Tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo nhân dân

Yếu tố hình ảnh trên báo in vừa là một trong những yếu tố quan trọng nhất để báo in nâng cao khả năng truyền tải thông tin, nâng cao chất lượng ấn phẩm nhằm thu hút độc giả, củng cố năng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN BẢO LONG

TỔ CHỨC ẢNH BÁO CHÍ TRÊN TRANG NHẤT BÁO NHÂN DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

HÀ NỘI - 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN BẢO LONG

TỔ CHỨC ẢNH BÁO CHÍ TRÊN TRANG NHẤT BÁO NHÂN DÂN

Ngành: Báo chí học Chuyên ngành: Quản lý Báo chí – Truyền thông

Mã ngành: 8 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thành Lợi

HÀ NỘI – 2022

XÁC NHẬN LUẬN VĂN ĐÃ ĐƢỢC CHỈNH SỬA THEO KHUYẾN NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn và định hướng của PGS.TS Nguyễn Thành Lợi Các số liệu, kết luận trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng Những kết quả nghiên cứu khoa học của luận văn là kết quả nghiên cứu của riêng cá nhân tôi và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

Tác giả

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp

đỡ, tạo điều kiện từ các cá nhân và tổ chức

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- Học viện báo chí và tuyên truyền và các Thầy/Cô đã tận tình dạy dỗ, chỉ bảo, hướng dẫn cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

- Đặc biệt, tôi muốn gửi lời biết ơn trân trọng đến Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Lợi - người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo cho tôi trong suốt quá trình làm luận văn

Mặc dù đã cố gắng để hoàn thiện, nhưng do hạn chế về thời gian, trình

độ hiểu biết, tư duy lý luận, khái quát và kinh nghiệm thực tiễn, do đó luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi xin trân trọng tiếp thu và cảm ơn những đóng góp quý báu của các thầy cô giáo, đồng nghiệp để hoàn thiện luận văn và để các công trình tiếp theo của bản thân tôi có chất lượng tốt hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng năm 2022

Tác giả luận văn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 6

CHƯƠNG I TỔ CHỨC ẢNH BÁO CHÍ TRÊN TRANG NHẤT BÁO IN - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 17

1.1 Một số khái niệm liên quan 17

1.2 Vai trò của tổ chức ảnh báo chí với trang nhất báo in 25

1.3 Cơ sở lý thuyết của vấn đề nghiên cứu 29

1.4 Quy trình tổ chức ảnh trên trang nhất báo in và các yếu tố ảnh hưởng 32

1.5 Một số nguyên tắc và tiêu chí tổ chức ảnh báo chí trên trang Nhất báo in 40

Tiểu kết chương 1 49

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC ẢNH BÁO CHÍ 50

TẠI BÁO NHÂN DÂN 50

2.1 Tổng quan về báo Nhân Dân và ấn phẩm khảo sát 50

2.2 Khảo sát thực trạng tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo Nhân Dân 54 2.3 Đánh giá chung 76

Tiểu kết chương 2 87

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC ẢNH BÁO CHÍ TRÊN TRANG NHẤT BÁO NHÂN DÂN 88

3.1 Những vấn đề đặt ra 88

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất Báo Nhân Dân 94

3.3 Một số khuyến nghị 109

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 121

PHỤ LỤC 127

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát sử dụng ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 55

Bảng 2.2 Tần suất ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 55

Bảng 2.3 Đối tượng phản ánh qua các tác phẩm ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 58

Bảng 2.4 Nội dung phản ánh của tác phẩm ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 60

Bảng 2.5 Nguồn tin ảnh tại báo Nhân Dân 62

Bảng 2.6: Trích dẫn nguồn trên trang nhất báo Nhân Dân 63

Bảng 2.7 Chú thích ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 65

Bảng 2.8 Chất lượng chú thích ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 66

Bảng 2.9: Mô hình trình bày ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 67

Bảng 2.10 Thông số maket của Nhân Dân hằng ngày 70

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1 Tần suất ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 56

Biểu đồ 2.2: Đối tượng phản ánh qua các tác phẩm ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 58

Biểu đồ 2.3: Đối tượng nội dung phản ánh của tác phẩm ảnh trên trang nhất báo Nhân Dân 61

Biểu đồ 2.4 Tỷ lệ trích dẫn nguồn trên trang nhất báo Nhân Dân 63

DANH MỤC ẢNH Ảnh 1.1 Để múc nước bùn đọng dưới cống, anh Nguyễn Thanh Sơn phải dầm mình ướt đẫm dưới lòng cống nhiều giờ Ảnh: Ngọc Dương 30

Ảnh 2.1 Trang nhất Báo Nhân Dân ngày 8/3/2021 thiết kế theo hình thức cũ 57

Ảnh 2.2 Trang nhất báo Nhân Dân số ra ngày 26/8/2021 và ngày 22/12/2022 59

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Quy trình tổ chức ảnh báo chí trên báo in 33

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí, thông qua phản ánh thực tiễn đời sống xã hội, bằng hình ảnh chân thực, sinh động nhằm đem lại thông tin và truyền đạt đến với người xem tư tưởng, giá trị thẩm

mĩ và thông tin Ảnh báo chí là một lĩnh vực đặc thù, ngày càng phát triển trong đời sống xã hội Được phát triển từ lâu, ảnh báo chí hiện nay đã và đang

kế thừa và phát triển những truyền thống và ứng dụng sáng tạo các thành tựu khoa học - công nghệ Một tác phẩm ảnh báo chí hiện nay không chỉ có tính thông tin, mà đó còn có tính nghệ thuật Tầm quan trọng của nhiếp ảnh với báo chí hiện đại là một minh chứng cho câu ngạn ngữ: “Một hình ảnh bằng ngàn lời nói” Mỗi bức ảnh là một mảnh ghép của hiện thực, trong đó có đầy

đủ những cảm xúc, tác động về nhận thức, hành động hay sự đồng cảm, sẻ chia của công chúng khi đón nhận những thông điệp được gửi gắm qua những bức ảnh báo chí Từ khi khai sinh, hiện thực xã hội và cuộc sống con người luôn là đề tài “màu mỡ” của ảnh báo chí Ảnh báo chí cũng là loại hình không giới hạn đối tượng tiếp nhận, công chúng từ các vùng trên thế giới, với những trình độ hiểu biết, văn hóa khác nhau cũng có thể tiếp nhận và hiểu thông điệp của bức ảnh qua màu sắc, bố cục, khoảnh khắc được ghi lại

Yếu tố hình ảnh trên báo in vừa là một trong những yếu tố quan trọng nhất để báo in nâng cao khả năng truyền tải thông tin, nâng cao chất lượng ấn phẩm nhằm thu hút độc giả, củng cố năng lực cạnh tranh của báo in với các loại hình báo chí khác trong xu thế hội tụ truyền thông hiện nay cũng như làm nên thương hiệu của từng tờ báo Điểm đặc biệt của việc xem ảnh trên báo in

là nó kết thúc rất nhanh, sau đó là việc quyết định đọc hay không đọc, đọc nội dung gì trong tờ báo, trang báo đó Do đó cách trình bày ảnh hợp lí và nội dung nổi bật ở tít báo, sapo trên trang báo phải hấp dẫn, cuốn hút, tác động đến nhận thức cảm tính và lí tính của công chúng Một tờ báo in có thể đứng vững và được sự đón nhận của công chúng hay không phụ thuộc nhiều vào

việc tổ chức ảnh báo chí với những quy tắc, quy trình, cách sắp xếp, bố trí các yếu tố như chú thích ảnh, vị trí, kích thước ảnh trên trang báo

Với thể loại báo in, báo Nhân dân là một trong những tòa soạn có nhiều

ấn phẩm đa dạng, phục vụ từng đối tượng công chúng với những tần suất xuất bản khác nhau Trải qua 70 năm hoạt động, được sự quan tâm đặc biệt của Bác Hồ, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các đồng chí Tổng Bí thư của Đảng, Báo Nhân Dân luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ là người phát ngôn trung thực của Đảng, Nhà nước và nhân dân, ngọn cờ chính trị - tư tưởng của Đảng trên mặt trận báo chí Nội dung trên các ấn phẩm Nhân Dân đều bảo đảm tính thời sự, tính chiến đấu, tính định hướng dư luận xã hội Chất lượng tổ chức ảnh báo chí của tờ báo ngày càng được hoàn thiện Tính chủ động, khả năng tự quản của cơ quan báo chí được thể hiện ngày càng rõ Công nghệ thiết kế, dàn trang, sắp xếp ảnh báo chí trên ấn phẩm báo in ngày càng được hoàn thiện

Các ấn phẩm báo in của báo Nhân Dân với những đặc thù khác nhau,đã luôn thực hiện tốt nhiệm vụ tuyên truyền; giữ vững định hướng; thực hiện nhất quán tôn chỉ mục đích, phong phú về nội dung, thể loại chuyên mục; thuyết phục bạn đọc bằng những thông tin, bình luận chính xác, khách quan, tiếp tục nỗ lực cải tiến, nâng cao chất lượng để đổi mới ấn phẩm, cải tiến giao diện phiên bản online, tăng tính tương tác nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng

cao của bạn đọc, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh thông tin hiện nay Trong

sự phát triển, đa dạng hóa, hoạt động sôi nổi và cạnh tranh mạnh mẽ của báo

chí hiện nay, các ấn phẩm của Báo Nhân Dân đã tuyên truyền hiệu quả đường

lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, có cách thức

tuyên truyền phù hợp xu thế phát triển báo chí - truyền thông hiện đại

Tuy nhiên, tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất của báo Nhân Dân vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế Với đặc thù là tờ báo Đảng, một trong những tờ báo tiên phong trong mặt trận tư tưởng của Đảng Đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa, bùng nổ truyền thông hiện nay, công chúng có nhiều sự lựa chọn khác nhau Nếu công chúng không đón nhận tờ bảo, báo Nhân Dân cũng sẽ

không làm tốt vai trò của tờ báo Đảng Điều đó đặt ra nhu cầu về cải tiến nguyên tắc, cách thức, tần suất, mật độ sử dụng ảnh báo chí trên ấn phẩm làm nên giá trị của báo Nhân Dân

Xuất phát từ thực trạng trên, cùng với mong muốn phát triển, hoàn thiện vấn đề tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất của báo Nhân Dân hiện nay,

tác giả lựa chọn đề tài "Tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất Báo Nhân Dân"(Khảo sát báo Nhân Dân hằng ngày trong năm 2021)

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Các công trình liên quan đến ảnh báo chí và tổ chức ảnh báo chí

Đã có rất nhiều đề tài luận văn, công trình nghiên cứu về ảnh báo chí và

tổ chức ảnh báo chí, mỗi tài liệu sẽ có đặc điểm riêng, trình bày chú trọng vào một số vấn đề tập trung nghiên cứu Đề tài này đã được nhiều tác giả tiếp cận với nhiều khía cạnh khác nhau:

- Brian Horton (2004) Ảnh báo chí: Tài liệu nói về những giá trị chứa

đựng trong một tác phẩm ảnh báo chí: tiến trình tư duy của nhà nhiếp ảnh, người biên tập ảnh trong tìm kiếm mục tiêu khó nắm bắt nhất của ảnh báo chí: một bức ảnh tốt hàm chứa nội dung thông tin giúp người xem hiểu biết thêm

về thế giới Những thuật ngữ trong tài liệu sẽ được đề tài tham khảo và kế thừa Khóa luận cũng sẽ bổ sung thêm các kinh nghiệm tác nghiệp quý báu cho phóng viên ảnh và nhà báo, nội dung này sẽ bổ sung cho “Chương VIII: Bài học từ những bậc thầy” của tài liệu

- Trong cuốn ”Cơ sở lý luận ảnh báo chí” của Ths Nguyễn Tiến Mão

đã nêu bật được đặc điểm, vai trò, ý nghĩa xã hội của ảnh báo chí Đưa ra quan điểm về ảnh báo chí là phương tiện nhận thức trực tiếp, hiệu quả; tham gia hướng dẫn dư luận, định hướng tư tưởng; giáo dục và hình thành nhân cách con người trong xã hội; lưu giữ tư liệu và làm minh chứng lịch sử; tăng sức hấp dẫn đối với độc giả Tác phẩm cho thấy cái nhìn đa chiều về ảnh báo chí, là cuốn sách cung cấp kiến thức nền tảng với những người theo đuổi nghề

nghiệp này

- Đề tài khoa học cấp cơ sở:”Tổ chức ảnh trên các sản phẩm truyền

thông” do PGS.TS Hà Huy Phượng chủ biên đã hệ thống hóa kiến thức, cơ sở

lý luận của các sản phẩm truyền thông, từ đó đưa ra việc tổ chức sử dụng ảnh trên các ấn phẩm sao cho hợp lý Đề tài này nghiên cứu cho tất cả các sản phẩm truyền thông như sách, báo chí, quảng cáo, các sản phẩm PR

- Luận văn “Vấn đề tổ chức ảnh báo chí về đề tài đồng bào dân tộc

thiểu số trên báo in hiện nay” của Đàm Tuấn Duy (2018), khảo sát các báo:

Lao động, Tuổi trẻ thành phố Hồ Chí Minh, Nhân Dân, Dân tộc và Phát triển năm 2015 Luận văn nghiên cứu một cách cơ bản và hệ thống về vấn đề tổ chức ảnh báo chí về đề tài đồng bào dân tộc thiểu số trên báo in hiện nay bao gồm những yếu tố, các bước thực hiện, trình bày chế bản Các tác phẩm ảnh báo chí về đề tài này được tác giả sưu tầm, nghiên cứu chi tiết từ đó đã khái quát được các thành tựu và vấn đề còn tồn tại trong tổ chức ảnh báo chí trên báo in Các đề xuất và giải pháp tác giả đã khái quát sẽ được luận văn kế thừa

và phát triển về công tác tổ chức, trình bày và thiết kế tác phẩm ảnh báo chí

về đề tài đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và ảnh báo chí nói riêng trên báo in

- Phạm Thị Mai Liên (2015), Luận văn Thạc sĩ Học viện Báo chí và

Tuyên truyền “Tổ chức ảnh báo chí trên nhật báo ở Việt Nam hiện nay” Trên

cơ sở hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan và bước đầu hình thành khung

lý thuyết về tổ chức ảnh trên nhật báo, qua khảo sát đánh giá thực trạng và nhận diện những vấn đề thực tế, tác giả luận văn tìm kiếm, góp phần tổng kết kinh nghiệm nghề nghiệp về vấn đề này và đề xuất những khuyến nghị khoa học nhằm nâng cao chất lượng tổ chức ảnh trên nhật báo Việt Nam

Một số công trình là sách tham khảo, chuyên khảo dành cho sinh viên, học viên ngành báo chí, xuất bản hoặc phục vụ cho cán bộ quản lý nhà nước ngành báo chí, xuất bản về ảnh báo chí và tổ chức ảnh báo chí:

Bùi Minh Sơn (2010), Căn bản kĩ thuật nhiếp ảnh, NXB Thời đại; Chu Chí

Thành (1993), Đề tài khoa học cấp cơ sở Học viện Báo chí và Tuyên truyền

“Nhiếp ảnh báo chí”; Chu Chí Thành (2010), Đề cương giảng dạy Ảnh báo

chí, Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh; Dương Xuân Sơn (2014), Các loại hình báo chí-truyền thông, NXB Thông tin và Truyền thông; Đỗ Phan Ái,

Nguyễn Tiến Mão (2002), Ảnh báo chí, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Đỗ Phan Ái (2010), Kĩ thuật và tạo hình nhiếp ảnh, NXB Văn hóa – Thông tin;

Đỗ Thị Thu Hằng (2013), Tâm lý học ứng dụng trong nghề báo, NXB Đại

học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh

2.2 Những công trình liên quan đến báo in

Về các cuốn sách đã được xuất bản, có nhiều công trình nghiên cứu của

tác giả Đỗ Thị Thu Hằng, tác giả Hà Huy Phượng, tác giả Nguyễn Văn Dững, tác giả Nguyễn Thị Trường Giang, tác giả Lê Thị Nhã, tác giả Nguyễn Quang Hòa

- Tác giả Hà Huy Phượng (2006), Tổ chức nội dung và thiết kế, trình

bày báo in, NXB Lý luận Chính trị (chuyên luận) Cuốn sách đã hệ thống hóa

kiến thức về tổ chức nội dung, thiết kế, trình bày báo in gồm: những nguyên tắc, phương pháp tổ chức nội dung và thiết kế, trình bày ấn phẩm in ấn Những phần mềm ứng dụng trong thiết kế báo in; Quy trình in báo Chuyên luận là tài liệu bổ ích cho đào tạo nghiệp vụ báo chí, đặc biệt là với công tác thiết kế, trình bày báo in

- Tác giả Hà Huy Phượng (2015), Tổ chức sản xuất sản phẩm báo in

Cuốn sách cung cấp những tri thức và kĩ năng cơ bản về tổ chức sản xuất các sản phẩm báo in trong xu thế phát triển của báo chí – truyền thông hiện nay Các kiến thức về quy trình, yêu cầu với tổ chức sản xuất báo in sẽ được tác giả kế thừa, phát triển

- Nhiều tác giả (2007), Kỹ thuật và Thể loại báo in, Hội Nhà báo Việt

Nam (giáo trình thực hành) Cuốn sách được xây dựng dựa trên tài liệu do bà Fabienne Gerault, giảng viên Đại học Báo chí Lille, Pháp biên soạn Cuốn giáo trình thực hành tập trung vào các công cụ và các kĩ thuật cơ bản để sáng

tạo tác phẩm báo in và các thể loại phỏng vấn, chân dung và phóng sự cùng nhiều ví dụ trích từ báo chí Việt Nam và nước ngoài Những ví dụ phân tích

về báo chí Việt Nam sẽ được luận văn kế thừa, phát triển

- Nguyễn Quang Hòa (2021), Giáo trình sản phẩm truyền thông in ấn, NXB Lao động Cuốn giáo trình là công trình đầu tiên và đầy đủ nhất về các sản phẩm truyền thông in ấn, giúp phục vụ công tác giảng dạy và học tập chuyên ngành báo chí, xuất bản và truyền thông Cuốn sách cung cấp cho người đọc những vấn đề chung nhất về sản phẩm truyền thông in ấn như các khái niệm liên quan, đặc điểm và vai trò của sản phẩm truyền thông in ấn, nội dung và hình thức của các sản phẩm báo chí, các nguyên tắc tổ chức các sản phẩm truyền thông in ấn

Một số công trình là sách tham khảo, chuyên khảo dành cho sinh viên, học viên ngành báo chí, xuất bản hoặc phục vụ cho cán bộ quản lý nhà nước ngành báo chí, xuất bản về báo in: Hoàng Quốc Bảo (2014), Lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí và xuất bản, Đề tài khoa học cấp cơ sở Học

viện Báo chí và Tuyên truyền; Nguyễn Thế Kỷ (chủ biên) (2011), Tài liệu

nghiệp vụ công tác báo chí – xuất bản, NXB Thông tin và Truyền thông;

Nhiều tác giả (2011), Một số nội dung về nghiệp vụ Báo chí, Xuất bản, NXB Thông tin và truyền thông; Nguyễn Quang Vinh (2016), Vai trò của báo in

trong thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội ở Việt Nam hiện nay,

Luận án Tiến sĩ Báo chí học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Tim

Harrower (2010) Sổ tay thiết kế và trình bày báo in, NXB McGraw Hill

2.3 Những công trình liên quan đến nhật báo và trang nhất báo in

- Nhiều tác giả (2007), Thực hành Thiết kế và Trình bày báo, Hội Nhà

báo Việt Nam Cuốn sách trình bày ngắn gọn một số quy tắc cơ bản nhất về thiết kế và trình bày báo Cùng với đó là những chia sẻ kinh nghiệm từ hai giảng viên Đại học Báo chí Lille, Pháp là chuyên gia thiết kế báo Marc Provot

và họa sĩ trình bày báo Dominique Humbert, cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích cho đội ngũ “kĩ thuật trình bày” và cả những người làm “nội dung”

báo Những quy tắc về thiết kế, trình bày trang nhất báo cùng kinh nghiệm quý báu của hai giảng viên sẽ được luận văn kế thừa và phát triển

- Phạm Thị Thúy Hằng (2010), Những trang báo đẹp - cẩm nang dành cho các nhà thiết kế, Bộ Thông tin và Truyền thông, Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam Cuốn sách tập hợp các tác phẩm được trình bày đẹp về bố cục giữa các mảng chữ, tít bài và ảnh Những trang được giải cao đã tạo hiệu quả khi dùng hình ảnh làm nổi bật nội dung, đưa thông tin hấp dẫn tới người đọc một cách nhanh nhất Các bố cục, cách trình bày trang nhất báo có tính thẩm

mĩ sẽ được tác giả kế thừa, phát triển ở luận văn

- Đỗ Thị Thu Hằng (2016), Quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm truyền

thông trong môi trường truyền thông số hiện nay, đề tài khoa học cấp cơ sở -

Học viện Báo chí và Tuyên truyền Đề tài đã khái quát về nhân lực, quy trình sản xuất các sản phẩm truyền thông hiện nay, đặc biệt là quy trình tổ chức ảnh báo chí trên các ấn phẩm báo in, cùng một số kĩ năng mà nhà báo cần trau dồi, rèn luyện để thích ứng với môi trường truyền thông số hiện nay

- Triệu Thị Hoa (2012), Tổ chức sản xuất nhật báo ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sĩ Học viện Báo chí và Tuyên truyền Trên cơ sở tìm hiểu, khảo sát, nghiên cứu thực tiễn về hoạt động sản xuất các sản phẩm báo chí của một số tờ báo, Luận văn đúc rút thành những vấn đề lý luận liên quan đến quy trình tổ chức sản xuất loại hình sản phẩm mang tính đặc thù này, cũng như chỉ ra những ưu nhược điểm, thực trạng đang tồn tại ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, chất lượng các ấn phẩm tại các tòa soạn báo Qua đó, thấy

rõ sự tất yếu phải đổi mới mô hình tổ chức, cải tiến quy trình tổ chức sản xuất nhật báo để đáp ứng yêu cầu của báo chí cách mạng trong thời kỳ hiện nay

Những công trình trên sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả xây dựng khung lý thuyết tại Chương 1, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn cùng kinh nghiệm từ vị trí công tác, tác giả luận văn khảo sát, đánh giá ưu và nhược điểm về việc sử dụng ảnh thời sự trên các ấn phẩm của báo Nhân Dân hiện nay để đề xuất giải pháp, nâng cao hiệu quả sử dụng ảnh báo chí Đồng thời,

qua luận văn sẽ đưa ra cái nhìn toàn diện, khoa học về cách thức tổ chức sản xuất ảnh báo chí

Nhìn chung, các công trình này chủ yếu đề cập tới các vấn đề lý luận

chung về ảnh báo chí, báo in, các quy tắc tổ chức ảnh báo chí và trình bày báo

in Đây là những công trình cung cấp nhiều giá trị tham khảo cho tác giả để thực hiện luận văn trong quá trình xây dựng cơ sở lý luận ở chương 1

Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu về tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất Vì vậy, đây là công trình đầu tiên nghiên cứu vấn đề này Đây

là một đề tài mới, do vậy, vừa có yếu tố thuận lợi song cũng rất khó khăn trong việc tìm kiếm, sưu tầm tài liệu

Với kinh nghiệm thực tiễn của mình, tác giả chọn đối tượng nghiên cứu

cụ thể là ấn phẩm báo Nhân Dân hằng ngày để nghiên cứu Tác giả sẽ đề cập

vấn đề ở các góc độ mới hơn, chuyên sâu hơn xung quanh vấn đề tổ chức ảnh báo chí, quy trình tổ chức ảnh báo chí, thiết kế, trình bày ảnh báo chí trên nhật

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, tác giả thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Làm rõ một số khái niệm công cụ, hệ thống hóa các vấn đề lý luận về ảnh báo chí và việc tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo Nhân Dân hiện nay

- Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức sản xuất ảnh báo chí trên một số

ấn phẩm của Báo Nhân Dân trong năm 2021

- Đề xuất một số giải pháp, khuyến nghị nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất ảnh trên báo Nhân Dân trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là tổ chức sản xuất ảnh báo chí trên các ấn phẩm báo Nhân Dân hằng ngày

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu: Nhân Dân hằng ngày

- Thời gian khảo sát: Năm 2021

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài dựa trên cơ sở lí luận của chủ nghĩa Mác – Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí, xuất bản, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về ảnh báo chí và xu hướng phát triển ảnh báo chí, báo in và các xu hướng phát triển của báo in, ảnh báo chí hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: sử dụng để nghiên cứu các Nghị

quyết, văn bản, đường lối lãnh đạo chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật, các công trình nghiên cứu có liên quan Tác giả tìm, tập hợp, trích dẫn, phân tích các tài liệu nhằm hệ thống hoá các vấn đề lý luận nhằm phục vụ luận văn, hệ thống lý thuyết về ảnh báo chí có liên quan đến đề tài được thể hiện qua các công trình nghiên cứu đã công bố trước đây

- Phương pháp khảo sát, thống kê: Sử dụng để lượng hóa những thông

tin cần thiết cho quá trình nghiên cứu, tổng hợp các số liệu khảo sát thực tế số lượng ảnh báo chí, kích thước, màu in của ảnh báo chí

- Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp: Sử dụng để phân tích,

đánh giá các dữ liệu khảo sát, nhằm đưa ra những đánh giá về thực trạng và những kết luận có tính khái quát về công tác tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất của báo Nhân Dân hiện nay

- Phương pháp phỏng vấn sâu :nhằm tổng hợp những ý kiến đánh giá

thực trạng, đề xuất nâng cao hiệu quả công tác tổ chức ảnh báo chí trên báo

Nhân Dân từ đội ngũ phóng viên, biên tập viên, họa sĩ thiết kế tại tòa soạn

6 Đóng góp mới về khoa học của luận văn

Luận văn nghiên cứu một cách cơ bản và hệ thống các lý thuyết về truyền tải thông tin và sử dụng ảnh báo chí trên Báo Nhân Dân Thông qua việc nghiên cứu đề tài luận văn thạc sĩ báo chí "Tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất Báo Nhân Dân", luận văn mong muốn là tài liệu tham khảo về mặt

lý luận tại các cơ sở đào tạo, nghiên cứu về báo chí - truyền thông, nhất là nghiên cứu về việc sử dụng ảnh trên báo chí nói chung và sử dụng ảnh báo chí trên các ấn phẩm của Báo Nhân Dân nói riêng Luận văn cũng là một tài liệu tham khảo đối với nhân lực ngành báo chí, xuất bản, sinh viên và đối tượng có quan tâm đến ảnh báo chí

Ngoài ra, thông qua quá trình thực hiện luận văn này, tác giả mong muốn rút ra được những bài học kinh nghiệm cho quá trình làm việc của bản thân như: làm thế nào để chụp được một bức ảnh báo chí tốt, tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất Báo Nhân Dân làm sao để đẹp và hợp lý, phản ánh đúng thực tế, làm thế nào để đưa thông điệp của bức ảnh báo chí đó đến với công chúng và bạn đọc một cách trọn vẹn nhất

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7.1 Ý nghĩa lý luận

- Luận văn góp phần hệ thống và phát triển hệ thống lý luận về vấn đề

tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in ở các khía cạnh: các khái niệm liên quan, vai trò, nội dung, môi trường ảnh báo chí trên trang nhất báo in, chủ thể, khách thể, tổ chức ảnh báo chí

- Xây dựng, hoàn thiện hệ thống lý luận về ảnh báo chí, báo in, tổ chức

và hoạt động của tòa soạn báo chí

- Kế thừa, phát triển hệ thống kiến thức về nghiệp vụ báo chí, xuất bản

- Luận văn đã hệ thống hóa được quy trình tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in của các tòa soạn trong đó làm nổi bật yêu cầu, nguyên tắc để

tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu được luận văn công bố là cơ sở để những cán bộ quản lý, công tác tại các cơ quan báo chí nói chung và báo in nói riêng nhìn nhận và đánh giá đúng công tác tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in của tòa soạn mình, từ đó có giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất trong tình hình mới

- Góp phần xây dựng, hoàn thiện quy trình tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in và công tác tổ chức xuất bản của tòa soạn nói chung, tòa soạn báo Nhân Dân nói riêng

- Đưa ra những ưu điểm và hạn chế về vấn đề tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in ở tòa soạn báo Nhân Dân hiện nay để tòa soạn ngày càng phát triển, hoàn thiện

- Đóng góp những kiến nghị, đề xuất giúp tòa soạn báo Nhân Dân hoàn

thiện, nâng cao chất lượng tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in và công tác tổ chức, quản lý, phân bổ chính sách, nhân lực cho công việc tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất Luận văn cũng là tư liệu tham khảo cho nghiên cứu sinh, sinh viên chuyên ngành báo chí, xuất bản và tòa soạn báo Nhân Dân

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in – Một số vấn đề

CHƯƠNG I TỔ CHỨC ẢNH BÁO CHÍ TRÊN TRANG NHẤT BÁO IN - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1 Một số khái niệm liên quan

1.1.1 Ảnh báo chí

Nhiếp ảnh với mục đích lưu giữ khoảnh khắc bằng hình ảnh, để lại cho hậu thế là ước mong của rất nhiều thế hệ nhưng phải đến thế kỷ XIX cụ thể vào 7/1/1839 ước muốn đó mới thành hiện thực Nhưng cũng phải trải qua một khoảng thời gian dài sau đó nhiếp ảnh mới được ứng dụng trong lĩnh vực thông tin, phản ánh các sự kiện thời sự trên báo khi các máy ảnh nhỏ gọn, phim chụp hiện đại ra đời

Tại Việt Nam, nghệ thuật nhiếp ảnh được du nhập và phát triển từ năm

1869 từ ông Đặng Huy Trứ, những tên tuổi Hương Ký, Khánh Ký đã đưa nhiếp ảnh gần gũi hơn với người dân Nhiếp ảnh báo chí Việt Nam chỉ được nuôi dưỡng và phát triển từ sự kiện Đảng Cộng sản Đông Dương được thành lập Đến hiện tại nhiếp ảnh là thành phần không thể tách rời với ngành báo chí

Theo Ths Nguyễn Tiến Mão trong cuốn “Cơ sở lý luận ảnh báo chí”

năm 2006 đã chỉ ra: “Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin báo

chí, thông qua việc phản ánh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã hội, bằng những hình ảnh cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một lượng thông tin một giá trị tư tưởng và thẩm mỹ nhất định.”

[36, t.39]

Hay trong cuốn Ảnh báo chí, tác giả Brian Horton cho rằng: “Ảnh báo chí kể lại một câu chuyện bằng hình ảnh, tường thuật với chiếc máy ảnh, ghi nhận một khoảnh khắc trong thời gian, cái phút giây điển hình khi một hình ảnh đúc kết câu chuyện” [63, tr.17]

Tác giả Phạm Thị Mai Liên cho rằng: “Ảnh báo chí là một loại hình thông tin của báo chí, phản ánh khách quan mọi mặt của đời sống xã hội bằng

ảnh đơn hay một nhóm ảnh nhằm làm rõ các vấn đề và sự kiện, có tính định hướng nhằm đem lại cho người xem một lượng thông tin và một giá trị thẩm

mỹ nhất định” [34, tr.21]

Qua những quan điểm nêu trên và tổng hợp ý kiến của các tác giả đi

trước, tôi cho rằng: ”Ảnh báo chí là cấu thành không thể tách rời của hoạt

động báo chí, đưa đến thông tin, phản ánh khách quan mọi mặt đời sống xã hội bằng hình ảnh, nhằm làm rõ các vấn đề và sự kiện, phải có tính định hướng, tính thẩm mỹ, chân thực Đem lại cho người xem một lượng thông tin

và giá trị nhất định

Đặc điểm của ảnh báo chí

Ảnh báo chí trước tiên phải đảm bảo yếu tố là tính tự nhiên và được sử dụng trên các phương tiện thông tin đại chúng Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí, qua việc phản ánh thực tiễn đời sống

xã hội, bằng hình ảnh cụ thể, chân thực, sinh động, nhằm đem lại cho người xem thông tin, giá trị tư tưởng, thẩm mĩ nào đó

Ảnh báo chí có tính thông tin, bổ trợ cho nội dung tin bài được đăng tải Ảnh báo chí là “manh mối” đầu tiên đưa độc giả đến với thông điệp được thể hiện trong tác phẩm báo chí Khi tiếp nhận sản phẩm báo in, kênh giao tiếp đầu tiên giữa tòa soạn và độc giả là hình ảnh, sau đó mới là tít, sapo Đây cũng là quy tắc tạo nên đường tiếp nhận và điểm tiếp nhận của báo in, đặc ra yêu cầu ảnh báo chí phải có tính thẩm mĩ, phải phù hợp, bổ trợ cho tin bài trên trang báo

Ảnh báo chí luôn phải phản ánh bao quát, tiêu biểu nhất thông tin trong bài viết Đây cũng là nhiệm vụ, vai trò của ảnh báo chí Những bức ảnh không liên quan, phù hợp với nội dung bài viết, được chụp lại cẩu thả, cho có sẽ không hoàn thành vai trò thông tin của mình, gây sự khó chịu cho độc giả, làm giảm uy tín của tờ báo với công chúng

Là phương tiện truyền thông đại chúng hoạt động quy mô toàn xã hội, ảnh báo chí tham gia tìm tòi phát hiện các điển hình tiên tiến, các giá trị nhân

văn cũng như các thực trạng, điều tiêu cực còn tồn tại trong thực tế từ đó đặt

ra yêu cầu về giải pháp hợp lí nhằm giải quyết vấn đề thực tiễn Là loại hình truyền thông mang trong mình đặc trưng chung của báo chí: chân thực, đại chúng, thời sự, sử dụng nhiều phương tiện kĩ thuật ảnh báo chí cũng có đặc trưng riêng mang tính đặc thù: tính tài liệu chân thực, tính thẩm mĩ cao Đặc trưng đó làm ảnh báo chí có ưu thế đặc thù mà không loại hình thông tin nào

có được: phản ánh hiện thực bằng nghệ thuật có tính thời sự và tính thẩm mĩ cao

Nhiếp ảnh và báo chí là hai loại hình có vai trò quan trọng trong truyền

bá thông tin Phóng viên sử dụng máy ảnh, ghi lại một khoảnh khắc trong diễn biến của sự việc, sự kiện để kể lại diễn biến, tiến trình bằng hình ảnh Nội dung của ảnh báo chí không bó hẹp tại một cuộc chiến hay một hội nghị

mà nó phản ánh nhiều nội dung khác trong cuộc sống về con người, chính trị

xã hội Nhiệm vụ của ảnh báo chí gồm thông tin, tường thuật, đưa hình ảnh

sự kiện đến với độc giả, giúp độc giả thấy được điều mà họ không được chứng kiến tận mắt Khoảnh khắc được ghi lại đó là tư liệu cho lịch sử và tương lai

Ảnh báo chí cũng là thể loại được cho là gần với ảnh nghệ thuật nhất Nhiều ảnh báo chí đã là tác phẩm nghệ thuật có giá trị và được công chúng đón nhận

Ảnh báo chí ở Việt Nam hiện nay có hai hình thức trình bày và sử dụng nhiều nhất là ảnh tin và phóng sự ảnh Tin ảnh là bức ảnh đơn lẻ chụp sự kiện vừa diễn ra và chú thích nêu rõ ai, làm gì, ở đâu, khi nào, ra sao và tại sao theo đúng yêu cầu của một tin vắn, nhưng ở đây hình ảnh là thông tin chủ yếu Phóng sự ảnh là tập hợp nhiều hình ảnh tường thuật, phản ánh một sự kiện, nhân vật có tính thời sự, nhân văn

1.1.2 Tổ chức ảnh báo chí

Khái niệm tổ chức

Theo từ điển tiếng Việt tổ chức có một số ý nghĩa như sau:

Một là việc sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung: tổ chức lại các phòng trong cơ quan tổ chức lại đội ngũ cán bộ Hai là sắp xếp, bố trí để làm cho có trật tự, nề nếp: tổ chức đời sống gia đình tổ chức lại nề nếp sinh hoạt Ba là tiến hành một công việc theo cách thức, trình tự nào: tổ chức hội nghị tổ chức hôn lễ Bốn là kết nạp vào tổ chức, đoàn thể: được tổ chức vào Đoàn thanh niên Năm

là tập hợp người được tổ chức theo cơ cấu nhất định để hoạt động vì lợi ích chung: tổ chức thanh niên tổ chức công đoàn, tổ chức chính trị xã hội với cơ cấu và kỉ luật chặt chẽ, có ý thức tổ chức theo sự phân công của tổ chức được

tổ chức tín nhiệm

Theo Từ điển Tiếng Việt: Tổ chức là sắp xếp, bố trí thành các bộ phận

để cùng thực hiện một nhiệm vụ, hoặc cùng một chức năng chung Tổ chức hiểu theo nghĩa thông thường là liên kết nhiều người lại để thực hiện một công việc nhất định Tổ chức đặt ra để thực hiện nhiệm vụ Mỗi tổ chức đều

có mục đích, nhiệm vụ riêng [62, tr.962]

Trong khuôn khổ của đề tài nghiên cứu, ý nghĩa của tổ chức là cách mà mọi người có thể nắm rõ được vai trò, nhiệm vụ của mình Từ đó giúp cá nhân nhận thức về trách nhiệm và quyền hạn của mình để liên kết các bộ phận với nhau cho ra một sản phẩm chung Công tác tổ chức trong đề tài này đề

cập có ý nghĩa là: việc chọn lựa, bố trí, sắp xếp, phân phối nguồn lực, quyền

hạn, chức cho đơn vị, cá nhân phụ trách từng nhiệm vụ, đảm bảo hoàn thành sản phẩm chung”mà cụ thể ở đây là ảnh báo chí trên trang nhất

Với mục tiêu đảm bảo cho từng đơn vị, cá nhân tham gia sản xuất có đủ không gian sáng tạo, nhận được sự hỗ trợ hiệu quả, phát huy hết năng lực, khả năng tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh

Dựa theo khái niệm ”tổ chức” đã trình bày phía trên, tổ chức được hiểu

là 1 hoạt động của nhà truyền thông nhằm mục đích tạo ra một sản phẩm truyền thông hoàn chỉnh, là một dạng hoạt động nghề nghiệp của nhà làm truyền thông với các công việc như: lên kế hoạch, tổ chức sản xuất nội dung,

thiết kế và trình bày sản phẩm truyền thông, in ấn, phát hành…

Để đạt mục đích trong hoạt động nghề nghiệp, người làm truyền thông cần phải lựa chọn, sắp xếp các yếu tố cấu thành nên sản phẩm truyền thông như: text, bảng biểu, box thông tin, ảnh, đồ họa…; lựa chọn, sắp xếp các sản phẩm truyền thông trong mối tương quan giữa một chỉnh thể là gói sản phẩm truyền thông Tính chuyên nghiệp của hoạt động này thể hiện ở quy trình sản xuất các sản phẩm truyền thông

PGS TS Hà Huy Phượng (2006) trong cuốn “Tổ chức nội dung và thiết

kế, trình bày báo in”, Nxb Lý luận chính trị năm cho rằng: “Tổ chức nội dung báo và tạp chí là việc lập kế hoạch nội dung từng số báo, trang báo, tạp chí sắp xuất bàn, tổ chức thực hiện để đạt được mục đích, mục tiêu và đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng mà cơ quan báo chí đó hướng đến” [46, tr.2]

Cũng như tổ chức nội dung, phân bổ đề tài cho từng lĩnh vực phù hợp với nội dung từng số báo, việc tổ chức hình ảnh cũng là cấu thành quan trọng bậc nhất trong việc hoàn thiện từng tờ báo Mỗi trang báo cần bao nhiêu ảnh?

bố cục tổng thể trang báo thế nào khi sắp xếp ảnh đó? Vị trí từng ảnh đã phù hợp hay chưa? Đó là những câu hỏi mà bộ phận thư kí – biên tập thường xuyên phải trăn trở khi sản xuất mỗi số báo Tổ chức ảnh có tính chuyên sâu

và có phạm vi nhỏ hơn tổ chức nội dung Tổ chức ảnh bị chi phối nhiều bởi nguyên lý thị giác, đường và điểm tiếp nhận, và lý thuyết về truyền thông hình ảnh

Tổ chức ảnh báo chí nhằm làm nổi bật giá trị thông tin, tăng tính thẩm

mĩ cho ấn phẩm Qua tổng hợp các ý kiến, nhận định của các nghiên cứu

trước đó, tác giả định nghĩa: Tổ chức hình ảnh là hoạt động thiết lập, khai

thác và sử dụng các nguồn ảnh, tiến hành sử dụng, lựa chọn, sắp xếp, thiết kế, trình bày ảnh báo chí trong tổng thể các sản phẩm báo chí

1.1.3 Báo in

Báo in là loại hình báo chí xuất hiện đầu tiên, với hình thức thể hiện trên giấy, có tranh ảnh minh họa Báo in là một trong những phương tiện truyền thông cơ bản trong xã hội

Đến nay, đã có nhiều quan niệm khác nhau về báo in:

Theo tác giả Hà Huy Phượng (2011) trong đề tài cơ sở trọng điểm Học viện Báo chí và Tuyên truyền “Cải tiến mô hình tổ chức tòa soạn báo in thưa

kỳ ở Việt Nam hiện nay”: “Báo in là loại hình báo chí ra đời đầu tiên Báo in

là một loại hình báo chí sử dụng ngôn ngữ chữ viết, hình ảnh chụp, hình ảnh

đồ họa để chuyển tải các sự kiện, vấn đề xảy ra trong đời sống xã hội mang tính thời sự, chân thực, khách quan thông qua kỹ thuật in ấn và được xuất bản định kì, phát hành phổ biến trong đời sống xã hội” [47, tr.12]

Theo tác giả Dương Xuân Sơn (2016), trong cuốn “Các loại hình báo chí truyền thông”: Báo chí in bao gồm báo và tạp chí là những ấn phẩm định

kỳ chuyển tải nội dung thông tin mang tính thời sự và được phát hành rộng rãi trong xã hội [51, tr.77]

Theo Luật Báo chí (2016): Báo in là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, tranh, ảnh,thực hiện bằng phương tiện in để phát hành đến bạn đọc, gồm báo

in, tạp chí in

Với nhiều quan niệm khác nhau về báo in, tác giả xin được tổng kết và

đưa ra quan niệm ngắn gọn về báo in: Báo in là một sản phẩm báo chí, truyền

tải nội dung các vấn đề, sự kiện bằng văn bản, chữ viết, hình ảnh thông qua trang giấy in ấn và được phát hành rộng rãi nhằm cung cấp thông tin cho độc giả

Báo in có các ưu điểm như: thông tin, phân tích, lí giải những vấn đề phức tạp một cách có hệ thống, sâu sắc với thông tin có độ chính xác cao, người đọc chủ động trong tiếp cận thông tin, thông tin có tính tin cậy, tính tư liệu cao, báo in có thể dễ dàng vận chuyển, trao đổi, do đó công chúng có khả

năng trực tiếp lây lan kết nối với công chúng gián tiếp, hình thành dư luận xã hội rộng, bền vững

Bên cạnh đó loại hình báo chí này có hạn chế như: thông tin không có tính thời sự cao, kí hiệu thông tin đơn điệu, việc phát hành báo in cồng kềnh, cần nhiều thời gian, công sức hơn các ấn phẩm truyền thông khác

1.1.4 Trang nhất báo in

Trang nhất, còn gọi là trang bìa đối với tạp chí luôn nhận được sự quan tâm đầu tư, trau chuốt nhất tờ báo Trang nhất có vai trò quảng bá, là ”mặt tiền” của tờ báo, quyết định khá lớn đến sự đón nhận của công chúng với ấn phẩm Trang nhất cần thể hiện được những điểm đặc sắc nhất của tờ báo về cả nội dung và hình thức, nơi thể hiện và cô đọng nhất những nội dung đặc sắc của số báo

Để có thể chuyển tải thông tin rõ ràng và ngay lập tức, trang Nhất phải tuân thủ triệt để các nguyên tắc về cấp độ Trong mỗi trang Nhất luôn có một chủ đề chính, được đặt trên nhiều cột, làm nổi bật với tít in bằng co chữ to, hình ảnh minh họa lớn và thường được đặt cao hơn các chủ đề khác Đây cũng chính là nơi mối quan hệ tít- ảnh phát huy hết vai trò thu hút độc giả

Theo cuốn sách tập huấn nghiệp vụ ”Thực hành thiết kế và trình bày

báo” Khi "tổ chức" trang Nhất, người thiết kế định dạng mẫu cần đặc biệt lưu

ý đến các "vùng ưu tiên" trong trang, đó chính là đầu trang và cột lề trái Lý

do, bên cạnh trình tự đọc thông thường "từ trái sang phải và từ trên xuống dưới", những thông tin, hình ảnh được đặt phía trên và bên trái sẽ có nhiều

"cơ may" đến được với độc giả hơn khi báo, tạp chí được bày trên sạp, tờ nọ chồng lên tờ kia theo chiều dọc hoặc chiều ngang [41, tr.95]

Trong đa số các trường hợp, trang Nhất dành phần lớn diện tích phục

vụ cho các cấp độ đọc lướt và đọc nhanh, tức là ưu tiên cho ảnh, text ngắn (tít, lời dẫn ) và có rất ít văn bản dài Cũng có một số tờ nhật báo đưa nhiều chữ

ra trang Nhất Ví dụ, trên trang Nhất của nhật báo Pháp Le Monde (Thế giới)

có rất ít hình minh họa, mà toàn bộ văn bản trên trang Nhất của Le Monde đều là những đơn vị thông tin hoàn chỉnh (tin, bài ngắn, lời dẫn cho bài dài ), không hề có những đoạn đầu của bài báo với phần tiếp theo ở trang trong Việc bắt độc giả phải lật đi lật lại tờ báo để tìm thông tin (khi không xác định được phần tiếp theo là của bài báo nào) đi ngược hoàn toàn với mục tiêu tạo

ra "tiện nghi đọc" cho tờ báo

Cho dù là báo hay tạp chí, tin nhanh xã hội (với ưu tiên cho tin, bài) hay chuyên đề giải trí (với nhiều hình ảnh minh họa), trang Nhất đều có những đặc điểm cơ bản, phân biệt với các trang trong của một tờ báo Đó là măng sét và mục lục Nếu như măng sét báo luôn có vị trí trang trọng và ổn định (đầu trang), phần mục lục lại rất dễ bị coi nhẹ: trình bày không thống nhất, vị trí không ổn định, thậm chí bỏ qua không dành chỗ cho mục lục Mỗi tờ báo có thể chọn cho mình một kiểu mục lục khác nhau (có hoặc không

có ảnh kèm theo tít, độ dài của phần giới thiệu, mức độ nhấn mạnh vào các tên chuyên mục ) và dành diện tích cũng như vị trí khác nhau cho mục lục (toàn bộ hoặc một phần cột trái hoặc cột phải, đầu trang- bên trên hoặc ngay dưới măng sét, hoặc chân trang ) Tuy nhiên, đối với việc sử dụng ảnh trên trang Nhất, lời khuyên chung là không nên dùng quá nhiều ảnh nhỏ vì sẽ làm ảnh hưởng đến tít và ảnh của bài chính

Bìa của tạp chí thường chứa đựng ít nội dung hơn so với nhật báo và tuần báo Do kích thước và tính chất thông tin của tạp chí, ngoài măng sét và cụm thông tin chính (tít, minh họa, lời dẫn cho một chủ đề "đinh"), phần mục lục được giản lược, biến thành "thông báo" đơn giản cho 2-3 chủ đề trong số tạp chí và chiếm chỗ "khiêm tốn" (ở đầu hoặc chân trang) để không ảnh hưởng đến chủ đề chính Trên thực tế, ranh giới giữa thiết kế báo và tạp chí không phải lúc nào cũng rạch ròi Ngày càng có nhiều tờ nhật báo đầu tư cho ảnh minh họa, đặc biệt là ảnh của bài "đinh" để có được trang Nhất "kiểu tạp chí" Ngược lại, một số tờ tạp chí lại sử dụng font chữ như một công cụ đồ họa chủ yếu cho trang bìa (tít to, ấn tượng, kết hợp với màu sắc tương phản )

mà không cần dùng những bức ảnh cầu kỳ, đắt tiền

Từ những phân tích trên tác giả cho rằng: Trang nhất mang hiệu quả

xây dựng phong cách tờ báo, luôn phải đảm bảo tính hấp dẫn, tính thẩm mỹ, thu hút với độc giả Trang nhất có thể được thiết kế khác biệt để tạo nên sức hút với người đọc

1.1.5 Tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in

Tổ chức ảnh báo chí trên trang nhất báo in là quá trình lựa chọn, sắp xếp và bố trí hình ảnh trên cả hai phương diện là nội dung và hình thức Tổ chức ảnh báo chí nhằm nổi bật giá trị thông tin, tăng tính thẩm mĩ cho trang báo Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn tổ chức hình ảnh trên trang nhất báo báo in; xem xét hoạt động tổ chức hình ảnh trên trang nhất báo báo

in trong mối quan hệ với tổ chức nội dung và trình bày báo, có thể nói rằng, tổ chức hình ảnh trên trang nhất là hoạt động thiết lập, khai thác các nguồn hình ảnh; tiến hành lựa chọn, sắp xếp, thiết kế và trình bày hình ảnh báo chí trong mối quan hệ với tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí đó

1.2 Vai trò của tổ chức ảnh báo chí với trang nhất báo in

1.2.1 Vai trò của tổ chức ảnh báo chí trên báo in

Ảnh báo chí là một loại hình báo chí truyền tải thông tin bằng ngôn ngữ hình ảnh, công việc của phóng viên là một dạng lao động đặc thù, họ tiếp nhận thông tin, tư duy hình ảnh và truyền tải nó qua ngôn ngữ hình ảnh Hình ảnh sinh động sẽ dễ dàng tiếp cận với bạn đọc hơn, trực tiếp phản ánh những

gì ngôn ngữ chữ viết phải mất nhiều thời gian để miêu tả Ảnh báo chí là mức

độ đọc đầu tiên, nó thu hút sự chú ý của độc giả và khiến độc giả đọc bài báo

Vì vậy việc lôi kéo độc giả dừng lại với bài viết hay không phụ thuộc lớn vào nội dung của ảnh báo chí được đăng Về phương diện tiếp cận của độc giả thì tiếp cận bằng hình ảnh bao giờ cũng được ưu tiên, thậm chí chiếm khả năng cao hơn so với việc đọc, lựa tiêu đề hấp dẫn, bởi “đọc” ảnh dễ dàng, nhanh

chóng hơn với đọc bài báo Độc giả tại nhiều quốc gia, không phân biệt trình

độ, văn hóa cũng có thể hiểu được thông điệp của một bức ảnh

Ảnh báo chí có vai trò thông tin, có ý nghĩa và thể hiện được nội dung

mà ngôn từ khó có thể miêu tả trọn vẹn Với thông tin trung thực, khách quan, hình ảnh có thể là bằng chứng cho sự kiện, làm tăng tính xác thực, chính thống cho thông tin

- Thông tin trên ảnh báo chí có tính thời sự, đem lại sự khách quan, chính xác của sự kiện đến độc giả Thông tin trong ảnh báo chí là sự kiện có thật, được ghi lại bằng thiết bị tác nghiệp Ảnh trong tin hay bài viết sẽ làm cho thông tin được đề cập sáng tỏ hơn,minh bạch hơn, có sức thuyết phục Người xem dù không trực tiếp chứng kiến nhưng nhờ tính chất hình ảnh mà

họ có thể nhận thức được đối tượng đang làm gì, ra sao như khi chứng kiến trực tiếp Ảnh báo chí là một trong những kênh thông tin quan trọng, đáp ứng được nhu cầu thông tin ngày càng cao của độc giả

- Thông tin trong ảnh báo chí là bằng chứng xác thực Vì ghi nhận trực tiếp từ người thật, việc thật nên ảnh báo chí có độ tin cậy cao, làm tăng thêm giá trị thông tin cho sự việc, con người được nhắc đến Công chúng được cảm nhận trực tiếp bằng thị giác, qua việc xem hình ảnh, đọc thêm chú thích, hiểu trọn vẹn những gì đã xảy ra ở đâu, khi nào trong nhiều trường hợp, ảnh báo chí là bằng chứng, tư liệu cung cấp cho điều tra, là tài liệu lịch sử Thời điểm bấm máy, tính độc nhất của khoảnh khắc sẽ tạo nên giá trị lâu bền cho tác phẩm Do đó nhiều tờ báo trong nước đang có xu hướng sử dụng ảnh báo chí với tần suất, số lượng nhiều hơn

Không nằm ngoài xu thế đó, báo Nhân Dân hằng ngày và các ấn phẩm của báo Nhân dân đều sử dụng lượng lớn ảnh báo chí với kích thước, vị trí trình bày khác nhau, phản ánh những mảng đời sống khác nhau Ảnh báo chí trên báo Nhân dân không những bổ sung thông tin cho các bài báo mà có vai trò quan trọng trong việc hình thành nên diện mạo, khẳng định tính chuyên nghiệp của ấn phẩm

1.2.2 Ảnh báo chí là yếu tố quan trọng thể hiện nội dung

Trong thời đại bùng nổ công nghệ - thông tin hiện nay, khi các xu hướng trên các nền tảng mạng xã hội đang lấn át báo chí chính thống, độc giả chìm trong sự nhiễu loạn thông tin và quá nhiều thông tin để phải đọc cho rất nhiều các mục đích hằng ngày thì các bức ảnh đại diện, tổng hợp thông tin cho bài viết có vai trò ngày càng quan trọng Xu hướng ”mì ăn liền” mang ý nghĩa là các sản phẩm luôn được đóng gói cẩn thận, tinh gọn để người xem có thể lướt thật nhanh và lựa chọn thông tin mình cần giữa vô vàn thông tin khác ngày càng lên ngôi Cũng theo xu hướng này thì các tờ báo muốn bán được, thu hút được người đọc thì cần có bộ mặt thật sự bắt mắt, thẩm mỹ và chứa đựng hình ảnh có giá trị cao

Những bức ảnh tại trang nhất quyết định khá lớn đến việc tiếp tục lật giở những trang báo tiếp theo hay không Ngòi bút dù cô đọng, súc tích đến thế nào, cũng không thể thể hiện trực quan bằng hình ảnh, người đọc luôn quan tâm giá trị thông tin của các bức ảnh

Đối với nhiều độc giả, khi nhìn một bức ảnh có thể tưởng tượng, thấu hiểu câu chuyện, hay bị thu hút, kích thích trí tò mò hơn, khi đó họ sẽ chủ động đọc thông tin, thậm chí nhiều độc giả chỉ cần nhìn hình ảnh để nắm bắt tình hình chung mà không xem cặn kẽ các thông tin chi tiết Vì vậy, trong bất

cứ sản phẩm báo chí nào thì vai trò của hình ảnh vô cùng quan trọng trong việc truyền tải thông điệp, thông tin, thu hút độc giả

 Hình ảnh tạo sự tin cậy, thuyết phục với độc giả, trong bất cứ

một sự diễn đạt nào, thì ”trăm nghe không bằng một thấy” Hình ảnh có sức nặng rất lớn đối với thông tin đưa ra của tác giả Có thể chắc chắn rằng những bài viết thiếu hình ảnh sẽ giảm rất nhiều sự thu hút, nhưng ngược lại thì hình ảnh đưa ra có thêm nội dung chi tiết sẽ tăng thêm ý nghĩa của bức ảnh đó Sự

bổ sung qua lại này cho thấy tính gắn kết chặt chẽ giữa hình ảnh và nội dung

dù trong bất cứ sản phẩm báo chí nào

 Hình ảnh gây thu hút về mặt thị giác, chắc chắn hiện nay

không còn tờ báo nào trang nhất không có hình ảnh, thậm chí, một số tờ báo, tạp chí sử dụng hình ảnh tràn khung, và chỉ để các tiêu đề trang trí thêm để gây ấn tượng với độc giả Hình ảnh và đồ họa đang song hành tạo sự hấp dẫn cho các đầu báo Nhiều tờ báo có thể có chung một đề tài, nhưng sản phẩm cuối cùng hấp dẫn hơn về mặt thị giác sẽ được người đọc lựa chọn nhiều hơn

Từ lâu nay báo Lao Động, Thanh Niên, Tuổi trẻ, Nhân Dân cuối tuần đã sử dụng hình ảnh ”đinh” làm hình ảnh chủ đề xuyên suốt cho các số báo tạo hiệu

ứng thị giác thu hút độc giả

 Hình ảnh tạo tâm lý dễ tiếp nhận, thông tin bằng chữ viết, nội

dung cần thời gian tiếp nhận lâu hơn với hình ảnh Tác giả phải mất nhiều thời gian để diễn giải cho độc giả thấu hiểu thông tin, nhưng nếu chỉ một bức hình nắm bắt được thần thái, cảm xúc sẽ lột tả được rất nhanh những ý đó Thông tin văn bản phải được sắp xếp theo trình tự nhất định đòi hỏi thời gian nhận thức dài hơn, thông tin hình ảnh xuất hiện trực tiếp và nhanh chóng lưu

vào não bộ Những độc giả ở mọi tầng lớp xã hội đều có thể tiếp nhận nhanh

1.2.3 Ảnh báo chí là yếu tố quan trọng trên trang nhất

Báo Tuổi Trẻ, Lao Động, Nhân Dân cuối tuần và nhiều tờ tạp chí đều đang thực hiện trang nhất theo phong cách một bức ảnh đinh Thể hiện xuyên suốt các nội dung, chủ đề, yếu tố gây hấp dẫn nhất bằng hình ảnh trang Nhất

Đó là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy sự quan trọng của yếu tố hình ảnh đối với trang nhất của tờ báo bởi lẽ:

 Hình ảnh tác động mạnh mẽ về thị giác đối với độc giả, những bức ảnh thể hiện trên trang nhất chính là tâm điểm cho các vấn đề về thời sự, chính trị, kinh tế, giải trí mà xã hội đang quan tâm vào thời điểm đó Chính

là điểm nhấn quan trọng bậc nhất của trong quá trình thu hút độc giả đọc báo

 Hình ảnh là quá trình tiếp nhận thông tin đầu tiên, trong cuộc sống hiện đại, với số lượng thông tin khổng lồ hằng ngày, các phương tiện

hiện đại đang mang quá nhiều thông tin đến cho mỗi cá nhân chọn lựa mỗi ngày Và để có thể chọn lựa chính xác, nhanh gọn thì phụ thuộc rất nhiều vào hình ảnh, hình ảnh phản ánh sự thật, cô đọng, có tính thẩm mỹ kết hợp cùng Tít và sapo sẽ kéo độc giả đến quyết định lựa chọn tờ báo hay không Hình ảnh và thẩm mỹ thiết kế mỗi tờ báo, chính là khâu đóng gói sản phẩm, làm sao để thu hút nhất, độc đáo nhất, tạo cảm tình cho các lựa chọn mang tính cảm tính để sau đó khi tiếp nhận thông tin văn bản thì độc giả sẽ có cách tiếp nhận đầy đủ hơn, lý tính hơn

 Hình ảnh tạo ra điểm nghỉ cho độc giả, việc đọc và theo dõi quá nhiều nội dung ngôn từ gây sẽ mệt mỏi cho mắt, cho não bộ người đọc, hình ảnh tạo ra các điểm nghỉ, gây cảm giác dễ chịu hơn Qua khảo sát, thì trong thời gian gần đây, số lượng hình ảnh của các tờ báo đều tăng lên, trước đây mỗi số báo như Lao Động, Nhân Dân, Tuổi trẻ đều dùng khoảng 10-15 bức hình thì hiện tại số lượng tăng lên đáng kể trên 20 tấm hình cho mỗi số báo Điều này phù hợp với xu hướng thời đại nâng cao chất lượng thông tin các bài báo, hình thành diện mạo và tạo chính chuyên nghiệp

1.3 Cơ sở lý thuyết của vấn đề nghiên cứu

1.3.1 Lý thuyết truyền thông hình ảnh

Truyền thông hình ảnh (Visual Communication) là truyền tải nội dung thông tin về sự kiện, vấn đề, nhân vật thông qua sự tác động về thị giác Truyền thông hình ảnh bao gồm: biển báo, bản vẽ, ảnh chụp, video

Khác với ngôn từ, hình ảnh khó truyền tải thông điệp trọn vẹn, mạch lạc Do đó hình ảnh được sử dụng trên báo chí phải đi kèm chú thích, nội dung bài viết nhằm truyền tải thông tin trọn vẹn, chính xác Ngôn ngữ đi kèm hình ảnh chỉ là thông tin bổ sung, làm rõ như tên nhân vật, thời gian, địa điểm, các thông tin mà ảnh báo chí chưa diễn tả hết, đây không phải yếu tố quyết định đến chất lượng tác phẩm

Phóng sự ảnh thường có sự gợi mở, khơi gợi tư duy, cảm xúc của độc giả hơn là những thông điệp rõ ràng Nhiều phóng sự ảnh mang đến cảm xúc

cho độc giả Phóng sự ảnh ”Con nối nghiệp cha lăn xả vào lòng cống dơ bẩn

nhất” của tác giả Cao Ngọc Dương đăng trên báo Thanh Niên ngày 10/8/2020

là một ví dụ:

Ảnh 1.1 Để múc nước bùn đọng dưới cống, anh Nguyễn Thanh Sơn phải dầm mình ướt đẫm dưới lòng cống nhiều giờ Ảnh: Ngọc Dương

Đây là tác phẩm đoạt giải trong chương trình ”Việt Nam 2020 - Ấn

tượng 2021” Phóng sự ảnh nói về hai cha con làm việc tại Công ty TNHH

MTV Thoát nước đô thị thành phố Hồ Chí Minh Trong bức ảnh có thể thấy

sự bó hẹp, ngột ngạt dưới lòng cống, anh Sơn phải dầm toàn bộ cơ thể trong nhiều giờ trong các lòng cống của TP Hồ Chí Minh để nạo vét bùn, dầu, mỡ, thức ăn tồn đọng với mục đích để nước có thể lưu thông, không dồn ứ, tắc nghẽn Nước cống hôi thối, đầy hiểm họa gây bệnh tật nhưng là công việc nên những người công nhân thoát nước vẫn cố gắng hoàn thành trách nhiệm Anh Sơn cũng từng chê bai, chán ghét công việc thoát nước của cha, nhưng khi thấu hiểu sự hi sinh của cha dành cho anh và gia đình, anh quyết định nối nghiệp cha làm công việc cực nhọc này Dầm mình dưới cống vô vàn hiểm

họa từ những vật nhọn mảnh chai, tăm, đến những thứ nguy hiểm như kim tiêm Phóng sự ảnh đã tạo được lòng trắc ẩn với người đọc, giúp cộng đồng nâng cao hơn ý thức với môi trường sống, để giảm bớt cực nhọc với đội ngũ thoát nước đô thị

Để truyền thông hình ảnh đạt hiệu quả cần tận dụng được tối đa các đặc trưng của yếu tố hình ảnh trong quá trình tác động thị giác đến người đọc Nguyên lý này quyết định đến việc sử dụng ảnh báo chí, sắp xếp, trình bày và xây dựng nội dung chú thích ảnh ra sao để việc tổ chức ảnh báo chí trên nhật

báo đạt hiệu quả cao nhất

1.3.2 Lý thuyết cơ bản về bố cục trong nhiếp ảnh

1.3.2.1 Định nghĩa bố cục

Bố cục là sự sắp xếp từng yếu tố thành phần bên trong sao cho phù hợp với ý tưởng, mục tiêu của tác giả Với nhiếp ảnh, việc sắp xếp bố cục được thực hiện bằng các bố trí các đối tượng và chủ thể

1.3.2.2 Các thành phần của không gian bố cục

Chủ thể: là yếu tố chính cần được tập trung thể hiện, chủ thể chứa

thông điệp, nội dung chính của bức ảnh

Tiền cảnh: phần gần mắt nhất, cho người xem chi tiết rõ ràng nhất, bổ

sung thông tin cho bức ảnh, có sức ảnh hưởng đầu tiên và lớn nhất với thị giác người xem

Trung cảnh: là phần sau của tiền cảnh, hình ảnh ít chi tiết hơn tiền

cảnh, không sắc nét như tiền cảnh, ít tác động đến thị giác hơn

Hậu cảnh: là phần xa nhất, là phần phông lớn nhất của bức ảnh

1.3.2.3 Vai trò của bố cục

- Sắp xếp bố cục nhằm trình bày và sắp xếp chủ thể, đối tượng nhằm tăng tính thẩm mĩ, tính thông tin cho tác phẩm

- Bố cục thể hiện được dụng ý, cảm xúc, tâm tư, góc nhìn của người chụp

1.3.2.4 Các nguyên tắc bố cục trong nhiếp ảnh

Nhiếp ảnh gia nổi tiếng người Mỹ, Steve McCurry chia sẻ kinh nghiệm

về chín quy tắc bố cục để làm cho bức ảnh trở nên ấn tượng hơn

- Nguyên tắc 1/3: chia bức ảnh làm 3 phần bằng nhau, chú ý những chi tiết quan trọng của bức ảnh nằm dọc theo đường kẻ với chiều dọc và ngang hoặc tại vùng giao nhau của những đường kẻ

- Đường tập trung: sử dụng các đường kẻ “vốn có” của khung cảnh nhằm tạo sự ấn tượng thị giác với người xem

- Nguyên tắc tạo khung: sử dụng các khung, viền vốn có của cảnh vật như khung cửa, nhánh cây

- Sự tương phản giữa chủ thể và khung cảnh nền: tìm ra và thể hiện những điểm tương phản như hình ảnh, màu sắc giữa chủ thể và khung nền

- Nguyên tắc đối xứng: tạo sự hài hòa, đồng nhất, tăng tính thẩm mĩ cho bức ảnh

1.4 Quy trình tổ chức ảnh trên trang nhất báo in và các yếu tố ảnh hưởng

1.4.1 Quy trình tổ chức ảnh báo chí trên trang Nhất

Trong tòa soạn, để làm ra một sản phẩm báo chí là sự phối hợp giữa nhiều chủ thể, bộ phận với nhau Các nhân lực tham gia quy trình tổ chức ảnh báo chí: phóng viên, trưởng ban ảnh, thư ký tòa soạn, họa sĩ thiết kế.Quy trình

tổ chức ảnh báo chí gồm: lên kế hoạch xuất bản, thảo luận nội dung nóng trong ngày cần tập trung đưa tin, phân công nhân lực, phóng viên hoàn thiện tin bài và gửi cho Biên tập viên biên tập, Biên tập viên gửi cho Ban Thư ký duyệt, cấp duyệt cuối cùng là Ban Biên tập

Tuy nhiên, quy trình tổ chức ảnh báo chí cũng mang tính đặc thù, riêng biệt so với tổ chức tin, bài Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về tổ chức ảnh, tác giả đưa ra quy trình tổ chức ảnh báo chí gồm các bước như sau:

Sơ đồ 1.1 Quy trình tổ chức ảnh báo chí trên báo in

B1: Xây dựng mạng lưới nguồn tin ảnh

B2: Thiết lập mối quan hệ công việc đối với nguồn tin ảnh

B3: Tiếp nhận và xử lý nguồn tin ảnh

B4: Lựa chọn, kiểm duyệt và biên tập ảnh

B5: Thiết kế và trình bày ảnh trên trang báo

Bước 1: Xây dựng mạng lưới nguồn tin ảnh:

Các sự kiện diễn ra trong ngày có thể ở bất cứ nơi nào, khu vực nào, trong nước, ngoài vùng lãnh thổ Trong khi đó, nguồn lực của toà soạn có hạn

về số lượng Có những nơi diễn ra sự kiện nhưng lại không đủ phóng viên trong toà soạn để điều động, hay vì một vài nguyên nhân khách quan nào đó

mà phóng viên không thể tác nghiệp và chụp lại bức những ảnh của sự kiện

Do vậy, mỗi tòa soạn cần xây dựng một mạng lưới cung cấp nguồn tin ảnh nhất định Các nguồn tin ảnh được khai thác từ những phóng viên ảnh của tòa soạn, các cộng tác viên thường xuyên, các cộng tác viên vãng lai, mạng xã hội từ thông tấn xã Việt Nam hoặc các hãng thông tấn nước ngoài

Người phụ trách hình ảnh của tờ báo phải biết thiết lập và tạo mối quan

hệ từ các nguồn tin ảnh này Xây dựng mạng lưới nguồn tin ảnh là phát huy tối đa vai trò từ các phóng viên ảnh của tòa soạn và thu hút các cộng tác viên gửi ảnh và thông tin về cho tòa soạn Trưởng ban ảnh (hoặc thư kí tòa soạn) là người chỉ đạo trong việc xây dựng mạng lưới nguồn tin ảnh Đây là một quá trình lâu dài, chỉ khi xây dựng được mạng lưới nguồn tin ảnh vững chắc thì quá trình tổ chức ảnh mới được vận hành một cách nhanh chóng và kịp thời

Bước 2: Thiết lập mối quan hệ công việc đối với nguồn tin ảnh

Sau khi đã xây dựng được mạng lưới nguồn tin ảnh nhất định, Trưởng ban Thư ký tòa soạn hoặc Phó ban TKTS phụ trách sẽ chỉ đạo, điều phối công việc giữa nguồn tin ảnh và những người tổ chức ảnh trên trang Thông

thường, sẽ có một một phận viết tin bài riêng và bộ phận tác nghiệp ảnh Tuy nhiên trong một số trường hợp thì phóng viên viết hay phóng viên ảnh sẽ đảm nhiệm vừa viết tin bài và tác nghiệp ảnh

Trong các cuộc họp giao ban đầu giờ sáng mỗi ngày, các vấn đề trọng tâm tòa soạn cần đưa tin trong số báo ngày mai được thảo luận, thống nhất Lúc này, Trưởng ban Thư ký tòa soạn sẽ thiết lập các mối quan hệ công việc

và nguồn tin ảnh Tại cuộc họp, phóng viên nêu ý tưởng chọn đề tài và ảnh, cách thức tổ chức thực hiện Nếu hợp lí, phóng viên sẽ được giao đảm nhận

đề tài đó.Trường hợp ý tưởng chưa phù hợp, phóng viên sẽ phải liên hệ với trưởng ban ảnh để nhận sự phân công phóng viên ảnh phối hợp thực hiện Trong ban ảnh, mỗi một mảng, lĩnh vực khác nhau sẽ do một phóng viên ảnh phụ trách Phóng viên ảnh cần có sự trao đổi, phối hợp và thống nhất về nội dung tin bài trước khi họ tác nghiệp sản xuất tin bài

Những yêu cầu về nội dung, chủ thể chi ảnh cover của số báo ngày mai được bàn bạc thống nhất giữa các phóng viên, Trưởng Phòng/Ban chuyên môn và Ban Thư ký, từ đó thống nhất nội dung, hình thức, cách thức thiết kế trình bày ảnh tại cuộc họp giao ban buổi sáng Cách thức thực hiện được tác phẩm đó là nhiệm vụ của PV ảnh Với các sự kiện trên địa bàn xa xôi, là sự kiện đột ngột mà PV chưa có điều kiện di chuyển kịp thời để tác nghiệp thì Trưởng Ban ảnh và Thư Ký tòa soạn sẽ sử dụng nguồn tin, cộng tác viên, PVTT để phân công nhiệm vụ

Bước 3: Tiếp nhận và xử lý nguồn tin ảnh

Sau khi họp thống nhất chủ đề và thiết lập mối quan hệ công việc, trong ngày hôm đó, phóng viên ảnh sẽ đi tác nghiệp và gửi ảnh về tòa soạn Trường hợp phóng viên ảnh không kịp di chuyển tới hiện trường vì lí do nào đó, thì phải báo lại với trưởng ban ảnh và đặt hàng các tác phẩm ảnh và nhờ hỗ trợ từ mạng lưới cộng tác viên

Khi có được nguồn tin ảnh gửi về, Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) sẽ tiếp nhận và xử lý các tác phẩm ảnh đó Trong quá trình tiếp nhận ảnh phải đánh

giá, kiểm định nguồn ảnh trước khi lựa chọn và sử dụng ảnh đó đăng trên mặt báo Đây là việc làm quan trọng nhằm tránh những tình huống ảnh không chính xác hoặc vi phạm bản quyền ảnh nếu đăng tải Bởi ảnh báo chí trên bất

kì một tờ báo nào cũng phải là ảnh có nguồn gốc rõ ràng và xác thực

Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) là người cuối cùng quyết định có lựa chọn và sử dụng nguồn tin ảnh đó không Do vậy

Bước 4: Lựa chọn, kiểm duyệt và biên tập ảnh

Sau khi đã tiếp nhận và xử lí nguồn tin ảnh, Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) sẽ lựa chọn lựa chọn, kiểm duyệt và biên tập ảnh trong số những bức ảnh được gửi về Việc lựa chọn phải đảm bảo các tiêu chí về chất lượng, những bức ảnh độc quyền, ảnh có nội dung liên quan tới đề tài, liên quan tới những vấn đề, sự kiện nóng được nhiều người quan tâm

Sau khi bức ảnh được lựa chọn, kiểm định để phù hợp với các chuyên trang BTV ảnh sẽ gửi những ảnh được lựa chọn với Trưởng trang Lúc này, người phụ trách chuyên trang sẽ chịu trách nhiệm tổ chức ảnh sau đó chuyển

về ban thư ký tòa soạn

Bước 5: Thiết kế và trình bày ảnh trên trang báo

Sau khi đã lựa chọn được nguồn ảnh thích hợp, Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) sẽ chuyển hình ảnh đó cho học sĩ thiết kế Trong bước thiết kế và trình bày ảnh trên trang báo, BTV ảnh gần như là người tổ chức ảnh trên trang, việc hoàn thiện trang báo do họa sĩ trình bày Tuy nhiên, họa sĩ không phải là người quyết định diện mạo của trang báo mà do Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) Họa sĩ thiết kế trình bày bố trí, trình bày ảnh để hài hòa với các yếu tố khác trên trang báo như box thông tin, biểu đồ, nội dung tin bài Sau đó, gửi lại bố cục cho Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) để duyệt Nếu chưa hợp lí, Trưởng ban ảnh (hoặc TKTS) sẽ trao đổi lại với họa sĩ Sau khi đi đến thống nhất, sẽ được gửi lên Tổng thư ký tòa soạn kiểm duyệt và cuối cùng là tới Ban biên tập báo

1.4.2 Các yếu tố ảnh hưởng

1.4.2.1 Tính chất và mục đích thông tin của tờ báo

Báo chí là phương tiện thông tin thiết yếu trong đời sống xã hội, vì báo chí thể hiện được mọi khía cạnh văn hóa – xã hội của đất nước Báo chí có vai trò quan trọng trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội,…; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân và ngược lại; thực hiện thắng lợi các chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước, công cuộc bảo vệ sự nghiệp cách mạng của Đảng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Báo chí hướng đến sự nhân văn của con người, góp phần nâng cao hiểu biết, nhận thức về cuộc sống; lên án những việc làm sai trái, tiêu cực,hướng người dân đến cái đẹp, đạo đức, lối sống văn minh lành mạnh

Mỗi tác phẩm báo chí đều chứa đựng những thông tin khác nhau, phản ánh các vấn đề khác nhau Do chứa đựng hàm lượng thông tin chủ đề của bài báo nên ảnh trên trang nhất trước hết phải là bức ảnh giàu tính thông tin và

tính thời sự Muốn vậy, bức ảnh đó phải là hình ảnh “người thực, việc thực”

của cuộc sống mà phóng viên ảnh được tận mắt chứng kiến và ghi được hình ảnh “sống động” nhất Điều đó cũng có nghĩa là trên trang nhất của báo không được dùng những bức ảnh sắp đặt theo ý đồ của tác giả, bởi những bức ảnh đó không bao giờ cho ra đời một thông tin chính xác, khách quan Nghĩa là, ảnh báo chí được đăng tải phải đảm bảo tính chất và mục đích thông tin của tờ báo

1.4.2.2 Đặc điểm độc giả của tờ báo

Theo các chuyên gia, mạng xã hội phát triển, báo chí chính thống sụt giảm Báo chí Việt Nam nói chung, các đơn vị xuất bản tin tức của Báo Nhân Dân cũng bị ảnh hưởng từ những thách thức đó và cần thích ứng nhanh với xu thế báo chí và nền tảng công nghệ mới

Trước đây, người đọc cần truy cập vào các trang báo để tiếp cận trực tiếp tin bài thì hiện nay hầu hết người dùng tiếp cận tin bài thông qua các trang mạng xã hội nhờ sự tương tác, chia sẻ của người dùng mạng xã hội Hệ quả là các tờ báo in sụt giảm cả về số lượng phát hành và doanh thu quảng

cáo, lượng theo dõi trực tiếp trên các trang báo điện tử cũng giảm đáng kể Trong khi đó, những tài khoản mới trên các mạng xã hội vẫn tiếp tục tăng không ngừng

Cùng với sự phát triển của công nghệ, một sự thay đổi rõ ràng nhất trong những thập kỷ qua, đó là độc giả không còn chỉ đọc báo in, hay đọc báo

in là chủ yếu nữa Độc giả báo chí thời đại kỹ thuật số có vô số cách khác nhau để đọc báo, cập nhật tin tức Sự phát triển của báo công nghệ thông tin

đã ảnh hưởng không nhỏ tới báo in hiện nay Độc giả là người tiêu thụ báo chí, đánh giá sản phẩm báo chí Nếu sản phẩm báo chí có nội dung và cách thức trình bày không đáp ứng nhu cầu của độc giả, thì sẽ không thu hút được độc giả Do vậy, tổ chức ảnh báo chí cần đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của độc giả

Tổ chức ảnh trên trang nhất là một cách dùng ảnh trên báo hiện đại do nhu cầu của công chúng và đáp ứng xu hướng phát triển tất yếu của báo chí Ảnh trên trang nhất không chỉ cung cấp thông tin chủ đề mà còn mang giá trị thẩm mĩ rất cao, cũng vì thế ngoài yếu tố chân thật, tự nhiên thì nó phải là bức ảnh đẹp, sống động Ngày nay, theo cách làm báo hiện đại cùng với Măng – séc, ảnh báo chí đang trở thành một phần không thể thiếu trên trang nhất của báo Việc sử dụng ảnh báo chí trên trang nhất của báo đang trở thành yếu tố khẳng định nên tính chuyên nghiệp, bản sắc riêng về chất lượng nội dung thông tin và hình thức của mỗi tờ báo

Theo The Missouri Group trong cuốn Nhà báo hiện đại,để đáp ứng được nhu cầu và thị hiếu của công chúng hiện nay, tổ chức ảnh báo chí và tổ chức nội dung trình bày báo, cần đáp ứng yêu cầu

Hình thức bắt mắt: tờ báo phải được trình bày đẹp, sinh động, hấp dẫn,

có tính thẩm mĩ cao, gợi mở sự tư duy, liên tưởng cho độc giả

Thông tin dày đặc qua nhiều tầng lớp: không chỉ từ cách chia cột các yếu tố như đồ thị, box thông tin, hình ảnh từ nhiều nguồn sẽ thỏa mãn được nhu cầu đọc nhanh chóng, tiện lợi của công chúng