GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH MỤC LỤC A ĐẶT VẤN ĐỀ 2 I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2 II MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4 1 Mục đích nghiên cứu 4 2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5 B NỘI DUNG 6[.]
Trang 11 Trước hết, phải đa dạng hóa các hình thức HĐGDNGLL, khắc phục tính chất đơn điệu, lặp đi lặp lại một vài hình thức đã quá quen thuộc với học sinh và gây ra
2 Đổi mới phương pháp HĐGDNGLL cần hướng vào việc phát triển tính chủ
động, tính tích cực của học sinh, khả năng hoạt động độc lập, khả năng tự đề xuất
và giải quyết vấn đề trong hoạt động cũng như khả năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả của các em Đó là khả năng tự quản HĐGDNGLL của học sinh. 9
3 Đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL theo phương hướng tăng cường vận dụng thiết bị và phương tiện dạy học các môn học. 10
4 Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động cũng là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi
IV CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH TỔ CHỨC HĐGDNGLL 11
3 Đánh giá kết quả của một số hoạt động cụ thể 20
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh coi công tác chăm sóc thiếu niên, nhi đồng
là sự nghiệp đào tạo một lớp người mới cho đất nước Người nói: “Vì lợi íchmười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Trồngngười ở đây chính là phải tập trung giáo dục kỹ năng sống, trước khi giáo dụckiến thức cho học sinh
Việc giáo dục là một khoa học, một nghệ thuật, không được tùy tiện chủquan Quan điểm đó còn được Người chỉ rõ qua các gợi ý về phương pháp giáodục trẻ em là tạo cho các em môi trường giáo dục: Học mà chơi - chơi mà học,không gò bó, gượng ép để các em có điều kiện phát huy khả năng sáng tạo củamình bởi mỗi trẻ em là một chủ thể – một nhân cách – không thể áp đặt tùy tiện.Trải qua quá trình lịch sử dân tộc, giáo dục Việt Nam đã có nhiều thay đổi đểđáp ứng với nhu cầu của sự phát triển xã hội Trong các nhà trường hiện nay,các em học sinh không chỉ được học tập những kiến thức cơ bản về tự nhiên(như Toán, Lý, Hóa, Sinh ), xã hội (Văn, Sử, Địa ), được vui chơi mà các emcòn được tham gia vào các hoạt động do nhà trường tổ chức để phát triển toàndiện về trí - đức - thể - mỹ Từ đó các em hoàn thiện dần về nhân cách, tự chủ,
tự tin và làm chủ cuộc sống Trong thời đại ngày nay, khi chúng ta đang trên đàhội nhập thì việc tạo ra một thế hệ công dân mới – công dân toàn cầu – với đầy
đủ các kỹ năng sống là một nhu cầu cấp thiết mà trách nghiệm chính là ở ngànhgiáo dục và các nhà trường
Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là một trong năm nội dung được BộGiáo dục và Đào tạo phát động thực hiện trong phong trào thi đua xây dựngTrường học thân thiện – Học sinh tích cực từ năm học 2009 – 2010 Năm nộidung xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực gồm:
- Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
- Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh,giúp các em tự tin trong học tập
- Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
Trang 3- Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh.
- Tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, vănhóa, cách mạng ở địa phương
Trích Chỉ thị 40/2008/CT-BGDĐT
Từ đó đến nay, các nhà trường đã rất sáng tạo khi lồng ghép việc dạy các
kỹ năng sống cho học sinh thông qua các tình huống trong mọi hoạt động giáodục của nhà trường Giáo dục kỹ năng sống thúc đẩy quá trình phát triển của cánhân và phát triển xã hội Đối với học sinh, việc được học kỹ năng sống - trang
bị cho các em kỹ năng sống là vô cùng quan trọng
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở được thực hiệnthông qua quá trình dạy các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp nhưng không phải lồng ghép – tích hợp thêm kỹ năng sống vào nộidung chương trình một cách áp đặt, cứng nhắc, khiến nội dung bài học trở nênnặng nề, quá tải mà theo cách tiếp cận mới đó là sử dụng các phương pháp và kỹthuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trảinghiệm kỹ năng sống trong quá trình học tập, vui chơi từ đó lồng ghép một cáchnhẹ nhàng những kỹ năng sống vào nội dung bài học và các hoạt động đến từngđối tượng học sinh Kỹ năng sống giúp học sinh có khả năng ứng phó phù hợp
và linh hoạt trong các tình huống của cuộc sống hàng ngày, giúp học sinh vậndụng một cách hiệu quả kiến thức đã học vào cuộc sống, làm tăng tínhthực hànhcủa bài học Chính vì vậy, việc trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị,thái độ, kỹ năng phù hợp góp phần hình thành cho học sinh những hành vi, thóiquen lành mạnh, tích cực loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực và tự điềuchỉnh mình theo chiều hướng tích cực Để đáp ứng yêu cầu đó song song với cáchoạt động giáo dục, nhà trường đã tổ chức cho học sinh tham gia nhiềuHĐNGLL và đã mang lại cho các em niềm ham thích tìm hiểu, học hỏi cùng các
kỹ năng sống cần thiết
Trong khuôn khổ của một sáng kiến kinh nghiệm đã được áp dụng và bướcđầu có kết quả, xuất phát từ tình hình thực tế, tôi chọn đề tài sáng kiến kinhnghiệm: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS thông qua hoạt động giáo
Trang 4dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS Nguyễn Lân nhằm khẳng định những kếtquả hoạt động tại nhà trường đồng thời góp thêm kinh nghiệm để giúp cho việcgiáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở trường THCS ngày một phát triển cả về
- Rèn luyện các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học cơ
sở như: kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa, kỹ năng tổ chức quản lý và thamgia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể hoạt động, khả năng kiểm tra,đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, củng cố phát triển các hành vi, thói quen tốttrong học tập, lao động và công tác xã hội
- Bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạtđộng xã hội, hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống,với quê hương đất nước, có thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xãhội
Từ mục tiêu của HĐGDNGLL, cho thấy việc rèn luyện kỹ năng cho họcsinh là yêu cầu rất cơ bản trong quá trình các em tham gia hoạt động, đòi hỏingười giáo viên phải linh hoạt trong việc sử dụng các phương pháp và hình thức
tổ chức hoạt động Việc thay đổi các phương pháp và hình thức tổ chức hoạtđộng trong một chủ đề hoạt động cụ thể sẽ tạo điều kiện hình thành và phát triểncác kỹ năng cơ bản ở học sinh Đó cũng là giải pháp rèn luyện kỹ năng sống chohọc sinh, tức là những kỹ năng - theo tổ chức UNICEF - mang tính tâm lý xã hội
và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giaotiếp một cách có hiệu quả, phát triển những kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân
Trang 5nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Đó là: Học để biết,học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình (UNESCO).
2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đây là đề tài “Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS thông qua hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp” nên tôi tập trung nghiên cứu toàn thể học sinhtrong trường cùng tham gia tìm hiểu trong các giờ HĐGDNGLL đầu tuần haytrong buổi tổ chức các ngày lễ kỷ niệm, sự kiện lớn trong năm học theo chủđiểm tháng với các nội dung, hình thức phù hợp với lứa tuổi thiếu niên
Thông qua HĐGDNGLL, các em phát huy được tính sáng tạo, tính năngđộng tự chủ, có kỹ năng hoạt động tập thể, hoạt động nhóm, kỹ năng giao lưutrao đổi tìm hiểu những kiến thức có nội dung liên quan đến khoa học và cuộcsống từ đó hướng các em tới những chuẩn mực đạo đức, hiểu biết về văn hóagóp phần hướng các em tới sự phát triển toàn diện trở thành những công dântoàn cầu trên con đường hội nhập
Trang 6B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
Giáo dục là quá trình kết hợp vai trò chủ đạo của giáo viên với sự tự giáctích cực, tự rèn luyện của học sinh nhằm hình thành ý thức, tính cách và chủ yếu
là hình thành thói quen đạo đức với các chuẩn mực xã hội qui định
Nhân cách học sinh được hình thành qua hai con đường cơ bản: con đườngdạy học trên lớp và con đường hoạt động ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) là một bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục
ở nhà trường trung học cơ sở (THCS) Đó là những hoạt động được tổ chứcngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp HĐGDNGLL là sự tiếp nối hoạt độngdạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhấtgiữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin và sự phát
triển nhân cách cho các em HDGDNGLL là điều kiện thuận lợi để học sinh
phát huy vai trò chủ thể của mình trong hoạt động, nâng cao tính tích cực hoạtđộng rèn luyện nhân cách phát triển toàn diện Thông qua HĐGDNGLL giáodục kỹ năng sống cho học sinh là tích hợp quá trình dạy – học – thực hành – rènluyện kỹ năng để học sinh có được những kỹ năng cần thiết cho hành trang vàođời
Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thông quagiảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những vấn đề, câuhỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày của con người
Tổ chức Y tế Thế giới WHO định nghĩa kỹ năng sống là "khả năng thíchnghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhucầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày" Trong giáo dục trung học, kỹ năngsống có thể là một tập hợp những khả năng được rèn luyện và đáp ứng các nhucầu cụ thể của cuộc sống hiện đại hóa; ví dụ cuộc sống bao gồm quản lý tàichính (cá nhân), chuẩn bị thức ăn, vệ sinh, cách diễn đạt và kỹ năng tổ chức Đôikhi kỹ năng sống, nhưng không phải luôn luôn, khác biệt với các kỹ năng nghiệp
vụ (trong nghề nghiệp)
Trang 7Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành 2 loại là kỹ năng tâm lý xãhội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như: tự nhận thức, tưduy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứngphó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận
và phê phán, cách quyết định, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết
II CƠ SỞ THỰC TIỄN
Thực trạng giáo dục kỹ năng sống:
Giáo dục kỹ năng sống là một việc làm quan trọng và cần thiết đối với họcsinh THCS, đây là lứa tuổi từ 11 – 15, các em đang dậy thì, tâm sinh lý cónhững biến động khi chưa phải là người lớn nhưng cũng không còn là trẻ con.Các em rất cần trang bị kỹ năng sống cho bản thân mà điều này ngành giáo dục
đã bỏ ngỏ từ rất lâu Việc dạy học và giáo dục trong các nhà trường chủ yếu làsách vở và lý thuyết nên học sinh Việt Nam có khoảng cách khá xa so với họcsinh các nước trong khu vực và trên thế giới về kỹ năng, khi các em tham giahọc tập ở nước ngoài điều này càng thấy rõ sự bất hợp lý của giáo dục Chính vìvậy, việc tạo ra những sân chơi mới lạ thu hút đông đủ học sinh tham gia là mộtviệc làm thiết thực của các nhà trường Có thể nói HĐGDNGLL là một trongnhững con đường giáo dục không thể thiếu trong quá trình giáo dục và góp phầnhình thành nhân cách cho học sinh THCS nói riêng và học sinh nói chung hướngcác em tới sự phát triển toàn diện Hoạt động này sẽ giúp cho các nhà trường tìm
ra hướng đi phù hợp đáp ứng nhu cầu của xã hội giúp các em có thêm kỹ năngsống biết xây dựng những giá trị tốt đẹp, có tình cảm có lòng yêu quê hương,biết phát huy tính sáng tạo năng động, tự chủ từ đó hướng các em tới nhữngchuẩn mực về đạo đức xã hội, hiểu biết về văn hóa, trân trọng những giá trị củacuộc sống
Tại nhiều nước trên thế giới, thanh thiếu niên đã được học những kỹ năngsống về những tình huống sẽ xảy ra trong cuộc sống, cách đối diện và đươngđầu với những khó khăn, và cách vượt qua những khó khăn đó cũng như cáchtránh những mâu thuẫn, xung đột, bạo lực giữa người và người Tại Hàn quốc,
Trang 8học sinh tiểu học được học cách đối phó thích ứng với các tai nạn như cháy,động đất, thiên tai tại Trung tâm điều hành tình trạng khẩn cấp Seoul.
Tại Việt Nam, kỹ năng sống đang được quan tâm, tuy nhiên trong nhàtrường chủ yếu học sinh chỉ được dạy kỹ năng học tập và chính trị, còn việc giáodục kỹ năng sống chưa được quan tâm nhiều Theo chuyên viên tâm lý HuỳnhVăn Sơn, cố vấn Trung tâm chăm sóc tinh thần Ý tưởng Việt: “Hiện nay, thuậtngữ kỹ năng sống được sử dụng khá phổ biến nhưng có phần bị "lạm dụng" khichính những người huấn luyện hay tổ chức và các bậc cha mẹ cũng chưa thậthiểu gì về nó" Theo Vụ trưởng Vụ Công tác Học sinh Sinh viên (Bộ Giáo Dục
và Đào tạo) Phùng Khắc Bình, trong tương lai và về lâu dài cần xây dựngchương trình môn học giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 1 đến lớp 12 Với
sự thay đổi của sách khoa lớp 6 trong năm học tới có môn Hoạt động trảinghiệm – là một môn học giúp giáo dục kĩ năng sống của học sinh trong nhàtrường một cách bài bản, quy củ hơn
Thực tế, nhiều trường THCS đã chú ý cải tiến về nội dung và hình thứchoạt động nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục và thu hút được sự tham gia củahọc sinh Song những cải tiến đó chỉ là bộ phận thiếu tính hệ thống và nhất làchưa khai thác hết tiềm năng của học sinh Do đó vai trò chủ thể hoạt động của học sinh nhiều khi bị mờ nhạt, nhất là trong các tiết sinh hoạt Giáo viên thườnglặp đi lặp lại một vài hình thức hoạt động đơn giản như: Sơ kết lớp, vui văn
nghệ, tuyên dương khen thưởng học sinh Nội dung hoạt động ít thay đổi, hình
thức hoạt động thiếu tính đa dạng Vì vậy dễ gây sự nhàm chán, tạo bầu khôngkhí uể oải trong hoạt động của học sinh Hơn nữa, trong những năm gầnđây, tình trạng thanh, thiếu niên, đặc biệt là học sinh trung học cơ sở, phạm phápngày càng gia tăng và mức độ nghiêm trọng của nó đã đến mức báo động Họcsinh THCS dễ rơi vào những tệ nạn xã hội và góp phần ảnh hưởng đến môitrường học đường Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhưng mộttrong những nguyên nhân chính đó là học sinh ngày nay rất thiếu về các kỹ năngsống cần thiết Tình trạng thiếu kĩ năng sống đang khiến giới trẻ gặp lúng túngtrong việc giải quyết các vấn đề của bản thân, của nhóm từ đó dẫn đến trạng
Trang 9thái khủng hoảng tâm lí khi thiếu một bản lĩnh vững vàng và kĩ năng ứngphó Nếu như có một chương trình hoạt động phong phú, có sự định hướng tốtcủa giáo viên, với vai trò chủ động của học sinh thì chắc chắn các hoạt động sẽmang lại tác dụng giáo dục tốt cho các em Chính vì vậy, việc nâng cao nhậnthức về đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh và tiến hànhđổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL thực sự là yêu cầu quan trọng trongquá trình đổi mới giáo dục phổ thông
Tại trường THCS Nguyễn Lân, bên cạnh những thành tích về dạy học vàgiáo dục, trong hai năm vừa qua, nhà trường luôn quan tâm đến việc giáo dục kỹnăng sống thông qua việc tổ chức các HĐGDNGLL cho học sinh Học sinh đếntrường không chỉ được học kiến thức mà còn được học các kỹ năng góp phầnhình thành nhân cách – hướng các em đến sự phát triển toàn diện
III CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH
1 Trước hết, phải đa dạng hóa các hình thức HĐGDNGLL, khắc phục tính chất đơn điệu, lặp đi lặp lại một vài hình thức đã quá quen thuộc với học sinh và gây ra nhàm chán, tẻ nhạt đối với các em Để thực hiện phương hướng này cần cụ thể hóa ở những điểm sau:
- Nắm thật chắc mục tiêu giáo dục của từng hoạt động cụ thể Mục tiêu đóđịnh hướng cho giáo viên trong việc xây dựng nội dung và hình thức hoạt độngnhưng phải đảm bảo tính thống nhất và mối liên hệ chặt chẽ giữa các nội dunghoạt động của các tuần với nhau
- Lựa chọn các hình thức hoạt động phù hợp với nội dung của tuần, củatháng Những hình thức này có thể được thay đổi hoặc nhắc lại ở mỗi chủ điểmgiáo dục tháng Điều đó sẽ có tác dụng giúp em thực hiện HĐGDNGLL mộtcách linh hoạt chủ động hơn
- Gắn đổi mới các hình thức hoạt động với đổi mới phương pháp tổ chứcHĐGDNGLL Điều này thể hiện ở chỗ tăng cường tính chất tương tác, tính sángtạo của học sinh khi tham gia hoạt động Tính sáng tạo là công cụ nhận thứcthiết yếu giúp học sinh nâng cao hiểu biết của mình qua hoạt động Đổi mớiphương pháp tổ HDGDNGLL là phải khuyến khích tính sáng tạo của học sinh
Trang 102 Đổi mới phương pháp HĐGDNGLL cần hướng vào việc phát triển tính
chủ động, tính tích cực của học sinh, khả năng hoạt động độc lập, khả năng
tự đề xuất và giải quyết vấn đề trong hoạt động cũng như khả năng tự kiểm tra đánh giá kết quả của các em Đó là khả năng tự quản HĐGDNGLL của học sinh
Tự quản HĐGĐNGLL tạo điều kiện cho học sinh phát huy tinh thầntrách nhiệm trong việc tham gia và điều khiển hoạt động của tập thể Vì vậy, đổimới phương pháp tổ chức HDGDNGLL phải kiên quyết khắc phục tính áp đặt,bao biện, làm thay học sinh Cụ thể là:
- Phải đưa học sinh vào những tình huống cụ thể với những công việc đượcgiao cụ thể Có như vậy mới giúp các em có điều kiện trưởng thành
- Phát huy cao độ khả năng của đội ngũ cán bộ lớp, đồng thời khéo léo lôicuốn mọi thành viên trong lớp cùng tham gia vào các khâu của qui trình hoạt động
3 Đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL theo phương hướng tăng cường vận dụng thiết bị và phương tiện dạy học các môn học
- Trong điều kiện hiện nay, việc huy động sử dụng các thiết bị và phươngtiện dạy học của một số môn vào hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cáchlàm thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt Những phương tiện dạy học của các mônhọc được dùng cho HĐGĐNGLL có thể là: bản đồ giáo khoa, tranh ảnh, videoclip, sơ đồ biểu bảng
- Các phương tiện và thiết bị dạy học có thể có sẵn ở trường hoặc do giáoviên làm, hoặc học sinh sưu tầm được Vì vậy với bất kỳ hoạt động nào khi tổchức thực hiện cũng phải phối hợp nhiều loại thiết bị và phương tiện dạy học từnhiều nguồn
4 Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động cũng là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL
- Khi đánh giá phải so sánh mục tiêu, đối chiếu với mục tiêu để xem xétmức độ hoạt động của học sinh Bởi vì đánh giá là hình thức giúp học sinh tựnhìn nhận những tiến bộ cũng như những tồn tại cần khắc phục trong quá trìnhtham gia và điều khiển hoạt động
Trang 11- Đánh giá hoạt động cần nhấn mạnh kỹ năng và hành vi, coi đó là yêu cầu
cơ bản cần đạt được trong hoạt động Học sinh được chủ động tự đánh giá vàđánh giá lẫn nhau
IV CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH TỔ CHỨC HĐGDNGLL
- Phương pháp tổ chức câu lạc bộ có thể thực hiện theo qui trình sau:
Bước 1: Chuẩn bị nội dung và hình thức hoạt động câu lạc bộ tương ứng
với các chủ điểm hàng tháng
Bước 2: Lập kế hoạch triển khai hoạt động CLB, phân công trách nhiệm
- Xác định thời gian tổ chức câu lạc bộ
- Thông báo rộng rãi đến từng thành viên được phân công công việc vàthành viên câu lạc bộ
Bước 3: Tổ chức thực hiện kế hoạch đã định
- Các thành viên đã được phân công trách nhiệm khẩn trương hoàn thành
công việc được giao
- Trân trọng những sáng kiến dù nhỏ của mỗi thành viên
- Linh hoạt điều chỉnh các nội dung hoạt động sao cho phù hợp với điềukiện cụ thể
- Nhanh chóng giải quyết những yêu cầu phát sinh
Bước 4: Tổ chức hoạt động theo chương trình, nội dung đã định
- Khai mạc: Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu, giới thiệu chương trình
Trang 12- Từng bước tiến hành các nội dung hoạt động theo chương trình, xen kẽcác nội dung sao cho buổi sinh hoạt sôi nổi, hấp dẫn, tránh nhàm chán, đảm bảothời gian qui định
1.2 Phương pháp tổ chức hội thi:
Cách tiến hành và tổ chức hội thi:
Bước 1: Xác định chủ đề, mục tiêu, nội dung hội thi và đặt tên cho hội thi
Căn cứ vào nhiệm vụ năm học, nội dung và chương trình HĐGDNGLL,nhu cầu và nguyện vọng của học sinh để lựa chọn chủ đề hội thi, đặt tên cho hộithi, xác định mục tiêu, nội dung hội thi (ví dụ: Thi tìm hiểu về HIV/AIDS, lấy
chủ đề “Em góp phần phòng và chống HIV/AIDS” )
Bước 2: Xác định thời gian và địa điểm tổ chức hội thi
Sau khi lựa chọn chủ đề hội thi, cần xác định thời điểm tổ chức hội thi.Thời điểm tổ chức hội thi thường được chọn vào những có ý nghĩa lịch sử hoặcngày cao điểm của một đợt thi đua, một đợt hoạt động theo chủ đề, chủ điểm
(20/11 , 22/12, 3/2 ), hoặc những ngày kỉ niệm: Thành lập trường, ngày
truyền thống địa phương hoặc tháng An toàn giao thông, tháng vì ngườinghèo
Bước 3: Tổ chức công tác thông tin Tuyên truyền, vận động cho hội thi
Để tổ chức hội thi đạt được mục tiêu giáo dục, cần phải làm tốt công tácthông tin tuyên truyền Cần phải thông báo cụ thể chủ đề, nội dung, mục đích và
Trang 13yêu cầu hội thi tới toàn thể giáo viên và học sinh trước khi tổ chức hội thi mộtthời gian thích hợp để các em có thời gian chuẩn bị và luyện tập
Bước 4: Thành lập ban tổ chức hội thi:
Thông thường ban tổ chức gồm có:
- Trưởng ban: Chịu trách nhiệm điều hành chung toàn bộ các hoạt độngcủa hội thi
- Các phó ban: Phụ trách cơ sở vật chất, chỉ đạo nghệ thuật (thiết kế nội
dung thi, các môn thi, màn trình diễn, hệ thống câu hỏi và đáp án )
Ban tổ chức có trách nhiệm thành lập ban giám khảo hội thi Số lượngthành phần ban giám khảo tùy thuộc vào qui mô hội thi Thông thường, thànhviên ban giám khảo là những chuyên gia trong lĩnh vực liên quan đến hội thi.Ngoài ra ban tổ chức cũng cần cử thư kí hội thi và người dẫn chương trình
Bước 5: Thiết kế nội dung chương trình hội thi
Bước 6: Dự trù kinh phí, chuẩn bị cơ sở vật chất cho hội thi
Bước 7: Tổ chức hội thi
Trước khi tiến hành hội thi:
- Tạo bầu không khí sôi nổi, phấn khởi cho hội thi qua các phương tiệnthông tin đại chúng và các phương tiện hỗ trợ khác: băng rôn, biểu ngữ, cờ, các
phương tiện âm thanh …
- Kiểm tra toàn bộ công tác chuẩn bị của lớp, khối tham gia, công tácchuẩn bị của các tiểu ban, của ban giám khảo
- Kiểm tra cơ sở vật chất, trang thiết bị, loa, sân khấu, phần thưởng
- Thông báo chương trình hội thi tới các thành phần tham dự hội thi
- Họp ban giám khảo để phổ biến biểu điểm, qui cách chấm và tính điểm.Xác định các yêu cầu đối với ban giám khảo và qui trình hoạt động của bangiám khảo hội thi
Sau khi đã hoàn tất các công việc, hội thi được tiến hành theo chươngtrình đã định:
- Khai mạc hội thi: Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu, giới thiệu danh sáchcác đơn vị, cá nhân, giới thiệu ban giám khảo, thông báo chương trình hội thi
Trang 14- Phần tự giới thiệu hoặc ra mắt các đội thi hoặc toàn đoàn dự thi
- Tiến hành hội thi
Bước 8: Kết thúc hội thi:
- Ban tổ chức công bố kết quả, tổng kết, đánh giá hội thi
- Trao giải thưởng hội thi, cảm ơn các đại biểu, các nhà tài trợ hội thi
- Rút kinh nghiệm, thông báo về những công việc sắp tới, dặn dò học sinh
- Kết thúc hội thi trong không khí hân hoan, phấn khởi
1.3 Phương pháp thảo luận chuyên đề:
Mục đích thảo luận:
- Giúp học sinh có cơ hội được cùng nhau chia sẻ, trao đổi thông tin, hợptác để giải quyết các vấn đề, thông qua đó giúp nhau hiểu một cách đúng đắnnhững vấn đề được thảo luận
- Giúp cho học sinh có cơ hội được bày tỏ những ý kiến, những quan điểm của
mình một cách dân chủ, tự tin để kiểm chứng hay để tự khẳng định và tự điều chỉnh
- Hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng trình bày trước tập thể, biếtthuyết phục người khác, biết bảo vệ chính kiến của mình, biết lắng nghe và chia
sẻ, biết hợp tác
Thảo luận chuyền đề cần phải thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Định hướng cho thảo luận:
- Đặt tên cho chủ đề hay chuyên đề thảo luận
- Các nội dung cần thảo luận
- Hình thức thảo luận (theo lớp hay theo nhóm)
- Ấn định thời gian thảo luận
Bước 2: Chuẩn bị cho thảo luận
Đối với giáo viên:
- Thông báo nội dung cần thảo luận cho toàn lớp
- Gợi ý những tài liệu cần thiết cho học sinh nghiên cứu, tham khảo đểchuẩn bị cho thảo luận
- Thông báo về thời gian, kế hoạch tổ chức hoạt động
Trang 15- Giao trách nhiệm cho cán bộ lớp và triển khai tổ chức hội thảo
- Họp cán bộ lớp để kiểm tra, rà soát các nội dung công tác, giải quyếtnhững vấn đề khó khăn
Đối với học sinh:
- Cán bộ lớp xây dựng kế hoạch thảo luận và gợi ý về nội dung thảo luậncho các bạn chuẩn bị
- Hướng dẫn các thành viên nghiên cứu tài liệu để chuẩn bị nội dung chothảo luận, có thể phân công, giao nhiệm vụ cho các tổ, nhóm, cá nhân theo sởthích, tự nguyện hay bắt buộc
- Phân công các nhiệm vụ khác như trang trí, dẫn chương trình, chuẩn bị
cơ sở vật chất, văn nghệ, mời đại biểu
- Cử người điều khiển thảo luận, cần chú ý đến những người có khả năngứng xử tốt
- Chuẩn bị một số tiết mục văn nghệ để xen kẽ khi thảo luận
- Họp báo cáo kết quả chuẩn bị với giáo viên trước ngày tổ chức thảo luận,kịp thời giải quyết những vướng mắc (nếu có)
Bước 3: Tiến hành thảo luận
- Người dẫn chương trình tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu
- Người điều khiển thông báo chương trình thảo luận, nêu các vấn đề cầnthảo luận
- Tiến hành thảo luận Người điều khiển khéo léo dẫn dắt, điều khiển, khêu gợi
sự mạnh dạn, tích cực của mọi người tham gia để thảo luận sôi nổi và có hiệu quả
- Xen kẽ một số tiết mục văn nghệ
- Khi gặp khó khăn, có thể có sự tham gia của các cố vấn hay giáo viên chủnhiệm: Gợi ý, nêu lên các vấn đề hay hướng dẫn để giúp học sinh thảo luận sôinổi và đúng hướng
Bước 4: Kết thúc thảo luận
Người điều khiển tổng kết kết quả thảo luận
- Mời giáo viên nhận xét, đánh giá và định hướng cho các hoạt động kế tiếp
- Kết thúc thảo luận trong tiếng nhạc sôi động hay một bài hát tập thể vui nhộn