Vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của bộ văn hóa, thể thao và du lịch hiện nay

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN THỊ HẰNG VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC HÀ NỘI - 2023..

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN THỊ HẰNG

VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

HÀ NỘI - 2023

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

Mã ngành : 8 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS Hà Huy Phượng

HÀ NỘI – 2023

Luận văn đã được chỉnh sửa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày 10/1/2023

Chủ tịch Hội đồng

PGS,TS Nguyễn Văn Dững

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn “Vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay” là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS,TS Hà Huy Phượng (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) Các số liệu nêu trong Luận văn là trung thực; những kết luận của Luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác; các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được trích dẫn rõ nguồn gốc

Tôi xin chịu trách nhiệm đối với luận văn của mình

Hà Nội, ngày tháng năm 2023

Tác giả

NGUYỄN THỊ HẰNG

LỜI CẢM ƠN

Tôi trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Viện Báo chí, Học viện Báo chí

và Tuyên truyền; lãnh đạo, đồng nghiệp các cơ quan báo chí của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, đặc biệt là PGS,TS Hà Huy Phượng - người trực tiếp hướng dẫn đã giúp tôi hoàn thành luận văn này Trân trọng cảm ơn gia đình đã tạo điều kiện, giúp đỡ cho tôi hoàn thành luận văn

Luận văn chắc chắn sẽ còn một số thiếu sót về mặt kiến thức cũng như

kỹ thuật văn bản Rất mong nhận được sự đóng góp chân thành của các nhà khoa học, quý thầy cô giáo và đồng nghiệp

Hà Nội, ngày tháng năm 2023

Tác giả

NGUYỄN THỊ HẰNG

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BCTT BTV VHTTDL CMCN 4.0

: Báo chí truyền thông : Biên tập viên

: Văn hoá, Thể thao và Du lịch

: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư NQ/TW : Nghị quyết Trung ương

PV TBT

: Phóng viên

: Tổng biên tập

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ 13

1.1 Một số khái niệm liên quan 13

1.2 Đặc điểm và quy trình của chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí 19

1.3 Những vấn đề lý luận về chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan báo chí 23

1.4 Các yếu tố – nội dung của quá trình chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 25

Chương 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH 29

2.1 Tổng quan về các đối tượng khảo sát 29

2.2 Khảo sát vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 32

2.3 Nhận xét, đánh giá về vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 60

Chương 3 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHUYỂN SỐ TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH 74

3.1 Những vấn đề đặt ra đối với chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 74

3.2 Một số giải pháp chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch 80

KẾT LUẬN 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 104

TÓM TẮT LUẬN VĂN 116

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới đã trải qua ba cuộc cách mạng công nghiệp lớn trong lịch sử

Đó là những cuộc cách mạng đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của toàn nhân loại

Cụ thể, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất bắt đầu vào khoảng năm 1784 bằng cách cơ khí hóa với máy chạy bằng thủy lực và hơi nước Cuộc cách mạng này khiến cho lực lượng sản xuất được thúc đẩy mạnh mẽ, từ đó tạo nền sự phát triển mạnh mẽ của nền công nghiệp

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai diễn ra khoảng năm 1870 đến khi Thế chiến I xảy ra Đặc trưng của cuộc cách mạng này là động cơ điện và dây chuyền lắp ráp, sản xuất hàng loạt, tạo tiền đề cơ sở vững chắc nhằm phát triển nền công nghiệp ở mức cao hơn

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba xuất hiện lần đầu vào khoảng năm 1969, và được coi là kỷ nguyên của máy tính và tự động hóa, từ đó tạo điều kiện tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và những nguồn lực xã hội, tác động

và làm thay đổi tới mọi lĩnh vực đời sống xã hội của con người

Hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) đang diễn

ra, với đặc trưng các hệ thống liên kết thế giới thực và ảo bằng cách kết hợp các công nghệ lại với nhau, đồng thời làm mờ đi ranh giới giữa sinh học, vật lý

và kỹ thuật số Đặc biệt, những yếu tố cốt lõi của kỹ thuật số trong cuộc cách mạng này bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối (ioT) và Dữ liệu lớn (Big Data)

Trong bối cảnh bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, đứng trước những thời cơ và thuận lợi của thời kỳ 4.0, nhiều ngành nghề đang có những bước chuyển mình rõ rệt, đặc biệt là trong việc chuyển đổi số Đây là xu thế tất yếu của cả xã hội hiện nay Chuyển đổi số được coi là quá trình thay đổi một cách toàn diện của các cá nhân và tổ chức về cách làm việc, cách sống và có

phương thức sản xuất trên môi trường số với những công nghệ số Hơn nữa, chuyển đổi số không chỉ dừng lại là sự thay đổi trong những giải pháp về mặt công nghệ, mà còn là sự thay đổi về văn hóa trong chính mỗi doanh nghiệp

Chuyển đổi số cần áp dụng cho tất cả các lĩnh vực, trong đó báo chí truyền thông không thể đứng ngoài được Báo chí truyền thông là lĩnh vực rất đặc thù khi có thể kết nối tất cả các lĩnh vực khác lại với nhau Do đó, báo chí truyền thông phải là một trong những lĩnh vực đi đầu trong chuyển đổi số, tạo

cơ hội cho các lĩnh vực khác phát triển

Báo chí, đặc biệt là cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng không đứng ngoài xu hướng này Bởi báo chí là một trong những ngành quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Đồng thời đây cũng là ngành nghề đòi hỏi luôn cần phải có những phản ứng nhạy bén trước những biến động của đời sống kinh tế - xã hội Đặc biệt, báo chí có vai trò quan trọng, tiên phong trong công tác thông tin tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và đặc biệt trong công tác phòng, chống dịch Covid-

19 trong thời gian qua

Bên cạnh việc tuyên truyền về chuyển đổi số, báo chí cũng có cơ hội tiếp xúc sớm với xu hướng này Nhờ việc thích ứng với chuyển đổi số, không ít báo mạng điện tử đã nhanh chóng tạo được sức hút với bạn đọc, đồng thời cho thấy khả năng truyền tải thông tin một cách nhanh chóng và và đa dạng Nhiều sản phẩm báo chí ứng dụng chuyển đổi số tạo nên tính tương tác hai chiều với độc giả, lôi cuốn và tạo cảm giác gần gũi với bạn đọc Việc chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí cũng hỗ trợ rất nhiều cho các nhà báo, phóng viên, thuận lợi hơn trong việc thu thập thông tin, tiến hành phân tích dữ liệu, sản xuất nội dung

Tại Đại hội lần thứ XI của Hội Nhà Báo Việt Nam, nhiều đại biểu tham

dự đã cùng bàn thảo về những giải pháp quan trọng để báo chí Việt Nam có thể bắt kịp với thời cuộc và chuyển đổi số nhằm phụng sự hiệu quả nhất cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và sự nghiệp đổi mới đất nước

Tuy nhiên, có một thực tế là không ít các cơ quan báo chí, đặc biệt là báo ngành, báo địa phương vẫn còn gặp khó khăn trong quá trình triển khai chuyển đổi số như việc xây dựng tòa soạn hội tụ, báo chí đa phương tiện

Với các lý do nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Vấn đề chuyển đổi số

tại các cơ quan báo chí Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay” nhằm

mục đích tìm hiểu vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay Đồng thời, tác giả mong muốn được tìm hiểu, khảo sát nhằm đưa ra những giải pháp, đề xuất về chuyển đổi số tại các

cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chuyển đối số được coi là xu thế phát triển tất yếu hiện nay Với 3 trụ cột chính trong lĩnh vực chuyển đổi số quốc gia là Chính phủ số, kinh tế số và

xã hội số, Việt Nam cũng chính là một trong những quốc gia tiên phong đã xây dựng chương trình chuyên đề về chuyển đổi số quốc gia để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước thời kỳ mới

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, để thích ứng được với tình hình mới, đồng thời tận dụng những cơ hội mà cuộc CMCN 4.0 mang lại, Ban Chấp hành Trung ương (BCHTW) đã ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách nhằm chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0, trong đó có nhấn mạnh đến yêu cầu cấp bách để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số

Từ cơ sở này, đến ngày 3/6/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030

Theo Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, Việt Nam chính là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành chương trình về Chuyển đổi số quốc gia Điều này đưa Việt Nam trở thành quốc gia có

nhận thức về chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam có thể chủ động khai thác triệt để những cơ hội mà cuộc cách mạng công nghiệp mang lại

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đề ra các mục tiêu cụ thể cho sự phát triển của nước ta trong những năm tới Cụ thể, đến năm 2025, kỷ niệm 50 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp theo hướng hiện đại, vượt qua mức thu nhập trung bình thấp; đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, trở thành nước phát triển có thu nhập cao

Theo đó, để thực hiện các mục tiêu cụ thể trên, Đại hội XIII của Đảng cũng

đã xác định về nhiều nhóm giải pháp ở các ngành, lĩnh vực khác nhau, trong đó lĩnh vực chuyển đổi số được xác định: “Phát triển nhanh và bền vững, dựa chủ yếu vào khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Phải đổi mới

tư duy và hành động, chủ động nắm bắt kịp thời, tận dụng hiệu quả các cơ hội của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 gắn với quá trình hội nhập quốc tế để cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển kinh tế số, xã hội số và coi đây là nhân tố quyết định nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh”

Ngoài ra, Đại hội XIII của Đảng cũng khẳng định, cùng với sự phát triển mạnh mẽ khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số chính là một trong ba trụ cột thực hiện phát triển nhanh, phát triển bền vững; đồng thời

là một trong những khâu đột phá lớn để góp phần tạo bứt phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh

Nằm trong sự định hướng chung đó, Bộ Thông tin và Truyền thông

cũng đã xây dựng Chương trình Hỗ trợ chuyển đổi số cho các cơ quan báo chí, với việc hỗ trợ 3 nền tảng giúp các cơ quan báo chí chuyển đổi số Thứ nhất, nền tảng Quản lý tòa soạn điện tử, cho phép xây dựng tòa soạn hội tụ

công nghệ hiện đại, đưa toàn bộ nghiệp vụ báo chí lên môi trường số Thứ

hai, nền tảng Phân tích thông tin, dư luận trên mạng xã hội, giúp các cơ quan

báo chí nắm bắt kịp thời thông tin, dư luận xã hội, nhờ đó nhận biết được nhu cầu thông tin, có tin bài đáp ứng đúng mong muốn của người đọc, đúng thời

điểm người đọc cần Thứ ba, nền tảng Hỗ trợ phòng chống tấn công và ứng cứu khẩn cấp cho hệ thống thông tin của các cơ quan báo chí nhằm tạo lá chắn,

bảo vệ hoạt động trên môi trường số cho cơ quan báo chí

Đặc biệt, Bộ Thông tin và Truyền thông đã xây dựng kế hoạch chuyển đổi

số toàn ngành giai đoạn 2021 – 2025, bao gồm 5 danh mục dự án: Hạ tầng số, nền tảng số, phát triển dữ liệu, ứng dụng - dịch vụ và an toàn thông tin Theo đó, việc triển khai kế hoạch này sẽ góp phần hỗ trợ quá trình chuyển đổi số báo chí

Trên thế giới, vấn đề chuyển đổi số nhận được nhiều sự quan tâm của các chuyên gia là nhà nghiên cứu, nhà khoa ho ̣c, nhà báo Trong những năm gần đây, một số đề tài đã tiến hành khảo sát về việc tiến hành chuyển đổi số trong các địa phương, cơ quan, doanh nghiệp để đưa ra những giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn

Liên quan đến vấn đề chuyển đổi số, một số cuốn sách đã xuất bản trong thời gian qua như:

Cuốn Chuyển đổi số đến cốt lõi: Nâng tầm năng lực lãnh đạo cho ngành nghề, doanh nghiệp và chính bản thân bạn của tác giả Mark Raskino, Graham

Waller (Dịch: Phạm Anh Tuấn, Huỳnh Hữu Tài, 2020), Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, cung cấp kiến thức và cách thức về chuyển đổi số cho các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp, hoạch định chiến lược, hiểu được tầm quan trọng của chuyển đổi số Đồng thời, các tác giả cũng đưa ra những phân tích, đánh giá về tác động của chuyển đổi số đến cốt lõi của doanh nghiệp, nắm bắt các cơ hội một cách kịp thời và tự thay đổi chính mình để chuyển đổi số thành công

Cuốn Internet vạn vật (IoT): Chuyển đổi số hay là chết, của tác giả

Nicolas Windpassinger, Nxb Thông tin và Truyền thông, 2020, trình bày về tác động của Internet Vạn Vật (IoT) đến sự thay đổi phương thức hoạt động của

các doanh nghiệp với các chiến lược tái thiết, chiến lược chiếm lĩnh thị trường Tác giả cũng giới thiệu các bước cụ thể, từ lập danh mục đầu tư cho đến chuyển đổi mô hình kinh doanh và tổ chức đối với các cơ quan, doanh nghiệp trong chiến lược chuyển đổi số nhằm nắm bắt cơ hội của cuộc cách mạng số để chiến thắng mọi cuộc cạnh tranh

Cuốn Việt Nam thời chuyển đổi số của nhóm Think Tank Vinasa, Nxb

Thế giới (2019), lại có những chia sẻ nhằm giải đáp câu hỏi Việt Nam cần phải làm gì để không bỏ lỡ cơ hội phát triển trong cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) lần thứ tư, trong đó cốt lõi là lĩnh vực chuyển đổi số?

Nhóm tác giả đã chia sẻ quan điểm, cách tiếp cận về những vấn đề cấp thiết mà Việt Nam cần làm trong công cuộc triển đổi số Trong đó tựu trung lại vào 09 nhóm vấn đề, gồm: Phát triển hạ tầng số thông minh, an toàn tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số và tạo môi trường sống mới cho con người; Trí tuệ nhân tạo là công nghệ số trọng tâm để thực hiện cuộc CMCN 4.0 của Việt Nam; Vấn đề văn hóa, xã hội trong thời chuyển đổi số; Phát triển nền kinh tế số là cơ sở để Việt Nam bắt kịp và tiến cùng thời đại; Xây dựng đô thị thông minh để nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo dựng môi trường sáng tạo; Thúc đẩy khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo; Nguồn nhân lực số và kỹ năng lao động mới; Cải cách thể chế, xây dựng nhà nước pháp quyền, hiệu lực hiệu quả; Thực hành chuyển đổi số doanh nghiệp

Cuốn Vì sao chuyển đổi số thất bại của tác giả Tony Saldanha (Nxb Tổng

hợp TP HCM, 2021) lại cho rằng, chuyển đổi số đang là mối quan tâm rất lớn Tuy nhiên, những lợi ích hứa hẹn từ cuộc cách mạng số đã và đang tạo ra nhiều

cơ hội nhưng cũng không ít thách thức khi chứng kiến tới 70% các cuộc chuyển đổi số gặp thất bại Tác giả nhấn mạnh về lý do hầu hết những cuộc chuyển đổi

số không thành công không phải vì vấn đề công nghệ hay năng lực đổi mới, mà

là do thiếu một quy trình có tính kỷ luật Ngoài ra, tác giả còn mô tả những nguyên tắc chính cho các bước trong quy trình chuyển đổi số nhằm tránh các

rủi ro điển hình

Ở Việt Nam, chuyển đổi số là lĩnh vực đang rất được quan tâm Không chỉ báo chí – truyền thông mà nhiều lĩnh vực, ngành nghề cũng đang và sẽ tiến hành chuyển đổi số

Năm 2008, tác giả Đinh Thị Thúy Hằng chủ biên cuốn sách Báo chí thế giới và xu hướng phát triển (Nxb Thông tấn) Cuốn sách giới thiệu về xu thế

toàn cầu hóa diễn ra trên thế giới đã và đang tác động to lớn vào sự phát triển của ngành truyền thông nói chung và báo chí nói riêng Bên cạnh đó, các nguồn thông tin đa dạng, phong phú nhằm thỏa mãn các nhu cầu thông tin trong xã hội, đòi hỏi phải có một cách tiếp cận hợp lý để hình thành dự luận xã hội tích cực và phục vụ công cuộc xây dựng và phát triển của mỗi quốc gia Tác giả Đinh Thị Thúy Hằng còn giới thiệu về những lý luận, khái niệm, phạm trù và hoạt động báo chí đang phổ biến tại những trường đại học trên thế giới và trong nghiên cứu báo chí Điều này đặt ra vấn đề hết sức cần thiết trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay đối với các cơ sở nghiên cứu lý luận báo chí ở Việt Nam

Cuốn Cơ sở lý luận báo chí của tác giả Nguyễn Văn Dững (Nxb Thông

tin và Truyền thông, 2012) chủ biên gồm 9 chương Cuốn sách đã cung cấp khái quát chung về truyền thông, những quan niệm về báo chí, tổng quan về các loại hình báo chí; chức năng, nguyên tắc cơ bản của hoạt động báo chí Ngoài ra, tác giả còn đề cập đến nhà báo, chủ thể của hoạt động báo chí Trong

đó, tác giả nhấn mạnh về những phẩm chất, kỹ năng cần có của nhà báo trong quá trình tác nghiệp, đặc biệt đứng trước những thay đổi về công nghệ trong quá trình thu thập và xử lý thông tin

Cuốn sách Tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông hiện đại

do tác giả Nguyễn Thành Lợi chủ biên (Nxb Thông tin và Truyền thông, 2019) Trong bối cảnh kỷ nguyên truyền thông số, nghiệp vụ báo chí truyền thông cũng có những thay đổi căn bản Cuốn sách gồm 6 chương, cung cấp những tri thức mới về báo chí – truyền thông hiện đại, đồng thời đưa ra luận giải và các

phân tích về truyền thông xã hội, các lý thuyết truyền thông trên mạng internet, tòa soạn hội tụ, đặc biệt là báo chí hiện đại và những kỹ năng cần thiết với nhà báo đa năng trong môi trường hội tụ truyền thông

Cuốn sách Báo chí, truyền thông Việt Nam – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của tác giả Nguyễn Thế Kỷ (Nxb Thông tin và Truyền thông, 2020), lại đưa

ra những góc nhìn, lý giải về báo chí, truyền thông ở Việt Nam Cuốn sách gồm

có hai phần chính Phần 1 là “Hồ Chí Minh, Người sáng lập, Người thầy của nền Báo chí cách mạng Việt Nam” Phần 2 là “Báo chí, truyền thông Việt Nam – Một

số vấn đề lý luận và thực tiễn” Theo đó, trong phần 2, PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ

đã phác họa bức tranh toàn cảnh về nền báo chí, truyền thông ở Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng, bổ sung, hoàn thiện chiến lược, chính sách và cơ chế phát triển báo chí Đồng thời tác giả nhấn mạnh về cơ chế phát triển báo chí, một số vấn đề quan trọng trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý báo chí; vấn đề đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ báo chí; vấn đề báo chí trong kỷ nguyên số, đa loại hình, đa nền tảng

Luận văn “Đảng ủy tập đoàn công nghiệp – viễn thông quân đội lãnh đạo thực hiện chuyển đổi số ở Viettel hiện nay” của Bùi Văn Họa (2021) nghiên

cứu và tìm hiểu về việc thực hiện chuyển đổi số ở Viettel hiện nay Đề tài nêu

ra việc Đảng ủy tập đoàn công nghiệp – viễn thông quân đội lãnh đạo thực hiện chuyển đổi số ở Viettel với những vấn đề lý luận và thực tiễn Đồng thời tác giả chỉ ra về thực trạng của việc thực hiện chuyển đổi số ở Viettel hiện nay; những vấn đề đặt ra và nguyên nhân Cuối cùng, tác giả đưa ra các phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ủy tập đoàn công nghiệp – viễn thông quân đội lãnh đạo thực hiện chuyển đổi số ở Viettel trong thời gian tới

Nhìn chung, các công trình này chủ yếu đề cập tới các vấn đề chuyển đổi

số nói chung, cung cấp các thông tin về chuyển đổi số cũng như xu hướng phát triển của báo chí trong CMCN 4.0 Những công trình này cung cấp nhiều thông

tin nền tảng cho tác giả trong quá trình thực hiện xây dựng cơ sở lý luận ở chương 1 của luận văn về vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đây là một đề tài mới nghiên cứu về vấn đề chuyển đổi số trong báo chí nói chung và chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói riêng Vì vậy đó vừa có yếu tố thuận lợi nhưng cũng có không ít khó khăn trong việc tìm kiếm và sưu tầm tài liệu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu nhằm hệ thống hóa vấn đề lý luận và thực tiễn chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí, phân tích vấn đề thực tiễn, từ đó đưa ra giải pháp nhằm thúc đẩy nhanh tốc độ của quá trình chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí được lựa chọn khảo sát

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, đề tài thực hiện những nhiệm vụ sau đây:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến chuyển đổi số và chuyển đổi số trong lĩnh vực báo chí truyền thông, từ đó từng bước định dạng

về chuyển đổi số báo chí truyền thông ở Việt Nam

- Khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng quá trình chuyển đổi số tại 3

cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

- Chỉ rõ những vấn đề thực tiễn đặt ra đối với việc thực hiện chuyển đổi

số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đồng thời đề xuất các giải pháp và một số kiến nghị với các chủ thể quản lý, đội ngũ phóng viên, nhà báo nhằm đẩy nhanh tốc độ quá trình chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Luận văn khảo sát vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ

Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam hiện nay qua khảo sát Báo Văn hóa,

Báo điện tử Tổ quốc và Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật

- Thời gian khảo sát: Từ tháng 5/2021 đến tháng 5/2022

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn nghiên cứu trên cơ sở nhận thức luận những vấn đề lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam; những quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác truyền thông về chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí hiện nay

Luận văn nghiên cứu dựa trên các lý thuyết, bao gồm: Lý thuyết truyền thông, lý thuyết báo chí học, lý thuyết về khoa học lãnh đạo, quản lý, lý thuyết về khoa học tổ chức, lý thuyết về chuyển đổi số, lý thuyết về nhu cầu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tác giả sử dụng để tiến hành nghiên cứu về các Nghị quyết, văn bản, đường lối lãnh đạo chỉ đạo của Đảng và Nhà

nước, và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan Ngoài ra, tác giả còn tìm và tập hợp, trích dẫn và phân tích các tài liệu liên quan để có thể hệ thống hoá được các vấn đề lý luận phục vụ cho luận văn Đặc biệt, từ đó, tác giả hệ thống lý thuyết về báo chí, chuyển đổi số có liên quan đến đề tài đã được thể hiện qua những tài liệu, công trình nghiên cứu công bố trước đây

- Phương pháp khảo sát, thống kê, phân tích nội dung: Sử dụng nhằm lượng

hóa những thông tin cần thiết cho quá trình nghiên cứu, tổng hợp các số liệu khảo sát thực tế các sản phẩm tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cụ thể, tác giả sử dụng phương pháp này nhằm khảo sát, thống kê các tài liệu liên quan tới chuyển đổi số như quy trình tổ chức sản xuất, số hoá sản phẩm báo chí, hệ thống dữ liệu… tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay

- Phương pháp phỏng vấn sâu (phỏng vấn chuyên gia): Sử dụng để thu

thập những ý kiến đánh giá về thực trạng và đề xuất giải pháp, một số kiến nghị

về vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và

Du lịch Tác giả tiến hành phỏng vấn sâu một số chủ thể quản lý tham gia vào quá trình thực hiện chuyển đổi số hiện nay tại 3 cơ quan báo chí thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Số lượng: 06 phỏng vấn sâu

6 Đóng góp mới của đề tài

Đây là đề tài mới, tuy chưa có nhiều nghiên cứu nhưng vấn đề chuyển đổi số đang được toàn xã hội quan tâm và ở tất cả các lĩnh vực, trong đó có báo chí – truyền thông Đề tài sẽ góp phần tổng kết thực tiễn về việc tiến hành chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đồng thời có những đánh giá về vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay; đưa ra những giải pháp, một số kiến nghị nhằm tạo sự thay đổi tích cực trong việc thực hiện chuyển đổi số trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lý luận

Về mặt lý luận, luận văn làm rõ những khái niệm và vấn đề về lý luận liên quan đến vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay Chuyển đổi số tuy không phải là vấn đề mới nhưng vẫn chưa có nghiên cứu chuyên sâu về chuyển đối số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Bên cạnh đó, luận văn còn gợi mở những giải pháp, khuyến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong báo chí ở Việt Nam nói chung và các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói riêng

7.2 Giá trị thực tiễn

Về mặt thực tiễn, luận văn cung cấp về hệ thống dữ liệu khảo sát vấn đề chuyển đổi số trong các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch,

nhằm giúp cho những người làm công tác quản lý báo chí nói chung và các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nói riêng thấy được những

ưu điểm và hạn chế trong quá trình thực hiện chuyển đổi số hiện nay

Luận văn cũng có giá trị tham khảo đối với các cơ quan quản lý báo chí truyền thông, báo ngành đặc thù, các nhà khoa học, phóng viên, biên tập viên, nhà báo và những người quan tâm tới lĩnh vực chuyển đổi số

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, danh mục Tài liệu tham khảo và Phụ lục,

nội dung luận văn gồm 3 chương, 8 tiết Cụ thể:

Chương 1: Cơ sở lý luận vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí Chương 2: Thực trạng vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Chương 3: Những vấn đề đặt ra và một số giải pháp đối với vấn đề chuyển

số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ

TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ 1.1 Một số khái niệm liên quan

1.1.1 Khái niệm vấn đề

Vấn đề có nhiều khái niệm liên quan như đặt vấn đề, giải quyết vấn đề,

có vấn đề, không vấn đề gì, không thành vấn đề Do đó, khi vấn đề đi cùng những từ khác thì nó sẽ được hiểu theo một nghĩa khác nhau

Vấn đề dùng để chỉ một khó khăn hay một nhiệm vụ mà chúng ta không thể giải quyết được chỉ với kinh nghiệm sẵn có, theo một khuôn mẫu sẵn có Điều này có nghĩa là không thể dùng tư duy, kinh nghiệm đơn thuần để giải quyết và khi giải quyết được thì chúng ta đã thu được kiến thức, kỹ năng mới

Vấn đề có thể được chia làm nhiều loại như vấn đề trước mắt, vấn đề dự báo, vấn đề suy diễn… Do đó, với mỗi loại vấn đề khác nhau thì sẽ đòi hỏi chúng ta về những phương pháp khác nhau để tiếp cận và tiến hành giải quyết vấn đề

Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê chủ biên, vấn đề là “điều cần được xem xét, nghiên cứu, giải quyết” [31,tr.140] Ví dụ, vấn đề đời sống, vấn

đề dân tộc, nêu vấn đề, giải quyết vấn đề, có vấn đề (có mâu thuẫn, có điều nào

đó cần được giải quyết)

Từ những khái niệm trên có thể đưa ra một khái niệm chung nhất về vấn

đề như sau: Vấn đề có chứa đựng câu hỏi Tuy nhiên, thay vì những cái đã biết, vấn đề là câu hỏi về một cái hoặc thứ chưa biết mà để tìm câu trả lời thì chúng

ta phải cố gắng tìm tòi sáng tạo mới có được

1.1.2 Khái niệm cơ quan báo chí, cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Cơ quan theo Từ điển Tiếng Việt do GS Hoàng Phê chủ biên (Nxb Hồng

Đức, 2019) là đơn vị trong bộ máy nhà nước hoặc đoàn thể, thường làm những

nhiệm vụ về hành chính, sự nghiệp Ví dụ như cơ quan nhà nước, cơ quan báo chí

Cơ quan báo chí được quy định tại Điều 16 Luật Báo chí 2016 Cụ thể,

cơ quan báo chí là cơ quan ngôn luận của các cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 14 của Luật này, thực hiện một hoặc một số loại hình báo chí, có một hoặc một số sản phẩm báo chí theo quy định của Luật này

Cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là các báo, tạp chí trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hiện nay, có 3 cơ quan báo chí trực thuộc của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, bao gồm: Báo Văn hóa, Báo điện tử Tổ quốc và Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật

1.1.3 Khái niệm chuyển đổi số và chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí

Trước khi giải mã khái niệm chuyển đổi số, cần phải làm rõ các khái niệm liên quan như Big Data, công nghệ số

Thứ nhất, Big Data là gì?

Big Data hay “dữ liệu lớn” là thuật ngữ để chỉ các tập dữ liệu có khối lượng lớn và phức tạp đến mức rất khó có thể thu thập, quản lý và xử lý một cách hiệu quả bằng những phần mềm xử lý dữ liệu truyền thống

Đặc trưng của Big Data bao gồm: Khối lượng dữ liệu, sự đa dạng, vận tốc xử lý và tính biến đổi Big Data có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, kinh doanh, tài chính, công nghệ

Theo IBM định nghĩa, Big Data là 4V, trong đó bao gồm: Volume (khối lượng dữ liệu), Velocity (tốc độ của dữ liệu), Variety (sự đa dạng của dữ liệu)

và Veracity (tính xác thực của dữ liệu)

Theo anh Phạm Hoàng Việt, nhà sáng lập của Datamart Solutions – một startup đã đoạt giải Quán quân startup Việt 2018, đồng thời là nhà nghiên cứu

dữ liệu tại Lazada: “Sự thật là Big Data thực ra không phải nói về data, mà là nói về cái thứ đằng sau nó, tức là công nghệ Big Data Cụm từ này ám chỉ một

xu hướng công nghệ mới có thể đáp ứng được tầm nhìn về việc xử lý một lượng

dữ liệu, mà có thể lúc bắt đầu thì không đáng kể, như nó có tốc độ tăng trưởng

bùng nổ mỗi ngày”, [30,tr.15]

Từ những khái niệm trên, ta có thể rút ra khái niệm chung nhất về Big Data như sau: Big Data là dữ liệu lớn, thay đổi nhanh, phức tạp Đây là dữ liệu quy mô lớn cần thiết của hầu hết các công nghệ

Thứ hai, công nghệ số là gì?

Với cuộc cách mạng 4.0, công nghệ là công nghệ số và chuyển đổi chủ yếu chính là chuyển đổi số Cụ thể, đó là chuyển đổi trong mô hình hoạt động, cũng như vận hành của cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp dựa trên công nghệ số

Công nghệ số được coi là ngành công nghiệp về xử lý dữ liệu số Cụ thể, trong cuộc cách mạng 4.0, công đã có thể số hóa được hầu hết thế giới thực, đồng thời tạo ra vô hạn dữ liệu số và đặc biệt là có khả năng truyền, đưa, lưu trữ, xử lý được dữ liệu lớn [32, TLTK]

Từ những phân tích trên, ta có thể đưa ra một khái niệm chung nhất về công nghệ số như sau: Công nghệ số chính là quá trình áp dụng công nghệ mới như Big Data, AI (trí tuệ nhân tạo), IoT, Cloud (điện toán đám mây) để thay đổi về phân tích dữ liệu, biến đổi và tạo ra giá trị mới Ngoài ra, ứng dụng công nghệ số nhằm thay đổi về phương thức điều hành, quy trình làm việc và văn hóa của tổ chức hay doanh nghiệp

Trong khi đó, Microsoft lại cho rằng, chuyển đổi số là đổi mới kinh doanh và chúng được thúc đẩy nhờ AI, IoT và điện toán đám mây Chuyển đổi

số thực chất là việc tư duy lại cách thức, cách tổ chức tập hợp mọi người, dữ liệu và quy trình nhằm tạo các giá trị mới [32,tr11]

Theo Cẩm nang chuyển đổi số của Bộ Thông tin và Truyền thông:

“Chuyển đổi số là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện của cá nhân, tổ chức

về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên các công nghệ số.” [4,tr23]

Chuyển đổi số trong cơ quan báo chí là con đường phải đi, tuy nhiên không

có công thức chung cho tất cả các cơ quan báo chí Đây cũng không phải một cuộc cách mạng quá lớn về công nghệ và thiết bị, mà trước tiên phải là sự thay đổi trong suy nghĩ và cách làm của người làm báo

Đây là ý kiến của nhiều lãnh đạo cơ quan báo chí trong Hội thảo "Chuyển đổi số, truyền thông đa phương tiện - Xu hướng tất yếu của sự phát triển trong báo chí hiện đại" do Liên hiệp Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA)

tổ chức ngày 14/10/2022

Không đứng ngoài cuộc, báo chí thực hiện chuyển đổi số là quá trình tất yếu để tồn tại và phát triển Đảng, Nhà nước, Chính phủ cũng đã có những chủ trương, chính sách để tạo điều kiện cho chuyển đổi số của báo chí Thực tế, hiện nay nhiều tờ báo đã thực sự đổi mới, thay đổi phương thức làm báo, đưa tin, ứng dụng được công nghệ thông tin, bắt tay sớm vào chuyển đổi số

Tuy nhiên, không thể có công thức chung cho tất cả các cơ quan báo chí,

có những quy trình có thể rất thành công với cơ quan này, nhưng khi áp dụng lại hoàn toàn không hiệu quả với cơ quan khác Bởi vậy, các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí, truyền thông cần có phương án để chỉ đạo xây dựng phù hợp trong việc chuyển đổi số, thúc đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số, để từ đó làm chủ nền tảng số, nền tảng truyền thông xã hội trở thành dòng chảy chính

về thông tin, có vai trò định hướng dư luận trên không gian mạng

Đồng tình với quan điểm chuyển đổi số trong báo chí là việc không thể không làm, chuyển đổi số nói chung và chuyển đổi số báo chí nói riêng là hoạt

động mới và khó, thậm chí rất khó, do lĩnh vực truyền thông luôn biến động không ngừng Tuy nhiên, trong bối cảnh của CMCN 4.0, báo chí thực hiện chuyển đổi số là xu thế tất yếu Nhưng nói như vậy không có nghĩa là tất cả các

cơ quan báo chí phải nhất nhất thực hiện chuyển đổi số như nhau Mà trước hết vẫn phải xuất phát từ nhu cầu tự thân của cơ quan báo chí

Do đó, điều đầu tiên, mỗi cơ quan báo chí cần thay đổi cách nhìn về chính mình trong chuyển đổi số Cụ thể, trong thời đại công nghệ 4.0, báo chí không còn là một tờ báo đơn thuần mà phải hướng tới là một tổ hợp, một công ty tin tức đa phương tiện, đa nền tảng, đa thiết bị, cho dù về quy mô có sự khác nhau đối với mỗi đơn vị báo chí

Bên cạnh đó, báo chí thực hiện chuyển đổi số phải đa dạng hóa thị trường;

đa dạng hóa nguồn thu và xây dựng tòa soạn hội tụ thực chất để không còn có

sự giằng co giữa cũ và mới Đó cũng chính là vấn đề tư duy

Khi đã có tư duy đúng và thực sự muốn thực hiện chuyển đổi số thì người lãnh đạo cơ quan báo chí sẽ tìm tòi và biết cách tạo ra một quy trình sản xuất mới, sản phẩm thông tin mới mẻ, gắn với đội ngũ làm chuyển đổi số được đào tạo, thậm chí tạo ra văn hóa trong tòa soạn cho phù hợp với môi trường chuyển đổi số Đây là nội lực quan trọng của cơ quan báo chí

Chuyển đổi số báo chí không chỉ là đầu tư thiết bị công nghệ mà còn cần tập trung làm nội dung cho tốt, vì không có nội dung tốt và gắn được với nhu cầu thực tiễn thì không có độc giả, cũng có nghĩa là không tạo được điều kiện

để có nguồn thu cho tái đầu tư cho phát triển Mà muốn có nội dung tốt thì yếu

tố quyết định là "con người"

Cho nên, cũng có thể nói, chuyển đổi số trong cơ quan báo chí không phải

là một cuộc cách mạng quá lớn về công nghệ và thiết bị, mà trước tiên phải là

sự thay đổi trong suy nghĩ và cách làm của người làm báo nói chung và của người đứng đầu cơ quan báo chí nói riêng Hai yếu tố quan trọng nhất là thiết

bị công nghệ và con người, phải được tạo dựng song hành và nâng cao trên cơ

sở yêu cầu của quá trình thực hiện chuyển đổi số

Chuyển đổi là một quá trình hài hòa cân đối nhiều yếu tố Nếu cố tình đột phá thật nhanh không tính tới đủ những yếu tố liên đới thì quá trình chuyển đổi

có thể còn chậm hơn Do vậy, để chuyển đổi thành công và nhanh cần tính tới những yếu tố cần tác động tới, thay vì chỉ kêu gọi đơn thuần cần chuyển đổi số

và truyền thông đa phương tiện

Cần chú trọng đào tạo hoặc đào tạo lại để có một đội ngũ nhân lực có khả năng sử dụng thành thạo, tinh thông các công cụ số và cách tiếp cận mới mẻ, một cách nghĩ khác, làm khác, tạo ra một kết quả khác biệt, hiệu quả hơn Trên tinh thần đó, không chỉ cơ báo chí mà lãnh đạo, quản lý cơ quan báo chí cũng phải nâng cao trình độ, thấm nhuần tinh thần và sẵn sàng đối diện với những thách thức trong quá trình chuyển đổi số để đủ năng lực định hướng thông tin kịp thời, nhất là trong lĩnh vực đấu tranh phản bác những thông tin sai trái, bảo vệ chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng, Nhà nước ta

Chuyển đổi số giúp mang lại nhiều lợi ích như nâng cao hiệu quả hoạt động và tính cạnh tranh của tổ chức, doanh nghiệp được nâng cao

Để định nghĩa một cách ngắn gọn và dễ hiểu thì chuyển đổi số chính là

sự tích hợp những công nghệ kỹ thuật số vào tất cả các lĩnh vực của một doanh nghiệp, đồng thời tận dụng những công nghệ đó để làm thay đổi căn bản về cách thức vận hành, mô hình kinh doanh, và cung cấp những giá trị mới cho khách hàng của doanh nghiệp, tăng tốc các hoạt động kinh doanh Ngoài ra, chuyển đổi số cũng được coi là một sự thay đổi về văn hóa của các doanh nghiệp Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải liên tục tiến hành thay đổi, thử nghiệm những cái mới

Khác với số hóa, chuyển đổi số là khai thác các dữ liệu có được từ quá trình số hóa, sau đó áp dụng các công nghệ để phân tích và biến đổi các dữ liệu

đó, nhằm tạo ra các giá trị mới hơn Chuyển đổi số chính là thay đổi quy trình mới, mô hình tổ chức mới, phương thức cung cấp dịch vụ hoặc cung cấp dịch

vụ mới

Từ những định nghĩa trên, ta có thể rút ra một khái niệm chung nhất về chuyển đổi số như sau: Chuyển đổi số là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện của các cá nhân, tổ chức về cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên các công nghệ số

Chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí

Theo xu hướng phát triển chung, báo chí là một lĩnh vực trong xã hội phải chủ động tiến hành chuyển đổi số, thậm chí còn phải phát triển để trở thành một ngành kinh tế truyền thông số

Chuyển đổi số báo chí là vấn đề trọng tâm đang được Bộ Thông tin và Truyền thông và Cục Báo chí xác định hiện nay và trong những năm tiếp theo

Vậy, chuyển đổi số báo chí là gì?

Chuyển đổi số báo chí là sự tích hợp dữ liệu và công nghệ số vào tất cả các lĩnh vực hoạt động của một cơ quan báo chí, làm thay đổi cơ bản các hoạt động tại một cơ quan báo chí Chuyển đổi số sẽ giúp các cơ quan báo chí thay đổi toàn diện về phương thức vận hành, quản lý và áp dụng công nghệ trong quy trình sản xuất, phân phối nội dung, và phương thức tiếp cận với người dùng

1.2 Đặc điểm và quy trình của chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí

1.2.1 Đặc điểm của chuyển đổi số tại cơ quan báo chí

Theo báo cáo của Việt Nam Digital, tính đến tháng 1/2022, có 72,10 triệu người sử dụng Internet tại Việt Nam, tăng 3,4 triệu từ năm 2021 đến năm 2022;

có 76,95 triệu tài khoản mạng xã hội Số lượng người dùng mạng xã hội ở Việt Nam vào đầu năm 2022 tương đương với 78,1% tổng dân số Trong đó, theo

dữ liệu được công bố trên nguồn quảng cáo của Meta cho thấy, vào đầu năm

2022, Facebook có tới 70,40 triệu người dùng tại Việt Nam Ngoài ra còn có các mạng xã hội như Zalo, Mocha, Instagram, Twitter, Gapo…

Điều này có thể thấy rằng với sự phát triển của hạ tầng công nghệ thông tin đã giúp truyền thông xã hội phát triển một cách mạnh mẽ, thậm chí làm thay đổi mối quan hệ giữa báo chí và độc giả, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công

nghệ trong báo chí

Những con số trên đã chỉ ra rằng, người dân ở Việt Nam hiện nay phần lớn đã quen thuộc và thành thạo với việc lướt Internet Nhiều việc được vận hành online ngay từ các bước lập kế hoạch cho riêng mình, cho tới việc thường xuyên theo dõi những tin tức cập nhật, phù hợp với thị hiếu

Các cơ quan báo chí hiện nay cần hiểu rõ thực tế này và cần phải đặt công nghệ là trung tâm của mọi chiến lược để phát triển Đó là sử dụng công nghệ để có thể tạo ra những nội dung thông tin hấp dẫn, đồng thời chinh phục các nhóm độc giả mới, độc giả “khó tính”, cũng như tìm ra cách để kiếm tiền được nhiều hơn

Theo Báo cáo về Xu hướng Báo chí Thế giới của WAN-IFRA vào năm

2021, 44% những người khảo sát cho rằng thúc đẩy chiến lược chuyển đổi số

là sự thay đổi quan trọng nhất mà họ cần phải thực hiện để phát triển Theo đó, không chỉ riêng các cơ quan báo chí, chuyển đổi số được coi là chiến lược quan trọng với phần lớn các cơ quan, doanh nghiệp Thế nhưng những nhiệm vụ trọng tâm cụ thế là việc đặt độc giả là trung tâm, nguồn thu từ độc giả, dữ liệu

và vấn đề phát triển sản phẩm

Đẩy mạnh các kế hoạch tạo nguồn thu từ độc giả, phân tích dữ liệu, và đầu tư nhiều hơn nữa vào công nghệ là những kế hoạch đầu tư hàng đầu và được coi là những thay đổi trọng yếu nhất của các tòa soạn trong năm 2021 Theo báo cáo này, lãnh đạo của các cơ quan báo chí không coi những tác động ngắn hạn của đại dịch Covid-19 là mối nguy lớn nhất đối với thành công trong tương lai của một tờ báo Thay vào đó, các mối đe dọa lớn nhất đối với tờ báo lại là việc tiếp tục sụt giảm thị phần quảng cáo và việc tòa soạn không có khả năng đa dạng hóa nguồn thu

Chuyển đổi số được nhắc đến rất nhiều trong những năm gần đây Không nằm ngoài xu hướng đó, chuyển đổi số là vấn đề đặc biệt được quan tâm trong lĩnh vực báo chí, kể từ cuối năm 2019 đến nay Chuyển đổi số có vai trò rất quan

trọng tác động mạnh mẽ tới sự phát triển của các cơ quan báo chí hiện nay

Cũng trong thời gian 3 năm trở lại đây, có một thực tế mà nhiều người

có thể nhìn ra, đó là số lượng các cơ quan báo chí liên tục giảm Thực trạng này không chỉ là hệ quả của quá trình thực hiện quy hoạch và phát triển báo chí toàn quốc đến năm 2025 mà còn phản ánh về tác động của công cuộc chuyển đổi số Theo đó, nếu như các cơ quan báo chí không bắt kịp với xu hướng chuyển đổi

số bằng cách thực hiện thay đổi về cơ chế vận hành và quản lý thì chắc chắn sẽ

có nguy cơ bị đào thải và dừng hoạt động

Việc không biết khai thác dữ liệu sản phẩm đã được số hoá để phục vụ cho bạn đọc cũng làm số lượng người dùng giảm dần Điều này khiến các cơ quan báo chí buộc phải đóng cửa khi công chúng chuyển dần sang tiếp nhận thông tin báo chí trên các phương tiện truyền thông mới, chẳng hạn như mạng

xã hội và các ứng dụng di động khác

Chuyển đổi số trong các cơ quan báo chí có một số đặc điểm sau

Thứ nhất, chuyển đổi số trong các cơ quan báo chí là giảm bớt sự tập trung và các công việc truyền thông truyền thống, thay vào đó đưa lên online,

sử dụng hệ thống CMS, IMS để có thể điều tiết hoạt động và kiểm soát nội dung trong tòa soạn một cách nhanh chóng Đơn cử như việc các cơ quan báo chí sử dụng các nền tảng số trong giao việc, trao đổi triển khai các công việc, nhằm hạn chế thấp nhất việc sử dụng giấy tờ, văn bản hay hội họp quá nhiều

Đồng thời, các cơ quan báo chí có thể sử dụng những công nghệ kết nối, quản lý khách hàng

Thứ hai, dựa trên nền tảng công nghệ với ưu điểm là tiết kiệm sức người, sức của và đổi mới quy trình làm việc Thế nhưng, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đã đạt được một mức độ hoàn thiện nhất định

Thứ ba, các cơ quan báo chí, đặc biệt là các tòa soạn điện tử có thể thực hiện chuyển đổi dần từ mô hình tòa soạn truyền thống sang xây dựng tòa soạn hội tụ, trong đó ứng dụng phần mềm quản lý tòa soạn, phần mềm quản lý, biên

tập tin bài, hệ thống quản lý công việc…đồng bộ trên một nền tảng số

Thứ tư, các cơ quan báo chí thực hiện thường xuyên bồi dưỡng cho nhân

sự là các phóng viên, biên tập viên, nhà báo để nâng cao kỹ năng làm báo hiện đại, xây dựng các tác phẩm báo chí đa phương tiện để tiếp cận độc giả, và đưa thông tin một cách nhanh nhất, kịp thời và đa dạng Cụ thể, trong bối cảnh chuyển đổi số báo chí, một phóng viên có thể vừa quay phim, chụp ảnh, đồng thời vừa viết, dựng video, thiết kế đồ họa bài E-magazine, infographic…

Tóm lại, bản chất của chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí là đơn giản quá trình số hóa toàn bộ các mắt, khâu của tòa soạn, chẳng hạn như từ số hóa quy trình xuất bản, quản trị hành chính tòa soạn, lưu trữ dữ liệu, đến truyền thông quảng cáo, quản lý tài chính

1.2.2 Quy trình của chuyển đổi số tại cơ quan báo chí

Vấn đề cốt lõi trong vấn đề chuyển đổi số của cơ quan báo chí hiện nay

là thay đổi về con người, mô hình và quy trình Trong đó, để thực hiện chuyển đổi số, một cơ quan, tổ chức, đặc biệt là cơ quan báo chí cần ít nhất xây dựng một quy trình gồm 3 bước như sau

Bước 1: Có nhận thức và tư duy đúng về chuyển đổi số Với một tổ chức,

cơ quan báo chí, nhận thức của lãnh đạo cao nhất là điều kiện tiên quyết, để từ đó truyền nhận thức, cảm hứng, khát vọng và quyết tâm thay đổi tới các thành viên

Bước 2: Xây dựng chiến lược và kế hoạch hành động Xác định trạng thái hiện tại và trạng thái cần đến để định rõ mục tiêu, gồm cả việc xác định mô hình hoạt động, kinh doanh mới trong môi trường số, xây dựng kế hoạch hành động với các giai đoạn hợp lý, nội dung cụ thể

Bước 3: Xác định công nghệ số chủ yếu trong lĩnh vực hoạt động cũng như các nền tảng cần có để hỗ trợ việc chuyển đổi Từ đó, xây dựng năng lực

số, gồm đào tạo nhân lực số, xây dựng thói quen, hình thành văn hóa đổi mới với mô hình hoạt động mới và thực hiện chuyển đổi

1.3 Những vấn đề lý luận về chuyển đổi số trong hoạt động của các

cơ quan báo chí

Chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí hiện nay ở nước ta đang có nhiều thuận lợi vì được cả hệ thống chính trị đồng thuận về chủ trương và chính sách

Sớm nhận diện được thời cơ và thách thức do CMCN 4.0 mang lại, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0 Tiếp đó, Chính phủ đã ban hành các nghị quyết, chương trình, kế hoạch như Nghị quyết số 50/NQ-CP

về chương trình hành động thực hiện; Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0; Quyết định số 749/QĐ-TTg, ngày 03/6/2020, ban hành Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, xác định chuyển đổi số là “chìa khóa” để chủ động tham gia cuộc CMCN 4.0; Quyết định số 942/QĐ-TTg, ngày 15/6/2020, phê duyệt Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng đến Chính phủ số giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 và Quyết định số 411/QĐ-TTg, ngày 31/3/2022, phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030

Ban Tuyên giáo Trung ương ban hành Kế hoạch 156-KH/BTGTW ngày 14/6/2022 nhằm tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý, chấn chỉnh hoạt động báo, tạp chí, trang thông tin điện tử, mạng xã hội trong giai đoạn hiện nay Trong đó có đề cập đến việc hỗ trợ chuyển đổi số báo chí, khuyến khích sử dụng hạ tầng dùng chung, có khung giá cho nền tảng công nghệ; cơ quan chủ quản báo chí cần tăng cường đặt hàng thực hiện nhiệm vụ truyền thông, nhiệm

vụ chính trị cho cơ quan chủ quản Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đang chủ trì xây dựng Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030… Đây là những yếu tố thuận lợi cho chuyển đổi số báo chí

Vào tháng 10/2022, Nghị quyết Trung ương 6 khóa XIII của Đảng đã

chính thức coi chuyển đổi số là một phương thức phát triển mới có tính đột phá, giúp đẩy nhanh, rút ngắn tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Theo đó, công nghiệp hóa là chuyển đổi số lĩnh vực chế tạo và sản xuất Hiện đại hóa là chuyển đổi số tất cả các lĩnh vực, bao gồm kinh tế, văn hoá, xã hội

và môi trường Đặc biệt, công nghiệp công nghệ số trở thành ngành công nghiệp nền tảng

Tất cả nghị quyết, quyết định trên là nhằm tận dụng có hiệu quả các cơ hội, giảm thiểu rủi ro mà cuộc CMCN 4.0 đem lại phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững Theo đó, việc chuyển đổi số tại các

cơ quan báo chí, truyền thông nói chung, cơ quan báo chí của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch nói riêng cũng không nằm ngoài dòng chảy chung này

Trong thời gian qua, Ban Cán sự đảng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Lãnh đạo Bộ, đặc biệt là Bộ trưởng - Trưởng Ban chỉ đạo chuyển đổi số của Bộ

đã quan tâm, chỉ đạo, ban hành nhiều văn bản triển khai nhiệm vụ chuyển đổi

số tại Bộ

Cụ thể bao gồm các văn bản như Quyết định số 3611/QĐ –BVHTTDL ngày 31/12/2021 Phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 949/QĐ-BVHTTDL ngày 24/4/2022 ban hành Kế hoạch chuyển đổi số của Bộ năm 2022; Quyết định số 2226/QĐ – BVHTTDL ngày 14/9/2022 về việc thành lập Mạng lưới Chuyển đổi số cộng đồng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch …

Ngoài ra, gần đây nhất, để Hưởng ứng ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 2431/QĐ – BVHTTDL ngày 03/10/2022 về Kế hoạch tuyên truyền về ngày Chuyển đổi

số ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Vấn đề chuyển đổi số nói chung và chuyển đổi số báo chí nói riêng là chương trình hành động mới và khó

Thực tế với sự phát triển của thông tin hiện nay, việc bảo vệ thông tin cá

nhân, đặc biệt là mối quan hệ giữa thông tin cá nhân với báo chí cần phải dựa vào hệ thống của nhiều luật khác nhau, chẳng hạn như Luật An toàn thông tin mạng, Luật Bảo vệ người tiêu dùng, Bộ luật Dân sự, Luật Viễn thông

Thế nhưng mỗi luật hiện nay vẫn đang nhìn nhận vấn đề này ở những khía cạnh khác nhau và chưa đồng bộ Chính vì vậy, trong bối cảnh về thực hiện chuyển đổi số báo chí, đặc biệt là các thách thức về an toàn thông tin, cần phải nghiên cứu, xây dựng và ban hành luật về bảo vệ thông tin cá nhân

Mặt khác, để thúc đẩy các hạ tầng công nghệ mới trong chuyển đổi số báo chí cũng cần nhanh chóng tiến hành xây dựng Luật Viễn thông sửa đổi và xây dựng Luật Công nghiệp công nghệ số

1.4 Các yếu tố – nội dung của quá trình chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về văn hóa, gia đình, thể dục, thể thao và du lịch trong phạm vi cả nước, đồng thời quản lý nhà nước các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Bộ Văn hóa, Thể thao

và Du lịch thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại Nghị định số 123/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và

cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ, Nghị định số 101/2020/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2016/NĐ-CP

Cụ thể, những chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch như sau:

Về nghệ thuật biểu diễn, thứ nhất, Bộ có nhiệm vụ hướng dẫn, tổ chức thực hiện, kiểm tra việc thực hiện quy định của pháp luật về hoạt động nghệ thuật biểu diễn theo thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ Thứ hai, Bộ có nhiệm vụ quy định

về tổ chức thi và liên hoan các loại hình nghệ thuật chuyên nghiệp Thứ ba, chấp thuận, dừng tổ chức biểu diễn nghệ thuật, cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn Thứ tư, hủy kết quả cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn

thuộc phạm vi thẩm quyền của Bộ theo quy định của pháp luật…

Về điện ảnh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có nhiệm vụ hướng dẫn,

tổ chức thực hiện chiến lược phát triển ngành điện ảnh sau khi được phê duyệt; tổ chức liên hoan phim quốc gia và quốc tế tại Việt Nam; chấp thuận

tổ chức liên hoan phim chuyên ngành, chuyên đề, những ngày phim, tuần phim nước ngoài tại Việt Nam và những ngày phim, tuần phim Việt Nam ở nước ngoài; quản lý việc lưu chiểu, lưu trữ phim và các tư liệu, hình ảnh động được sản xuất trong nước; lưu chiểu phim nước ngoài được phổ biến, phát hành tại Việt Nam; cấp, thu hồi giấy phép trong lĩnh vực điện ảnh thuộc phạm vi thẩm quyền của Bộ theo quy định của pháp luật…

Về mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, thứ nhất, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý nhà nước về biểu tượng văn hóa quốc gia theo quy định của pháp luật; hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý hoạt động mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm thuộc phạm vi thẩm quyền quản lý nhà nước của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thứ hai, Bộ quản lý tổ chức thi sáng tác tác phẩm mỹ thuật quy mô toàn quốc hoặc khu vực Thứ ba, hướng dẫn tổ chức và trực tiếp tổ chức trưng bày, triển lãm tác phẩm mỹ thuật, tác phẩm nhiếp ảnh…

Về văn hóa dân tộc, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, hướng dẫn, tổ chức thực hiện chính sách, chương trình, đề án, dự án về bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của cộng đồng các dân tộc thiểu số Việt Nam; hướng dẫn, tổ chức thực hiện ngày hội, liên hoan văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc theo khu vực và toàn quốc; hướng dẫn hoạt động văn hóa nghệ thuật phục

vụ vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số; tuyên truyền, quảng bá văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số Việt Nam…

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện có 20 tổ chức hành chính giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước, bao gồm: Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Kế hoạch, Tài chính; Vụ Pháp chế; Vụ Đào tạo;…

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có các cơ quan báo chí trực thuộc gồm Báo Văn hóa; Báo điện tử Tổ quốc và Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật

1.4.1 Chủ thể chuyển đổi số

Chủ thể chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao

và Du lịch gồm có những người cụ thể sau đây

Thứ nhất, quản lý nhà nước (Bộ Thông tin và Truyền thông)

Thứ hai, cơ quan chủ quản báo chí là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thứ ba, tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có Ban biên tập, bao gồm lãnh đạo báo, tạp chí là Tổng biên tập, các Phó tổng biên tập, thư ký tòa soạn, các trưởng ban

Thứ tư, chủ thể chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ còn có đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, cộng tác viên

1.4.2 Đối tượng chuyển đổi số

Đối tượng chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là các tác phẩm, sản phẩm báo chí của Bộ như tờ báo, tờ tạp chí in, hay tác phẩm báo chí theo cách cũ bằng hình thức in ấn

Giờ đây, các tác phẩm, sản phẩm này cần phải được đa phương tiện, điện

tử hóa, dữ liệu số

1.4.3 Nội dung chuyển đổi số

Đó là quy trình sản xuất, xuất bản; phương tiện, kỹ thuật, nguồn lực - tài chính, nội dung - hình thức Trong đó, trọng tâm của nội dung chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí chính là số hóa quy trình xuất bản bằng phần mềm tòa soạn điện tử Đây là phần mềm rộng hơn phần mềm quản trị nội dung CMS vốn thường được dùng để trực tiếp quản trị nội dung của các báo, tạp chí điện tử

Trên thực tế, mỗi cơ quan báo chí lại có quá trình số hóa khác nhau, có một tòa soạn điện tử khác nhau Do đó, không cơ quan nào giống cơ quan nào Mỗi cơ quan báo chí đều phải “liệu cơm gắp mắm” sao cho phù hợp với tôn chỉ, mục đích và điều kiện của mình, bởi vì quy trình xuất bản, các nội dung

quản trị là khác nhau

1.4.4 Phương thức chuyển đổi số

Tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phương thức chuyển đổi số chính là quy chế, quy định của cơ quan quản lý và cơ quan báo chí; hệ thống tổ chức - cán bộ; chế độ thông tin - báo cáo; nội dung kiểm tra - giám sát; kế hoạch tòa soạn Ngoài ra, mỗi cơ quan báo chí cần có quy định, kế hoạch triển khai chuyển đổi số một cách cụ thể, có mang tính ngắn hạn, dài hạn

Tiểu kết chương 1

Tìm hiểu những vấn đề lý luận về chuyển đổi số trong hoạt động của các

cơ quan báo chí cho thấy, sự cần thiết khi phải thực hiện chuyển đổi số tại các

cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện nay Những tìm hiểu ban đầu về chuyển đổi số báo chí cũng là những tiền đề quan trọng cho quá trình khảo sát ở các chương nội dung của luận văn

Đối với các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch như Báo điện tử Tổ quốc, Báo Văn hóa và Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, việc thực hiện chuyển đổi số là rất cần thiết và quan trọng, nhất là trong bối cảnh nhiều lĩnh vực, ngành nghề đều đang tiến hành chuyển đổi số

Việc thực hiện chuyển đổi số và chuyển đổi số thành công sẽ đòi hỏi các

cơ quan báo chí phải nỗ lực thay đổi, không chỉ ở mặt nội dung tin tức mà còn

ở nhiều khía cạnh từ nhân sự, kinh tế, hành chính, lãnh đạo

Đây là cơ sở lý luận quan trọng để tác giả khảo sát, đánh giá chính xác thực trạng tại Báo Văn hóa, Báo điện tử Tổ quốc và Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật

Chương 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ CỦA BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

2.1 Tổng quan về các đối tượng khảo sát

2.1.1 Khái quát về Báo Văn hóa

Báo Văn hóa là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ngày 28/3/1957, Tạp San Văn hóa, tiền thân của Báo Văn hóa, chính thức

ra đời Tạp san Văn hóa đã thực hiện tốt hai chức năng quan trọng đó là nghiên cứu lý luận và hướng dẫn nghiệp vụ văn hóa, để vừa trở thành cầu nối giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với các địa phương, đồng thời vừa là người bạn đáng tin cậy của những người làm văn hóa và bạn đọc trên cả nước

Dù có nhiều khó khăn như cơ sở vật chất thiếu thốn, điều kiện phục vụ cho làm báo vẫn còn nhiều hạn chế nhưng với tâm huyết và tinh thần vượt khó, Tập san Văn hóa đã dần khẳng định được vị trí là ấn phẩm đáng tin cậy của những người làm văn hóa trong giai đoạn từ năm 1957 đến tháng 6/1962

Nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh của độc giả, ngày 1/1/2007, Báo văn hóa chính thức có trang tin Văn hóa điện tử Sau đó, đến ngày 19/8/2016, trang tin điện tử của Báo Văn hóa đã được nâng cấp thành Báo Văn hóa điện tử, theo quyết định số 422/GP-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông Với nội dung phong phú và hấp dẫn, thông tin luôn cập nhật, Báo Văn hóa điện tử đến nay đã thu hút được hàng triệu lượt bạn đọc trong và ngoài nước

Trải qua 65 năm xây dựng và phát triển, đến nay, Báo Văn hóa đã có một đội ngũ cán bộ, phóng viên lớn mạnh khi không những giỏi về nghiệp vụ mà còn vững vàng về chính trị Ngoài ra, Báo còn có đội ngũ cộng tác viên đông đảo đến từ các vùng miền trên cả nước là các nhà văn hóa, cán bộ làm công tác văn hóa, thể thao và du lịch, những cộng tác viên chuyên và không chuyên chính vì vậy, Báo Văn hóa luôn có tính hấp dẫn, phong phú, đồng thời đáp ứng được yêu cầu thông tin nhanh nhạy

Từ một tờ Tạp san ban đầu và chỉ lưu hành nội bộ, đến nay, Báo Văn hóa đã trở thành một tờ báo có tầm ảnh hưởng toàn quốc, với các ấn phẩm: Báo Văn Hóa xuất bản 03 kỳ/tuần, 16 trang phát hành vào thứ 2, thứ 4, thứ 6; Chuyên đề “Văn hóa Dân tộc thiểu số và miền núi” xuất bản 01 kỳ/tuần; số lượng 32 trang phát hành cho các đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; Phụ trương Forbes Vietnam xuất bản 1 cuốn/ kỳ, 144 trang; Báo Văn hóa điện tử và Tạp chí Forbes Vietnam điện tử

Song song với hoạt động chuyên môn, Báo Văn hóa đã và đang đẩy mạnh các hoạt động như tổ chức các chương trình nghệ thuật, các cuộc thi và các hội thảo liên quan các chủ đề thuộc các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình Những hoạt động được tổ chức nhằm thu hút và gắn kết chặt chẽ hơn với độc giả trong bối cảnh làm báo ngày càng cạnh tranh như hiện nay

2.1.2 Khái quát về Báo điện tử Tổ quốc

Ngày 1/9/2006, Báo điện tử Tổ quốc ra đời theo Quyết định số BVHTT của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin (ngày nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) trên cơ sở Trang tin điện tử Tổ quốc của Bộ Văn hóa – Thông tin Báo điện tử Tổ quốc được biết đến là một trong 10 tờ báo điện tử đầu tiên của Việt Nam được cấp phép hoạt động

4049/QĐ-Với vị thế là kênh thông tin đối ngoại của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Báo điện tử Tổ quốc luôn đồng hành cùng với các chương trình, sự kiện của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, và vươn lên thông tin và nghị luận về những vấn đề nóng được đông đảo dư luận quan tâm trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa ở cả trong và ngoài nước Báo điện tử Tổ quốc đã phản ánh kịp thời các chủ trương, chính sách, các sự kiện nổi bật và các hoạt động tuyên truyền của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, nhằm góp phần vào việc định hướng đúng đắn dư luận

xã hội về các hoạt động và sự kiện của ngành, đồng thời thông tin đúng định hướng của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ…

Đặc biệt, Báo điện tử Tổ quốc tiếng Việt còn có sự song hành của phiên bản Báo điện tử Tổ quốc tiếng Anh; Chuyên trang Văn học quê nhà để góp phần đưa các thông tin của Báo đến với độc giả trên toàn thế giới, nhất là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Cùng với Báo Văn hóa, Báo điện tử Tổ quốc đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ là tờ báo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tích cực tuyên truyền, giới thiệu, cổ vũ, khích lệ, động viên về những mặt tốt và phê phán những mặt chưa tốt, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp văn hóa, thể thao và du lịch của đất nước nói chung và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trên nhiều lĩnh vực

2.1.3 Khái quát về Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật

Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật là đơn vị sự nghiệp có thu trực thuộc Bộ văn hoá, Thể thao và Du lịch, và có chức năng nghiên cứu, thông tin lý luận về văn hoá, nghệ thuật; tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước thuộc lĩnh vực văn hoá, nghệ thuật

Ngày 30/6/1973, Tạp chí Nghiên cứu Nghệ thuật, tiền thân của Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật đã chính thức được thành lập Sau đó, Tạp chí được đổi tên thành Tạp chí Nghiên cứu Văn hóa Nghệ thuật, nay là Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật Trải qua 49 năm xây dựng và phát triển, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật không ngừng sáng tạo và trở thành một tờ tạp chí chuyên ngành của văn hóa, nghệ thuật, thể thao, du lịch và gia đình

Không chỉ là một cơ quan ngôn luận của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật còn là một trung tâm nghiên cứu, tham mưu cho công tác quản lý và hoạch định chính sách văn hóa nghệ thuật, thể thao, du lịch của Bộ và xã hội

Nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin nhanh chóng, ngày 28/8/2021, Tạp chí điện tử Văn hóa Nghệ thuật chính thức hoạt động theo Giấy phép số 544/GP-BTTTT ngày 23/8/2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông Như vậy, ngoài 3

kỳ tạp chí in hàng tháng, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật sẽ có thêm loại hình tạp

chí điện tử tại địa chỉ vanhoanghethuat.vn

Ngoài việc thường xuyên đăng tải thông tin hoạt động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tạp chí điện tử Văn hóa Nghệ thuật sẽ liên tục cập nhật thông tin chuyên sâu, chuyên ngành, giới thiệu và đăng tải kết quả nghiên cứu khoa học, lý luận, phê bình và học thuật; đồng thời tham gia tư vấn, phản biện chính sách có liên quan đến công tác quản lý nhà nước về văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình

Đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên và người lao động của Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật cũng đã, đang và sẽ phấn đấu không ngừng nhằm vừa phát huy thế mạng, đồng thời nhanh chóng bắt kịp xu hướng và công nghệ của báo chí hiện đại trong kỷ nguyên số, xứng đáng là tờ tạp chí của ngành Văn hóa đáng tin cậy và đáp ứng nhu cầu của độc giả

2.2 Khảo sát vấn đề chuyển đổi số tại các cơ quan báo chí của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

2.2.1 Thực trạng chủ thể, đối tượng chuyển đổi số

2.2.1.1 Thực trạng chủ thể chuyển đổi số

Khảo sát của tác giả cho thấy, các chủ thể quản lý tại các tờ báo mạng như báo Văn hóa, Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, báo Tổ quốc đều nhận thức rõ về tầm quan trọng của chuyển đổi số trong bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0 hiện nay

Theo lãnh đạo báo Văn hoá: “Để hướng tới chuyển đổi số trong cơ quan báo chí thì báo Văn hoá đang từng bước thay đổi chức năng, nhiệm vụ Đặc điểm phân công nhiệm vụ của báo Văn hoá là cả trưởng phòng và phó phòng đều vừa phải làm nhiệm vụ quản lý phòng, biên tập lần 1 bài của phóng viên, nhưng vẫn phải thực hiện định mức 5 bài/tháng như phóng viên bình thường, nên tỷ lệ lực lượng trực tiếp tác nghiệp thu thập thông tin đầu vào cao Mỗi phòng chuyên môn nội dung có từ 4 - 6 phóng viên, bao gồm cả quản lý phòng cũng làm việc và phải chấp hành quy định về định mức bài/tháng như phóng viên Mỗi người cũng sẽ đảm nhiệm phụ trách theo dõi 2 - 3 ngành cùng một