Một số giải pháp chỉ đạo, tổ chức dạy học nội dung giáo dục địa phương lớp 6 năm học 2021 2022 phù hợp với thực tế tại trường thcs quang trung

TRƯỜNG THCS QUANG TRUNG BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ Lĩnh vực: Quản lý Giáo dục MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO, TỔ CHỨC DẠY HỌC GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 6 NĂM HỌC 2021-2022 PHÙ HỢP VỚI THỰC TẾ

TRƯỜNG THCS QUANG TRUNG

BÁO CÁO SÁNG KIẾN CẤP CƠ SỞ (Lĩnh vực: Quản lý Giáo dục)

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO, TỔ CHỨC DẠY HỌC GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 6 NĂM HỌC 2021-2022 PHÙ HỢP VỚI THỰC TẾ TẠI

TRƯỜNG THCS QUANG TRUNG

Tác giả: LÊ THANH HÀ Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Phó Hiệu trưởng Đơn vị công tác: Trường THCS Quang Trung

Yên Bái, tháng 01 năm 2022

I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: Một số giải pháp chỉ đạo, tổ chức dạy học nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 năm học 2021-2022 phù hợp với thực tế tại trường THCS Quang Trung

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Quản lí Giáo dục

3 Phạm vi áp dụng sáng kiến: Học sinh lớp 6 - Trường THCS Quang

Trung và các trường THCS trong tỉnh

4 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Từ ngày 15 tháng 12 năm 2021 đến ngày 31 tháng 01 năm 2022

5 Tác giả:

Họ và tên: Lê Thanh Hà

Năm sinh: 1979

Trình độ chuyên môn: ĐH SP Toán

Chức vụ công tác: Phó Hiệu trưởng

Nơi làm việc: Trường THCS Quang Trung

Địa chỉ liên hệ: Lê Thanh Hà, trường THCS Quang Trung, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái

Điện thoại: 0912038359

II MÔ TẢ SÁNG KIẾN:

1 Tình trạng các giải pháp đã biết

Bắt đầu từ năm học 2021- 2022, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đối với lớp 6, trong đó Giáo dục địa phương là một môn học bắt buộc Nội dung tài liệu dạy học bao gồm những vấn đề cơ bản về văn hóa, lịch

sử, địa lí, kinh tế, chính trị - xã hội, môi trường, của tỉnh Yên Bái được cụ thể hóa thành 8 chủ đề bao gồm: Chủ đề 1: Vùng đất Yên Bái từ thời tiền sử đến thế

kỉ X; Chủ đề 2: Truyền thuyết, truyện cổ tích; Chủ đề 3: Âm nhạc truyền thống tỉnh Yên Bái; Chủ đề 4: Trang phục dân tộc ở Yên Bái; Chủ đề 5: Văn hoá ẩm thực Yên Bái; Chủ đề 6: Các nghề truyền thống ở Yên Bái; Chủ đề 7: Biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai ở tỉnh Yên Bái; Chủ đề 8: Nghĩa vụ tôn trọng, bảo vệ tài sản nhà nước và lợi ích công cộng ở Yên Bái

Trước đây, chương trình địa phương được lồng ghép vào từng môn học Giáo viên đơn giản dạy theo phân phối chương trình, có giáo viên đổi mới phương

pháp dạy học như dạy học gắn với trải nghiệm, tích hợp dưới hình thức tìm hiểu, trình diễn, thuyết trình trang phục dân tộc đối với môn Mĩ thuật, Giáo dục công dân; dạy học sử dụng video tài liệu đối với môn Lịch sử, phần nào học sinh đã hứng thú và tăng hiệu quả trong việc hình thành, tiếp thu kiến thức Tuy nhiên, việc đổi mới chỉ dừng lại ở một số lĩnh vực dễ thực hiện, học sinh sử dụng được công nghệ thông tin mức trình chiếu và chỉ diễn ra tại một khối lớp, 1 lớp học Trường THCS Quang Trung chưa thực hiện được dạy học gắn với du lịch trong bất cứ năm học nào Năm học 2021-2022, sau khi tài liệu giáo dục địa phương lớp

6 được ban hành, là Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn tôi đã nghiên cứu kĩ chương trình để chỉ đạo xây dựng kế hoạch, chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức dạy học đối với môn học này nhằm đảm bảo chương trình dạy học Giáo dục địa phương lớp 6 thích ứng linh hoạt, an toàn trong tình hình dịch COVID 19 diễn

ra phức tạp, nâng cao hiệu quả môn học, áp dụng công nghệ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn với các trường THCS, TH và THCS trong tỉnh thông qua sáng kiến “Một số giải pháp chỉ đạo, tổ chức dạy học nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 năm học 2021-2022 phù hợp với thực tế tại trường THCS Quang Trung”

2 Nội dung (các) giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

2.1 Mục đích của (các) giải pháp:

“Một số giải pháp chỉ đạo, tổ chức dạy học nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 năm học 2021-2022 phù hợp với thực tế tại trường THCS Quang Trung” nhằm giải quyết được dạy học đảm bảo chương trình linh hoạt, an toàn trong thời gian dịch bệnh COVID 19 tại tỉnh Yên Bái; đổi mới phương pháp dạy học; ứng dụng công nghệ thông tin; dạy học gắn với du lịch; chia sẻ chuyên môn với các trường THCS, TH&THCS trong tỉnh Yên Bái thông qua các hình thức dạy học

“lớp học không biên giới” đối với hai chủ đề học kì 1 - Chủ đề 1: Vùng đất Yên

Bái từ thời tiền sử đến thế kỉ X; Chủ đề 2: Truyền thuyết, truyện cổ tích

2.2 Nội dung (các) giải pháp

Giải pháp 1: Chỉ đạo xây dựng chủ đề 1, chủ đề 2 chương trình Giáo dục địa phương lớp 6 có sự kết hợp của nhiều lực lượng giáo dục

Sau khi nhận được chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Yên Bái về dạy học Chương trình Giáo dục địa phương lớp 6, tác giả họp chỉ đạo đối với các Tổ trưởng chuyên môn, các giáo viên tham gia dạy các lĩnh vực để định hướng cho việc dạy

học đảm bảo chương trình, thích ứng với tình hình dịch bệnh, cuốn hút được học sinh, sự trợ giúp của phụ huynh tham gia cùng học sinh Khác biệt hơn nữa là sự kết hợp với cơ quan khác như Bảo tàng tỉnh Yên Bái, Quản lý khu du lịch hang Thẩm Han, trung tâm truyền thông VNPT Yên Bái, các nghệ nhân người dân tộc Thái Mường Lò trong dạy học hai chủ đề

Giải pháp 2: Sử dụng mô hình “Lớp học không biên giới”

Mô hình “Lớp học không biên giới” là một lớp học mà ở đó giáo viên có thể tổ chức cho học sinh tham quan, gặp gỡ, giao lưu với các lớp học, giáo viên

và chuyên gia trên khắp thế giới thông qua chương trình có tên gọi “Skype in the Classroom” do Microsoft cung cấp miễn phí Nói cách khác, Lớp học không biên giới là lớp học vượt qua 4 bức tường của lớp học truyền thống, là nơi mà giáo viên có thể mang cả thế giới vào lớp học của mình Lớp học ấy không chỉ mang đến một không gian học tập mới lạ, hấp dẫn, kết nối học sinh từ thành thị đến vùng sâu, vùng xa mà còn góp phần đổi mới phương pháp dạy và học, hướng đến giáo dục hội nhập công nghệ 4.0

Chủ đề "Vùng đất Yên Bái từ thời nguyên thủy đến thế kỷ X” thuộc lĩnh vực văn hóa, lịch sử truyền thống gồm 3 phần Vùng đất Yên Bái thời Nguyên thủy, Vùng đất Yên Bái thời Văn Lang - Âu Lạc, Vùng đất Yên Bái thời kì Bắc thuộc Tác giả xác định dạy học từ tài liệu có bài viết, mẫu vật chụp từ bảo tàng tỉnh Yên Bái chưa đáp ứng được mục tiêu dạy Chương trình Giáo dục địa phương, khi Trường THCS Quang Trung rất gần với Bảo tàng tỉnh Tuy nhiên trong tình hình dịch COVID 19, việc tập trung đông học sinh không khả thi, đồng thời học sinh các trường bạn ở các huyện xa trong tỉnh không có dịp về tham quan, học tập tại Bảo tàng Được sự nhất trí của đồng chí Hiệu trưởng, tác giả và nhóm giáo viên dạy lịch sử trường THCS Quang Trung đã liên hệ với Ban Giám đốc Bảo tàng tỉnh Được sự đồng thuận của Giám đốc Sở Văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Yên Bái, tác giả đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo thực hiện chủ đề "Vùng đất Yên Bái từ thời nguyên thủy đến thế kỷ X” dưới hình thức dạy học theo mô hình “lớp học không biên giới” từ Bảo tàng tỉnh, mời hướng dẫn viên thuyết trình Trực tiếp tham gia "Lớp học không biên giới” của Trường THCS Quang Trung được kết

nối từ Bảo tàng tỉnh đến 7 điểm cầu trường THCS Quang Trung (7 lớp 6), trường THCS Lê Hồng Phong huyện Lục Yên (5 lớp 6), trường PTDTNT THCS huyện Văn Chấn (3 lớp 6), trường PTDTBT TH&THCS Mồ Dề huyện Mù Cang Chải (3 lớp 6), trường PTDTBT TH&THCS Chế Tạo huyện Mù Cang Chải (1 lớp 6), trường PTDTBT THCS Lang Thíp (1 lớp 6), trường THCS thị trấn Cổ Phúc (3 lớp 6) với sự tham gia của 936 học sinh lớp 6 Lớp học giúp các em học sinh có cái nhìn toàn diện và sinh động về kiến thức trong bài học thông qua những hiện vật được lưu giữ tại Bảo tàng

Các em học sinh trường PTDTBT

TH&THCS Chế Tạo huyện Mù Cang

Chải tham gia lớp học

Các em học sinh trường THCS Lê Hồng Phong huyện Lục Yên tham gia lớp học

Các em học sinh trường THCS Quang

Trung, thành phố Yên Bái tham gia

lớp học

Các em học sinh trường PTDTBT TH&THCS Mồ Dề, huyện Mù Cang Chải tham gia lớp học

Chủ đề 2: Truyền thuyết, truyện cổ tích, “lớp học không biên giới” kết nối với 6 điểm trường trong tỉnh Từ trường THCS Quang Trung đến các trường PTDTNT THCS huyện Văn Chấn, PTDTNT THCS huyện Yên Bình và PTDTBT

TH&THCS huyện Trạm Tấu, trường TH&THCS An Thịnh huyện Văn Yên, PTDTBT TH&THCS huyện Mù Cang Chải, THCS Tô Hiệu thị xã Nghĩa Lộ Lớp học diễn ra khi 46 học sinh lớp 6B đang cách ly, thực hiện học trực tuyến.Với chủ

đề này thầy cô giáo viên đã góp phần xây dựng kế hoạch mang tính chuyên môn sâu, thể hiện các phần nội dung gắn với đặc trưng của địa phương và được thể hiện trong buổi học Đây là điểm mới mà dạy trực tiếp khó đạt được (nội dung cụ thể được tác giả trình bày giải pháp 3)

Điểm cầu trường THCS Quang

Trung, thành phố Yên Bái

Học sinh trường PTDTNT THCS

huyện Yên Bình tham gia lớp học

Học sinh trường PTDTNT THCS

huyện Văn Chấn tham gia lớp học Học sinh trường PTDTNT TH&THCS huyện Mù Cang Chải tham gia lớp

học

Giải pháp 3: Hình thức dạy học gắn với nhân vật, địa danh

Chủ đề "Vùng đất Yên Bái từ thời nguyên thủy đến thế kỷ X” được tác

giả lựa chọn dạy học từ Bảo tàng tỉnh Yên Bái Trình tự buổi học chủ đề qua mô

hình “lớp học không biên giới” cũng giống như tiến hành như dạy trực tiếp trên

lớp, nhưng thay vào việc học sinh nghiên cứu, quan sát mẫu vật trong tài liệu thì

cán bộ thuyết minh Bảo tàng hướng dẫn học sinh quan sát các hiện vật, tài liệu,

tranh ảnh lịch sử tiêu biểu mà Bảo tàng trưng bày liên quan đến nội dung bài

học Mỗi hiện vật, mỗi hình ảnh và những thông tin là những giáo cụ trực quan

sinh động làm bớt đi sự khô cứng, đơn điệu của những bài giảng lịch sử, tạo sự

hứng thú cho học sinh khi được trực tiếp nhìn thấy những hiện vật và có sự

tương tác giữa cô và trò tại các điểm cầu thông qua các câu hỏi và phần trả

lời Cuối chủ đề là trò chơi tái hiện lại nội dung bài học Kết thúc chủ đề, cả thầy

cô và học trò đều có trải nghiệm thú vị, để lại ấn tượng khó quên

Một số hình ảnh Hướng dẫn viên thuyết trình cổ vật trong bảo tàng tỉnh

Yên Bái, học sinh tham gia lớp học sôi nổi

Chủ đề 2: Truyền thuyết, truyện cổ tích Đối với chủ đề này, tài liệu có 2

văn bản Nàng Han và Cậu bé con côi Qua tìm hiểu tác giả biết được Yên Bái

không chỉ có câu chuyện về nàng Han dũng cảm mà còn có hang Thẩm Han là địa

điểm du lịch tại xã Sơn A, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái và trò chơi Tó mác lẹ của người dân tộc Thái Mường Lò Do đó việc lựa chọn hình thức tổ chức dạy học gắn với du lịch, mời nhà văn có nghiên cứu về truyền thuyết nàng Han để tư vấn cho giáo viên dạy chủ đề theo phương pháp mới Chủ đề có sự kết hợp của chuyên môn 3 trường PTDTBT THCS huyện Văn Chấn, THCS Tô Hiệu thị xã Nghĩa Lộ Chủ đề được chia thành 3 phần: Phần 1: Kể chuyện về nàng Han – người con gái dũng cảm, kiên cường xây dựng quân đội bảo vệ dân làng do nhà văn Hà Lâm Kì vai ông kể chuyện cho các cháu Phần 2: Tham quan hang Thẩm Han được thực hiện quay trực tiếp do các thầy cô trường PTDTBT THCS huyện Văn Chấn cùng phụ huynh và người trông coi hang thực hiện Phần 3: Trò chơi

Tó mác lẹ do các em học sinh trường THCS Tô Hiệu thực hiện Trò chơi đã được các nghệ nhân người dân tộc Thái truyền lại.Tiết học Ngữ văn về truyện cổ tích

và truyền thuyết Yên Bái không chỉ cung cấp cho các em nhiều thông tin bổ ích, thú vị, tạo cảm hứng cho các em say mê tìm hiểu thêm về văn học địa phương mà còn dạy các em biết yêu quý, trân trọng và có ý thức giữ gìn, lưu truyền các truyền thuyết, câu chuyện cổ của quê hương Yên Bái Chủ đề diễn ra khi tình hình dịch bệnh đang gia tăng tại Yên Bái, nhờ mô hình “Lớp học không biên giới” mà các

em vẫn được tham gia học tập, ngoài văn bản đơn thuần trong tài liệu, các em có

cơ hội học tập trải nghiệm, giao lưu với chính nhà văn, người đã nghiên cứu nhân vật qua các tài liệu dân gian để lại, tham quan hang Thẩm Han và trò chơi Tó mác

lẹ diễn ra thực tế Trong 7 trường tham gia học tập, 2 trường PTDTNT Yên Bình

và PTDTBT TH&THCS huyện Trạm Tấu thầy cô đã dạy văn bản này cho học sinh, nhưng khi nhận được Kế hoạch dạy chủ đề, thầy cô nhận lời tham gia để các

em có cơ hội trải nghiệm qua hình thức đặc biệt Việc đổi mới hình thức tổ chức mới lạ, chúng tôi sẵn sàng chia sẻ, trường bạn sẵn sàng tham gia để cùng trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, học sinh nhận được nhiều mới mẻ qua các hoạt động trải nghiệm này Các em học sinh cùng thầy cô trường THCS Tô Hiệu rất hào hứng khi được học được trò chơi gắn với câu chuyện truyền thuyết của địa phương, ghi lại video để gửi lại cho các bạn trường khác học tập

Nhà văn Hà Lâm Kỳ Hình ảnh từ video hang Thẩm Han

Học sinh quan sát trò chơi Tó mác lẹ

từ các nghệ nhân Học sinh trường PTDTNT TH&THCS huyện Mù Cang Chải

đang tham gia lớp học

Các điều kiện cần thiết, dự toán các chi phí, hao tổn cụ thể để có thể triển

khai áp dụng giải pháp

Đối với các giải pháp đưa ra thực hiện dạy học chủ đề 1 và chủ đề 2 Chương

trình Giáo dục địa phương tỉnh Yên Bái có ưu điểm, điều kiện cần thiết sau:

Chuyên môn nhà trường đi đầu trong đổi mới, mạnh dạn đổi mới về phương

pháp, hình thức tổ chức dạy học để đáp ứng mục tiêu Chương trình Giáo dục phổ

thông 2018 nói chung, mục tiêu Chương trình Giáo dục địa phương nói riêng

Nhà trường, Cha mẹ học sinh không phải chi phí đi lại, ăn ở cho học sinh,

thầy cô từ các huyện xa về tham quan Bảo tàng tỉnh Yên Bái hoặc học sinh, thầy

cô từ các huyện thị tham quan hang Thẩm Han thuộc xã Sơn A, huyện Văn Chấn

Phương tiện, thiết bị dạy học được đảm bảo, đường truyền internet ổn định Công tác chuẩn bị cơ sở vật chất chu đáo, test phòng học Cần sự phối hợp của trung tâm VNPT Yên Bái để buổi học đảm bảo chất lượng hình ảnh, âm thanh

Giới hạn về số lượng tài khoản tham gia vào phòng học Zoom nên việc mở rộng thêm các trường tham gia khó khăn hơn Nhưng việc mở rộng sẽ dẫn đến học sinh ở các trường hạn chế được giao lưu, tương tác nên việc triển khai rộng hơn không thật cần thiết

2.3 Tính mới đối với đơn vị hoặc địa phương (đối với giải pháp mới), hoặc sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ (đối với giải pháp vận dụng triển khai)

Sáng kiến “Một số giải pháp chỉ đạo, tổ chức dạy học nội dung Giáo dục địa phương lớp 6 năm học 2021-2022 phù hợp với thực tế tại trường THCS Quang Trung” mang tính mới ở giải pháp 3 So với các môn học khác, các lớp 7, 8, 9 đã xây dựng kế hoạch dạy chủ đề đổi mới ở tính tích hợp, sân khấu hóa, có sự tham gia của Cha mẹ học sinh, nhưng việc dạy học gắn với nhân vật, địa danh chưa

có tại trường THCS Quang Trung, xây dựng kế hoạch dạy phối hợp với Bảo tàng tỉnh Yên Bái mà trực tiếp mời Hướng dẫn viên thuyết minh qua “lớp học không biên giới” thì trường THCS Quang Trung là tiên phong trong các trường TH&THCS trên toàn tỉnh (sau đó trường TH Nguyễn Thái Học thành phố Yên Bái đã vận dụng hình thức này); dạy chủ đề chia các phần nội dung đến từng trường gắn với địa danh trong nội dung một chủ đề là điểm mới trong sinh hoạt chuyên môn liên trường đã được thực hiện ở chủ đề 2 Điểm mới này chưa có trường nào trong tỉnh cập nhật khi dạy Chương trình địa phương Trường THCS Quang Trung với nhà văn Hà Lâm Kỳ đang sinh sống tại thành phố Yên Bái đảm nhiệm phần kể chuyện; thực hiện quay trực tiếp Tham quan hang Thẩm Han do các thầy cô trường PTDTBT THCS huyện Văn Chấn cùng phụ huynh và người trông coi hang thực hiện; Trò chơi Tó mác lẹ do các em học sinh trường THCS

Tô Hiệu học từ các nghệ nhân và quay lại video thực hiện Đây là một sáng kiến khả thi, thiết thiết thực, mang lại hiệu quả cao đối với học sinh, thầy cô trường