Đề tài hội nhập kinh tế quốc tế và liên hệ đến ngành công nghiệp ô tô việt nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN ĐỀ TÀI HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ LIÊN HỆ ĐẾN NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM LỚP L05 NHÓM 26 HK221 GV[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

ĐỀ TÀI:

HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ LIÊN HỆ ĐẾN NGÀNH CÔNG

NGHIỆP Ô TÔ VIỆT NAM

LỚP: L05 NHÓM: 26

HK221

GVHD: THS NGUYỄN TRUNG HIẾU

SINH VIÊN THỰC HIỆN

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM HỌC 2022 -2023

BÁO CÁO KẾT QUẢ LÀM VIỆC NHÓM

Nhiệm vụ %

Điểm

BTL phân công BTL

3 2115371 Hoàng Thị Hải Yến

20%

4 2114694 Nguyễn Thế Tài

20%

Họ và tên nhóm trưởng: Nguyễn Trọng Quí Dương

Số ĐT: 0878802801 Email: duong.nguyentrong2801@hcmut.edu.vn

Nhận xét của GV:

GIẢNG VIÊN

(Ký và ghi rõ họ, tên)

Nguyễn Trung Hiếu

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 3

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam 3

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU: 3

4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

6 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI 3

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM 5

1.1 Các khái niệm cơ bản 5

1.2 Sự cần thiết khách quan và nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 7

1.3 Tác dụng của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển của Việt Nam 9 1.4 Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 10

CHƯƠNG 2: HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ TRONG NGÀNH CÔNG NGHIỆP Ô TÔ TẠI VIỆT NAM 18

2.1 Khái quát về ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam 18

2.2 Thực trạng phát triển của ngành công nghiệp ô tô ở nước ta 19

2.2.1 Những thành tựu phát triển của ngành hay lĩnh vực X và nguyên nhân 19

2.2.2 Những mặt hạn chế trong phát triển của ngành hay lĩnh vực X và nguyên nhân 19

2.3 Những cơ hội và thách thức đối với ngành công nghiệp ô tô trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay 20

2.3.1 Những cơ hội đối với sự phát triển của ngành hay lĩnh vực X trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay 20

2.3.2 Những thách thức đối với sự phát triển của ngành hay lĩnh vực X trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay . 20

2.4 Phương hướng và giải pháp nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta thời gian tới 20

2.4.1 Phương hướng nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành hay lĩnh vực X trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay thời gian tới . 20

2.4.2 Những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành hay lĩnh vực X 21

trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay thời gian tới 21

KẾT LUẬN 22

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình giao lưu, hợp tác giữa nền kinh tế của quốcgia với nền kinh tế quốc gia khác hay tổ chức kinh tế trong khu vực và toàn cầu Từcuối thế kỷ XX cho đến nay, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – kỹ thuật đã thúcđẩy sự phát triển vượt bậc trong các lĩnh vực kinh tế, đời sống xã hội… Quá trình pháttriển này không chỉ ở phạm vi biên giới quốc gia mà ngày càng được quốc tế hóa Cóthể nói hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế tất yếu, có lịch sử và nguồn gốc pháttriển lâu dài, là bản chất xã hội của lao động và sự phát triển văn minh của quan hệgiữa con người với con người Con người muốn tồn tại và phát triển phải có mối liênkết chặt chẽ với nhau Rộng hơn nữa là một quốc gia muốn phát triển phải liên kết vớicác quốc gia, tổ chức khác

2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Thứ nhất, làm rõ lý luận về hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Thứ hai, khái quát về đầu tư quốc tế và thực trạng của ngành công nghiệp ô tô

trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta

Thứ tư, phân tích những cơ hội và thách thức đối với sự phát triển của ngành

công nghiệp ô tô trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay

Thứ năm, đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm thúc đấy sự phát triển của

ngành công nghiệp ô tô trong hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta thời gian tới

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đề tài sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và các phương pháp nghiêncứu như trừu tượng hóa khoa học, phân tích tổng hợp, thống kê mô tả

6 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm 02 chương:

- Chương 1: Lý luận về hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

- Chương 2: Đầu tư quốc tế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế trong ngànhcông nghiệp ô tô ở Việt Nam.

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ QUỐC TẾ CỦA

VIỆT NAM 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm của hội nhập kinh tế quốc tế

“Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiệngắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế thế giới dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồngthời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế nói chung.”1

Về thực chất, hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình một quốc gia thông qua việc

tự giác, chủ động hợp tác, liên kết sâu rộng với các quốc gia khác nhằm theo đuổi lợiích, mục tiêu của mình trên lĩnh vực kinh tế, dựa trên sự chia sẻ về nhận thức, lợi ích,mục tiêu, giá trị, nguồn lực, quyền lực và chủ động chấp nhận, tuân thủ, tham gia xâydựng các “luật chơi” chung, chuẩn mực chung trong khuôn khổ các định chế hoặc tổchức quốc tế

Hội nhập là một quá trình tất yếu, một xu thế bao trùm mà trọng tâm là mở cửakinh tế, tạo điều kiện kết hợp tốt nhất nguồn lực trong nước và quốc tế, mở rộng khônggian để phát triển và chiếm lĩnh vị trí phù hợp nhất có thể trong quan hệ kinh tế quốc

tế Hội nhập vừa là đòi hỏi khách quan vừa là nhu cầu nội tại của sự phát triển kinh tếmỗi nước

Hội nhập quốc tế là giai đoạn phát triển cao của hợp tác quốc tế, là quá trình ápdụng và tham gia xây dựng các quy tắc và luật lệ chung của cộng đồng quốc tế, phùhợp với lợi ích quốc gia, dân tộc của Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế là một trong những xu thế lớn và tất yếu trong quátrình phát triển của mỗi quốc gia cũng như toàn thế giới Hội nhập kinh tế quốc tếnhằm giải quyết những vấn đề chủ yếu:

 Đàm phán cắt giảm thuế quan

 Giảm, loại bỏ hàng rào phi thuế quan

1 Bộ Giáo dục & Đào tạo (2019) Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

tr.160

 Giảm bớt các hạn chế đối với dịch vụ

 Giảm bớt các trở ngại đối với đầu tư quốc tế

 Điều chỉnh các chính sách thương mại khác

 Triển khai các hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế…có tính chất toàn cầu

1.1.2 Các loại hình của hội nhập kinh tế quốc tế

 Hợp tác kinh tế song phương

Hợp tác kinh tế song phương có thể tồn tại dưới dạng một thoả thuận, mộthiệp định kinh tế, thương mại, đầu tư hay hiệp định tránh đánh thuế hai lần, các thoảthuận thương mại tự do (FTAs) song phương…Loại hình hội nhập này thường hìnhthành rất sớm từ khi mỗi quốc gia có chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986) được coi là cột mốc quan trọngđánh dấu sự thay đổi trong quá trình phát triển kinh tế đất nước Đại hội được ví là

“Đại hội của sự đổi mới” Đại hội nhấn mạnh đến việc mở rộng giao lưu quốc tế

để thu hút vốn đầu tư nước ngoài nhằm phát triển kinh tế đất nước

Tính đến hiện nay, “Việt Nam đã có quan hệ ngoại giao với 189 nước có 30đối tác chiến lược, 13 đối tác toàn diện, ký kết 15 FTA ở cấp độ song phương vàkhu vực”2 (trong đó đang thực thi 14 FTA, 1 FTA đã ký nhưng chưa có hiệu lực),

và đang đàm phán 2 FTA Trong số đó, nổi bật nhất là 3 FTA thế hệ mới gồmHiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệpđịnh thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) và Hiệpđịnh thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len (UKVFTA); và 1 FTA có quy mô lớn nhất thế giới trong khuôn khổ ASEAN

là Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)

 Hội nhập kinh tế khu vực

2 Báo Điện tử Chính phủ (10/01/2022). Dấu ấn tích cực trên hành trình đổi mới và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Xu hướng khu vực hóa xuất hiện từ khoảng những năm 50 của thế kỉ XX vàphát triển cho đến ngày nay Hội nhập kinh tế khu vực phân thành các cấp độ từthấp đến cao: Khu vực Mậu dịch tự do (FTA), Liên minh Hải quan (CU), Thịtrường chung (CM), Liên minh Kinh tế và tiền tệ (EMU).

1.2 Sự cần thiết khách quan và nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế của Việt

Nam

1.2.1 Sự cần thiết khách quan của hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế.

Toàn cầu hóa là quá trình tạo ra liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càngtăng giữa các quốc gia trên quy mô toàn cầu

Toàn cầu hoá diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hoá, xãhội Trong đó, toàn cầu hoá kinh tế là xu thế nổi trội nhất, nó vừa là trung tâm vừa là

cơ sở và cũng là động lực thúc đẩy toàn cầu hoá các lĩnh vực khác Toàn cầu hoá kinh

tế là sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động kinh tế vượt qua mọi biên giới quốc gia,khu vực, tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận động phát triểnhướng tới một nền kinh tế thế giới thống nhất

Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là phương thức phát triển phổ biến của các

nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay

Đối với các nước đang và kém phát triển thì hội nhập kinh tế quốc tế là cơ hội

để tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoa học côngnghệ, kinh nghiệm của các nước cho phát triển của mình Khi mà các nước tư bản giàu

có nhất, các công ty xuyên quốc gia đang nằm trong tay những nguồn lực vật chất vàphương tiện hùng mạnh nhất để tác động lên toàn thế giới thì chỉ có phát triển kinh tế

mở và hội nhập quốc tế, các nước đang và kém phát triển mới có thể tiếp cận đượcnhưng năng lực này cho phát triển của mình

Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường có thể giúp cho các nước đang và kémphát triển có thể tận dụng thời cơ phát triển rút ngắn, thu hẹp khoảng cách với cácnước tiên tiến, khắc phục nguy cơ tụt hậu ngày càng rõ rệt

1.2.2 Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Nội dung chính

“Thứ nhất, chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hội nhập hiệu thành công.

Hội nhập là tất yếu, tuy nhiên, đối với Việt Nam, hội nhập không phải bằng mọigiá Quá trình hội nhập phải được cân nhắc với lộ trình và cách thức tố ưu Quá trìnhnày đòi hỏi phải có sự chuẩn bị các điều kiện trong nội bộ nền kinh tế cũng như cácmối quan hệ quốc tế thích hợp

Các điều kiện sẵn sàng về tư duy, sự tham gia của toàn xã hội, sự hoàn thiện vàhiệu lực của thể chế, nguồn nhân lực và sự am hiểu môi trường quốc tế; nền kinh tế cónăng lực xuất thực…là những điều kiện chủ yếu để thực hiện hội nhập thành công

Thứ hai, thực hiện đa dạng các hình thức, mức độ hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội nhập kinh tế quốc tế có thể diễn ra theo nhiều mức độ Theo đó hội nhậpkinh tế quốc tế có thể được coi là nông, sau tùy vào mức độ tham gia của một nướcvào các quan hệ kinh tế đối ngoại, các tổ chức kinh tế quốc tế hoặc khu vực

Tiến trình hội nhập kinh tế quốc được chia thành các mức độ cơ bản từ thấp đếncao là: Thỏa thuận thương mai ưu đãi (PTA); Khu vực mẫu dịch tự do (FTA); Liênminh thuế quan (CU); Thị trường chung (hay thị trường duy nhất); Liên minh kinh tế -tiền tệ…

Xét về hình thức, hội nhập kinh tế quốc tế là toàn bộ các hoạt động kinh tế đốingoại của một nước gồm nhiều hình thức đa dạng như: ngoại thương, đầu tư quốc tế,hợp tác quốc tế, dịch vụ thu ngoại tệ…”3

Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế

Một là, tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào

công việc nội bộ của nhau;

Hai là, không dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực;

3 Bộ Giáo dục & Đào tạo (2019) Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

tr.164-165

Ba là, giải quyết các bất đồng và tranh chấp thông qua thương lượng hoà bình; Bốn là, tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi.

Trong đó, nguyên tắc cơ bản và bao trùm là bảo đảm giữ vững độc lập, tự chủ

và định hướng Xã hội chủ nghĩa, bảo đảm vững chắc an ninh quốc gia, giữ gìn bản sắcvăn hoá dân tộc

Bản chất của hội nhập kinh tế quốc tế

Đó là sự liên hệ, phụ thuộc và tác động qua lại lẫn nhau giữa các nền kinh tếquốc gia và nền kinh tế thế giới

Là quá trình xóa bỏ từng bước và từng phần các rào cản về thương mại và đầu

tư giữa các quốc gia theo hướng tự do hóa kinh tế

Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong sản xuất kinh doanh nhưngđồng thời cũng tạo ra áp lực cạnh tranh mạnh hơn, gay gắt hơn

Vừa tạo điều kiện thuận lợi vừa yêu cầu và gây sức ép đối với các quốc giatrong công cuộc đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế

Tạo điều kiện cho sự phát triển của từng quốc gia và cộng đồng quốc tế trên cơ

sở trình độ phát triển ngày càng cao và hiện đại của lực lượng sản xuất

Tạo điều kiện cho sự di chuyển hàng hóa, công nghệ, sức lao động, kinhnghiệm quản lý giữa các quốc gia

1.3 Tác dụng của hội nhập kinh tế quốc tế đến sự phát triển của Việt Nam

Hội nhập kinh tế quốc tế góp phần tăng thu hút đầu tư nước ngoài, viện trợ pháttriển chính thức và giải quyết vấn đề nợ quốc tế

Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI): Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế là cơhội để thị trường nước ta mở rộng điều này sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư Họ sẽ mang vốn

và công nghệ vào nước ta sử dụng lao động và tài nguyên sẵn có của nước ta ra làmsản phẩm tiêu thụ trên thị trường khu vực và thế giới với các ưu đãi mà nước ta có cơhội mở rộng thị trường, kéo theo cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài Đây cũng là cơhội để các doanh nghiệp trong nước huy động và sử dụng vốn có hiệu quả

Viện trợ phát triển (ODA): Tiến hành bình thường hóa các quan hệ tài chínhcủa Việt Nam, các nước tài trợ và các chủ thể tài chính tiền tệ được tháo gỡ từ năm

1992 đã đem lại những kết quả đáng khích lệ góp phần quan trọng trong việc nâng cấp

và phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng…

Hội nhập kinh tế quốc tế cũng góp phần giải quyết tốt vấn đề nợ của Việt Nam:trong những năm vừa qua nhờ phát triển tốt mối quan hệ đối ngoại song phương và đaphương các khoản nợ nước ngoài của Việt Nam trước đây được giải quyết thông quacâu lạc bộ Paris, London và đàm phám song phương Điều đó góp phần ổn định cáncân thu chi ngân sách tập trung nguồn lực cho các chương trình phát triển kinh tế xãhội trong nước

Tham gia hội nhập kinh tế quốc tế cũng tạo điều kiện cho chúng ta tiếp thu khoahọc công nghệ tiên tiến, đào tạo cán bộ quản lý Việt Nam gia nhập kinh tế quốc tế sẽtranh thủ được kỹ thuật công nghệ tiên tiến của các nước đi trước để đẩy nhanh quátrình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho công cuộcxây dựng CNXH Hội nhập kinh tế quốc tế là con đường khai thông thị trường nước tavới khu vực và thế giới, tạo ra môi trường đầu tư hấp dẫn và có hiệu quả

Hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tạo điều kiện cho nguồn lực nước ta được khaithông, tăng cường giao lưu với các nước, đúng theo đường lối đối ngoại của Đảng đãxác định: “Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồngquốc tế”4 Tiến trình hội nhập của nước ta ngày càng sâu rộng thì càng đòi hỏi phảihoàn thiện hệ thống pháp luật kinh theo thông lệ quốc tế, thực hiện công khai, minhbạch các thiết chế quản lý làm cho môi trường kinh doanh của nước ta ngày càng đượccải thiện; thúc đẩy tiến trình cải cách trong nước, bảo đảm cho tiến trình cải cách củanước ta đồng bộ hơn, có hiệu quả hơn tạo ra động lực lớn thúc đẩy phát triển kinh tế -

xã hội, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền ngày càng vững mạnh

1.4 Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

“ Hội nhập kinh tế quốc tế là một trong những chủ đề kinh tế có tác động tới toàn

bộ tiến trình phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay, liên quan trực tiếp đến quá

4 Chủ trương của Đảng (2021) Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII.