PAGE 21 MỤC LỤC 1I MỞ ĐẦU 3II NỘI DUNG 41 Đạo đức và công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cho cán bộ, đảng viên hiện nay thực trạng, nguyên nhân 41 1 Khái niệm đạo đức và đạo đức cách mạng 41 2 Thực t[.]
Trang 1II NỘI DUNG 3
1 Đạo đức và công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cho cán bộ, đảng viên hiện nay - thực trạng, nguyên nhân 4
1.1 Khái niệm đạo đức và đạo đức cách mạng 4 1.2 Thực trạng đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay 4
2 Đạo đức cách mạng theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh 8
2.1 Đạo đức cách mạng là nền tảng cả người cán bộ, đảng viên 8 2.2 Mỗi cán bộ, đảng viên phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng 16
III KẾT LUẬN 20
IV TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Trang 2I MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh - Lãnh tụ vĩ đại và kính yêu của Đảng và dântộc Việt Nam, người chiến sĩ đấu tranh không mệt mỏi, nhà hoạt động lỗi lạccủa phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Anh hùng giải phóng dân tộc,Nhà văn hoá lớn, trước khi đi xa đã để lại cho dân tộc ta, đất nước ta một disản vô cùng quý giá - Di chúc của người
Di chúc của Người trở thành một văn kiện lịch sử vô giá, kết tinhnhững tinh hoa đạo đức và tâm hồn cao đẹp, những nội dung cơ bản, nhữngquan điểm cốt yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh, vạch ra phương hướng pháttriển cho cách mạng Việt Nam cả hôm nay và mai sau
Nói về vai trò của đạo đức cách mạng trong sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Xây dựng chủnghĩa xã hội tức là xây dựng đời sống ấm no và hạnh phúc cho nhân dân Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người thấm nhuần đạo đức xãhội chủ nghĩa”1 và “Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa, Ngườicách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành đượcnhiệm vụ cách mạng vẻ vang”.2 Sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa càng đi vàochiều sâu và triển khai trên diện rộng thì càng đòi hỏi phải phát huy vai tròcủa đội ngũ cán bộ, đảng viên - bộ phận tiên tiến của xã hội trong việc nắmbắt thời cơ, vượt qua thử thách để giải quyết thành công những vấn đề mới mẻ
do thực tiễn đặt ra Chính vì vậy, cùng với việc nâng cao trình độ văn hoá,chuyên môn nghiệp vụ, phải chú trọng nâng cao đạo đức cách mạng, chốngchủ nghĩa cá nhân cho cán bộ, đảng viên để những nguyên tắc, chuẩn mựcđạo đức cách mạng trở thành yếu tố chủ đạo trong việc định hướng hoạt độngcủa họ Đây là một trong những vấn đề có tầm quan trọng hàng đầu, quyếtđịnh thành công của sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay
1Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia- Sự thật, Hà Nội, 2011, t.15 tr.611-612
2Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.5 tr.293
2
Trang 3Do đó, em chọn đề tài “Rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh” làm đề tài bài
thu hoạch môn Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong Chương trình hoànchỉnh kiến thức Cao cấp Lý luận chính trị của mình Mặc dù đã có sự tìm tòi,học hỏi, nghiên cứu, tìm hiểu xong cũng không tránh khỏi những thiếu sót.Kính mong được sự góp ý của các thầy, cô để bài thu hoạch của em đượchoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!
II NỘI DUNG
1 Đạo đức và công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cho cán
bộ, đảng viên hiện nay - thực trạng, nguyên nhân
Trang 41.1 Khái niệm đạo đức và đạo đức cách mạng
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc,quy tắc, chuẩn mực xã hội thừa nhận, nhằm điều chỉnh và đánh giá hành viứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúngđược thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dưluận xã hội
Đạo đức cách mạng là hệ thống các giá trị, chuẩn mực đạo đức củangười cộng sản được xây dựng trên quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, kế thừa, phát huy những giá trị truyền thống đạo đức tốtđẹp của dân tộc và nhân loại mà mỗi đảng viên phải phấn đấu tu dưỡng, rènluyện, xứng đáng là tấm gương để quần chúng noi theo
Chú trọng vấn đề rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ,đảng viên, trước khi đi xa về cõi vĩnh hằng, trong bản Di chúc để lại chomuôn đời sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầmquyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng.Phải thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thậttrong sạch, phải xứng đáng là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”.3
Từ khi chuẩn bị sáng lập Đảng - đội tiền phong của Đảng và dân tộccho đến khi đi xa trở về với thế giới người hiền, Chủ tịch Hồ Chí Minh luônkhông ngừng quan tâm đến công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạngcho đội ngũ cán bộ, đảng viên; coi đó là một trong những nhiệm vụ trọng yếucủa công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng
1.2 Thực trạng đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay
1.2.1 Ưu điểm
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII đã đánh giá: “Trong thời
kỳ đổi mới, Đảng đã lãnh dạo đất nước vượt qua khó khăn, thách thức và đạt
3 Di chúc Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.1
Trang 5được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử,… Đó là kết quả sự nỗ lựcphấn đấu không ngừng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó có sự hysinh quên ình và đóng góp quan trọng của đội ngũ cán bộ, đảng viên” Cụ thểnhư:
Đa số cán bộ, đảng viên giữ được phẩm chất đạo đức cách mạng, cólối sống lành mạnh, giữ gìn được nhân cách trong những hoàn cảnh khó khăn
Nhiều cán bộ, đảng viên quyết tâm chống mọi biểu hiện tiêu cực vềđạo đức, lối sống và vi phạm pháp luật trong mỗi tổ chức, cộng đồng
Đa số cán bộ, đảng viên luôn gần gũi với nhân dân, hiểu và lắng nghe
ý kiến của nhân dân, được nhân dân tin tưởng
1.2.2 Khuyết điểm
Tuy nhiên, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII đã đánh giá:
“Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phậnkhông nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễnbiến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêmtrọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước” Cụ thể:
Chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, ích kỷ, vụ lợi,… có xu hướngngày càng phát triển, nói không đi đôi với làm, thiếu sự nêu gương về đạođức, lối sống, mất uy tín với nhân dân
Tham nhũng, đưa, nhận hối lộ diễn ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiềulĩnh vực, mặc dù có nhiều biện pháp nhưng vẫn diễn ra nghiêm trọng, ở một
số lĩnh vực vẫn có dấu hiệu gia tăng
Quan liêu, xa dân, lãnh đạm, vô cảm trước những khó khăn, bức xúc,những yêu cầu, đòi hỏi chính đáng của nhân dân, làm giảm lòng tin của nhândân đối với Đảng
Trang 6Lối sống thiếu trung thực, cơ hội, chạy chọt (chạy bằng cấp, chạythành tích, chức quyền, chạy chỗ, chạy dự án, đề án, chạy tội khi bị pháthiện, ); kèn cựa địa vị, gây mất đoàn kết nội bộ,…
Suy thoái đạo đức trong quan hệ gia đình và quan hệ cá nhân với xãhội có chiều hướng gia tăng đáng lo ngại
Đạo đức nghề nghiệp bị sa sút, ngay cả trong lĩnh vực được xã hội tônvinh như: giáo dục, y tế, cơ quan bảo vệ pháp luật, báo chí; mê tín, dị đoan cóchiều hướng lan rộng, ảnh hưởng xấu đến thuần phong, mĩ tục và trật tự antoàn xã hội
1.3 Nguyên nhân
1.3.1 Nguyên nhân của những ưu điểm
- Nguyên nhân chủ quan:
Việc ban hành các nghị quyết, nhất là Nghị quyết Trung ương 4 khóa
XI, Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII là chủ trương đúng đắn, kịp thời, đápứng yêu cầu của thực tiễn; phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảngviên và nhân dân, được đảng viên và nhân dân ủng hộ, tích cực tham gia
Qúa trình thực hiện Nghị quyết được Ban Chấp hành Trung ương, BộChính trị, Ban Bí thư và các cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, cụ thể, sâu sátvới quyết tâm cao; đồng thời có một số sửa đổi về nội dung, cách làm đem lạihiệu quả thiết thực
Có sự tham gia tích cực, đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ Trungương đến cơ sở; sự gương mẫu, nghiêm túc kiểm điểm, tự phê bình và phêbình của Bộ Chính trị, Ban Bí thư để cấp dưới học tập, noi theo
- Nguyên nhân khách quan:
Xu hướng hòa bình, hợp tác phát triển và hội nhập quốc tế ngày càngsâu rộng Kinh tế thị trường và khoa học - công nghệ phát triển ngày càngmạnh mẽ tạo điều kiện quan trọng để đảng viên tiếp cận thông tin, nâng caonhận thức
Trang 7Kinh tế - xã hội có bước phát triển mạnh mẽ, đời sống mọi mặt củanhân dân được cải thiện, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội được đảmbảo.
Quan hệ quốc tế được cải thiện và ngày càng có nhiều nước trở thànhđối tác chiến lược và đối tác toàn diện, ủng hộ đường lối độc lập dân tộc tựchủ, tôn trọng sự lựa chọn thể chế chính trị của mỗi quốc gia
1.3.1 Nguyên nhân của những khuyết điểm
- Nguyên nhân chủ quan:
Tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống ở một bộ phận không hề nhỏđảng viên, trước hết là do bản thân của những cán bộ, đảng viên đó thiếu tudưỡng, rèn luyện; sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, hẹp hòi, bị cám dỗ bởi cáclợi ích vật chất, không làm tròn trách nhiệm, bổn phận của mình trước Đảng,trước nhân dân
Nhiều cán bộ, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vai trò nềntảng của đạo đức trong ổn định và phát triển xã hội Công tác giáo dục đạođức, lối sống cho đội ngũ cán bộ, dảng viên chưa được coi trọng đúng mức,thậm chí còn buôn lỏng trong một thời gian dài, chưa tạo được sự thống nhấtcao trong nhận thức về tình trạng suy thoái, những biểu hiện “tự diễn biến”,
“tự chuyển hóa” và những hậu quả gây ra
Việc tuyên truyền đạo đức cách mạng trong điều kiện mới còn chưathường xuyên, sâu sắc, kém sức thuyết phục Việc xây dựng những chuẩnmực đạo đức và giáo dục đạo đức, lương tâm nghề nghiệp chưa được quantâm đúng mức, chưa cụ thể hóa nội dung đạo đức đối với từng ngành, từngchức danh và thực hiện chưa nghiêm
Sinh hoạt đảng nhất là sinh hoạt chi bộ ở nhiều nơi còn hình thức, đơnđiệu Thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê bình kém hiệu quả, chưa có cơchế bảo vệ người đấu tranh phê bình
Trang 8Một số đảng viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, trong đó có cảncán bộ cấp cao thiếu tiên phong, gương mẫu Việc xử lý vi phạm của đảngviên còn nương nhẹ, nể nang, thiếu kiên quyết.
Việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị
-xã hội, các cơ quan truyền thông và nhân dân trong đấu tranh ngăn chặn suythoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” còn hạn chế, hiệu quả chưa cao
Cơ chế, chính sách trên hầu hết các lĩnh vực, kể cả công tác cán bộcòn nhiều kẽ hở, tình trạng tham nhũng, lãnh phí chưa được ngăn chặn, đẩylùi; công tác kiểm tra giám sát chưa thực sự có hiệu quả và xử lý chưa nghiêmcác trường hợp vi phạm
- Nguyên nhân khách quan:
Tác động từ khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội trên thế giới sau sự sụp
đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên xô và các nước xã hội chủ nghĩa ĐôngÂu; từ mặt trái của kinh tế thị trường; những tác động lợi dụng sự phát triểncủa khoa học - công nghệ, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
Những khó khăn, thách thức của các nước đi theo con đường xã hộichủ nghĩa trong bối cảnh quốc tế hiện nay; nhiều vấn đề mới, phức tạp phátsinh từ thực tiễn chưa được lý giải và xử lý kịp thời, hiệu quả
Các thế lực thù địch, phản động đẩy mạnh thực hiện chiến lược “diễnbiến hòa bình”, lợi dụng các vấn đề “dân chủ”, “nhân quyền”, dân tộc, tôngiáo và những yếu kém, sơ hở, mất cảnh giác của ta để xuyên tạc, bóp méotình hình, lôi kéo các phần tử cơ hội tham gia chống phá
2 Đạo đức cách mạng theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh
2.1 Đạo đức cách mạng là nền tảng cả người cán bộ, đảng viên
Là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh quantâm sâu sắc công tác xây dựng Đảng. Người thường xuyên chỉ đạo, nhắc nhở
Trang 9việc xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng: Muôn việc thành công hay thất bạiđều do cán bộ tốt hay kém; người cán bộ cách mạng phải có đạo đức cáchmạng, phải kết hợp chặt chẽ phẩm chất và năng lực, hồng và chuyên, đức vàtài, trong đó đức là gốc.
Một trong những mối quan tâm hàng đầu của Đảng là việc xây dựngđội ngũ cán bộ, đảng viên có đức, có tài; có đạo đức trước, có tài năngsau. Đạo đức của người cán bộ, đảng viên thể hiện ở phẩm chất, tư cách: Suốtđời phấn đấu, hy sinh cho mục tiêu, lý tưởng của Đảng; tuyệt đối trung thànhvới sự nghiệp cách mạng của Đảng; đặt quyền lợi của Đảng, của Tổ quốc, củanhân dân lên trên hết, trước hết; thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đứccách mạng; có đời tư trong sáng; là tấm gương sáng trong cuộc sống để nhândân tin và noi theo
Cán bộ, đảng viên có chức vụ càng cao, càng phải sống thanh bạch,giản dị và nêu gương tốt trước hết Bác Hồ là một trong những nhà tư tưởng,lãnh tụ cách mạng quan tâm nhiều đến vấn đề đạo đức và có nhiều cống hiến
về tư tưởng đạo đức cách mạng Bản thân Người là một tấm gương mẫu mực
về đạo đức cách mạng Học tập gương đạo đức Hồ Chí Minh là học cho đượccái gốc, tức là học cho được cái tâm và tấm lòng của mình trước nỗi khổ củacon người, của đồng loại, của nhân dân, nhất là những người khổ, ngườinghèo, người bất hạnh; biết đồng cảm, sẻ chia những nỗi đau của từng cảnhđời trong cuộc sống
Bác Hồ thường nói: Người cách mạng là người rất giàu tình cảm, và vìgiàu tình cảm nên mới đi làm cách mạng Người có lòng thương yêu mênhmông xúc động đến tâm can của mọi người Học gương đạo đức Bác Hồ làphải học từ cái tâm, từ những xúc động đến rưng nước mắt của Bác trướcnỗi khổ của con người, là vận dụng bài học đó để suy nghĩ và thực hiệntrong đời sống hàng ngày
Trang 10Người từng nhấn mạnh rằng: “Đảng không phải là một tổ chức để làmquan, phát tài Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổquốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng” Để làm tròn nhiệm vụ đó, người cáchmạng nói chung, đội ngũ cán bộ, đảng viên nói riêng phải luôn nỗ lực phấnđấu, thường xuyên rèn luyện đạo đức cách mạng, vì: “Cũng như sông thì cónguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn, cây phải có gốc, không cógốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng, không có đạođức cách mạng thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”.
Thấm nhuần lời dạy của cổ nhân: đức là cội gốc, tài là ngọn cành; kếthừa và phát triển những yếu tố đạo đức truyền thống của dân tộc và tinh hoacủa nhân loại, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu người cách mạng phải hội đủ 2yếu tố: đức và tài, hồng và chuyên để có thể hoàn thành nhiệm vụ Tổ quốc vànhân dân giao phó Trong khi khẳng định đạo đức là gốc, là nền tảng, Ngườikhông vì thế xem nhẹ tài năng; bởi theo Hồ Chí Minh, có đức mà không có tàithì vô dụng, nhưng nếu có tài mà không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy, ngườicán bộ, đảng viên cũng không quy tụ, lãnh đạo được nhân dân Đạo đức phảigắn liền với năng lực; cùng với việc trau dồi năng lực chuyên môn, kỹ năng,nghiệp vụ,v.v mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên tự mình rèn luyệnđạo đức, hoàn thiện bản thân để quy tụ và hấp dẫn được quần chúng - từ đó,lãnh đạo, tổ chức quần chúng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng có thể khái quát thànhbốn nội dung cơ bản là:
Trung với nước, hiếu với dân;
Yêu thương con người;
Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư;
Tinh thần quốc tế trong sáng
Những nội dung cơ bản về đạo đức đó “không phải là đạo đức thủcựu Nó là đạo đức mới Đạo đức vĩ đại, nó không vì danh vọng cá nhân mà là
Trang 11vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người” Trong đó, trung vớinước, hiếu với dân và cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là hai nội dungđược Người đề cập nhiều nhất trong các bài nói, bài viết của mình về vấn đềđạo đức cách mạng Là 4 nội dung cơ bản, song theo Người, tựu trung lại:
“Đạo đức cách mạng là quyết tấm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cáchmạng Đó là điều chủ chốt nhất Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân laođộng lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình Hết lòng hết sức phục
vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọiviệc Ra sức học tập chủ nghĩa Mác-Lênin, luôn luôn dùng tự phê bình và phêbình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình và cùng đồng chímình tiến bộ”,… Vì thế, ngay từ những ngày hoạt động chuẩn bị về chính trị,
tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn ÁiQuốc - Hồ Chí Minh đã nêu rõ yêu cầu về phẩm chất đạo đức và năng lực củangười cán bộ cách mạng bao gồm 23 điều răn: “Tự mình phải: Cần kiệm Hoà
mà không tư Cả quyết sửa lỗi mình Cẩn thận mà không nhút nhát Hay hỏi.Nhẫn nại (chịu khó) Hay nghiên cứu, xem xét Vị công vong tư Không hiếudanh, không kiêu ngạo Nói thì phải làm Giữ chủ nghĩa cho vững Hy sinh Ítlòng ham muốn về vật chất Bí mật Đối người phải: Với từng người thì khoanthứ Với đoàn thể thì nghiêm Có lòng bày vẽ cho người Trực mà không táobạo Hay xem xét người Làm việc phải: Xem xét hoàn cảnh kỹ càng Quyếtđoán Dũng cảm Phục tùng đoàn thể”.4 Sau đó, ở trong những thời điểm khácnhau, Người nói nhiều về các phẩm chất đạo đức, song nhấn mạnh đạo đứccách mạng biểu hiện cụ thể ở những phẩm chất: trung với nước, hiếu với dân;yêu thương con người; cần kiệm liêm chính, chí công vô tư; tinh thần quốc tếtrong sáng…
Cũng theo lời Người, đối với mỗi cán bộ, đảng viên, việc rèn luyệnđạo đức cách mạng là yêu cầu nội tại, thường xuyên, liên tục và “không có gì
là khó cả Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra Lòng mình chỉ biết vì
4Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.2, tr.280-281