các nghiệp vụ tín dụng tại các ngân hàng thương mại

các nghiệp vụ tín dụng tại các ngân hàng thương mại

Chương V Các nghiệp vụ tín dụng

1 Các nghiệp vụ tín dụng theo hình thức tài trợ

- Chiết khấu thương phiếu

- Cho vay

- Cho thuê tài sản trung dài hạn

- Bảo lãnh

2 Nghiệp vụ tín dụng theo hình thức bảo đảm

3 Nghiệp vụ tín dụng theo thời gian

4 Tín dụng tiêu dùng

1 Nghiệp vụ tín dụng theo hình thức tài trợ

1.1 Chiết khấu thương phiếu (QD 63 - 29/12/2006)

CK GTCG QD 1325 15/10/2004)

„ Thương phiếu được hình thành chủ yếu từ quá trình

mua bán chịu hàng hoá và dịch vụ giữa khách hàng

với nhau

(1) Người bán chuyển hàng hoá, dịch vụ cho người mua

(2) Thương phiếu được lập, người mua ký, cam kết trả

tiền cho người thụ hưởng khi thương phiếu đến hạn

(3- ) Trong thời hạn có hiệu lực của thương phiếu, người

bán có thể mang thương phiếu đến NH để chiết khấu,

1.1 Chiết khấu thương phiếu

(4) Sau khi kiểm tra độ an toàn của thương phiếu, NH có

thể phát tiền cho người bán và nắm giữ thương phiếu

(5) Đến hạn, NH đòi tiền từ:

* người mua, nếu là CK toàn bộ thời gian còn lại

* người bán nếu là chiết khấu có thời hạn

1.1 Chiết khấu thương phiếu

„ Nghiệp vụ chiết khấu được coi là đơn giản, dựa trên sự

tín nhiệm

„ Khi cần chiết khấu, khách hàng gửi thương phiếu lên

NH đề nghị chiết khấu, sau khi hợp đồng CK giữa hai

bên được ký kết NH kiểm tra chất lượng của thương

phiếu và thực hiện chiết khấu

„ Ngoài ra, NH còn nhận chiết khấu các giấy nợ khác như

tín phiếu kho bạc, kỳ phiếu, trái phiếu, công trái,…

1.2.2 Cho vay trực tiếp từng lần

1.2.3 Cho vay theo hạn mức

1.2.4 Cho vay luân chuyển

1.2.5 Cho vay trả góp

1.2.6 Cho vay gián tiếp

1.2 Cho vay

1.2.1 Thấu chi

„ NH cho phép người vay được chi trội (vượt) trên số

dư tiền gửi thanh toán đến một giới hạn nhất định

(hạn mức thấu chi), trong khoảng thời gian xác định

„ khách hàng làm đơn đề nghị hạn mức thấu chi và

thời gian thấu chi (có thể phải trả phí cam kết)

„ khi khách hàng có tiền nhập về tài khoản tiền gửi NH

sẽ thu nợ gốc và lãi Số lãi mà khách hàng phải trả:

1.2.1 Thấu chi

„ là hình thức tín dụng ngắn hạn, linh hoạt, thủ tục đơn

giản, phần lớn là không có đảm bảo, có thể cấp cho

cả doanh nghiệp lẫn cá nhân

„ chỉ sử dụng đối với các khách hàng có độ tin cậy cao,

thu nhập đều đặn và kỳ thu nhập ngắn

„ tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong quá

trình thanh toán

„ các khoản chi quá hạn mức sẽ chịu lãi suất phạt và bị

đình chỉ sử dụng hình thức này

1.2.2 Cho vay trực tiếp từng lần

„ Là hình thức cho vay phổ biến đối với khách hàng

không có nhu cầu vay thường xuyên, vốn NH chỉ tham

gia vào một số giai đoạn của chu kỳ sản xuất kinh

doanh

„ Mỗi lần vay khách hàng phải làm đơn và trình NH

phương án sử dụng vốn vay

„ NH sẽ phân tích khách hàng và ký hợp đồng, xác định

qui mô, thời hạn giải ngân, thời hạn trả nợ, lãi suất và

yêu cầu đảm bảo nếu cần

1.2.2 Cho vay trực tiếp từng lần

„ Mỗi món vay được tách biệt thành các hồ sơ (khế ước

nhận nợ) khác nhau

„ Số lượng tiền vay = Nhu cầu vốn cho sản xuất kinh

doanh – (Vốn chủ sở hữu tham gia + Các nguồn vốn

khác tham gia)

„ Nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh = Nhu cầu vốn

đầu tư cho TSLĐ và TSCĐ - giá trị chi phí không

thuộc đối tượng tài trợ của NH

1.2.2 Cho vay trực tiếp từng lần

„ -Nếu cho vay dựa trên giá trị tài sản đảm bảo:

Số lượng cho vay ≤ Giá trị tài sản đảm bảo x tỷ lệ cho vay

trên giá trị tài sản đảm bảo

„ NH sẽ kiểm soát mục đích và hiệu quả sử dụng, nếu

thấy có dấu hiệu vi phạm hợp đồng, sẽ thu nợ trước

hạn, hoặc chuyển nợ quá hạn

„ Cho vay từng lần tương đối đơn giản, NH có thể kiểm

soát từng món vay tách biệt, tiền cho vay dựa vào giá

1.2.3 Cho vay theo hạn mức

„ NH cấp cho khách hàng hạn mức tín dụng, là số dư nợ

tối đa tại bất kỳ thời điểm nào trong khoảng thời gian

các định

„ Hạn mức tín dụng được cấp trên cơ sở kế hoạch sản

xuất kinh doanh, nhu cầu vay vốn của khách hàng

„ áp dụng đối với cho vay ngắn hạn để dự trữ hàng hoá,

nguyên nhiên vật liệu không có tính thời vụ

1.2.3 Cho vay theo hạn mức

„ NH ước lượng hạn mức tín dụng ngắn hạn để dự trữ

hàng hoá, nguyên nhiên vật liệu có tính thời vụ:

Cách 1 – như trong sách giáo khoa

(1) Xác định nhu cầu dự trữ hợp lý cao nhất trong kỳ

(2) Dựa trên dự trữ thực tế cao nhất kỳ trước, loại trừ dự

trữ bất hợp lý

(3) Dự trữ cao nhất hợp lý kỳ trước = Dự trữ thực tế cao

nhất – Hàng kém phẩm chất, chậm luận chuyển, hàng

không thuộc đối tượng cho vay

1.2.3 Cho vay theo hạn mức

(4) Xác định dự trữ cao nhất hợp lý kỳ này: Dự trữ

cao nhất hợp lý kỳ trước + gia tăng (- giảm) dự trữ

do giá hàng hóa tăng(giảm) + Tăng (- giảm) dự trữ

do kế hoạch tăng (giảm) sản lượng tiêu thụ

(5) Xác định hạn mức tín dụng cao nhất trong kỳ =

Dự trữ cao nhất hợp lý kỳ này - (Vốn chủ sở hữu

và các nguồn khác tham gia dự trữ)

1.2.3 Cho vay theo hạn mức

Cách 2:

- Nhu cầu vốn lưu động = tổng chi phí sản

xuất kinh doanh/vòng quay vốn lưu động

- Vòng quay vốn lưu động = doanh thu

thuần/tài sản lưu động bình quân

- Hạn mức tín dụng = nhu cầu vốn lưu động –

1.2.4 Cho vay luân chuyển

„ Cho vay dựa trên sự luân chuyển của hàng hoá

Doanh nghiệp thiếu vốn khi mua hàng có thể vay và

1.2.4 Cho vay luân chuyển

„ Cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp đều nghiên cứu kế

hoạch lưu chuyển hàng hoá để dự đoán dòng ngân quỹ

trong thời gian tới

„ Thủ tục vay chỉ cần thực hiện 1 lần cho nhiều lần vay,

khách hàng được đáp ứng nhu cầu vốn kịp thời 

thanh toán nhanh chóng cho nhà cung cấp

„ Nếu DN gặp khó khăn trong tiêu thụ (hàng hoá tồn

đọng ), NH cũng gặp khó khăn trong thu hồi vốn do

thời hạn của khoản vay không được quy định rõ ràng

1.2.5 Cho vay trả góp

„ NH cho phép khách hàng trả gốc làm nhiều lần trong

thời hạn tín dụng đã thoả thuận

„ áp dụng với cho vay tiêu dùng trong thời gian trung

và dài hạn Số tiền trả mỗi lần đ−ợc tính toán sao cho

1.2.5 Cho vay gián tiếp

„ Thông qua tổ chức trung gian nh− nhà cung cấp,

nhóm sản xuất, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh,

Hội Phụ nữ

„ Một vài khâu của hoạt động cho vay chuyển sang

các tổ chức trung gian, nh− thu nợ, phát tiền vay…

„ Tổ chức trung gian cũng có thể đứng ra bảo đảm

cho các thành viên vay

1.2.5 Cho vay gián tiếp

„ áp dụng với thị trường có nhiều món vay nhỏ, người

vay phân tán, xa NH, có thể tiết kiệm chi phí cho vay

„ Nhiều trung gian đã lợi dụng vị thế của mình, để

tăng lãi suất cho vay lại, hoặc giữ lấy số tiền của các

thành viên khác cho riêng mình Các nhà bán lẻ có

thể lợi dụng để bán hàng kém chất lượng hoặc với

đưa ra giá bán cao

1.2.6 Cho vay hợp vốn

„ Quyết định số 886/2003/QĐ-NHNN

ngày 11/8/2003 về sửa đổi bổ sung

Quy chế đồng tài trợ của cỏc tổ chức

tớn dụng ban hành theo Quyết định

số 286/2002/QĐ-NHNN ngày

3/4/2002 của Thống đốc Ngõn hàng

Nhà nước

1.3.2 Quy trình cho thuê

1.3.3 Những vấn đề cần lưu ý trong cho thuê

1.3.1 Mục đích, ý nghĩa

„ Khi khách hàng không đủ (hoặc chưa đủ) điều kiện

để vay, NHTM sẽ mua các tài sản theo yêu cầu của

khách hàng để cho thuê

„ Chủ yếu là cho thuê tài chính Cho thuê tài chính

trong thời gian dài, và người đi thuê có quyền mua

lại tài sản khi hết hợp đồng thuê

1.3.1 Quy trình cho thuê

(1) khách hàng làm đơn nêu yêu cầu về tài sản cần thuê

Sau khi phân tích dự án và tình hình tài chính của KH,

NH kí hợp đồng thuê - mua với khách hàng;

(2) NH ký hợp đồng mua với nhà cung cấp (hoặc người

thuê chỉ định nhà cung cấp)

(3) Khách hàng có thể gặp nhà cung cấp để nêu yêu cầu về

qui cách, chất lượng tài sản thuê, nhận tài sản thuê, nhà

cung cấp có thể phải cam kết bảo hành cho người thuê;

(4) NH kiểm soát tình hình sử dụng tài sản thuê, thu tiền

thuê, hoặc thu hồi tài sản nếu người thuê vi phạm;

1.3.3 Những vấn đề cần lưu ý trong cho thuê

Ngân hàng mua TS của người đi thuê để cho thuê lại

„ Trong những trường hợp khách hàng có tài sản cố định

song lại có nhu cầu mua nguyên nhiên vật liệu, khách

hàng có thể bán tài sản cho NH (lấy tiền) với cam kết

thuê lại tài sản đó

NH thuê hoặc mua trả góp tài sản để cho thuê,

„ Tuỳ theo yêu cầu của người đi thuê với NH, hoặc giữa

NH với người cung cấp mà NH có thể đi thuê hoặc mua

tài sản trả góp để cho thuê

1.3.3 Những vấn đề cần lưu ý trong cho thuê

„ Nếu khách hàng yêu cầu thuê với thời gian ngắn

hơn thời gian khấu hao, tài sản đó lại khó cho thuê

lại, NH có thể chọn hình thức đi thuê để cho thuê

„ Nếu NH khó khăn về nguồn vốn để mua tài sản cho

thuê, NH có thể sử dụng hình thức mua trả góp

1.3.3 Những vấn đề cần lưu ý trong cho thuê

„ Được xếp vào tín dụng trung và dài hạn Khách hàng

phải trả gốc và lãi dưới hình thức tiền thuê hàng kỳ

„ NH không cam kết cung cấp dịch vụ bảo dưỡng tài

sản, không chịu trách nhiệm về những thiệt hại đối

với tài sản cho thuê

„ NH có quyền thu hồi tài sản nếu thấy người thuê

không thực hiện đúng hợp đồng, song NH phải có

trách nhiệm cung cấp đúng loại tài sản cần cho khách

1.3.3 Những vấn đề cần lưu ý trong cho thuê

„ Thời hạn cho thuê có thể gồm hai phần: thời hạn cơ

bản và thời hạn gia hạn thêm

„ Thời hạn cơ bản là thời hạn người đi thuê không được phép

huỷ hợp đồng

„ Thời hạn gia hạn thêm là thời hạn NH có thể cho người đi

thuê tiếp tục thuê, hoặc người đi thuê mua lại, trả lại tài sản

Đối với tài sản khó bản, hoặc khó cho thuê lại, thời hạn cơ

bản phải đảm bảo cho NH thu được hết gốc và lãi.

„ Lãi suất cho thuê thường cao do bao gồm chi phí tìm

kiếm người cung cấp, chi phí dàn xếp, và phụ thuộc

vào thời hạn thu

1.4 Bảo lãnh (tái bảo lãnh) – QĐ

26 ngày 26/6/2006

1.4.1 Khái niệm bảo lãnh

1.4.2 Các loại bảo lãnh phân theo mục tiêu

1.4.3 Bản chất và ý nghĩa của bảo lãnh ngân hàng

1.4.4 Quy trình bảo lãnh ngân hàng

1.4.5 Hợp đồng bảo lãnh

1.4.1 Khái niệm Bảo lãnh (tái bảo lãnh)

„ Bảo lãnh của NH là cam kết của NH dưới hình thức

thư bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay

cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện đúng

nghĩa vụ như cam kết

„ Bảo lãnh thường có 3 bên: NH là bên bảo lãnh; khách

hàng của NH là người được bảo lãnh; và người hưởng

bảo lãnh là bên thứ ba

1.4.2 Các loại bảo lãnh phân theo mục tiêu

„ Bảo lãnh bảo đảm tham gia dự thầu: Là cam kết của

NH với chủ đầu tư về việc trả tiền phạt thay cho bên

dự thầu nếu bên dự thầu vi phạm các qui định trong

hợp đồng dự thầu

„ Bảo lãnh thực hiện hợp đồng: Là cam kết của về việc

chi trả tổn thất thay cho khách hàng nếu khách hàng

không thực hiện đầy đủ hợp đồng như cam kết

„ Bảo lãnh đảm bảo thanh toán: Là cam kết của NH về

việc sẽ thanh toán tiền theo đúng hợp đồng cho người

1.4.2 Các loại bảo lãnh phân theo mục tiêu

„ Bảo lãnh đảo đảm hoàn trả tiền ứng trước: là cam

kết của NH về việc sẽ hoàn trả tiền ứng trước cho

bên mua (người hưởng bảo lãnh) nếu bên cung cấp

(người được bảo lãnh) không trả

„ Bảo lãnh đảm bảo hoàn trả vốn vay (bảo lãnh vay

vốn) là cam kết của NH đối với người cho vay về

việc sẻ trả gốc và lãi đúng hạn nếu khách hàng

(người đi vay) không trả được

1.4.3 Bản chất, ý nghĩa của bảo lãnh ngân hàng

Bảo lãnh là hình thức tài trợ của NH thông qua uy tín

„ Khi khách hàng không thực hiện được cam kết, NH

phải thực hiện thay nghĩa vụ chi trả  bảo lãnh cũng

chứa đựng các rủi ro như cho vay, đòi hỏi NH phân

tích KH như khi cho vay

„ Bảo lãnh NH tạo mối liên kết trách nhiệm tài chính và

san sẻ rủi ro NH có khả năng ràng buộc khách hàng

phải thực hiện các cam kết

1.4.3 Bản chất, ý nghĩa của bảo lãnh ngân hàng

„ Bảo lãnh góp phần giảm bớt thiệt hại tài chính cho bên

thứ ba khi tổn thất xảy ra

„ NH cố gắng tìm kiếm các khoản thu từ bảo lãnh nhằm

bù đắp chi phí

„ Bảo lãnh cũng góp phần mở rộng các dịch vụ khác nh−

kinh doanh ngoại tệ, t− vấn, thanh toán

1.4.4 Quy trình bảo lãnh ngân hàng

(a) Khách hàng ký các hợp đồng với bên thứ ba về thanh

toán, về xây dựng, hay vay vốn Bên thứ ba yêu cầu

phải có bảo lãnh của NH;

1.4.4 Quy trình bảo lãnh ngân hàng

(d) Theo nh− đã thoả thuận NH thực hiện nghĩa vụ

bảo lãnh với bên thứ ba nếu nghĩa vụ đó xảy ra;

(e) Theo nh− hợp đồng bảo lãnh đã ký với khách

hàng, NH yêu cầu khách hàng phải thực hiện các

nghĩa vụ tài chính đối với NH (trả nợ gốc, lãi, hoặc

phí)

1.4.4 Hợp đồng bảo lãnh ngân hàng

„ Hợp đồng bảo lãnh độc lập với hợp đồng kinh tế giữa

khách hàng và NH thể hiện ràng buộc tài chính giữa

NH và bên thứ ba Nội dung chính của hợp đồng:

- Số tiền và thời hạn bảo lãnh của NH;

- Các điều khoản vi phạm hợp đồng kinh tế dẫn đến

nghĩa vụ chi trả của NH;

- Các tài liệu cần thiết mà bên thứ ba cần có để chứng

minh sự vi phạm hợp đồng của bên đ−ợc bảo lãnh;

1.4.4 Hợp đồng bảo lãnh ngân hàng

- Phí bảo lãnh, số tiền kí quĩ hoặc tài sản đảm bảo

cho bảo lãnh mà khách hàng phải thực hiện

- Trách nhiệm trả nợ cho NH khi NH phải thực

hiện nghĩa vụ với bên thứ ba.

„ Lựa chọn hình thức nào là tuỳ thuộc chủ yếu vào

yêu cầu của bên thứ ba

„ Bên thứ ba có thể yêu cầu đích danh NH bảo lãnh

và hình thức bảo lãnh Độ an toàn của hình thức

này rất cao do tính pháp lý quốc tế của nó

- Phân loại theo tính chất an toàn

- Phân loại theo hình thái vật chất

2.3 Các nhân tố liên quan đến đảm bảo

2.4 Các nghiệp vụ đảm bảo

- Cầm cố

- Thế chấp

2.1 Lý do yêu cầu có TSĐB

„ Khách hàng luôn phải đối đầu với rủi ro trong kinh

doanh, có thể mất khả năng trả nợ cho NH gây cho

NH những tổn thất lớn

„ Yêu cầu phải có tài sản đảm bảo, NH muốn có

nguồn trả nợ thứ hai khi nguồn thứ nhất là thu nhập

từ hoạt động không đảm bảo trả nợ

2.2 Các hình thức tài sản đảm bảo

Phân loại theo tính chất an toàn

„ NH chia tài sản đảm bảo thành: loại 1 và loại 2

„ Loại 1 là các tài sản thuộc sở hữu hoặc sử dụng lâu

dài của khách hàng, hoặc bảo lãnh của bên thứ ba

„ Đảm bảo loại 1 có thể có giá trị ≤ giá trị của khoản tín

dụng tuỳ thuộc dự đoán của NH về rủi ro

„ Các khoản tín dụng dựa trên tài sản đảm bảo loại 1

thường an toàn, song gây khó khăn cho cả NH lẫn

khách hàng trong việc định gía, bảo quản, làm cho

thời gian phân tích tín dụng thường bị kéo dài

2.2 Các hình thức tài sản đảm bảo

„ Loại 2 là những tài sản được hình thành từ nguồn tài

trợ của NH Tuy nhiên khi người vay không có khả

năng trả nợ thì phần lớn các tài sản này cũng đều bị

giảm giá, khó bán

„ Tài sản loại 2 áp dụng cho khách hàng mà tài sản loại

1 có ít, hoặc không thể trở thành tài sản đảm bảo

2.2 Các hình thức tài sản đảm bảo

Phân loại theo hình thái vật chất

„ Hàng hoá trong kho như nguyên nhiên vật liệu,

sản phẩm rất thuận lợi cho hai bên nếu có kho

bãi riêng, hoặc có phương thức bảo quản thích

hợp

„ Tài sản cố định: Nhà máy, trang thiết bị phương

tiện vận chuyển, cây con, quyền sử dụng đất,

rừng…

2.3 Nhân tố liên quan tới đảm bảo

- Khả năng kiểm soát hàng hoá đảm bảo: NH phải nắm

quyền kiểm soát việc bán hàng hoá đó; nắm giấy tờ

lưu kho để đảm bảo người vay không mang thế chấp

cho NH khác, hoặc rút hàng ra bán

- Tính thị trường của tài sản đảm bảo: Khả năng bán

quyết định định tỷ lệ tài trợ vừa đảm bảo an toàn cho

NH vừa đáp ứng yêu cầu vốn của khách hàng

- Bảo hiểm: NH yêu cầu khách hàng phải mua bảo hiểm

cho tài sản cố định làm đảm bảo cho khoản tài trợ

2.3 Nhân tố liên quan tới đảm bảo

„ Hợp đồng thanh toán là cam kết của người thứ ba về

việc sẽ thanh toán số tiền trong thời hạn nhất định với

những điều kiện cụ thể cho khách hàng Hợp đồng naỳ

có thể trở thành đảm bảo cho khách hàng để nhận tài

trợ của NH Các nhân tố ảnh hưởng là :

- Khả năng chi trả của người thứ ba

- Khả năng thực hiện hợp đồng với người thứ ba của

- Tính an toàn của chứng khoán: tình hình tài chính, uy

tín của các tổ chức chi trả các chứng khoán Chứng

khoán chính phủ, các tổ chức tài chính lớn, hoặc các

công ty lớn thường dễ được NH nhận đảm bảo và tài

trợ với tỷ lệ cao

- Tính thị trường (tính thanh khoản): CK thường xuyên

trao đổi trên thị trường được NH ưu tiên