Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 học tốt phần mềm logo

LÀM THẾ NÀO GIÚP HỌC SINH LỚP 5 1 CHƯƠNG 1 PHẦN MỞ ĐẦU Ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ nói chung và ngành Tin học nói riêng Đây được xem là một phần không thể thiếu đối[.]

CHƯƠNG 1 PHẦN MỞ ĐẦU

Ngày nay, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ nói chung và ngành Tin học nói riêng Đây được xem là một phần không thể thiếu đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Nhờ đó, Đảng và Nhà nước

đã xác định rõ được tầm quan trọng của công nghệ thông tin trong việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Vì thế, trong những năm gần đây Nhà nước ta đã đưa môn tin học vào trong nhà trường và ngay từ cấp tiểu học, giúp học sinh tiếp xúc và làm quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin

Trong chương trình Tin học tiểu học hiện nay, có nhiều phần mềm ứng dụng phù hợp với đối tượng học sinh tiểu học như: phần mềm soạn thảo văn bản (Word), phần mềm thiết kế bài trình chiếu (Power Point), phần mềm học

vẽ (Paint), Đặc biệt, trong chương trình lớp 4, học sinh sẽ được lần đầu tiếp xúc với phần mềm Logo, đó là một phần mềm mới, khó học, có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiều thuật ngữ chuyên ngành, sử dụng bằng ngôn ngữ Tiếng Anh Mặt khác, những em học sinh miền núi còn gặp nhiều trở ngại như: ngôn ngữ, hiểu biết, đời sống kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, không có máy tính để thực hành ở nhà Chính vì thế trong các tiết thực hành trên máy các em còn bỡ ngỡ, không biết thao tác như thế nào, khó khăn trong việc ghi nhớ câu lệnh

Chính vì mong muốn các em có thể thực hành tốt với phần mềm Logo, có thể ghi nhớ các câu lệnh và giải quyết được những bài toán trong sách giáo khoa cũng như những yêu cầu mà giáo viên đưa ra Vì vậy tôi mạnh dạn đưa

ra sáng kiến: “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 học tốt phần mềm Logo” Qua các biện pháp trong sáng kiến sẽ giúp các em học tốt hơn với

phần mềm Logo

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG 2.1 THỜI GIAN THỰC HIỆN:

Bắt đầu nghiên cứu từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022 Vận dụng cho năm học 2021 – 2022 và những năm học tiếp theo

Đội ngũ cán bộ quản lí, cũng như giáo viên trong trường năng động, nhiệt huyết, sáng tạo và luôn nhiệt tình trong các công tác của trường

Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Trà Thanh có 16 lớp học, với tổng số học sinh: 351 em Năm học 2021 - 2022 tôi được phân công dạy học môn tin học ở các khối 3, 4, 5 Trong đó, tổng số học sinh khối 4 là 82 em Số lượng học sinh trong một lớp tương đối đông nhưng số lượng và chất lượng máy tính còn hạn chế không đủ cho tất cả học sinh đều được thực hành trên máy tính

Là một người giáo viên, tôi luôn cố gắng phấn đấu thực hiện tốt vai trò,

nhiệm vụ của mình

2.2.2 Kết quả đạt được:

Năm học 2021 - 2022 tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn tin học ở các khối 3, 4, 5 Trong đó, tổng số học sinh khối 4 là 82 em và qua quá trình khảo sát học sinh đầu năm học tôi nhận được kết quả như sau:

* Tình hình chung:

- Tổng số học sinh khối 4 là 82 em

- Trong khối 4 có 2 học sinh là người dân tộc Kinh

- Trên 90% học sinh là con em người đồng bào dân tộc thiểu số

- Trên 90% học sinh có điều kiện kinh tế khó khăn

- Đa số học sinh đều rất thích những tiết thực hành trên máy tính

- Học sinh còn hay làm việc riêng trên máy tính, nói chuyện và không tập trung khi giáo viên giảng bài

- Một số học sinh chờ đến lượt thực hành còn đùa nghịch, chưa nghiêm túc trong giờ học

- Học sinh còn hay làm việc riêng trên máy tính

2.2.4 Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế:

2.2.4.1 Nguyên nhân đạt được:

* Về phía giáo viên:

- Nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường và đồng nghiệp

- Là giáo viên trẻ, nhiệt huyết với nghề, có trình độ đào tạo đạt chuẩn

- Luôn cố gắng lắng nghe, học hỏi, tiếp thu những đóng góp từ đồng nghiệp đi trước

* Về phía giáo viên:

- Giáo viên chưa biết cách áp dụng được nhiều phương pháp dạy học giúp học sinh hứng thú trong học tập

- Các tài liệu tham khảo dành cho bộ môn tin còn hạn chế Nhất là những tài liệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn tin học

- Chưa theo sát và quản lí việc sử dụng máy tính của học sinh chặt chẽ

* Về phía học sinh:

- Đa số học sinh là người đồng bào dân tộc thiểu số nên kỹ năng đọc, nói, nghe, viết tiếng Việt còn nhiều hạn chế Hơn nữa, phần mềm Logo đều là tiếng Anh nên việc tiếp thu của học sinh rất khó khăn

- Còn một số học sinh khả năng tư duy và logic còn hạn chế

- Vẽ hình hoàn toàn bằng câu lệnh nên đa số các em còn lúng túng khi làm bài tập

- Học sinh chưa được làm quen, tiếp xúc với các thuật toán, nên việc ghi nhớ các câu lệnh, tư duy để giải thuật chưa tốt

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

+ Căn cứ vào thông tư 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của

Bộ Giáo dục – Đào tạo về việc ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học

+ Căn cứ thông tư 22/2016/TT-BDGĐT ngày 22 tháng 9 năm 2016 của Bộ Giáo dục – Đào tạo về việc sửa đổi bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học

Là một người giáo viên tôi luôn mong muốn học sinh của mình có thể tiếp thu kiến thức, thực hành các kỹ năng trên máy tính một cách tốt nhất, thành thạo nhất Có thể áp dụng những kiến thức đã học để hỗ trợ cho việc học tập, vận dụng tốt các kiến thức ấy vào cuộc sống, giúp ích cho bản thân và xã hội

Về bản thân, tôi rất mong muốn được đồng nghiệp, học sinh tin tưởng yêu thương, được phụ huynh tin tưởng gửi gắm con em mình đến để giáo dục, dạy

dỗ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Trà Thanh nói riêng và của huyện Trà Bồng nói chung

Do vậy sau đây tôi xin chia sẻ “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 học tốt phần mềm Logo.”

3.2 NỘI DUNG, GIẢI PHÁP VÀ CÁCH THỨC THỰC HIỆN:

3.2.1 Nội dung:

Trong đề tài này, tôi đưa ra những kinh nghiệm và giải pháp giúp học sinh yêu thích môn học, biết vận dụng linh hoạt các câu lệnh để giải quyết các bài toán một cách chính xác và khoa học, có kỹ năng thực hành khi tương tác với phần mềm Logo Tôi đưa ra một số nội dung chủ yếu sau:

1 Giáo dục ý thức học tập cho học sinh

2 Xây dựng kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy phù hợp

3 Hướng dẫn học sinh ghi nhớ các câu lệnh và phân tích hình mẫu trong phần mềm Logo.

4 Hướng dẫn học sinh xác định phương, hướng và góc quay của rùa

5 Tổ chức hoạt động nhóm

3.2.2 Giải pháp thực hiện:

Qua thời gian giảng dạy trên lớp cùng với tìm hiểu thực tế nắm bắt tình hình Tôi đã quyết tâm tìm tòi, nghiên cứu để tìm ra một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 học tốt phần mềm Logo Và dưới đây là một số biện pháp tôi

đã thực hiện:

3.2.2.1 Giáo dục ý thức học tập cho học sinh

Tâm lí học sinh tiểu học thường rất hiếu động ít khi chịu ngồi yên, ham tìm tòi, khám phá cái mới, song cũng rất mau chán Do vậy, trong quá trình dạy học tôi phải giáo dục ý thức học tập cho học sinh ở môn Tin học, để học sinh có thể tự tìm tòi, tự khám phá, từ đó sẽ tạo được sự hứng thú trong học tập, có ý thức vươn lên

Trong mỗi tiết dạy, tôi đã tạo cho không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, để học sinh không bị áp lực về tâm lí, tôi không dùng những biện pháp mạnh khi học sinh không chép bài, không làm bài Thay vào đó, tôi luôn động viên, khích lệ các em hoàn thành những yêu cầu được giao

Ví dụ 1: Để giới thiệu về phần mềm Logo, tôi đã tổ chức một trò chơi để

khởi động tiết dạy như sau: chọn một học sinh đóng vai chú Rùa, các bạn trong lớp luân phiên nhau đặt lệnh (tiến, lùi, quay trái, quay phải), một bạn khác sẽ dùng phấn để vẽ ra đường đi của Rùa lên bảng Thay đổi các lệnh tương tự để học sinh hiểu được nhiệm vụ của Rùa

Hình 1: Khởi động bằng trò chơi đóng vai 3.2.2.2 Xây dựng kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy phù

hợp

Phần mềm Logo là một phần mềm đòi hỏi học sinh phải có khả năng

sáng tạo, tư duy logic Do đó, đây là một phần mềm tương đối khó đối với

học sinh Tiểu học Để học sinh có hứng thú, yêu thích với môn học và có thể

ghi nhớ các câu lệnh một cách tốt nhất, tôi đã phải xây dựng kế hoạch bài dạy,

lên ý tưởng thiết kế bài dạy phù hợp với từng bài học và tùy vào tình hình

từng lớp học mà thay đổi ý tưởng thiết kế bài dạy một cách phù hợp nhất, sau

đó tiến hành thực hiện tiết dạy đạt hiệu quả

Ngay từ bài học đầu tiên của chủ đề 5: Thế giới Logo, tôi đã xác định rõ

nhiệm vụ của Rùa và cửa sổ lệnh bằng cách cho học sinh quan sát giao diện

phần mềm ngay trong giờ dạy lý thuyết

Ví dụ 2: Bài 1: Bước đầu làm quen với Logo

Xây dựng kế hoạch bài dạy này ta làm như sau:

Hoạt động 1: Quan sát: Màn hình làm việc của Logo

Hình 2: Màn hình làm việc của Logo

Để giới thiệu màn hình làm việc chính (Sân chơi của Rùa) của Logo, tôi

đã cho học sinh liên tưởng lại trò chơi ở phần khởi động để giải thích cho học

sinh dễ hiểu (tam giác – hình ảnh tượng trưng của Rùa trên sân chơi, đỉnh tam

giác cho biết hướng nhìn của Rùa) Sau đó tôi sẽ gõ lệnh, giải thích, dự đoán

hành động của Rùa và cho học sinh quan sát kết quả

Hoạt động 2: Thực hành

a Học sinh khởi động phần mềm Logo và quan sát màn hình làm việc

của Logo

Hình 3: Học sinh khởi động phần mềm Logo

b Học sinh gõ câu lệnh theo hướng dẫn của giáo viên Quan sát hướng

đi của Rùa

Hình 4: Học sinh gõ câu lệnh theo hướng dẫn của giáo viên

3.2.2.3 Hướng dẫn học sinh ghi nhớ các câu lệnh và phân tích hình mẫu trong phần mềm Logo.

Phần mềm Logo là phần mềm sử dụng câu lệnh để điều khiển Rùa di chuyển Tuy nhiên, các câu lệnh trong phần mềm Logo được viết bằng ngôn ngữ tiếng Anh nên việc ghi nhớ các câu lệnh đối với học sinh miền núi rất khó khăn Nhưng không vì thế mà tôi yêu cầu học sinh phải nhớ một cách cứng nhắc những câu lệnh hay cú pháp đó Mà thay vào đó, tôi sẽ tổ chức trò chơi cho học sinh giúp các em vừa học vừa chơi, từ đó các em tiếp thu kiến thức thật nhẹ nhàng.Dựa trên nội dung của mục Logo và chú Rùa, tôi cho học sinh chơi trò chơi như sau:

Trò chơi có tên “Vượt qua thử thách” Tôi sẽ đọc lệnh Logo còn các em

sẽ vẽ đường đi của Rùa vào giấy nháp hoặc bảng con Ai làm đúng tất cả các câu lệnh thì người đó vượt qua thử thách Ví dụ: Tôi lần lượt đọc từng lệnh

FD 100 RT 90 FD 100 RT 90 FD 100 RT 90 FD 100 thì các em vẽ được hình chữ nhật Giải pháp này nhằm giúp cho học sinh ôn lại lệnh đã học với tinh thần thoải mái, giảm căng thẳng và nhàm chán khi củng cố lại kiến thức đã học

Bảng những câu lệnh đầu tiên của Logo

chơi, đầu hướng lên trên)

câu lệnh nào cho phù hợp tương ứng với hình vẽ cần thực hiện, để hoàn thành tốt bài thực hành

Ví dụ 3: Bài 5: Sử dụng câu lệnh lặp: Bài tập 2 trang 120 vẽ hình bát

giác đều Tôi cho học sinh quan sát hình phân tích xem trong hình nên sử dụng câu lệnh nào, lặp lại bao nhiêu lần, xác định góc quay của rùa bao nhiêu

độ

Hình 5: Hình bát giác đều

- Đầu tiên phải sử dụng các lệnh sau đây để vẽ hình bát giác đều không

sử dụng lệnh lặp:

+ FD 100: rùa tiến về phía trước 100 bước;

+ RT 45: rùa quay sang phải 45 độ;

- Tiếp theo, vì hình bát giác đều này có 8 cạnh nên sử dụng lệnh: REPEAT 8 [ ] ra lệnh cho rùa lặp lại 8 lần câu lệnh trên

- Câu lệnh hoàn chỉnh để vẽ hình bát giác là:

REPEAT 8 [FD 100 RT 45]

Hình 6: Học sinh thực hành vẽ hình bát giác đều

Ví dụ 4: Với hình vẽ phức tạp sau, tôi hướng dẫn cho học sinh phân tích

hình mẫu theo hai cách:

Với cạnh hình vuông lớn 40 bước

Cách 1: Phân tích hình thành nhiều hình vuông nhỏ:

1 FD 20 RT 90 FD 20 RT 90 FD 20 RT 90 FD 20

2 Lặp lại dãy lệnh 1 (ở trên)

3 Lặp lại dãy lệnh 1 lần thứ hai

4 Lặp lại dãy lệnh 1 lần thứ ba

Cách 2: Có thể phân tích hình vẽ này bằng một cách khác, hình cần vẽ

gồm hình vuông bên ngoài và hai đường chia theo hai chiều ngang, dọc Để

vẽ theo cách này đòi hỏi học sinh phải sử dụng câu lệnh lùi sau (BK) và các lệnh nhấc bút (PU) và hạ bút (PD) khi không muốn vẽ lại các đoạn đã có Đó

là các lệnh cần được luyện tập

Bảng dưới đây minh hoạ một cách dùng lệnh BK:

1 FD 40 RT 90 FD 40 RT 90 FD 40 RT 90 FD 40

2 PU BK 20 RT 90 PD

3 FD 40

4 PU BK 20 PD

6 FD 20 BK 40

3.2.2.4 Hướng dẫn học sinh xác định phương, hướng và góc quay của Rùa

Trước tiên tôi sẽ cung cấp cho học sinh khái niệm phương và hướng của rùa: phương của rùa là đường thẳng kẻ dọc rùa, hướng của rùa là theo hướng của góc còn lại của tam giác cân Tôi đã lưu ý cho các em luôn nhớ vị trí xuất phát của rùa là giữa sân chơi và đầu hướng lên trên Khi rùa quay theo chiều kim đồng hồ tức là quay bên phải, ngược kim đồng hồ tức là quay bên trái Để rùa vẽ được một cạnh của hình thì các em phải quay làm sao để phương của rùa nằm trên cạnh đó Giáo viên có thể liên hệ động tác quay tại chỗ trong nghi thức đội để học sinh có thể hình dung rõ hơn về phương và hướng của rùa trong Logo Hoặc có thể liên hệ đến trò chơi đóng vai ở phần khởi động giúp học sinh lựa chọn góc quay một cách chính xác

Ví dụ 5: Vẽ hình vuông sau:

Khi Rùa đến đỉnh B thì học sinh có thể xác định được hướng quay, nhưng khi đến đỉnh C và D thì thường bị nhầm lẫn hướng quay Lúc này, tôi

sẽ nhắc học sinh nhớ lại trò chơi và tự xem mình là chú Rùa thì lúc đó các em

sẽ tìm ra hướng quay đúng

Khi đã xác định được phương và hướng của rùa, để vẽ được hình học

sinh phải xác định được góc quay của rùa Trước tiên phải xác định được tâm của hình, sau đó sẽ lấy tâm đó làm trục quay để vẽ các hình nhỏ Ta có công thức tính số đo góc quay giữa các phần hình đã chia nhỏ là:

Công thức 1: [độ lớn góc quay của hình cơ bản] = 360/[số góc trong hình

Tổ chức dạy học theo nhóm cũng sẽ nâng cao được vai trò của giáo viên, giáo viên đóng vai trò là người gợi mở, hướng dẫn, kích thích và hỗ trợ học sinh

Trong giờ thực hành, để tạo sự hứng thú và sáng tạo của học sinh tôi sẽ

tổ chức cuộc thi để tạo sự cạnh tranh giữa các nhóm bằng cách phân các

nhóm làm bài thực hành sau đó các nhóm nhận xét lẫn nhau (dưới sự hướng dẫn của giáo viên)

Tổ chức dạy học theo nhóm sẽ có lợi cho học sinh vì các em có năng khiếu về lập trình nhưng chưa chắc đã biết cách quan sát, phân tích, diễn tả sự vật bằng lời cho người khác hiểu ý định của mình một cách lưu loát Từ đó học sinh có thể bổ sung cho nhau về cách quan sát, nhận xét; đánh giá sự vật một cách đầy đủ theo đúng yêu cầu của bài học, theo sự gợi ý của giáo viên Giúp học sinh nhút nhát có điều kiện rèn luyện và dần dần khẳng định được bản thân

Hình 7: Học sinh thảo luận nhóm để làm bài tập

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN 4.1 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:

Sau khi thực hiện các biện pháp tôi thấy học sinh nắm bắt bài tốt, kỹ năng thực hành nhanh nhẹn hơn, số học sinh ghi nhớ câu lệnh tăng lên rõ rệt, học sinh say mê, hứng thú yêu thích môn học, khai thác tối đa được sự sáng tạo của học sinh

Năm học 2021 – 2022 khi tôi áp dụng các biện pháp nêu trên tôi cảm thấy:

* Về phía giáo viên:

- Đã biết cách sử dụng linh hoạt các phương pháp và kỹ thuật dạy học nên

đã phát huy được tính tích cực, chủ động, tinh thần hợp tác, chia sẻ để cùng nhau tìm tòi, khám phá kiến thức trong học sinh

- Chủ động hơn trong các tình huống dạy học

- Khoảng cách giữa giáo viên và học sinh được rút ngắn hơn

- Học sinh đã chú ý, tập trung hơn trong các giờ học

Từ đó tôi thực hiện khảo sát kết quả học tập khi áp dụng các biện pháp vào các tiết học tin học:

* Đầu năm 2021 - 2022: