Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử việt nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi thpt môn lịch sử giai đoạn 1919 1930

ubnd tØnh h¶i d­¬ng SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ (Lĩnh vực Lịch sử) TÊN SÁNG KIẾN “MỘT VÀI KINH NGHIỆM LIÊN HỆ GIỮA LỊCH SỬ VIỆT NAM VÀ LỊCH SỬ THẾ[.]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN BÁI

TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN

BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ

(Lĩnh vực: Lịch sử)

TÊN SÁNG KIẾN

“MỘT VÀI KINH NGHIỆM LIÊN HỆ GIỮA LỊCH SỬ VIỆT NAM VÀ LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRONG ÔN THI HỌC SINH GIỎI THPT MÔN LỊCH SỬ GIAI ĐOẠN 1919 – 1930”

Tác giả: Phạm Thị Hồng Trình độ chuyên môn: Cử nhân Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Chu Văn An

Yên Bái, ngày 06 tháng 01 năm 2022

1

I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:“Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn Lịch sử giai đoạn 1919-1930”.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lịch sử

3 Phạm vi áp dụng sáng kiến: Ôn thi học sinh giỏi tại trường THPT

Chu Văn An – Văn Yên – Yên Bái

4 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Từ ngày 15 tháng 06 năm 2020 đến ngày 26 tháng 12 năm 2021

5 Tác giả:

Họ và tên: Phạm Thị Hồng

Năm sinh: 1975

Trình độ chuyên môn: Cử nhân

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: trường THPT Chu Văn An

Địa chỉ liên hệ: Số nhà 32, Tổ 8, thị trấn Mậu A, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái

Điện thoại: 0389239185

II MÔ TẢ SÁNG KIẾN:

1 Tình trạng các giải pháp đã biết

- Trước khi áp dụng sáng kiến, trong quá trình ôn thi học sinh giỏi mặc dù

đã dùng nhiều phương pháp để truyền tải kiến thức tới học sinh nhưng sau khi ôn thi xong bắt tay vào kiểm tra vấn đáp, luyện đề, tôi gặp khó khăn đó là học sinh chỉ nắm được những kiến thức nền, cơ bản theo chiều dọc của lịch sử Việt Nam

mà không trả lời được đầy đủ nhất về mối quan hệ giữa lịch sử Việt Nam với lịch

sử thế giới và ngược lại Do đó kết quả kiểm tra ở những đề thi có câu hỏi phát triển năng lực, cần liên hệ giữa lịch sử thế giới với lịch sử Việt Nam trong cùng một bối cảnh thực tiễn thì học sinh chưa có một cái nhìn khái quát tổng hợp, cho nên câu trả lời, độ tư duy, logic chưa cao

2

- Nội dung về mối liên hệ giữa lịch sử thế giới với lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930 hiện nay vẫn chưa được biên soạn thành một bài hay một chương trình cụ thể mà nằm rải rác ở các bài, các mục khác nhau, trong khi đây cũng là một nội dung quan trọng Bởi lẽ muốn hiểu được lịch sử Việt Nam thì phải hiểu được tình hình thế giới cụ thể trong giai đoạn đó Do vậy, khi giảng dạy

và bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi, đòi hỏi giáo viên phải tập hợp và hệ thống kiến thức từ những bài, những mục trong sách giáo khoa, sách tham khảo để chọn lọc những nội dung liên quan giữa Lịch sử thế giới và Lịch sử Việt Nam ở từng giai đoạn cụ thể để làm rõ cho học sinh

2 Nội dung (các) giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

- Mục đích của (các) giải pháp:

+ Đưa ra một số giải pháp thực hiện việc lựa chọn nội dung giảng dạy, xây dựng hệ thống câu hỏi ôn tập trong dạy học lịch sử chuyên đề “Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn Lịch sử giai đoạn 1919-1930” để nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức chuẩn, chuyên sâu và có hệ thống về những tác động của tình hình thế

giới đến cách mạng Việt Nam trong giai đoạn này

+ Lựa chọn những nội dung nổi bật trong chương trình thuộc giai đoạn này

để học sinh nắm được mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930

+ Thông qua chuyên đề nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh, nhằm góp phần nâng cao chất lượng ôn thi đội tuyển môn lịch

sử, góp phần quan trọng trong việc trang bị kiến thức cần thiết cho học sinh Hình thành cho học sinh niềm yêu thích khi học Lịch sử từ đó có thể tự học tự tìm hiểu một vấn đề lịch sử, qua đó phát huy tính năng động, sáng tạo của học sinh

- Nội dung (các) giải pháp:

Những sự kiện lớn của thế giới có tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến cách mạng Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930 gồm: Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 và sự ra đời của Quốc tế Cộng sản năm 1919; Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918) và cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực

3

dân Pháp (1919 – 1929); Ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ của Tôn Trung Sơn đến khuynh hướng cách mạng Việt Nam; Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933) và phong trào cách mạng 1930 – 1931 Và hệ thống câu hỏi ôn luyện học sinh giỏi chuyên đề “Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn Lịch sử giai đoạn 1919-

1930”

+ Cách thức, các bước thực hiện sáng kiến:

Bước 1: Nghiên cứu tài liệu tham khảo, xây dựng nội dung sáng kiến

Bước 2: Truyền đạt kiến thức nền của giai đoạn 1919 – 1930 cho học sinh Bước 3: Hướng dẫn học sinh cách sâu chuỗi các sự kiện về mối liên hệ giữa lịch

sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930

Bước 4: Ra hệ thống câu hỏi vấn đáp và luyện đề liên quan đến nội dung đã học Bước 5: Ra một số đề kiểm tra yêu cầu học sinh giải quyết được mối liên hệ

giữa lịch sử thế giới với lịch sử Việt Nam ở các giai đoạn trước và sau giai đoạn

1919 – 1930

Bước 6: Phân tích điểm số của học sinh từ đó tìm nguyên nhân tăng/ giảm điểm

số, tiếp tục tìm biện pháp giải quyết những vấn đề còn yếu ở học sinh

- Chỉ ra tính mới, sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:

+ Trước khi áp dụng sáng kiến, trong quá trình ôn thi học sinh giỏi giáo viên chỉ soạn giảng theo từng thời kì, theo kiến thức dọc có liên hệ với thế giơi hoặc giữa thế giới liên hệ với Việt Nam nhưng mới chỉ dừng ở việc nêu vấn đề hoặc cho học sinh ghi một cách rất sơ lược, tóm tắt Nhưng với chuyên đề này khi ôn thi học sinh giỏi, giáo viên có đủ bằng chứng, kiến thức, tài liệu phục vụ cho dạy ôn thi, ra đề thi, học sinh có nội dung ôn cụ thể để trả lời tốt những câu hỏi liên quan trong đề thi

+ Trước khi áp dụng sáng kiến, giáo viên chưa xây dựng được hệ thống câu hỏi nhưng với sáng kiến này giáo viên đã xây dựng được một hệ thống câu hỏi hay, bổ dọc, bổ ngang kiến thức, nhiều câu hỏi phát triển năng lực được ứng dụng

cụ thể trong các đề thi

4

+ Trước khi áp dụng sáng kiến khả năng nói về mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930 chưa được đầy đủ, các minh chứng chưa nhiều Nhưng sau khi áp dụng sáng kiến học sinh có thể đứng lên trả lời bất

cứ nội dung nào có câu hỏi liên quan Không những thế học sinh còn trả lời được các câu hỏi về mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn

1919 – 1930 và ở các giai đoạn trước và sau chuyên đề

Các minh chứng cụ thể:

+ Nội dung cơ bản đã được thể hiện trong sáng kiến

+ Hệ thống câu hỏi đã được xây dựng và thể hiện trong sáng kiến

+ Bảng so sánh điểm thi đã được thể hiện trong phụ lục 1

3 Khả năng áp dụng của giải pháp

- Sáng kiến có tính khả thi đã được áp dụng trong quá trình ôn thi học sinh giỏi cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia

- Sáng kiến là tài liệu rất hữu ích cho các đồng nghiệp giảng dạy môn lịch

sử trong quá trình ôn thi học sinh giỏi các cấp

- Sáng kiến là tài liệu phục vụ cho học sinh trong quá trình ôn thi THPT quốc gia đặc biệt là ôn thi học sinh giỏi các cấp

4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp

- Đăng ký thực hiện, phân công, giao nhiệm vụ, của tổ chuyên môn, của nhà trường về việc áp dụng giải pháp của sáng kiến thể hiện trong kế hoạch của TCM hoặc của nhà trường:

Kế hoạch ôn đội tuyển học sinh giỏi môn Lịch sử trường THPT Chu Văn

An Tổng số 60 buổi (theo quy định), cụ thể:

1 10 buổi Việt Nam từ đầu đến thế kỉ XV Hà Hữu Thành

2 10 buổi Việt Nam từ thế kỉ XV đến 1919 Lưu Thị Huệ

3 10 buổi Việt Nam từ 1919 đến 1945 Phạm Thị Hồng

4 10 buổi Việt Nam từ 1945 đến 1954 Phạm Thị Hồng

5

5 10 buổi Việt Nam từ 1954 đến 2000 Nguyễn Thanh Phương

6 10 buổi Thế giới từ 1945 đến 2000 Nguyễn Thị Giang

- Đánh giá hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng, áp dụng thử sáng kiến mang lại:

+ Bảng điểm của đội tuyển học sinh giỏi:

STT Họ và tên

Bài kiểm tra số 1

Bài kiểm tra số 2

Bài kiểm tra số 3

Bài kiểm tra

số 4

Bài kiểm tra số 5

Bài kiểm tra số 6

1 Phạm Xuân Anh 6/20 6/20 9/20 10/20

2 Trần Thị Đào 6/20 8/20 10/20 10/20

3 Trần Diệu Linh 9/20 11/20 12/20 14/20 15/20 16/20

4 Nguyễn Bảo Linh 8/20 10/20 12/20 12/20 14/20 15/20

5 Nguyễn Thu Hiền 9/20 12/20 13/20 15/20 17/20 17/20

6 Bàn Kim Thư 10/20 15/20 16/20 16/20 17/20 17/20

7 Nguyễn Thị Nguyệt 8/20 10/20 12/20 13/20 14/20

+ Phân tích nguyên nhân: Khi mới ôn tập, học sinh chỉ được học theo các

chuyên đề đã lập theo kế hoạch trên nên mới chỉ có cách nhìn một chiều riêng biệt

đó là phần lịch sử Việt Nam riêng, phần lịch sử thế giới riêng nhưng từ chuyên đề Việt Nam 1919 – 1930 với việc áp dụng sáng kiến trên học sinh đã tiến bộ hơn rất nhiều trong cách nắm bắt kiến thức, nắm kiến thức nền, liên hệ thực tiễn Việt Nam với dòng chảy của lịch sử thế giới Do đó, đã có sự hiểu biết khái quát, tổng hợp, vận dụng kiến thức để giải quyết các câu hỏi trong đề thi liên quan Từ chuyên đề này học sinh đã biết vận dụng để học, ôn tập và giải quyết các dạng đề thi trong các giai đoạn sau gồm Việt Nam từ 1945 đến 1954, Việt Nam từ 1954 đến 1975,

Việt Nam từ 1975 đến 2000 Do đó, từ bài kiểm tra số 3 trở đi, điểm kiểm tra của

học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt

6

+ Kết quả đạt được: Trong quá trình ôn luyện từ việc áp dụng sáng kiến,

ngoài các bài kiểm tra, thi thử - luyện đề điểm của các em học sinh ngày một tiến

bộ thì các em đã khẳng định được mình qua các kì thi: Tại kì thi Học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2019-2020 Trường Chu Văn An đã có 09 em đạt giải, trong đó có

01 giải Nhất, 02 giải Nhì, 02 giải Ba và 04 học sinh đạt giải Khuyến khích, 01 học sinh đạt giải Ba cấp Quốc Gia Năm học 2020-2021 Trường Chu Văn An đã

có 08 em đạt giải, trong đó 02 giải Nhì, 03 giải Ba và 03 học sinh đạt giải Khuyến khích

5 Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có)

6 Các thông tin cần được bảo mật (nếu có)

7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến

+ Có năng lực chuyên môn tốt

+ Là thành viên tham gia dạy đội tuyển các cấp

+ Thành lập đội tuyển cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia

+ Học sinh đã được học kiến thức ở các giai đoạn trước

+ Học sinh có đủ tài liệu nghiên cứu, học tập và tham khảo

+ Giáo viên phải có kế hoạch dạy học cụ thể

8 Tài liệu gửi kèm (nếu có)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “MỘT VÀI KINH NGHIỆM LIÊN HỆ GIỮA LỊCH SỬ VIỆT NAM VÀ LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRONG ÔN THI HỌC SINH GIỎI THPT MÔN

7

dưỡng học sinh giỏi nói chung, bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử nói riêng cho các kì thi chọn học sinh giỏi là vấn đề luôn được các cấp quản lí, các giáo viên trực tiếp giảng dạy quan tâm và trăn trở.… Đối với bộ môn Lịch sử, do mang tính đặc thù bộ môn và do các yếu tố khách quan mà nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi càng trở nên khó khăn và phức tạp Để hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả thì phải tự đánh giá những thuận lợi và khó khăn, ưu điểm và hạn chế; phải tìm

được giải pháp, phải coi trọng yếu tố con người (thầy – trò), trên cơ sở đó lựa chọn

các phương pháp phù hợp

Lịch sử Việt Nam là một bộ phận của lịch sử thế giới, vì vậy các sự kiện lịch

sử thế giới thường có tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến lịch sử Việt Nam Vì vậy cách mạng Việt Nam luôn có mối quan hệ mật thiết với cách mạng thế giới Trong giai đoạn lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1930, có rất nhiều sự kiện to lớn của thế giới có tác động đến cách mạng Việt Nam Ở mỗi thời kì khác nhau trong giai đoạn 1919 – 1930, khi tình hình thế giới có sự thay đổi, cách mạng Việt Nam cũng phải thay đổi để thích ứng với bối cảnh lịch sử thế giới

Tuy nhiên nội dung về mối liên hệ giữa Lịch sử thế giới với Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930 hiện nay vẫn chưa được biên soạn thành một bài hay một chương trình cụ thể mà nằm rải rác ở các bài, các mục khác nhau, trong khi đây cũng là một nội dung quan trọng Bởi lẽ muốn hiểu được lịch sử Việt Nam thì phải hiểu được tình hình thế giới cụ thể trong giai đoạn đó Do vậy, khi giảng dạy và bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi, đòi hỏi giáo viên phải tập hợp và hệ thống kiến thức từ những bài, những mục trong sách giáo khoa, sách tham khảo

để chọn lọc những nội dung liên quan giữa Lịch sử thế giới và Lịch sử Việt Nam

ở từng giai đoạn cụ thể để làm rõ cho học sinh Từ những lí do trên tôi xin đưa ra:

“Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn Lịch sử giai đoạn 1919-1930” làm nội dung sáng kiến

kinh nghiệm của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đưa ra một số giải pháp thực hiện việc lựa chọn nội dung giảng dạy, xây dựng

hệ thống câu hỏi ôn tập trong dạy học lịch sử chuyên đề “Một vài kinh nghiệm liên

8

hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn

Lịch sử giai đoạn 1919-1930” để nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức

chuẩn, chuyên sâu và có hệ thống về những tác động của tình hình thế giới đến cách mạng Việt Nam trong giai đoạn này

Lựa chọn những nội dung nổi bật trong chương trình thuộc giai đoạn này

để học sinh nắm được mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930

Thông qua chuyên đề nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập của học sinh, nhằm góp phần nâng cao chất lượng ôn thi đội tuyển môn lịch sử, góp phần quan trọng trong việc trang bị kiến thức cần thiết cho học sinh Hình thành cho học sinh niềm yêu thích khi học Lịch sử từ đó có thể tự học tự tìm hiểu một vấn đề lịch sử, qua đó phát huy tính năng động, sáng tạo của học sinh

3 Tính mới và tính khả thi của sáng kiến

3.1 Tính mới

Trước khi áp dụng sáng kiến, trong quá trình ôn thi học sinh giỏi giáo viên chỉ soạn giảng theo từng thời kì, theo kiến thức dọc có liên hệ với thế giơi hoặc giữa thế giới liên hệ với Việt Nam nhưng mới chỉ dừng ở việc nêu vấn đề hoặc cho học sinh ghi một cách rất sơ lược, tóm tắt Nhưng với chuyên đề này khi ôn thi học sinh giỏi, giáo viên có đủ bằng chứng, kiến thức, tài liệu phục vụ cho dạy

ôn thi, ra đề thi, học sinh có nội dung ôn cụ thể để trả lời tốt những câu hỏi liên quan trong đề thi

Trước khi áp dụng sáng kiến, giáo viên chưa xây dựng được hệ thống câu hỏi nhưng với sáng kiến này giáo viên đã xây dựng được một hệ thống câu hỏi hay, bổ dọc, bổ ngang kiến thức, nhiều câu hỏi phát triển năng lực được ứng dụng

cụ thể trong các đề thi

Trước khi áp dụng sáng kiến khả năng nói về mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930 chưa được đầy đủ, các minh chứng chưa nhiều Nhưng sau khi áp dụng sáng kiến học sinh có thể đứng lên trả lời bất

cứ nội dung nào có câu hỏi liên quan Không những thế học sinh còn trả lời được

9

các câu hỏi về mối liên hệ giữa lịch sử thế giới và lịch sử Việt Nam giai đoạn

1919 – 1930 và ở các giai đoạn trước và sau chuyên đề

3.2 Tính khả thi

Sáng kiến có tính khả thi đã được áp dụng trong quá trình ôn thi học sinh giỏi cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia

Sáng kiến là tài liệu rất hữu ích cho các đồng nghiệp giảng dạy môn lịch

sử trong quá trình ôn thi học sinh giỏi các cấp

Sáng kiến là tài liệu phục vụ cho học sinh trong quá trình ôn thi THPT quốc gia đặc biệt là ôn thi học sinh giỏi các cấp

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Giáo viên nắm được kiến thức xung quanh chuyên đề từ đó có phương pháp truyền đạt kiến thức tối ưu đến học sinh Sử dụng đa dạng các phương pháp ôn

luyện Hình thành cho các em kĩ năng giải bài dành cho đối tượng học sinh giỏi

5 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

Đối tượng: học sinh giỏi môn Lịch sử ở trường THPT

Sáng kiến“Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch

sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn Lịch sử giai đoạn 1919-1930”.

được triển khai thành hai chương:

Chương 1 Những sự kiện lớn của thế giới có tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến cách mạng Việt Nam giai đoạn 1919 – 1930

Chương 2 Một số câu hỏi ôn luyện học sinh giỏi chuyên đề“Một vài kinh nghiệm liên hệ giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới trong ôn thi học sinh giỏi THPT môn Lịch sử giai đoạn 1919-1930”.

II NỘI DUNG

Chương 1:

Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

Năm 1917, cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thắng lợi, đã xóa bỏ ách thống trị của phong kiến và tư sản Nga, thành lập chính quyền Xô Viết, đưa nhân dân lao động lên làm chủ đất nước Cuộc Cách mạng tháng Mười Nga không chỉ là cuộc cách mạng vô sản mà còn là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Thắng lợi đó đã mở ra con đường giải phóng cho giai cấp công nhân và các dân tộc thuộc địa Cách mạng tháng Mười Nga làm cho phong trào cách mạng ở phương Tây và phong trào giải phóng dân tộc ở phương Đông có mối quan hệ mật thiết với nhau vì cùng chống một kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc

Cách mạng tháng Mười Nga có ảnh hưởng sâu sắc đến Việt Nam:

+ Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười đã tác động sâu sắc đến những người yêu nước Việt Nam trên con đường tìm chân lí cứu nước, mà trước hết là đối với Nguyễn Ái Quốc Nhờ ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười mà Nguyễn Ái Quốc đã tìm đến với chủ nghĩa Mác và tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn – con đường cách mạng vô sản

+ Dưới tác động của Cách mạng tháng Mười Nga, cuộc đấu tranh của cách mạng Pháp và phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa của Pháp (trong đó có Việt Nam) có mối liên hệ mật thiết với nhau vì cùng chống kẻ thù chung là đế quốc Pháp

Sự thành lập Quốc tế Cộng sản

Do sự phát triển của phong trào cách mạng ở các nước tư bản chủ nghĩa, nhiều tổ chức cộng sản lần lượt thành lập ở các nước châu Âu Trước yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng, tháng 3 năm 1919, Quốc tế Cộng sản được thành lập ở Mátxcơva

Tại Đại hội II của Quốc tế Cộng sản (1920) đã thông qua một loạt cương lĩnh

và văn kiện quan trọng nhằm xác định đường lối chiến lược và sách lược của

11

phong trào cách mạng thế giới, trong đó đặc biệt là bản Luận cương về vấn đề dân

tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin Bản Luận cương này được Nguyễn Ái Quốc

đọc và Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc là con đường cách mạng vô sản

Tháng 12 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội XVIII của Đảng xã hội Pháp ở Tua, Người đã bỏ phiếu tán thành Quốc tế thứ ba, tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp và trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên Sự kiện này

đã đánh dấu bước ngoặt trong tư tưởng chính trị của Nguyễn Ái Quốc, từ lập trường yêu nước chuyển sang lập trường cộng sản Nó mở ra cho cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam một giai đoạn mới – giai đoạn gắn phong trào cách mạng Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế, đưa nhân dân Việt Nam đi theo con đường Cách mạng tháng Mười Nga đó là con đường cách mạng vô sản

2 Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918) và cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp (1919 – 1929)

Là một nước thắng trận, nhưng Pháp bước ra khỏi cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất với những tổn thất nặng nề trên nhiều lĩnh vực Hơn 1,4 triệu người chết

và thiệt hại về vật chất đã lên tới 200 tỉ phơrăng Những vùng giàu có nhất nước Pháp, đặc biệt các vùng công nghiệp phát triển bị tàn phá nặng nề, nhiều ngành công nghiệp bị đình trệ Đồng thời nước Pháp trở thành con nợ lớn, tính đến năm

1920 tổng số nợ của nước Pháp đã lên tới 300 tỷ phơrăng

Tình hình trên đã thôi thúc chính quyền Pháp tìm biện pháp vừa thúc đẩy nhanh nền sản xuất trong nước đồng thời đẩy mạnh khai thác thuộc địa, nhất là

ở Đông Dương, nhằm nhanh chóng hàn gắn vết thương chiến tranh, phục hồi nền kinh tế và khôi phục vị thế chính trị của nước Pháp trên trường quốc tế Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai thực hiện ở Đông Dương do viên Toàn quyền Đông Dương Anbe Xarô vạch ra

Về mục tiêu, giống như cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất, cuộc khai thác thuộc địa lần này vẫn theo đuổi một ý đồ nham hiểm: bòn rút thuộc địa để làm giàu cho chính quốc nhưng không cho thuộc địa có cơ hội cạnh tranh với chính quốc

Về cường độ, cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai diễn ra với cường độ mạnh Chỉ tính riêng trong 6 năm (1924-1929), tổng số vốn đầu tư của tư bản Pháp vào Đông Dương đã tăng gấp 6 lần so với 20 năm trước chiến tranh, chủ yếu là Việt Nam lên đến 4 tỉ phơrăng

Về lĩnh vực đầu tư, có sự thay đổi vị trí rất lớn Nếu như trong khai thác thuộc địa lần thứ nhất, khai khoáng chiếm vị trí hàng đầu thì trong cuộc khai thác thuộc địa lần này vị trí đó thuộc về nông nghiệp

- Về kinh tế

+ Nông nghiệp là ngành được thực dân Pháp chú trọng đầu tư lớn nhất

Năm 1924, tổng số vốn đầu tư vào nông nghiệp là 52 triệu phơrăng, đến năm 1927

đã lên đến 400 triệu phơrăng Diện tích các đồn điền trồng lúa, cao su, cà phê… được mở rộng Nhiều công ty trồng cao su ra đời như Công ty Đất đỏ, Công ty Mi-sơ-lanh…

+ Công nghiệp: Pháp chú trọng đầu tư vào khai thác mỏ, trước hết là mỏ

than Nhiều công ty than mới được thành lập như công ty than Hạ Long – Đồng Đăng, Công ty than và kim khí Đông Dương, Công ty than Tuyên Quang…Ngoài than, các cơ sở khai thác mỏ thiếc, kẽm, sắt đều được bổ sung thêm vốn, tăng thêm nhân công và đẩy mạnh tiến độ khai thác Các nhà máy tơ sợi Hải phòng, nam Định, nhà máy rượu Hà Nội, Nam Định…được mở rộng quy mô

+ Thương nghiêp, trước hết là ngoại thương có sự phát triển hơn trước

Trước chiến tranh, hàng hóa Pháp nhập vào Đông Dương mới chiếm 37% đến những năm 1929 – 1930 đã lên đến 63% tổng số hàng nhập Giao lưu buôn bán nội địa được đẩy mạnh

+ Giao thông vận tải phát triển nhằm phục vụ công cuộc khai thác và vận

chuyển vật liệu, lưu thông hàng hóa trong và ngoài nước