đội Mĩ, buộc Mĩ phải tuyên
bố chiến tranh xâm lược”
Câu 9: “Phi Mĩ hóa”
Câu 10: Trong lịch sử dân tộc, thắng Câu 10: Thắng lợi trong
Trang 11dân tộc dân chủ nhân dân trên cả
nước đã hoàn thành?
(hoặc thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975)
b Phần thi thứ hai “Vượt chướng ngại vật”
MC nhắc lại thể lệ cuộc thi và thang điểm phần thi này
PHẦN THI “VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT”
Câu hỏi:
Ô chữ số 1: Là một ô chữ gồm 6 chữ cái, thắng lợi nào chứng minh quân giải
phóng miền Nam có thể đánh bại Mĩ trong chiến lược “chiến tranh đặc biệt” về mặt quân sự?
Trả lời : Ấp Bắc
Ô chữ số 2: Là một ô chữ gồm 7 chữ cái, dưới thời nhà Nguyễn thành phố Hồ
Chí Minh có tên là gì?
Trả lời: Gia Định
Ô chữ số 3: Là một ô chữ gồm 9 chữ cái, cuộc hành quân đánh chiếm đường 9 -
Nam Lào của Mĩ và quân đội Sài Gòn mang tên là gì?
Trả lời: Lam sơn 719
Ô chữ số 4: Là một ô chữ gồm 7 chữ cái, thắng lợi nào đã làm phá sản về cơ
bản chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ?
Trang 12Trả lời: Bình Gĩa
Ô chữ số 5: Là một ô chữ gồm 6 chữ cái: Bí thư thứ nhất BCH Trung ương
Đảng Lao động Việt Nam nhiệm kì 1960 – 1976 là ai?
Trả lời: Lê Duẩn
Ô chữ số 6: Là một ô chữ gồm 6 chữ cái, chiến dịch Hồ Chí Minh diễn ra chủ
yếu ở đâu?
Trả lời : Sài Gòn
Ô chữ số 7: Là một ô chữ gồm 10 chữ cái, đây là một chiến thuật mới được Mĩ
sử dụng trong chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” ở miền Nam (1961-1965)
Trả lời: Thiết xa vận
Ô chữ số 8: Là một ô chữ gồm 10 chữ cái, người anh hùng gắn với giai thoại lấy
thân mình cứu pháo trong chiến dịch Điện Biên Phủ 1954 là ai?
Trả lời : Tô Vĩnh Diện
Ô chữ số 9: Là một ô chữ gồm 8 chữ cái, năm 1972, ta mở cuộc Tiến công
chiến lược trên chiến trường miền Nam với hướng chính là nơi nào?
Trả lời: Quảng Trị
- Ô chữ hàng dọc: Ba sẵn sàng
MC giới thiệu: Đây là một phong trào do Ban Chấp hành thanh niên lao động
thành phố Hà Nội phát động trong đoàn viên thanh niên, với ba mục tiêu: sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng sản xuất, sẵng đi bất cứ nơi đâu và làm bất cứ việc gì
mà Tổ quốc cần Với tinh thần “tất cả vì miền Nam ruột thịt ” Phong trào “ba sẵn sàng” được khởi nguồn từ thanh niên Hà Nội và nhanh chóng phát triển trong cả nước Hàng vạn thanh niên đã hăng hái gia nhập lực lượng thanh niên xung phong sát cánh cùng nhân dân miền Nam chống Mĩ, tiến tới giải phóng miền Nam thống nhất đất nước
ĐIỂM PHẦN THI “VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT”
STT Ô chữ hàng ngang/dọc Điểm Đội 1 Đội 2 Đội 3