HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN VĂN HẢI TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH QUỐC PHÒNG
Trang 1HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGUYỄN VĂN HẢI
TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH QUỐC PHÒNG VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
HÀ NỘI – 2022
Trang 2HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
NGUYỄN VĂN HẢI
TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH QUỐC PHÒNG VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
Chuyên ngành : Quản lý Báo chí truyền thông
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS TRẦN BẢO KHÁNH
HÀ NỘI - 2022
Trang 3LUẬN VĂN ĐÃ ĐƯỢC CHỈNH SỬA THEO
Ý KIẾN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
Chủ tịch hội đồng
PGS, TS Đỗ Thị Thu Hằng
Trang 4Tôi xin cam đoan, Luận văn Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam là công trình nghiên cứu của tôi, dưới sự hướng dẫn của
TS Trần Bảo Khánh, các số liệu sử dụng trong Luận văn trung thực, có nguồn gốc rõ ràng Các kết luận, đánh giá, nhận định trong Luận văn chưa công bố trong công trình nào khác, do tôi kế thừa, tư duy dựa trên những tài liệu nghiên cứu khoa học xác thực
Tôi xin chịu trách nhiệm đối với Luận văn của mình
Hà Nội, tháng 02 năm 2022
Tác giả Luận văn
NGUYỄN VĂN HẢI
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Trước tiên tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và tập thể thầy cô giáo Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã tạo điều kiện học tập, truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm cùng sự giúp đỡ, động viên tận tình trong hai năm học qua
Xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS Trần Bảo Khánh đã luôn tận tình hỗ trợ, hướng dẫn, cố vấn đầy trách nhiệm cho đề tài nghiên cứu Luận văn của tôi
Tôi chân thành cảm ơn Ban Biên tập, cán bộ, nhân sự các phòng, ban của Kênh Truyền hình Quốc Phòng đã trả lời phỏng vấn tôi, cho phép tôi tham gia các hội thảo khoa học, tọa đàm với sự giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình thu thập tài liệu để thực hiện Luận văn
Học viên
NGUYỄN VĂN HẢI
Trang 6BQP : Bộ Quốc phòng
PT- TH : Phát thanh- truyền hình
QĐND : Quân đội nhân dân
QPVN : Quốc phòng Việt Nam
TCCT : Tổng cục Chính trị
Trang 7
Hình 1: Tầm soát dịch bệnh- Bản tin thời sự 20 giờ ngày 6/4/2020 trên kênh Truyền hình QPVN 40
Hình 2: Thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả Covid-19- Bản tin thời sự
20 giờ ngày 30/4/2020 trên kênh Truyền hình QPVN 41
Hình 3: Châu Âu đối mặt với nguy cơ dịch bệnh kép- Bản tin thời sự 20 giờ ngày 16/5/2020 trên kênh Truyền hình QPVN 42
Hình 4: Triển khai nhiệm vụ quân sự, quốc phòng thích ứng với dịch Covid-19 Bản tin Thời sự quốc phòng ngày 012/11/2020 55
Trang 8MỞ ĐẦU 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH 12
1.1 Các khái niệm cơ bản 12
1.2 Các yếu tố của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình 18
1.3 Nguyên tắc, yêu cầu của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình 26
Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH QUỐC PHÒNG VIỆT NAM 35
2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam 35
2.2 Thực trạng thực thi nguyên tắc tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình QPVN 38
2.3 Đánh giá chung thực trạng về tổ chức sản xuất chương trình thời sự QPVN trong điều kiện giãn cách do Covid-19 58
Chương 3: MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH QUỐC PHÒNG VIỆT NAM 67
3.1 Bài học về tăng cường vai trò lãnh đạo, quản lý tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN 67
3.2 Bài học về nguyên tắc tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình QPVN 73
3.3 Bài học từ thực trạng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN 79
KẾT LUẬN 85
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 88
PHỤ LỤC 92
TÓM TẮT LUẬN VĂN 112
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đại dịch Covid-19 sau gần 3 năm đến nay xuất hiện và lây lan ra khắp thế giới, đã trở thành đại dịch toàn cầu Sự bùng phát của đại dịch Covid-19 với nhiều biến thể nguy hiểm đã mang lại những thách thức chưa từng có đối với thế giới Đại dịch Covid-19 cũng có những tác động đáng kể đến sự phát triển của kinh tế - xã hội Việt Nam, nhưng chúng ta đã có những cách xử lý rất phù hợp với phương châm: Chống dịch như chống giặc, mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài, mỗi thôn xóm là một mặt trận Nghị quyết Đại hội Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác định một trong sáu nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XIII là tập trung kiểm soát đại dịch Covid-19, tiêm chủng đại trà vacxin Covid-19 cho cộng đồng; phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội Để kiểm soát tốt dịch bệnh, công tác phòng, chống Covid-19 với phương châm “Kịp thời - quyết liệt - đồng bộ
- dựa vào dân” đã được báo chí truyền thông tích cực thực hiện Các chỉ thị của Đảng, các văn bản của Nhà nước, các thông điệp của Bộ Y tế như thông điệp 5K thường xuyên được hệ thông báo chí thông tin đến người dân Các chương trình truyền hình cũng tăng cường cập nhật thông tin mới về Covid-
19 ở Việt Nam và thế giới để người dân có đủ thông tin về đại dịch Nhưng do đây là đại dịch ảnh hưởng sâu rộng tới các mặt của đời sống xã hội, trong đó
có báo chí và truyền hình, vì vậy cần tổ chức lại sản xuất chương trình truyền hình cho phù hợp với tình hình thực tiễn Bởi vì tổ chức sản xuất trong điều kiện bình thường có ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm truyền hình, trong điều kiện mới còn có nhiều tác động hơn nữa tới chương trình và tác phẩm, cho nên cần nghiên cứu để làm rõ hơn tác động này Quan trọng hơn là những bài học được rút ra từ thực trạng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid -19 trên kênh truyền hình sẽ là kinh nghiệm quý, có ý nghĩa đối với sự phát triển của truyền hình Việt Nam
Trang 10Trong các kênh truyền hình của Việt Nam, kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam (QPVN) cũng đã có nhiều đóng góp quan trọng với những bản tin, phóng sự công phu, cho thấy sự lăn xả đầy trách nhiệm của đội ngũ phóng viên, biên tập viên Xây dựng một kênh thông tin đầy đủ, đa dạng và phát triển nhằm đáp ứng yêu cầu tuyên truyền, quảng bá sâu rộng về đại dịch Covid-19 cách ly xã hội trên kênh Truyền hình QPVN, tạo thành cầu nối giữa quân với dân, vun đắp nên một thể chế chính trị vững mạnh quân dân cùng đồng lòng, cùng ý chí chiến thắng đại dịch là điều cần thiết và là niềm tự hào của những người làm báo, những chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng Việt Nam
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trên kênh Truyền hình QPVN đã được thực hiện theo đặc điểm của truyền hình quân đội, tuân theo đặc điểm của báo chí truyền hình, trong điều kiện dịch dã lại càng cần tôn trọng các đặc điểm này để có thể phát huy được các ưu điểm của một tổ chức trong quân đội Tuy nhiên, tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện dãn cách
xã hội có nhiều khó khăn, thông qua việc tổ chức này để rút kinh nghiệm sẵn sàng cho các tình huống tương tự Vì thế tổ chức sản xuất chương trình thời
sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN cần được nghiên cứu sâu
Chính vì những lý do trên, học viên lựa chọn vấn đề “ Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam” làm đề tài luận văn
Thạc sĩ của mình
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trên truyền hình là một đề tài không mới, tuy nhiên tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình là vấn đề mới, vì đại dịch Covid-19 xuất hiện chưa lâu, vì thế nghiên cứu về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19
Trang 11trên kênh truyền hình chưa nhiều Trong phạm vi bao quát của tác giả, một số công trình có liên quan đến đề tài như sau:
2.1 Nghiên cứu về truyền hình, tổ chức sản xuất chương trình truyền hình nói chung và truyền hình QPVN nói riêng
- Trần Bảo Khánh (2002), Sản xuất chương trình truyền hình, Nxb Văn
hóa-Thông tin, Hà Nội Đây là cuốn sách lần đầu đưa ra các khái niệm cơ bản
về truyền hình: chương trình truyền hình, qui trình sản xuất, các thuật ngữ cơ bản trong sản xuất tác phẩm, các thể loại cơ bản của truyền hình; đồng thời làm rõ tầm quan trọng và các kỹ năng trong công tác tổ chức sản xuất chương trình truyền hình
- Hà Huy Phượng (2006), Tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo in,
Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội Cuốn sách đề cập đến những vấn đề như: những nguyên tắc, phương pháp tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày báo, tạp chí; những phần mềm tin học ứng dụng trong thiết kế báo, tạp chí; tìm hiểu công nghệ và quy trình in báo, tạp chí, Mặc dù tác giả viết về tổ chức nội dung và hình thức báo in, nhưng những phân tích ấy giúp luận văn có thêm cơ
sở lý luận về tổ chức chương trình truyền hình, vì báo in hay báo truyền hình đều là các loại hình báo chí, đều tuân thủ nguyên tắc tổ chức chung
- Dương Xuân Sơn (2011), Báo chí truyền hình, Nxb Đại học Quốc gia
Hà Nội Đây là công trình nghiên cứu khá đầy đủ và toàn diện về truyền hình như tìm hiểu về nguyên lý truyền hình, sự ra đời của truyền hình, chức năng của truyền hình, cách thức sản xuất chương trình truyền hình, tổ chức sản xuất cầu truyền hình, thông tin trên truyền hình Những phân tích trong giáo trình này là những chỉ dẫn quan trọng cho tác giả khi nghiên cứu về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-
19 trên kênh truyền hình nói chung, Truyền hình QPVN nói riêng
- Đỗ Quý Doãn (2014), Quản lý và phát triển thông tin báo chí ở Việt Nam, Nxb Thông tin truyền thông, Hà Nội Cuốn sách không đề cập đến các
vấn đề tổ chức sản xuất thời sự, chuyên đề, cách làm các fomat truyền hình
Trang 12nhưng lại giúp tác giả xác định rõ hơn nội dung giải pháp và kiến nghị nâng cao chất lượng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN thời gian tới
- Vũ Thị Hương Trà (2016), Nâng cao chất lượng các chương trình đối thoại toạ đàm trên Kênh truyền hình Quốc phòng Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ
Báo chí học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng các chương trình đối thoại tọa đàm trên Kênh truyền hình QPVN, đề xuất giải pháp, phương hướng nâng cao các chương trình đối thoại toạ đàm thời gian tới trên Kênh truyền hình QPVN Trong luận văn này, vấn đề tổ chức sản xuất chương trình thời sự, chuyên đề, cách làm các fomat chương trình truyền hình đã được tác giả phân tích trong phần cơ sở lý luận và thực trạng chất lượng các chương trình đối thoại tọa đàm trên Kênh truyền hình QPVN
- Nguyễn Văn Dững (2020), Báo chí trong môi trường truyền thông số,
Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội Công trình nghiên cứu về đặc trưng
và vai trò của báo chí trong môi trường truyền thông số hiện nay, phân tích lợi thế của từng loại hình báo chí trong hoạt động truyền thông, từ vấn đề lịch sử
lý luận báo chí, khái niệm, các vai trò xã hội của báo chí, đạo đức nghề nghiệp - trách nhiệm xã hội đến những vấn đề về thể loại, kỹ năng tác nghiệp
- Trần Bảo Khánh (2020), Phỏng vấn trong chính luận truyền hình, Nxb
Thông tin và Truyền thông, Hà Nội Cuốn sách đề cập tới thể loại phỏng vấn, một thể loại quan trọng trong truyền hình nói riêng và trong báo chí chính luận nói chung Cách thức tiến hành cuộc phỏng vấn truyền hình và sử dụng hiệu quả phỏng vấn trong các tác phẩm truyền hình Cuốn sách cũng đưa ra nhiều gợi ý về đánh giá các tác phẩm sử dụng thể loại phỏng vấn trên truyền hình
- Vũ Quang Hào (2020), Nghĩ đột phá cho format báo chí, Nxb Thông
tin và truyền thông, Hà Nội Trong cuốn sách này, tác giả đã nghiên cứu, thiết
kế hàng trăm format chương trình mới cho cả bốn loại hình báo chí là truyền hình, phát thanh, báo in và báo điện tử cho nhiều cơ quan báo chí trung ương
Trang 13và địa phương Trong đó những format cho bản tin, chương trình truyền hình Mỗi chương trình, chuyên mục được thiết kế, giới thiệu trong cuốn sách đều ứng dụng những lý thuyết mới, những kỹ thuật làm báo hiện đại mà tác giả có cơ hội được học tập, thụ hưởng và chắt lọc từ những nền báo chí tiên tiến trên thế giới, cũng như từ thực tiễn nghề báo ở nước ta
- Trần Bảo Khánh, Bùi Chí Trung (2021), Sản xuất chương trình truyền hình chuyên đề, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội Cuốn sách trình bày cách thức
tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình chuyên đề, mối liên kết giữa các khâu trong quá trình sản xuất, sáng tạo tác phẩm, chương trình truyền hình chuyên đề Giới thiệu các kĩ năng, phương pháp tìm kiếm ý tưởng, phân tích và xây dựng khung định dạng chương trình…Đây là một trong số ít các nghiên cứu cụ thể về chương trình truyền hình chuyên đề Tác giả luận văn tiếp thu được kỹ năng tổ chức sản xuất các chương trình thời sự, chuyên đề, cách làm các fomat truyền hình trong bối cảnh chung, từ đó có cơ sở nhận diện những điểm khác biệt khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong bối cảnh đại dịch Covid-19
2.2 Nghiên cứu về đại dịch Covid-19, thông tin thời sự về giãn cách xã hội liên quan đến đại dịch Covid-19
- Tài liệu Hướng dẫn cơ bản trong phòng, chống dịch bệnh viêm đường
hô hấp cấp (COVID-19) do Phạm Văn Tác, Cục trưởng Cục Khoa học công
nghệ và Đào tạo Chủ trì biên soạn, cùng với sự tham gia Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Trường Đại học Y Hà Nội được biên soạn với mục tiêu để giúp các trường có tài liệu tham khảo để chuẩn bị chương trình đào tạo cho sinh viên, học sinh phù hợp, Nxb Y học, năm 2020
- Tài liệu chuyên đề về Covid-19 và chăm sóc sức khỏe của Hội Y học thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có các bài viết của 15 tác giả: Nguyễn Thy
Khuê - Chuyên khoa Nội tiết: Lời khuyên cho bệnh mạn tính (đái tháo đường, tim mạch) trong đại dịch Covid-19 Lê Thị Tuyết Lan - Chuyên khoa hô hấp,
dị ứng, miễn dịch: Bệnh hô hấp mạn tính và Covid-19 Trần Văn Ngọc -
Trang 14Chuyên khoa hô hấp: Cơ chế sinh bệnh của vi sinh vật trên cơ đường hô hấp:
áp dụng trong điều trị và phòng bệnh viêm phổi trong thời đại Covid-19 Phạm Kiên Hữu - Chuyên khoa Tai Mũi Họng: Phòng chống dịch Covid-19 trong lĩnh vực tai mũi họng Trần Tịnh Hiền - Chuyên khoa Nhiễm khuẩn: Kiến thức cơ bản về dịch bệnh Covid-19 Nguyễn Thị Bay - Chuyên khoa Y học cổ truyền: Đông y và Covid-19 Ngô Đồng Khanh - Chuyên khoa Răng Hàm Mặt: Vấn đề răng miện mùa Covid: làm sao an toàn cho bệnh nhân? Châu Ngọc Hoa - Chuyên khoa tim mạch: Bảo vệ và chăm sóc sức khỏe người bệnh tim mạch mùa dịch Covid-19 Quan Vân Hùng - Chuyên khoa Y học cổ truyền: Bệnh ung thư: liệu pháp 4T của y học cổ truyền Phùng Nguyễn Thế Nguyên - Chuyên khoa Nhi: Bảo vệ trẻ em giữa đại dịch Covid-
19 Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Chuyên khoa Nhiễm: Covid-19 và miễn dịch cộng đồng Phạm Hùng Vân - Chuyên khoa Vi sinh: SAR-COV-2 biến thể, Vacxin có tác dụng không? Lê Hành - Chuyên khoa Tạo hình-Thẩm mỹ: Bảo
vệ sức khỏe và sắc diện trong mùa dịch Covid-19 Nguyễn Văn Quang - Chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình và Y học Thể thao: Covid-19 và tập thể dục, thể thao đúng thể trạng, lứa tuổi Đặng Xuân Hùng - Chuyên khoa Tai Mũi Họng: Nghe kém và điếc Những phân tích của các chuyên gia y tế giúp chung ta hiểu thêm về đại dịch Covid-19
- Trần Quốc Toản: Tác động của đại dịch Covid - 19 và những vấn đề phát triển đặt ra đăng trên trang thông tin điện tử Hội đồng lý luận trung
ương, ngày 18/09/2020 Bài viết đề cập đến vấn đề đẩy lùi dịch bệnh và phát triển kinh tế, đây là mục tiêu mà tất cả các nước đặt ra, tập trung khống chế được dịch và từng bước mở cửa nền kinh tế
- Nguyễn Thiện Nhân có bài viết trên báo Nhân Dân ngày 20/5/2021
với tiêu đề Diễn biến, kinh nghiệm và bài học ứng phó đại dịch Covid-19
Thứ nhất là cách tiếp cận phòng, chống dịch theo hướng toàn dân, lấy người dân là trung tâm và chủ thể phòng, chống dịch, từ đó triển khai các chính sách đều hướng tới người dân Thứ hai, việc phòng, chống dịch hiệu quả còn được
Trang 15hỗ trợ từ tinh thần đại đoàn kết dân tộc Thứ ba, các địa phương đã ứng phó linh hoạt với diễn biến của dịch bệnh dù đây là vấn đề chưa từng có tiền lệ Khi nhận thấy năng lực y tế cấp cơ sở yếu, lập tức quân đội và công an được điều động bổ sung hỗ trợ, đây là một kinh nghiệm tốt Thứ tư, khi chưa đủ vaccine để ngăn chặn dịch bệnh, các chính sách an sinh xã hội đã góp phần giúp người dân an tâm, phối hợp cùng chính quyền chống dịch Bài học thứ năm là Việt Nam đã huy động được sự giúp đỡ của quốc tế, đặc biệt trong vấn
đề vaccine, vũ khí quan trọng để ngăn chặn dịch bệnh
Nhìn chung, trong phạm vi bao quát của tác giả, chưa có công trình nào
nghiên cứu vấn đề tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Truyền hình QPVN
Nhưng những vấn đề chung về tổ chức sản xuất chương trình thời sự và bối cảnh giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 đã được phân tích trong các công trình khoa học, thông qua các tài liệu về tổ chức sản xuất chương trình thời
sự, các chuyên đề, cách làm các fomat truyền hình Luận văn kế thừa nội dung nghiên cứu của các nhà khoa học để triển khai nội dung nghiên cứu của mình Đề tài của luận văn có ý nghĩa cấp thiết cả về phương diện lý luận và thực tiễn trong bối cảnh đại dịch Covid- 19 đang diễn ra phức tạp, khó kiểm soát hiện nay
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống lại một số lý luận về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trên truyền hình; phân tích thực trạng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN, luận văn rút ra một số bài học kinh nghiệm về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trên kênh Truyền hình QPVN để nâng cao chất lượng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trên kênh Truyền hình QPVN thời gian tới, đáp ứng nhu cầu của công chúng
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Trang 16Để thực hiện mục đích trên, luận văn xác định 3 nhiệm vụ cơ bản sau:
- Làm rõ cơ sở lý luận về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
- Phân tích thực trạng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN
- Rút ra một số bài học kinh nghiệm về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN dưới góc nhìn báo chí học
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: Luận văn chỉ tiến hành nghiên cứu tổ chức sản xuất
chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN trong các chương trình thời sự Nghiên cứu, phân tích nội dung này giúp luận văn có cái nhìn đa chiều về sự thích ứng với Covid-19 cách ly xã hội trong các bản tin thời sự của kênh Truyền hình QPVN
- Phạm vi thời gian: Do điều kiện thực tế về thời gian và cấp độ nghiên
cứu của đề tài, tác giả giới hạn thời gian nghiên cứu, khảo sát từ tháng 3/2020 đến năm 2020, từ khi Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố Covid-19 là đại dịch vào ngày 11/3/2020 Tại Việt Nam, Chính phủ ban hành Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 27/3/2020; Chỉ thị 16/CT- TTg này 31/3/2020; Chỉ thị 19/CT-TTg ngày 24/4/2020 về thực hiện giãn cách xã hội
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn dựa trên cơ sở quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước, Quân đội về
Trang 17công tác tư tưởng, lý luận và tuyên truyền sâu rộng các thông tin thời sự về Covid-19 trong điều kiện giãn cách xã hội trên kênh Truyền hình QPVN; các
lý thuyết về truyền thông, quản lý truyền thông, báo chí, quản lý báo chí, báo chí truyền hình
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát: Phương pháp này được tác giả sử dụng để quan
sát các vấn đề thời sự về giãn cách xã hội Covid-19 như việc tập trung đông người, khoảng cách an toàn tối thiểu, hoạt động của các cơ sở kinh doanh, vận tải… trong những thời điểm khác nhau để thu thập các sự kiện khoa học chính xác, tăng độ chính xác và tính khách quan của các kết quả nghiên cứu Trong phương pháp quan sát, tác giả sử dụng các công cụ, phương tiện kỹ thuật như máy chụp ảnh, thiết bị thu âm…để có cơ sở phân tích
- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu: Luận văn phân tích, tìm
hiểu cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí nói chung; các văn bản hướng dẫn về công tác phòng chống đại dịch, về
sự thích ứng với Covid-19; các đề tài nghiên cứu khoa học trước đó về lĩnh vực truyền hình, về thông tin phòng chống đại dịch Covid- 19; các báo cáo sơ kết, tổng kết về tình hình hoạt động phòng chống đại dịch Covid-19
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Luận văn sử dụng phỏng vấn sâu để
đánh giá thực trạng tổ chức sản xuất chương trình; nhân tố ảnh hưởng đến quá trình sản xuất chương trình và giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN Số lượng phỏng vấn sâu là 10 người Cụ thể: Lãnh đạo kênh Truyền hình QPVN: 3 người; Lãnh đạo Ban thời sự: 3 người; cán bộ, phóng viên của chương trình thời sự: 4 người
- Phương pháp phân tích nội dung và phân tích ngôn ngữ đặc thù của
tác phẩm truyền hình trong các chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách
xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN được dùng để phân
Trang 18tích quy trình tổ chức thông tin, nội dung và hình thức thông tin trong chương trình truyền hình QPVN
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
6.1 Ý nghĩa lý luận
Về lý luận, nghiên cứu đóng góp những luận chứng về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình, góp phần củng cố hệ thống lý luận chung của truyền hình trong tình hình mới Luận văn bổ sung, làm phong phú thêm lý luận về
tổ chức tin, bài về Covid-19 cho các kênh truyền hình, góp phần nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình về Covid-19
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn nghiên cứu có hệ thống cách thức tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN bằng việc khảo sát các bản tin trong chương trình thời sự trong khoảng thời gian từ tháng 3/2020 đến tháng 12/2020, xác định ưu điểm
và hạn chế trong tổ chức xuất bản tin làm cơ sở đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN
7 Đóng góp mới của đề tài
Đề tài góp phần khẳng định vai trò của kênh Truyền hình QPVN về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 nhằm tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng và quy định của Chính phủ về phòng chống đại dịch Covid-19, nâng cao nhận thức của người dân về vấn đề này Kết quả của đề tài góp phần tổ chức các tin, bài trên kênh Truyền hình QPVN hiệu quả hơn; giúp lãnh đạo và phóng viên, Biên tập viên của kênh Truyền hình QPVN đổi mới tổ chức sản xuất chương trình thời sự phù hợp với nhu cầu của công chúng, tăng hiệu quả thông tin tuyên truyền
8 Bố cục của luận văn
Trang 19Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, danh mục Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn bao gồm 3 chương, 9 tiết
Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Chương 2: Thực trạng tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN
Chương 3: Một số bài học kinh nghiệm về tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh Truyền hình QPVN
Trang 20Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRONG ĐIỀU KIỆN GIÃN CÁCH XÃ HỘI
DO ĐẠI DỊCH COVID-19 TRÊN KÊNH TRUYỀN HÌNH
1.1 Các khái niệm cơ bản
1.1.1 Truyền hình và chương trình thời sự trên kênh truyền hình
1.1.1.1 Truyền hình
Theo Từ điển Tiếng Việt, truyền hình là “đt truyền hình ảnh, thường đồng thời có cả âm thanh, đi xa bằng radio hoặc bằng đường dây: truyền hình trực tiếp trận bóng đá dt vô tuyến truyền hình: bộ phim đã được phát trên truyền hình” [31, tr.1349] Theo Luật Báo chí: “Báo hình là loại hình báo chí sử dụng hình ảnh là chủ yếu, kết hợp tiếng nói, âm thanh, chữ viết, được truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau”[34]
Theo tác giả Dương Xuân Sơn, “Truyền hình có nguồn gốc từ tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp Như vậy, dù phát triển ở bất cứ đâu, ở quốc gia nào thì tên gọi truyền hình cũng chung một nghĩa là nhìn được từ xa” [35, tr.13]
Từ đó tác giả định nghĩa: “Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng sóng vô tuyến điện” [35, tr.13] Điều này cho thấy, nhà
nghiên cứu cũng đồng tình với quan niệm truyền hình là hình thức truyền tải hình ảnh và âm thanh đến với nhiều người, nhiều nơi
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Dững, truyền hình là “kênh truyền thông chuyền tải thông điệp bằng hình ảnh động với đầy đủ màu sắc vốn có
từ cuộc sống cùng với lời nói, âm nhạc, tiếng động Nhờ thế, truyền hình đem lại cho công chúng với bức tranh sống động với cảm giác như đang trực tiếp tiếp xúc và cảm thụ Đó là bức tranh về cuộc sống thật nhưng được thu nhỏ, được rút gọn, được làm giàu thêm về ý nghĩa, làm sáng rõ hơn về hình thức
Trang 21và làm phong phú hơn về giá trị tinh thần giúp người xem nhận thức rõ hơn, đúng hơn, trúng hơn, gần gũi và sinh động hơn về những sự kiện và vấn đề của cuộc sống” [5, tr.168]
Từ những phân tích trên, tác giả luận văn hiểu: truyền hình là một loại hình báo chí chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng sóng vô tuyến điện, ra đời trên cơ sở đáp ứng nhu cầu tất yếu và ngày càng gia tăng của con người về thông tin
Truyền hình xuất hiện vào cuối năm 1920, sau đó được phổ biến với việc cải thiện rất nhiều về hình thức Với những ưu thế về kỹ thuật và công nghệ, truyền hình đã làm cho cuộc sống như được cô đọng lại, làm giàu thêm
ý nghĩa, sáng tỏ hơn về hình thức và phong phú hơn về nội dung
1.1.1.2 Chương trình truyền hình
Theo điều 3, Luật Báo chí năm 2016: Chương trình phát thanh, chương trình truyền hình là tập hợp các tin, bài trên báo nói, báo hình theo một chủ
đề trong thời lượng nhất định, có dấu hiệu nhận biết mở đầu và kết thúc [34]
Có thể hiểu: chương trình truyền hình là đơn vị cơ sở của thông tin báo hình, thực hiện chức năng truyền đạt, phản ánh về một sự kiện mới xảy ra được mọi người hoặc một số người quan tâm, thường được thông báo theo
trình truyền hình chuyển tải các tin tức, sự kiện, vấn đề thời sự trong nước Chương trình truyền hình tiếng dân tộc biên dịch là bản tin, chương trình truyền hình đã phát sóng bằng tiếng Việt được biên dịch sang tiếng dân tộc thiểu số Chương trình truyền hình chuyên đề là về một vấn đề mang tính chuyên môn sâu trong chương trình truyền hình, có sự liên kết, sắp xếp bố trí hợp lý các tin bài, bảng tư liệu, hình ảnh, âm thanh trong một thời gian nhất định được mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả Yêu cầu cơ bản của một chương
Trang 22trình truyền hình là phải đảm bảo tính thời sự; tin phải có ý nghĩa xã hội, nội dung tin phải chân thực, chính xác
1.1.2 Đại dịch Covid-19 và chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
1.1.2.1 Đại dịch Covid- 19
Covid-19 là một bệnh do virút có tên SARS-CoV-2 gây ra và được phát hiện vào tháng 12/2019 ở Vũ Hán, Trung Quốc Hầu hết những người bị Covid-19 có các triệu chứng nhẹ, nhưng một số người trở nên nặng Một số người, kể cả những người có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng có thể bị hội chứng hậu Covid-19 Những người cao tuổi hoặc người có các bệnh
lý nền nhất định có nguy cơ cao mắc bệnh nghiêm trọng do Covid-19
Covid-19 đã và đang bùng phát mạnh, thành đại dịch toàn cầu với nhiều người mắc và tử vong ở nhiều quốc gia Vì vậy, cần biết các triệu chứng nhẹ và trung bình của bệnh để chẩn đoán phát hiện sớm, nhằm xử trí, can thiệp kịp thời, tránh nguy cơ bị biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra làm ảnh hưởng đến sức khỏe, kể cả tính mạng “Sốt là một trong những triệu chứng phổ biến khi mắc Covid-19 Nhưng cũng có các trường hợp bị mắc bệnh nhưng không bị sốt Các nhà khoa học lưu ý những người lớn tuổi có nhiệt độ cơ thể bình thường thấp hơn so với những người trẻ tuổi, do đó nhiệt
độ sốt cũng có thể thấp hơn Điều này là làm cho việc xác định triệu chứng sốt ở nhóm tuổi này cũng gặp khó khăn” [36, tr 50] Khi mắc Covid-19, các triệu chứng bệnh có thể tiến triển với khả năng chuyển từ thể bệnh nhẹ hoặc thể bệnh trung bình sang thể bệnh nặng Tình trạng này thường xảy ra khoảng một tuần sau khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện lần đầu tiên và có thể sớm hơn hay muộn hơn Các nhà khoa học đã phân tích sự tiến triển của những người mắc Covid-19 ghi nhận khung thời gian từ khi bắt đầu có triệu chứng thông thường đến khi có triệu chứng khó thở khoảng 5 đến 8 ngày Những người bị bệnh nặng, thời gian từ khi bắt đầu xuất hiện các triệu chứng
Trang 23cho đến khi nhập viện để được điều trị tại phòng chăm sóc đặc biệt ICU (Intensive Care Unit ) khoảng 9,5 đến 12 ngày
1.1.2.2 Chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Giãn cách xã hội là phương pháp cách ly địa lý, giữ không gian an toàn
giữa người với người, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan của dịch bệnh Khoảng cách an toàn trong giãn cách xã hội được quy định là khoảng 2 mét (tương đương với 2 sải cánh tay) ở cả không gian trong và ngoài trời Quyết liệt thực hiện cấp bách các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 đang lây lan nhanh trong cộng đồng, ngày 27/3/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị số 15/CT-TTg yêu cầu thực hiện giãn cách xã hội Theo đó, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hạn chế tụ tập đông người để kiềm chế, kiểm soát hiệu quả
sự lây lan, chủ động ngăn chặn, ứng phó dịch bệnh trên toàn quốc, bảo vệ tốt nhất cho sức khỏe và tính mạng của người dân Nội dung quy định giãn cách
xã hội theo Chỉ thị 15 quy định các địa phương không được phép tổ chức hoạt động, các sự kiện tập trung từ 20 người trong một phòng; đối với các khu vực bên ngoài công sở, trường học, bệnh viện, không tập trung từ 10 người trở lên; tại các địa điểm công cộng người dân được yêu cầu giữ khoảng cách tối thiểu 2 mét Các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng được yêu cầu ngưng tổ chức các nghi lễ, hoạt động tập trung từ 20 người trở; dừng tất cả các hoạt động văn hóa, thể thao, giải trí tại các địa điểm công cộng
Trong bối cảnh Covid -19 gia tăng, Chính phủ đã yêu cầu người dân thực hiện nghiêm việc cách ly xã hội theo đúng yêu cầu của Chỉ thị số 16/CT-TTg, bảo đảm giãn cách xã hội, giữ khoảng cách giữa người với người, cộng đồng với cộng đồng Chỉ thị 16/CT-TTg ngày 31/3/2020 có nội dung: Cách ly toàn xã hội theo nguyên tắc gia đình cách ly với gia đình, thôn bản cách ly với thôn bản, xã cách ly với xã, huyện cách ly với huyện, tỉnh cách ly với tỉnh, người dân ở tại nhà, chỉ ra ngoài trong trường hợp thật sự cần thiết Cơ bản dừng hoạt động vận chuyển hành khách công cộng Chỉ thị 19/CT-TTg ngày
Trang 2424/4/2020 có nội dung: Dừng các hoạt động tôn giáo, lễ hội, giải đấu thể thao,
sự kiện tập trung đông người; Không tập trung đông người nơi công cộng; Thực hiện nghiêm việc giữ khoảng cách tối thiểu 1m khi giao tiếp; Vẫn đóng cửa các cơ sở vui chơi giải trí, karaoke, cơ sở làm đẹp, được mở cửa trở lại nhà hàng, quán ăn, các hoạt động danh lam thắng cảnh, khu di tích, khu thể thao; Xe khách nội tỉnh, liên tỉnh, taxi được hoạt động trở lại
Từ cách hiểu về chương trình thời sự và đại dịch Covid-19, giãn cách
xã hội, có thể hiểu: chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình là chương trình truyền hình chuyển tải các tin tức, sự kiện, vấn đề thời sự trong nước, thế giới hoặc thông tin có tính chất chuyên đề liên quan trực tiếp đến đại Covid-19, được tổ chức sản xuất trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19
1.1.3 Tổ chức sản xuất chương trình thời sự và tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
1.1.3.1 Tổ chức sản xuất chương trình thời sự
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, tổ chức là “ hình thức tập hợp, liên kết các thành viên trong xã hội (cá nhân, tập thể) nhằm đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng, lợi ích của các thành viên; cùng nhau hành động vì mục tiêu chung” [43, t.4, tr.455] Trong định nghĩa này, tổ chức được định danh như một danh từ Còn theo Từ điển Tiếng Việt, tổ chức nghĩa là “1 Sắp xếp, bố trí cho thành một chỉnh thế, có một cấu tạo, một cấu trúc và những chức năng chung nhất định: tổ chức bộ máy hành chính, tổ chức lại đội ngũ cán bộ 2 Sắp xếp, bố trí cho thành có trật tự, có nền nến: tổ chức cuộc sống gia đình 3 Làm những gì cần thiết để tiến hành một hoạt động nào đó nhằm có được hiệu quả tốt nhất…”[31, tr.1293]
Trong luận văn, tác giả tiếp cận khái niệm tổ chức như một động từ để giải thích khái niệm tổ chức sản xuất bản tin thời sự chỉ sự sắp xếp, bố trí một bản tin thời sự để làm cho có trật tự, hoặc tiến hành một công việc theo cách
Trang 25thức, trình tự nhất định để đạt được mục đích ban đầu Như thế tổ chức sản xuất chương trình thời sự cũng có thể hiểu là việc lập kế hoạch nội dung cụ thể từng chương trình thời sự, kênh phát sóng, tổ chức thực hiện sản xuất để đạt được mục đích, mục tiêu đã đề ra, đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng mà chương trình thời sự đó hướng đến
Có thể hiểu: Tổ chức sản xuất chương trình thời sự là các hoạt động có chủ đích của chủ thể trong việc sắp xếp, bố trí các công đoạn sản xuất chương trình thời sự thành một chỉnh thể có cấu trúc và chức năng phù hợp với mục đích xác định của kênh/ đài truyền hình
Trong tổ chức sản xuất chương trình thời sự, cần xác định ai là người tổ chức sản xuất, kế hoạch tổ chức sản xuất chương trình là gì, nguồn lực phục
vụ tổ chức sản xuất chương trình trong đó nguồn nhân lực gồm những ai, kinh phí bao nhiêu, trang thiết bị gồm những máy móc nào Quan trọng nhất là phải có sự sắp xếp, bố trí khoa học, hiệu quả thì tổ chức sản xuất chương trình thời sự mới thành công
1.1.3.2 Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Từ những phân tích trên, có thể hiểu tổ chức sản xuất chương trình thời
sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình là các hoạt động có chủ đích của chủ thể trong việc sắp xếp, bố trí các công đoạn sản xuất chương trình thời sự thành một chỉnh thể có cấu trúc và chức năng phù hợp với mục đích xác định của kênh/ đài truyền hình trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình cũng phải có tính quy trình, tính nguyên tắc dựa trên nhiều yếu tố như mục đích tổ chức thông tin, đối tượng tiếp nhận thông tin, nguồn lực để tổ chức thông tin bao gồm nguồn nhân lực,
cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật…Tuy nhiên trong điều kiện giãn cách xã hội gây khó khăn rất nhiều cho quá trình tác nghiệp, khi tổ chức sản xuất
Trang 26chương trình thời sự, phải chú ý tới các đặc điểm của chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 như tính cập nhật, tính thời sự, tính lan truyền, tính định hướng… Quá trình tổ chức sản xuất chương trình thời sự cũng buộc các nhà tổ chức phải rất nỗ lực để linh hoạt trong sắp xếp, bố trí các nguồn lực, nhất là trong vấn đề phối hợp các lực lượng có liên quan đến chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Đại dịch bùng phát, diễn biến phức tạp đã tác động mạnh mẽ lên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có hoạt động báo chí truyền thông Các cơ quan báo chí và từng nhà báo phải đối diện với rất nhiều khó khăn trong quá trình tác nghiệp, thu thập thông tin, hình ảnh ở các vùng dịch, khu cách ly, phong tỏa với nguy cơ lây nhiễm cao Vượt lên những thách thức đó, các phóng viên vẫn luôn tác nghiệp với nhiệt huyết cao cùng phương châm “tác nghiệp an toàn trong mùa dịch”, kịp thời phản ánh công tác phòng, chống dịch
1.2 Các yếu tố của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
1.2.1 Chủ thể tổ chức sản xuất
Chủ thể tổ chức sản xuất là cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao quyền điều hành, chỉ đạo một hệ thống hay một quá trình vận động theo ý chí của mình nhằm đạt được mục đích đã định trước Chủ thể tổ chức sản xuất có quyền hạn và trách nhiệm thực hiện tổ chức sản xuất, tác động lên đối tượng nhằm phối hợp hoạt động của từng cá nhân tạo thành hoạt động chung thống nhất trong tập thể hướng theo một mục tiêu nhất định Chủ thể tổ chức sản xuất mang tính chỉ đạo việc tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình trước hết là
Bộ Thông tin và Truyền thông Theo quy định của Luật Báo chí Việt Nam,
Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về báo chí, trong đó có truyền hình, vì thế đây là chủ thể chỉ đạo tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do
Trang 27đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Hội Nhà báo Việt Nam là tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về hội, có nhiệm vụ phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước tuyên truyền, phổ biến pháp luật về báo chí; tham gia giám sát việc tuân theo pháp luật về báo chí Ban Tuyên giáo, Cục Báo chí là các chủ thể quản lý lãnh đạo
Họ đều là chủ thể chỉ đạo, quản lý tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Chủ thể trực tiếp tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình là lãnh đạo, quản
lý cơ quan truyền hình, là Giám đốc và các Phó Giám đốc cơ quan truyền hình; Lãnh đạo các phòng, ban là Trưởng phòng, các Phó Trưởng phòng, Trưởng ban, các Phó Trưởng ban; đạo diễn, ê kíp trưởng và đặc biệt là đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên thực hiện sản xuất chương trình truyền hình
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình được chỉ đạo, quản lý, giám sát thực hiện từ chủ thể tổ chức sản xuất Quá trình tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình liên quan đến nhiều vấn đề như nguồn nhân lực, tức là cán bộ, viên chức, nhân viên, phóng viên, biên tập viên, quay phim, âm thanh, ánh sáng và những người thừa hành quản lý của cấp trên; nội dung và hình thức chương trình; các yếu tố về tài lực, vật lực như máy móc, cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhuận bút, thù lao đảm bảo thực hiện tốt việc sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
1.2.2 Nội dung tổ chức sản xuất
1.2.2.1 Lập kế hoạch, quy trình sản xuất
Ban biên tập chương trình truyền hình xây dựng kế hoạch sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phù hợp với yêu cầu, mục tiêu và phương hướng, nhiệm
Trang 28vụ của kênh/đài truyền hình Lập kế hoạch để xác định cụ thể những nội dung trọng tâm, các hình thức cơ bản, những thời điểm quan trọng cần tổ chức các hoạt động sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình, phân rõ trách nhiệm tổ chức từng hoạt động cho các ban, phòng, phóng viên cụ thể Một số hình thức và nội dung thông tin thời sự cần được lựa chọn cho phù hợp với nội dung của chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Quy trình sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã
hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phải tuân theo kế hoạch của các chủ thể tổ chức Biên tập viên tiếp nhận tin, bài, ảnh, tài liệu, video clip từ các cộng tác viên hoặc các sản phẩm điều tra từ phóng viên sau đó tổng hợp
và đề xuất việc cập nhật, đăng tải tin, bài vào các mục của chương trình thời
sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phù hợp với nội dung tin, bài, tài liệu ký trình với Trưởng ban Biên tập Trưởng ban rà soát, có ý kiến, sau đó trình Tổng biên tập hoặc Phó Tổng biên tập xem xét, quyết định việc đăng tin, bài Sau khi có ý kiến của Ban Biên tập, biên tập viên hoàn thiện và chuyển cho bộ phận kỹ thuật để nhập dữ liệu, tổ chức sản xuất chương trình Chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình chỉ được đưa lên trên kênh truyền hình sau khi đã có ý kiến duyệt đăng của Tổng biên tập hoặc Phó Tổng Biên tập, duyệt tin, bài trong phạm vi nội dung quy định Đây cũng là khâu rất quan trọng, nếu đội ngũ biên tập hay các cấp lãnh đạo duyệt lơ là, không tập trung, để lại sai sót sẽ bị ảnh hưởng lớn đến uy tín của bộ mặt cơ quan, vì đây
là bản tin thời sự chuyên biệt, được sản xuất trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19, gắn với các thông tin về đại dịch Covid-19 ở Việt Nam
và trên thế giới
1.2.2.2 Tổ chức nội dung, hình thức chương trình
Nội dung chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại
Trang 29dịch Covid-19 trên kênh truyền hình gồm: thông tin cụ thể về tình hình Covid-19 để tuyên truyền, phổ biến cho công chúng nâng cao hiểu biết, để họ
có ý thức phòng ngừa, có tinh thần chấp hành quy định giãn cách xã hội; tuyên truyền phổ biến và giáo dục những kiến thức cơ bản về đại dịch Covid -
19, chủ trương quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước; các văn bản pháp luật về giãn cách xã hội như Chỉ thị 15, Chỉ thị 16, Chỉ thị 19 để nâng cao nhận thức pháp luật cho công chúng Những thông tin về Covid -19 trong chương trình thời sự trên kênh truyền hình có tính giáo dục cao, giúp công chúng tránh được các hành vi và hoạt động sai trái, tiêu cực và vi phạm pháp luật như vi phạm Chỉ thị 15, Chỉ thị 16, Chỉ thị 19 của Chính phủ làm ảnh hưởng quan hệ tốt đẹp trong cộng đồng Nội dung, hình thức thông tin trong chương trình thời sự được tổ chức sản xuất trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình cần được tổ chức chặt chẽ để nâng cao trách nhiệm công dân của mỗi người trong xây dựng và bảo vệ cuộc sống với tinh thần chống dịch như chống giặc, vì tác động của điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19
1.2.2.3 Tổ chức nguồn lực sản xuất
Tổ chức nguồn lực trong sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình tức là quản lý đội ngũ nhân sự và các trang thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất chương trình, huy động các nguồn lực sao cho hiệu quả để chương trình thời sự trên kênh truyền hình được tổ chức tốt nhất trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 Nội dung này rất quan trọng vì xét đến cùng, chính đội ngũ những người sản xuất bản tin quyết định nội dung, chất lượng chương trình thời sự
Tổ chức nhân sự chính là quản lý những người tham gia sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình, gồm lãnh đạo quản lý, biên tập viên, phóng viên, quay phim, kỹ thuật viên, cộng tác viên Nội dung tổ chức nhân sự gồm: Lựa chọn ê kíp sản xuất chương trình, đánh giá về năng lực, trình độ, phẩm chất; phân công giao
Trang 30nhiệm vụ cụ thể và kiểm tra, giám sát việc thực hiện; đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao; đào tạo, bồi dưỡng bằng những hình thức phù hợp
để nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân sự này Đội ngũ nhân lực phải là những người có năng lực chuyên môn, có kỹ năng nghiệp vụ và có cá tính sáng tạo, có đời sống tâm lý tình cảm và trách nhiệm xã hội thì mới sản xuất tốt chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Tác nghiệp trong tâm dịch Covid-19 là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn, phức tạp và nguy hiểm Vì thế, chẳng cơ quan báo chí nào dám mạo hiểm tung 100% lực lượng của mình ra để làm việc Theo quy định phòng, chống dịch thì không phải chỗ nào phóng viên cũng được đến tác nghiệp Nhiều khu cách ly, phong tỏa, bệnh viện điều trị cho bệnh nhân Covid-19 còn
có những quy định khắt khe hơn như phải có đồ bảo hộ, khẩu trang đúng tiêu chuẩn; được sự đồng ý của cơ quan chức năng và ngành y tế; phải được tiêm
ít nhất một mũi vaccine ngừa dịch Nhiều cơ quan báo chí tích cực đi tìm mua khẩu trang N95, kính chắn giọt bắn và đồ bảo hộ hợp chuẩn Lãnh đạo chạy đôn chạy đáo tìm nơi tiêm vaccine cho phóng viên đi tuyên truyền phòng, chống dịch Covid-19 Nhưng trong lúc dịch dã, không phải muốn mua, muốn xin cái gì cũng được Tất cả đều khan hiếm, các cơ quan báo chí phải tự xoay xở, chủ động để làm nhiệm vụ Vì thế tổ chức nguồn lực cho sản xuất trong điều kiện giãn cách rất khó khăn
Tổ chức nguồn lực trong sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình thông qua việc quản lý, sử dụng tốt các trang thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất chương trình là nội dung cần quan tâm Thực tế, tình trạng thiếu máy quay và thiết bị dựng đồng bộ là một nguyên nhân ảnh hưởng đến tính chất lượng của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 Trong khi công nghệ truyền hình phát triển liên tục thì việc cung cấp trang thiết bị cho lực lượng phóng viên tác nghiệp tại tâm dịch Covid-19
Trang 31gặp nhiều khó khăn, vì thế cần quản lý và khai thác, sử dụng trang thiết bị để phục vụ tốt nhất quá trình tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Nếu máy móc có đầy đủ thì điều kiện giãn cách, khử trùng cũng không đơn giản
1.2.3 Phương thức tổ chức sản xuất
1.2.3.1 Tổ chức sản xuất thông qua quản lý nhân sự: là hoàn thiện bộ
máy tổ chức để thực hiện quản lý và ra quyết định, tổ chức thực hiện các quyết định quản lý Quyết định của chủ thể tổ chức sản xuất là phương tiện, công cụ chủ yếu để tác động vào đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, cộng tác viên tham gia sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhiều khi phóng viên thực hiện các chương trình truyền hình không nắm rõ bản chất hoặc có quy trình tổ chức sản xuất không được duyệt chặt chẽ thì chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình không được đầy đủ về nội dung, hoặc hình thức thông tin chưa thật phù hợp với bối cảnh Do vậy muốn chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình được tổ chức sản xuất đảm bảo đúng tôn chỉ và mục đích, phải tổ chức
hệ thống cán bộ một cách khoa học, chặt chẽ, phân công đúng người, đúng việc; đảm bảo cán bộ, nhân viên trong tổ chức sản xuất chương trình thời sự phải nắm vững chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, nắm vững những yếu tố đặc thù và quan điểm chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của các cấp lãnh đạo về đại dịch Covid-19 và Chỉ thị15, 16, 19 của Chính phủ để thực hiện sản xuất chương trình thời sự chân thực, khách quan và toàn diện
1.2.3.2 Tổ chức sản xuất theo phương thức hành chính thông qua văn bản, chế độ thông tin, báo cáo là phương thức tổ chức phổ biến và hiệu quả
khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Chủ thể tổ chức sản xuất phải tổ chức được những yếu tố trong quá trình sản xuất, phát sóng và sau phát sóng
Trang 32chương trình thời sự trên kênh truyền hình Tổ chức theo phương thức này đòi hỏi sự chủ động từ phía ekip sản xuất phải luôn giữ vững liên kết, báo cáo phản hồi lại các cấp lãnh đạo để họ kịp thời nắm bắt những diễn biến của quá trình sản xuất và theo dõi phản hồi về các thông tin liên quan đến chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Phương thức tổ chức này thường diễn ra trong các cuộc họp giao ban và được coi như một nội dung bắt buộc để tạo sự trao đổi thông tin hai chiều, từ lãnh đạo tới cán bộ, nhân viên và ngược lại Hiệu quả của phương thức tổ chức này được khẳng định bằng chất lượng chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Thông qua văn bản, thông qua chế độ thông tin, báo cáo cũng là cách để kiểm tra, giám sát nhằm theo dõi, đánh giá thực tế tổ chức sản xuất, phát sóng các chương trình thời sự trên kênh truyền hình, đảm bảo không có những sai phạm xảy ra Phương thức tổ chức này giúp các chủ thể tổ chức sản xuất phát hiện kịp thời những yếu tố lệch lạc trong nội dung và hình thức truyền tải các thông điệp trong chương trình truyền hình
1.2.3.3 Phương thức giáo dục, thuyết phục được sử dụng trong tổ chức
sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình để tuyên truyền, giáo dục cho đội ngũ phóng viên, biên tập hiểu biết và nắm được quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về hoạt động của Đài truyền hình, mục đích tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Do tính chất đặc thù của đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, cộng tác viên - những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng nên các chủ thể quản lý phải xác định đúng đối tượng tuyên truyền, giáo dục, xác định đúng nội dung tuyên truyền, giáo dục, tránh áp đặt mà phải kiên trì tuyên truyền, giáo dục để đạt được mục đích của quản lý Khi đó, tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn
Trang 33cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình mới đạt hiệu quả mong muốn
Ngoài ra, phương thức kinh tế là tác động của chủ thể quản lý kênh
truyền hình thông qua việc sử dụng kinh tế để tác động trực tiếp lên lợi ích của các tổ chức, cá nhân tham gia vào quy trình tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Phương thức kinh tế được thể hiện trong tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình là việc khen thưởng, kỷ luật theo các nhiệm vụ, yêu cầu cụ thể trong quy trình sản xuất Sử dụng chế độ đãi ngộ về mặt tài chính và tinh thần cũng là một trong những công cụ thường được áp dụng nhằm khích lệ, động viên đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên hoàn thành các mục tiêu đề ra Vì thế trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Côvid-19, nhiều cơ quan báo chí đã “thưởng nóng” cho đội ngũ phóng viên tác nghiệp nơi tâm dịch
Tổ chức chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách do Covid-19 có những cơ hội và thách thức riêng, hướng đến tổ chức tốt chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình, nhằm chuyển tải các thông tin trên đến với công chúng một cách cụ thể, chính xác, cập nhật Các chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phải thông tin nhanh chóng, kịp thời hơn so với các chương trình khác Nội dung giãn cách xã hội được phản ánh ngay lập tức khi Chỉ thị vừa ra, người xem có thể quan sát một cách chi tiết, tường tận qua truyền hình trực tiếp và cầu truyền hình Vì thế phải có phương thức tổ chức sản xuất chương trình thời sự phù hợp như khẩn trương chuẩn bị
và thực hiện nhanh chóng các biện pháp phòng, chống dịch, nhất là ở các cơ quan đại diện, thường trực, thường trú khu vực phía Nam; bảo đảm an toàn, không để cán bộ, phóng viên, nhân viên bị nhiễm Covid-19; chuẩn bị các phương án và nội dung tuyên truyền công tác phòng, chống dịch trên các chương trình truyền hình Chuyển cơ quan làm việc theo chế độ thời chiến;
Trang 34thực hiện ngay các biện pháp phòng, chống dịch tại cơ quan; thành lập lực lượng tuyên truyền về phòng, chống dịch Covid-19 (gọi tắt là Tổ Covid-19); nắm lại tình hình tư tưởng và xây dựng quyết tâm cho cán bộ, phóng viên, nhân viên trong cơ quan
1.3 Nguyên tắc, yêu cầu của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
1.3.1 Nguyên tắc tổ chức sản xuất
1.3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng, tính pháp lý
Điều 4, chương 1 của Luật Báo chí Việt Nam quy định: Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân [34]
Báo chí Việt Nam do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, vì vậy nguyên tắc đảm bảo tính Đảng, tính pháp lý trở thành nguyên tắc cơ bản trong quản lý
tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Biểu hiện trước hết của nguyên tắc này
là thượng tôn pháp luật, đây là nội dung phải tuân thủ vì truyền hình cũng chịu sự quản lý của Nhà nước thông qua Luật Báo chí, chịu sự quản lý của cơ quan chủ quản là Đài truyền hình Việt Nam, phải nghiêm chỉnh thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Nguyên tắc này đảm bảo cho hoạt động của các kênh truyền hình luôn giữ vững tính định hướng tư tưởng, đảm bảo môi trường truyền thông trong sạch, lành mạnh
Việc xử lý vi vi phạm chính đối với việc cản trở hoạt động báo chí được quy định tại Điều 7 và Khoản 1 Điều 9 Nghị định số 159/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản Theo
đó nhà báo có quyền thu thập tài liệu và bảo vệ nguồn tin để có thể sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19
Trang 35trên kênh truyền hình tới công chúng, chịu trách nhiệm về những thông tin đó Trong khuôn khổ áp dụng của Luật báo chí, khi thực hiện điều tra báo chí để xác minh thông tin liên quan đến đại dịch Covid-19, nhà báo được quyền quan sát, tiếp xúc đối tượng, phỏng vấn, yêu cầu cơ quan chức năng cung cấp tài liệu, tự thu thập các tài liệu chứng cứ, được phép sự dụng các biện pháp nghiệp vụ báo chí, quy trình kiểm chứng thông tin của báo chí để tiến hành thu thập và xử lý thông tin, nhưng phải trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc đảm bảo tính Đảng, tính pháp lý Chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách
xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình liên quan đến những vấn đề thuộc trật tự xã hội, an ninh quốc gia Chính việc đảm bảo vai trò định hướng
tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 sẽ giúp truyền hình thực hiện tốt vai trò phản biện xã hội trong hoạt động của mình
1.3.1.2 Nguyên tắc sử dụng quyền lực hợp lý, quyền hạn tương xứng với trách nhiệm, đúng tôn chỉ, mục đích hoạt động của truyền hình
Đảm bảo tôn chỉ, mục đích hoạt động của truyền hình là tiêu chí cần tuân thủ khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình “Tôn chỉ, mục đích của báo truyền hình là tuyên truyền chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước”[19, tr.61] Vì thế sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 cần được tổ chức để đảm bảo các đặc điểm cơ bản của thông tin báo chí, đó là tính thời sự, tính công khai, tính định hướng, tính phong phú, đa dạng, nhiều chiều, tính dễ hiểu, tính tương tác…Nhưng vì trong điều kiện chống dịch như chống giăjc nên tổ chức sản xuất làm sao để thông tin phải gắn với sự kiện, vấn đề đang xảy ra, có ý nghĩa
xã hội, đáp ứng yêu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng Thông tin phải đảm bảo vai trò định hướng của chương trình truyền hình, để thông tin không
bị sai lệch, không bị suy diễn Trên thực tế, một thông tin, tức là nội dung trong bản tin được sản xuất dựa trên những đặc điểm nhất định như nguồn tin, người
Trang 36tạo ra thông tin, nội dung tin tức, cách mà công chúng tiếp nhận tin tức và động lực thúc đẩy công chúng chia sẻ những tin tức đó Vì thế tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 phải trung thực, khách quan, có tính định hướng cao Khi đó thông tin có tính chính thống trên truyền hình mới đẩy lùi được tin tức giả trên mạng xã hội, giúp công chúng nhận thức đúng và đầy đủ hơn về những thông tin liên quan đến đại dịch Covid-19 và giãn cách xã hội
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phải đảm bảo tôn chỉ, mục đích hoạt động của truyền hình Nghĩa là phải đáp ứng các tiêu chí về nội dung, phương thức; phù hợp với mục tiêu tổ chức sản xuất Quy trình sản xuất chương trình thời sự phải được tổ chức tốt, chỉ khi đó chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình mới thực hiện được nhiệm vụ nêu vấn đề, trình bày vấn đề, phân tích vấn đề
và cuối cùng phải kết luận Các bằng chứng được trình bày và phân tích với lý
lẽ thuyết phục Kết luận phải rõ ràng, dứt khoát, tránh việc công chúng suy luận trái chiều Chương trình thời sự phải có tính khách quan, có tác dụng tuyên truyền giáo dục cao Tính chính xác, xác thực cũng là tiêu chí bắt buộc khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình Thông tin chưa được kiểm chứng sẽ
bị phản ứng rất mạnh và gây tác động tiêu cực, vì thế nhà sản xuất không thể
để thông tin về đại dịch Covid-19 trong chương trình thời sự trên truyền hình thiếu chính xác Tính thời sự trong thông tin cũng cần tuân thủ, vì thế chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 cần gắn với các sự kiện, sự việc, tình huống mới xảy ra, mới xuất hiện trong xã hội, trong cộng đồng Khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19, cần chú trọng sử dụng quyền lực hợp
lý, quyền hạn tương xứng với trách nhiệm của người làm báo, vì mỗi câu chuyện, sự việc có thể có nhiều mặt tiếp cận khác nhau
Trang 371.3.1.3 Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách
xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình cần đảm bảo tính mục đích
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình cần phải đảm bảo để thông tin đáp ứng yêu cầu về tính thời sự, tính định hướng, tính chính xác, tính hấp dẫn để phù hợp với tâm lý tiếp nhận của công chúng Việc tổ chức nội dung và hình thức thông tin phải được quy định chi tiết, cụ thể tới từng bộ phận sản xuất, từng nội dung chương trình; phải được thực hiện hằng ngày, liên tục Nội dung của các chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phải đảm bảo luôn mới, được sự quan tâm, đón chờ của đông đảo thính giả, tạo dư luận tích cực trong xã hội, tạo thẩm mỹ văn hóa, lối sống trong sáng trong cộng đồng
Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội
do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình phải phù hợp với chức năng, quy
trình họat động tổ chức Xác lập mục tiêu không những giúp cho mỗi người
trong tổ chức biết rõ điểm đến mà còn để phân bổ nguồn lực một cách hợp lý trên toàn bộ tiến trình Xác lập mục tiêu và phương hướng đạt mục tiêu là nhiệm vụ quan trọng nhất của chủ thể tổ chức, nhất là tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19
trên kênh truyền hình Tổ chức thực hiện là chức năng thứ hai của tổ chức sản
xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch
Covid-19 trên kênh truyền hình Giao việc kết hợp đào tạo áp dụng trong trường hợp
phóng viên còn đà phát triển, có nghĩa là còn khả năng học hỏi Người tổ chức sản xuất chương trình giao việc ở cấp độ khó hơn trình độ hiện có của phóng viên, đòi hỏi phóng viên phải nỗ lực mới thực hiện được, tổ chức sẽ phải sát sao hơn nhằm điều chỉnh để phóng viên làm đúng
1.3.2 Yêu cầu của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Trang 381.3.2.1 Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, việc tác nghiệp an toàn của các phóng viên, nhà báo luôn được đặt lên hàng đầu
Khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình, rất cần bảo toàn lực lượng, việc tác nghiệp an toàn của các phóng viên, nhà báo luôn được đặt lên hàng đầu Nhà báo lăn xả vào tâm dịch để có tác phẩm báo chí, có những bài viết thực sự mang hơi thở cuộc sống, có tính thời sự; phản ánh vấn để tin giả, xin xấu độc tràn lan, những thông tin thiếu kiểm chứng, những nguồn tin thất thiệt; hoạt động quyên góp thiện nguyện, vận động ủng hộ của người làm báo
ở khắp mọi miền trong cả nước; hoạt động hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp vượt qua đại dịch Cùng với lực lượng y tế, công an, quân đội, lực lượng báo chí là những người trong tuyến đầu chống dịch Trong đợt dịch cao điểm vừa qua, các phóng viên, nhà báo đã phải tăng tốc để truyền tải các thông tin nhanh nhất đến khán giả Hoạt động buôn bán sinh hoạt có thể phải ngừng lại, nhưng các tòa soạn, các đài phát thanh, truyền hình không thể ngừng hoạt động Họ phải tác nghiệp trong điều kiện dịch bệnh với sức ép tin bài lớn…, nhưng giữa khó khăn của bệnh dịch bủa vây, báo chí vẫn đảm bảo truyền tải thông tin nhanh, chính xác, chân thực nhất Các phóng viên, cơ quan báo chí ngày thường vẫn luôn trong tư thế sẵn sàng để chạy đua với thông tin Trong đại dịch Covid -19, cuộc đua càng quyết liệt hơn, bởi dịch luôn có những diễn biến khôn lường, khó kiểm soát, đòi hỏi thông tin phải được cập nhật liên tục và phóng viên phải luôn trong tâm thế sẵn sàng di chuyển, tác nghiệp với cường độ cao
Sự vào cuộc quyết liệt của đội ngũ phóng viên nhà báo trong công tác chống dịch Covid-19 đã thể hiện sứ mệnh tiên phong của đội ngũ nhà báo trong công tác chống dịch… Phải thực hiện đúng phương châm khi tác nghiệp hiện trường: ngay từ khi xảy ra dịch bệnh, cơ quan đặt mua các bộ quần áo kháng khuẩn như quần, áo mũ, khẩu trang, găng tay cao su… dành cho phóng viên khi làm việc hiện trường; tích cực liên hệ với các cơ quan tại
Trang 39địa bàn để tất cả anh em phóng viên được tiêm mũi 1 và 2 sớm nhất; thực hiện 5K, nhất là khi tiếp xúc với các nhân vật phỏng vấn Lãnh đạo cơ quan chỉ cử phóng viên đến các bệnh viện điều trị F0 hoặc các trung tâm khác, khi
đã tiêm đủ 2 mũi Thực hiện phỏng vấn qua điện thoại nếu thấy cần thiết và một số các biện pháp khác… Trong đó, chú trọng việc ban hành quy chế hoạt động nghiệp vụ của phóng viên trong vùng có dịch và trong mùa dịch; xây dựng các phương án bảo đảm hoạt động của cơ quan báo chí khi có tình huống xấu; thành lập Tổ phóng viên chuyên trách trực tiếp thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh Covid-19; tổ chức xét nghiệm định kỳ, đầy đủ cho cán bộ, phóng viên trực tiếp tác nghiệp kể cả những trường hợp đã được tiêm đầy đủ vacxin Khi phân công cán bộ, phóng viên, biên tập viên tác nghiệp tại địa bàn có nguy cơ lây nhiễm, bắt buộc phải dùng các thiết bị bảo hộ và tuyệt đối tuân thủ các quy định về phòng, chống dịch của ngành y tế Trường hợp cơ quan báo, đài không đủ
điều kiện trang bị thiết bị bảo hộ y tế, liên hệ Sở Y tế để được cung cấp
1.3.2.2 Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình cần đảm bảo hiệu quả
Khi nói đến tổ chức sản xuất là phải hướng tới hiệu quả Tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-
19 trên kênh truyền hình cũng vậy, hiệu quả là yếu tố cần quan tâm hàng đầu,
vì đây là kết quả của tất cả các khâu tổ chức sản xuất, là sự ráp nối của bộ phận biên tập, biên tập đồ họa, trợ lý, đạo diễn rồi âm thanh, ánh sáng Nguyên tắc hiệu quả cũng đòi hỏi việc tổ chức phải phát huy tối đa sức mạnh của nguồn nhân lực của cả nhà đài và đối tác liên kết Trong các nguồn lực, nguồn nhân lực là quan trọng nhất Nhà tổ chức phải làm sao để mỗi người trong ekíp sản xuất phát huy hết khả năng sáng tạo của họ, đóng góp cho chất lượng của bản tin trên truyền hình
Hiệu quả của tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình là nhanh nhưng phải
Trang 40chính xác Các cơ quan báo chí có đông phóng viên sẽ chia ca, phân thành nhiều nhóm, luân phiên tác nghiệp tại các điểm nóng, phân công trực, theo dõi, không bỏ sót thông tin, các hoạt động điều hành của Ban chỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 cũng như các lĩnh vực an sinh xã hội, phát triển kinh tế, công tác phòng, chống dịch tại các địa phương để có thông tin trong chương trình thời sự Không phải vì áp lực thông tin nhanh mà có thể bỏ qua kiểm chứng, bởi chỉ cần một thông tin không chính xác sẽ gây hoang mang, bất an rất lớn cho người dân; gây khó khăn cho công tác phòng, chống dịch của chính quyền Có những thông tin nóng, mức độ ảnh hưởng lớn đến cộng đồng, ban biên tập phải họp lại, bàn bạc, trao đổi rất kỹ, báo cáo xin ý kiến lãnh đạo cấp trên, đồng thời chọn thời điểm phù hợp để thông tin với liều lượng hợp lý Trước khi tham khảo thông tin để sản xuất chương trình thời sự, ban biên tập phải thẩm định lại từ cơ quan chức năng, địa phương, chủ yếu sử dụng những thông tin được cung cấp bởi các cá nhân, cơ quan chức năng có thẩm quyền Với các vấn đề nóng, cần thông tin khẩn cấp, Ban chỉ đạo sẽ tổ chức họp báo, cung cấp thông tin sớm cho các phóng viên, đơn vị báo chí Nhờ vậy, thông tin về dịch bệnh trong chương trình thời sự luôn được phản ánh kịp thời, tuyên truyền đến người dân những chủ trương, chính sách trong công tác phòng, chống dịch, đặc biệt khi bắt đầu thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị số 15, 16/CT-TTg
1.3.2.3 Đảm bảo tính khoa học và nghệ thuật khi tổ chức sản xuất chương trình thời sự trong điều kiện giãn cách xã hội do đại dịch Covid-19 trên kênh truyền hình
Trong hoạt động báo chí nói chung và truyền hình nói riêng, tổ chức thông tin phải đảm bảo phù hợp với sự vận động của các quy luật khách quan,
tức là đảm bảo tính khoa học Điều đó, đòi hỏi việc tổ chức sản xuất chương
trình thời sự phải dựa trên sự hiểu biết sâu sắc các quy luật của tự nhiên và xã hội, quy luật của sự vận động và phát triển, vận dụng tốt nhất các thành tựu khoa học cùng với những kinh nghiệm trong thực tế vào thực hành tổ chức