Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử việt nam hiện nay

Trong những điều kiện tác nghiệp khó khăn, nguy hiểm cũng khiến nhiều phóng viên trở nên ái ngại với việc tác nghiệp, sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD bởi họ không ít khi thiếu lòng dũn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS Đinh Thị Xuân Hòa

HÀ NỘI - 2023

Hà Nội, ngày……tháng…….năm 2023

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS, TS.Trần Thanh Giang

dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Đinh Thị Xuân Hòa Kết quả nghiên cứu trong luận văn không trùng lặp với những công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố trước đây Phần tài liệu tham khảo được dẫn nguồn đầy đủ, trung thực, đáng tin cậy Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước học viện và hội đồng luận văn về sự cam đoan này

Hà Nội, tháng 2 năm 2023

Tác giả luận văn

Vũ Ngọc Huyền Chi

động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay", học viên xin bày

tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Đinh Thị Xuân Hòa, Phó Trưởng Khoa Phát thanh

- Truyền hình, Học viện Báo chí và Tuyên truyền - Người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ học viên trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn này

Học viên chân thành cảm ơn chân thành các giảng viên trong khoa Phát thanh - Truyền hình và giảng viên các bộ môn học khác đã cung cấp cho học viên nhiều kiến thức, kỹ năng cần thiết ở bậc đào tạo cao học

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến, lãnh đạo, biên tập viên, nhà báo, phóng viên ở cơ quan báo mạng điện tử VietnamPlus, Tài Nguyên và Môi trường và Dân Việt đã nhiệt tình hỗ trợ, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình khảo

sát, nghiên cứu và hoàn thành Luận văn

Luận văn thạc sỹ chắc chắn sẽ còn một số thiếu sót về mặt kiến thức và

kỹ thuật văn bản Rất mong nhận được sự đóng góp chân thành của các nhà khoa học, thầy cô

Hà Nội, tháng 2 năm 2023

Tác giả luận văn

Vũ Ngọc Huyền Chi

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: QUẢN LÝ THÔNG TIN VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT HOANG

DÃ TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ - MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN 13

1.1 Một số khái niệm cơ bản 131.2 Vai trò của quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử 191.3 Các yếu tố trong quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử 211.4 Tiêu chí và yêu cầu trong quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang

dã trên báo mạng điện tử 29

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THÔNG TIN VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY (Khảo sát báo mạng điện tử VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường, Dân Việt từ tháng 03/2021 đến tháng 03/2022) 34

2.1 Tổng quan về các cơ quan báo chí thuộc diện khảo sát 342.2 Khảo sát thực trạng quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay 362.3 Đánh giá chung 63

Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA, GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THÔNG TIN VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI 81

3.1 Những vấn đề đặt ra trong quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang

dã trên báo mạng điện tử Việt Nam 813.2 Giải pháp tăng cường quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam 873.3 Một số khuyến nghị nhằm tăng cường quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay 93

KẾT LUẬN 99 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Hình 2 1 Sơ đồ hệ thống quản trị CMS ở đa số các báo mạng điện tử hiện nay, trong đó có VietnamPlus, Tài Nguyên và Môi trường và Dân Việt 53Hình 2 2 Giao diện hệ thống sản xuất thông tin - Hệ thống quản lý văn bản VNANPS (Ảnh chụp màn hình trên trang https://nps.vnanet.vn/ 59 Biểu đồ 2 1 Tần xuất tin/bài thông tin về bảo vệ ĐVHD trong từng tháng trên ba tờ báo thuộc phạm vi khảo sát (Đơn vị: tin bài) 43Biểu đồ 2 2 Số lượng bài viết thông tin về bảo vệ ĐVHD phân theo chủ đề trên báo mạng điện tử (Đơn vị: tin bài 44Biểu đồ 2 3 Yếu tố đa phương tiện trong tin bài thông tin về bảo vệ ĐVHD (Đơn vị: % tin bài) 47Biểu đồ 2 4 Thể loại sử dụng trong thông tin về bảo vệ ĐVHD trên 03 tờ báo trong phạm vi khảo sát (Đơn vị: % tin bài) 48

Bộ TTTT : Bộ Thông tin và Truyền thông

ĐVHD : Động vật hoang dã

IUCN : (International Union for Conservation of

Nature) Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên

NGO : (Non-governmental organization) Tổ chức

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Động vật hoang dã (ĐVHD) có vai trò quan trọng trong việc góp phần cung cấp các dịch vụ cho sự phát triển bền vững của hệ sinh thái Trên trường quốc tế, Việt Nam được đánh giá là đất nước nổi tiếng về tính đa dạng sinh học với hơn 30 vườn quốc gia và có hệ ĐVHD vô cùng phong phú Đặc biệt, những năm trở lại đây, rất nhiều loài động vật được phát hiện sau nhiều năm được cho là biến mất, tuyệt chủng như loài rái cá lông mũi quý hiếm của Châu Á được tìm thấy tại Vườn quốc gia U Minh Hạ (Cà Mau); Loài cheo cheo lưng bạc, động vật có móng guốc nhỏ nhất thế giới được cho là tuyệt chủng suốt 30 năm qua đã tìm thấy trong khu rừng gần Nha Trang (2019) Tuy nhiên, ĐVHD đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi các tác động từ môi trường (ví dụ: biến đổi khí hậu, dịch bệnh ) và do hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức gây ảnh hưởng đến môi trường sống, nạn săn bắn, sử dụng trái phép các loài ĐVHD tăng cao Theo số liệu cập nhật Sách đỏ IUCN (tính đến tháng 12 năm 2022) về các loài bị đe dọa cho thấy: trong số gần 64 nghìn loài được khảo sát trên toàn thế giới, có hơn 41 nghìn loài đang bị đe dọa tuyệt chủng (chiếm khoảng gần 30% tổng số loài)

Bên cạnh đó, việc quản lý, bảo tồn các loài ĐVHD quý, hiếm chưa được thống nhất trong các tiêu chí xác định, nhận dạng loài thuộc danh mục ưu tiên bảo vệ Việc trùng lặp danh mục dẫn đến sự chồng chéo về chế độ quản lý và gây khó khăn khi áp dụng văn bản pháp luật cũng như xử lý các vi phạm trên thực tiễn Đặc biệt, trong thời điểm công nghệ phát triển nhanh như “vũ bão”, lượng người truy cập vào internet, cụ thể là các trang mạng xã hội ngày càng cao, các vi phạm liên quan đến ĐVHD trên internet đang gia tăng một cách báo động Hoạt động sôi nổi từ các "chợ đen online" chuyên buôn bán sản phẩm từ

ĐVHD ngày càng tinh vi trên mạng xã hội Thế giới đã và đang trải nhiều đại dịch khủng khiếp như đại dịch SAR (2003), EBOLA (2014), MER (2018), COVID-19 bắt nguồn từ Vũ Hán (Trung Quốc) Trong thời điểm dịch bệnh COVID-19 diễn biến tạp trên thế giới cũng như tại Việt Nam, một số đối tượng

đã cố ý đăng tải thông tin về việc sử dụng sản phẩm từ ĐVHD giúp chữa khỏi bệnh COVID-19 Khi những thông tin này được phát tán rộng rãi trên môi trường mạng, nếu người dân thiếu hiểu biết về pháp luật, về thông tin phòng, chống dịch bệnh thì rất có thể họ sẽ tin theo lời quảng cáo, chạy theo những giá trị ảo đó để ráo riết tìm, mua các sản phẩm từ ĐVHD Điều này đã khiến cho xu hướng săn bắt và buôn bán ĐVHD trái phép ngày càng phức tạp, nghiêm trọng hơn, mang tính quốc tế hóa

Sự nguy cấp trong việc bảo vệ các loài ĐVHD là hồi chuông cảnh tỉnh đến các cơ quan thực thi pháp luật, các tổ chức bảo tồn ĐVHD và các cơ quan báo chí trong việc tuyên truyền thông tin về bảo vệ các loài ĐVHD Báo chí nói chung và báo mạng điện tử nói riêng không chỉ có vai trò phản ánh những thông tin về đời sống xã hội một cách chân thực, khách quan, nhanh nhất mà còn định hướng công chúng tới những điều tích cực, phản biện các thông tin giả, sai sự thật Điều này càng có ý nghĩa đặc biệt hơn khi công tác bảo vệ các

loài ĐVHD đang trở thành một vấn đề nóng trên toàn cầu hiện nay

Theo bà Nguyễn Đào Ngọc Vân, quản lý Chương trình "Chống buôn

bán các Loài hoang dã" của WWF-Việt Nam chia sẻ: “Trong thời gian vừa qua, có rất nhiều loạt bài điều tra về tội phạm ĐVHD, đặc biệt của các nhà báo Dân Việt, đã thu hút được sự quan tâm lớn của công chúng Các bài báo này đã giúp các cơ quan chức năng có nhiều thông tin hiện trường đáng tin cậy để kịp thời vào cuộc xử lý hiệu quả các vi phạm theo quy định của pháp luật Những nỗ lực không ngừng nghỉ và dấn thân của các nhóm phóng viên không chỉ tạo nên những tác động xã hội kể trên mà còn khởi tạo niềm tin cho công chúng về vai trò của chính họ, và là động lực cho những tổ chức bảo tồn

chúng tôi ” Tuy nhiên, thực tế cho thấy, tin tức về bảo vệ ĐVHD được cho là

một chủ đề chưa được quan tâm đưa tin trên báo mạng điện tử Tính đến tháng 30/11/2021, cả nước có 816 cơ quan báo chí (in và điện tử) Trong đó có 114 báo thực hiện hai loại hình in và điện tử, 116 tạp chí thực hiện hai loại hình in và điện

tử, 29 báo và tạp chí điện tử Tuy nhiên, tin tức đăng tải có nội dung liên quan đến các hoạt động bảo tồn, bảo vệ ĐVHD quá ít Đơn cử so sánh giữa số lượng bài báo viết về ĐVHD trên trang báo mạng điện tử tại Việt Nam thấp hơn nhiều báo mạng điện tử nước ngoài Năm 2019, tổng số bài viết về ĐVHD trên Fox News có

753 tin/bài trong khi đó báo Lao Động Online chỉ có 316 tin/bài [9, PL1] Các sản phẩm thông tin về ĐVHD trên báo mạng điện tử chiếm tỉ lệ thấp và chủ yếu là đưa tin, phản ánh các sự kiện, sự việc thời sự đơn thuần diễn ra hàng ngày dễ bị lấn át bởi hàng tấn tin tức nổi bật khác trong ngày

Bên cạnh đó, việc quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện

tử còn còn hời hợt, chưa thực sự quan tâm xây dựng kế hoạch thông tin dài hạn, trọng tâm nên phóng viên, nhà báo thì không phải ai cũng chịu khó tự xây dựng kế hoạch, lên ý tưởng, đi đến hiện trường, tham gia nhập vai, điều tra cùng các cơ quan chức năng để ngăn chặn tội phạm về ĐVHD Thông tin

về ĐVHD đưa đến bạn đọc đa phần là tin tức chạy sự vụ nên tư liệu hình ảnh không có nhiều, không đạt chất lượng tốt Những hình ảnh này chủ yếu do cơ quan chức năng, những người có mặt ở hiện trường cung cấp Trong những điều kiện tác nghiệp khó khăn, nguy hiểm cũng khiến nhiều phóng viên trở nên ái ngại với việc tác nghiệp, sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD bởi họ không ít khi thiếu lòng dũng cảm, lập trường, bản lĩnh chính trị, khả năng nghiệp vụ báo chí điều tra, kiến thức về ĐVHD chưa nắm chắc… Thách thức lớn nhất đặt ra cho các tòa soạn báo mạng điện tử nói riêng và nền báo chí Việt Nam nói chung lúc này chính là việc làm thế nào có thể quản lý thông tin

về bảo vệ ĐVHD chất lượng, hiệu quả; khai thác được sự đổi mới, sáng tạo trong tác nghiệp của đội ngũ cán bộ, phóng viên; đem đến cho bạn đọc những

tác phẩm có nội dung sâu sắc, hấp dẫn Trước thực tế này, quản lýthông tin trên báo mạng điện tử cần có hướng đi cụ thể, hiệu quả, khắc phục những hạn chế trong việc cung cấp thông tin về bảo vệ ĐVHD, định hướng dư luận trước hàng loạt tin giả phản khoa học nhằm bảo vệ sức khỏe cho người dân Chính từ những thực tiễn nêu trên, tác giả luận văn xin lựa chọn

vấn đề “Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện

tử Việt Nam hiện nay" làm đề tài tốt nghiệp khóa học thạc sĩ Báo chí học

với mong muốn tìm hiểu, từ đó đóng góp những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thông tin báo chí về bảo vệ ĐVHD

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Hiện nay đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về thông tin về bảo

vệ môi trường, bảo vệ ĐVHD Tuy nhiên, nghiên cứu chất lượng, hiệu quả quản

lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử hầu như chưa được đề cập hoặc chưa nghiên cứu sâu Qua khảo sát, có thể kể đến một số công trình khoa học liên quan đến đề tài:

- Cuốn sách "Báo mạng điện tử - những vấn đề cơ bản" (2010) của tác giả

Nguyễn Thị Trường Giang, Nxb Chính trị - Hành chính đã trình bày quá trình hình thành và phát triển internet và báo mạng điện tử; đặc trưng cơ bản, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất thông tin, viết và trình bày nội dung báo mạng điện tử; giới thiệu một số tờ báo mạng tiêu biểu ở Việt Nam

- Sách tham khảo "Quản lý và phát triển thông tin báo chí ở Việt Nam"

của tác giả Đỗ Quý Doãn, xuất bản năm 2014 bởi Nxb Thông tin và Truyền thông đã tập hợp một số bài viết, bài phát biểu trong quá trình công tác của tác giả, tập trung làm rõ thực trạng, những vấn đề đặt ra trong quản lý thông tin, chỉ đạo và phát triển báo chí; đồng thời đưa ra những giải pháp cơ bản tạo điều kiện

để thông tin báo chí Việt Nam phát triển nhưng vẫn đảm bảo quản lý tốt

- Cuốn sách "Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo", của tác giả Nguyễn Trí Nhiệm, được xuất bản năm 2014 bởi Nxb Chính trị

Quốc gia – Sự thật, Hà Nội đã trình bày được sự ra đời và phát triển của báo mạng điện tử cũng như những đặc trưng, ưu thế vượt trội của báo mạng điện

tử so với các loại hình báo chí khác nên, phương pháp sáng tạo những loại hình báo mạng điện tử có những đòi hỏi khác với phương pháp sáng tạo

- Cuốn sách "Thông tin báo chí với công tác lãnh đạo, quản lý" của tác

giả Nguyễn Đức Lợi (Chủ biên) và Lưu Văn An (Đồng Chủ biên), được xuất bản năm 2017 bởi Nxb Thông Tấn có nội dung nói về trong giai đoạn hiện nay, thông tin báo chí là nhu cầu không thể thiếu của mỗi cá nhân trong xã hội, nhất là đối với các cơ quan, cá nhân lãnh đạo quản lý Những người lãnh đạo quản lý rất cần những thông tin báo chí trung thực, bài báo phân tích tình hình, giúp hiểu được bản chất vấn đề, logic các sự kiện đang diễn ra hàng ngày trên thế giới và trong nước, những bài báo mang tính chuyên nghiệp

- Công trình nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề thông tin điều tra về buôn bán ĐVHD, một số công trình nghiên cứu khác chỉ ra cách thức để trở

thành nhà báo về ĐVHD như bài luận “How to be a Wildlife Journalist?”

(tạm dịch: Làm thế nào để trở thành một nhà báo viết về động vật hoang dã?) của tác giả Charlotte Rixon đăng tải trên Conservation Careers ngày 31/12/2015 bàn về những nền tảng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cơ bản

mà mỗi nhà báo cần chuẩn bị đến các kỹ năng lên ý tưởng cho bài báo thông tin về bảo vệ ĐVHD

- Luận văn Thạc sỹ “Báo mạng điện tử Việt Nam với vấn đề bảo vệ loài tê giác”của tác giả Lê Hoài Linh, được xuất bản năm 2017 bởi Học viện Báo chí

và Tuyên truyền Luận văn tìm hiểu thực trạng thông tin về loài tê giác trên ba trang báo mạng điện tử VnExpress, Dân Trí và Tài Nguyên và Môi trường Đưa

ra một số giải pháp trong việc thông tin tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ loài

tê giác nhờ thông tin trên các trang báo mạng điện tử tại Việt Nam

- Trong bài nghiên cứu khoa học "Print Mass Media Coverage of Wildlife

in the Developing World" (tạm dịch: Phương tiện truyền thông đại chúng dạng in

đưa tin về ĐVHD ở các nước đang phát triển) của nhóm tác giả gồm S Lyngdoh

, Divyansh Dixit , B Sinha được công bố trên Tạp chí Current Science (Ấn Độ)

vào năm 2017 đã nghiên cứu mức độ đưa tin liên quan đến ĐVHD của các cơ quan thông tấn báo chí Ấn Độ và các nước đang phát triển trong khu vực

- Tác giả Vidya Athreya trong bài viết "Engagement with Media Change the Way Human-wildlife Interactions are Reported" (tạm dịch:

Tương tác với truyền thông để thay đổi nhận thức của con người về ĐVHD đã

được báo cáo), đăng tải trên trang conservationindia.org đưa nghiên cứu về

vai trò quan trọng của phương tiện truyền thông đại chúng trong việc hình thành nhận thức của công chúng về các tương tác giữa con người và ĐVHD ở

Ấn Độ Vidya Athreya nhận định, các phương tiện truyền thông cần đưa tin ít giật gân hơn, và thay vì quy trách nhiệm, các giải pháp thực tế đã được đưa ra

nhằm hướng nhận thức con người tới những hiểu biết tốt hơn

- Bài báo "Báo chí đăng tải quá ít tin bài về bảo vệ động vật hoang dã"

trên chuyên mục Môi trường, Báo mạng điện tử Dân Trí ngày 11/03/2016 đã chỉ

ra những điểm hạn chế còn tồn tại của báo chí khi chưa thực sự quan tâm đến vấn đề bảo vệ ĐVHD; những khó khăn, nguy hiểm của nhà báo, phóng viên khi tham gia tác nghiệp điều tra tại những địa bàn vi phạm về ĐVHD; cơ quan quản

lý báo chí cần theo dõi và định hướng báo chí, đề cao trách nhiệm và vai trò của các cơ quan báo chí, đội ngũ phóng viên trong việc tuyên truyền bảo vệ ĐVHD

- Bài luận “Journalists need to do more to cover wildlife and environment crimes” (tạm dịch: Các nhà báo cần phải làm nhiều hơn nữa để

đưa tin về tội phạm môi trường và ĐVHD) của tác giả Sharon Guynup, đăng tải trên The Relelator ngày 7/12/2017 có nội dung tóm tắt những báo cáo điều tra về tình trạng nguy cấp, vấn nạn tuyệt chủng, suy giảm số lượng loài ĐVHD do săn bắn, buôn bán, vận chuyển, tiêu thụ ĐVHD của con người; qua

đó đưa ra những định hướng cho các nhà báo cần phải làm nhiều hơn trong sản xuất, đưa thông tin về vấn đề tội phạm ĐVHD và môi trường

- Sách chuyên khảo“Báo chí điều tra về buôn bán trái pháp luật động

vật hoang dã” của Học viện Báo chí và Tuyên truyền kết hợp cùng tổ chức

WCS, Chủ biên là tác giả Nguyễn Thị Trường Giang (Nxb Đại học Quốc gia

Hà Nội, 2019) Sách chuyên khảo có nội dung tổng quan về bảo tồn ĐVHD

và thực trạng, phòng, chống buôn bán trái phép ĐVHD, báo chí và kỹ năng báo chí điều tra về buôn bán trái pháp luật ĐVHD

- Bài bình luận được đăng tải trên báo Pháp luật Việt Nam ngày

21/06/2020 có tiêu đề "Truyền thông xã hội, báo chí trực tuyến nói không với làm hại động vật hoang dã" Bài viết đã đưa ra những dẫn chứng cụ thể về tình

trạng vi phạm về ĐVHD trên Internet đang gia tăng một cách đáng báo động Các đối tượng đã lợi dụng chế độ ẩn danh trên Internet, các mạng xã hội để thường xuyên rao bán các sản phẩm từ ĐVHD trên Internet

Các công trình nghiên cứu, báo cáo trên đã cụ thể hóa về các điều luật liên quan đến bảo vệ ĐVHD, vai trò của truyền thông, báo chí, báo mạng điện tử về bảo vệ ĐVHD nhằm nâng cao nhận thức của công chúng Tuy nhiên, tác giả nhận thấy có rất ít công trình nghiên cứu riêng đề cập một cách đầy đủ về vấn đề quản

lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử hiện nay, một nội dung hết

sức cần thiết trong tình hình hiện tại Do đó, tác giả lựa chọn đề tài "Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay" với

mong muốn nghiên cứu sâu, bài bản hơn về vấn đề quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên các trang báo mạng điện tử ở nước ta hiện nay, từ đó tổng kết những

kỹ năng cần có để thực hiện quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử hiện nay đạt chất lượng và hiệu quả Những kết quả nghiên cứu của các công trình là nguồn tài liệu quan trọng giúp tác giả có thể tiếp thu kiến thức, tham khảo, định hướng cho đề tài nghiên cứu của mình Trong quá trình nghiên cứu, tác giả luận văn xin phép được tham khảo, trích dẫn những nội dung phù hợp có ghi nguồn để phục vụ luận văn nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử, luận văn tập trung khảo sát, phân tích,

đánh giá thực trạng quản lý nội dung thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử hiện nay thông qua khảo sát ba tờ báo mạng điện tử:

VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường, Dân Việt; chỉ ra những thành công,

hạn chế và nguyên nhân của thành công và hạn chế trong quản lýthông tin về bảo vệ ĐVHD, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tăng cường quản lýthông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử nói chung và ở 3 tờ báo mạng điện tử khảo sát nói riêng trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, tác giả luận văn phải thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu chính sau đây:

- Thứ nhất, hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đề

tài như các khái niệm, các yếu tố của quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử (chủ thể, nội dung và phương thức quản lý…), vai trò, yêu cầu trong quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử

- Thứ hai, khảo sát, phân tích thực trạng, chỉ ra thành công, hạn chế và

nguyên nhân của thành công và hạn chế trong quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên 03 tờ điện tử VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường, Dân Việt

- Thứ ba, chỉ ra những vấn đề đặt ra, đề xuất một số giải pháp, khuyến nghị

hợp lý nhằm tăng cường quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện

tử Việt Nam hiện nay nói chung và 3 tờ báo VietnamPlus, Tài nguyên và Môi

trường, Dân Việt nói riêng

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là: Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn khảo sát, nghiên cứu 03 tờ báo mạng điện tử: VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường, Dân Việt Lý do tác giả luận văn chọn 03 cơ quan

báo mạng này bởi đây là các cơ quan báo chí tiêu biểu, có tầm ảnh hưởng trong nước và có lượng lớn độc giả đang theo dõi trên trang Đặc biệt, qua khảo sát cho thấy, ba tờ báo này có bài viết với nhiều nội dung về ĐVHD Đặc biệt, một só nhà báo, phóng viên chuyên mảng điều tra về ĐVHD Nổi bật

có thể kể đến các tuyến bài điều tra về thực trạng buôn bán, sử dụng trái phép cũng như công tác bảo vệ ĐVHD của cây bút điều tra - nhà báo Đỗ Doãn Hoàng, Hoàng Chiên (Dân Việt), nhà báo Võ Mạnh Hùng (VietnamPlus) Những tác phẩm của các nhà báo này đã gây tiếng vang lớn, tác động tích cực đến nhận thức của độc giả, nhận được sự quan tâm của các chuyên gia, các tổ chức bảo tồn, bảo vệ ĐVHD tại Việt Nam và trên thế giới

Thời gian khảo sát: từ tháng 03/2021 đến tháng 03/2022 Lý do lựa chọn

thời gian khảo sát, bởi: Thứ nhất, ngày 3 tháng 3 hàng năm là ngày lễ Sinh giới

Hoang dã Thế giới (World Wildlife Day, viết tắt là WWD) được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (UNGA) tại phiên họp thứ 68 ngày 20/12/2013 trong Nghị

quyết A/RES/68/205 Thứ hai, năm 2021 là năm thứ hai đại dịch COVID-19

hoành hành thế giới đối mặt với những làn sóng lây nhiễm nghiêm trọng hơn, gây nhiều tổn thất hơn, nhiều tổ chức đã nghiên cứu và đưa ra những nghiên cứu về việc càng tìm hiểu về COVID-19, càng ít tiêu thụ ĐVHD Cụ thể: Ngày 13/4/2021, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) kêu gọi ngừng buôn bán động vật hoang dã có vú còn sống tại các chợ thực phẩm nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát những dịch bệnh mới trong tương lai Ngày 6/9/2021, Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Ecology & Evolution ngày 6-9, việc giảm nhu cầu tiêu thụ động vật hoang dã có thể là giải pháp hiệu quả để ngăn nguy cơ xảy ra một đại dịch mới Điều này đã giúp tác giả bao quát, nhận dạng được vai trò của việc quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Đề tài luận văn triển khai dựa trên các quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước, các Công ước, Hiến pháp, các Văn bản pháp luật, Nghị định của Chính phủ, thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành trong lĩnh vực báo chí, quản lý báo chí, bảo vệ ĐVHD và các vấn đề có liên quan… Bên cạnh đó, cơ sở lý luận của luận văn còn dựa trên những lý thuyết về báo chí của nền báo chí Việt Nam,

cụ thể là báo mạng điện tử và quản lý thông tin trên báo mạng điện tử

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được được mục đích nghiên cứu, tác giả luận văn phải sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau đây:

- Phương pháp phân tích tài liệu: Dùng để nghiên cứu những nội dung

liên quan đến đề tài thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử từ các nguồn: Giáo trình, Luật, sách, báo, tạp chí, công trình nghiên cứu khoa học, luận văn đã được hội đồng thông qua và đánh giá, hình ảnh, video… nhằm

phục vụ cho quá trình nghiên cứu của đề tài Phương pháp nghiên cứu, phân

tích tài liệu được xem là phương pháp cơ bản nhằm tổng hợp, phân tích trên

cơ sở đó đúc rút ra các luận điểm, luận cứ và nội dung xuyên suốt luận văn

- Phương pháp phân tích nội dung: Dùng để phân tích nội dung các văn

bản về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử hiện nay, các bài báo, tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí trên báo mạng điện tử về thông tin về bảo vệ ĐVHD Trong thời gian một năm phân tích nội dung các bài viết trên các trang báo mạng điện tử, tác giả có nền tảng để tổng hợp, so sánh sự giống và khác nhau

về việc quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD ở từng tòa soạn báo mạng điện tử

nói riêng và tòa soạn báo mạng điện tử ở Việt Nam và trên thế giới nói chung

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Dùng để phỏng vấn 5 người gồm có 3 nhà

báo, phóng viên chuyên về mảng ĐVHD, 1 nhà bảo tồn ĐVHD, 1 giám đốc trung tâm giáo dục thiên nhiênvụ về quản lý, sản xuất thông tin về bảo vệ

ĐVHD tại 3 cơ quan báo chí thuộc diện khảo sát Mục đích thu thập thêm những quan điểm, ý kiến đánh giá giúp tác giả luận văn nắm bắt thêm những ý kiến sâu sắc về đề tài, là cơ sở để đưa ra những kết luận khách quan, thuyết phục từ các góc nhìn khác nhau về quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay

- Phương pháp điều tra xã hội học: Dung lượng 100 phiếu khảo sát nhu

cầu đón đọc thông tin về bảo vệ ĐVHD của độc giả Mục đích thu thập được nhiều ý kiến từ phía độc giả để tác giả có thêm đánh giá khách quan về mức độ quan tâm, hiểu biết của độc giả trước những thông tin về bảo vệ ĐVHD được đăng tải trên các trang báo mạng điện tử hiện nay và chỉ ra những phương hướng mới cho tòa soạn báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay

6 Đóng góp mới của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu khoa học hệ thống một cách tổng quát, chuyên sâu và làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động quản

lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay Việc phân tích để làm rõ thực trạng, chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân của thành công, hạn chế trong quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD để đưa

ra những vấn đề đặt ra, giải pháp, khuyến nghị sẽ là những đóng góp mới vừa

có tính lý luận, vừa có tính thực tiễn, góp phần nâng cao quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường, Dân Việt nói riêng và nền báo chí, các cơ quan báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay nói chung

7 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

7.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là công trình nghiên cứu vận dụng lý luận báo chí học để giải quyết một vấn đề của thực tiễn, kết quả của đề tài này sẽ góp phần bổ sung cho lý luận báo chí học liên quan đến vấn đề quản lý thông tin về bảo vệ

ĐVHD trên báo chí nói chung, báo mạng điện tử nói riêng

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Trên cơ sở khảo sát thực tiễn, luận văn đánh giá ưu điểm, hạn chế của vấn đề quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra những giải pháp có tính khả thi nhằm tăng cường quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện

nay, giải pháp cụ thể đối với VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường và Dân Việt Kết quả nghiên cứu là những gợi mở để các cơ quan báo mạng nói

chung và ba tờ báo khảo sát nói riêng tham khảo, là tài liệu tham khảo cho

sinh viên, học viên, những người nghiên cứu quan tâm đến lĩnh vực này

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn bao gồm có 3 chương, 9 tiết

Chương 1: Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo

mạng điện tử - Một số lý luận cơ bản

Chương 2: Thực trạng quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã

trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay (Khảo sát 3 tờ báo mạng điện tử VietnamPlus, Tài nguyên và Môi trường, Dân Việt từ tháng 3/2021 đến tháng 3/2022)

Chương 3: Những vấn đề đặt ra, giải pháp và khuyến nghị nhằm tăng

cường quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử Việt Nam trong thời gian tới

Chương 1 QUẢN LÝ THÔNG TIN VỀ BẢO VỆ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ - MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Quản lý

Xuất phát từ nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, một số học giả đã đưa

ra những cách hiểu, định nghĩa về quản lý Quản lý là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong các ngành khoa học Quản lý là một loại hình đặc biệt, phát sinh từ tính chất xã hội hóa lao động Xã hội phát triển qua nhiều hình thái kinh tế xã hội, mỗi hình thái kinh tế sẽ có phương thức quản lý riêng Trong đó, quản lý luôn là một thuộc tính của khách quan gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển của nó Trong quá trình lao động, con người phải liên kết với nhau, kết hợp lại thành một tập thể nên đòi hỏi phải có sự quản lý, tổ

chức, phân công trong lao động Trong cuốn Khoa học Tổ chức và Quản lý, tác giả Đặng Quốc Bảo quan niệm rằng: "Quản lý là một quá trình lập kế hoạch, tổ chức, hướng dẫn và kiểm tra những nỗ lực của các thành viên trong một tổ chức và sử dụng các nguồn lực của tổ chức để đạt được những mục tiêu cụ thể" Đây là những chức năng của nhà quản lý gồm có các bước, giai

đoạn như hoạch định, tổ chức thực hiện, phân công nhiệm vụ kết hợp đào tạo cho đội ngũ chịu sự quản lý; kiểm tra tiến độ thực hiện công việc có đạt chất lượng, hiệu quả như thế nào [3]

Từ những khái niệm trên kết hợp với thực tiễn, tác giả khái quát khái

niệm: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng, có mục đích, kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để phân công, điều khiển, liên kết các yếu tố (khách thể, nội dung, phương thức quản lý ) tham gia vào hoạt động thành một chủ thể thống nhất, điều hòa hoạt động trong các khâu một cách phù hợp, logic, linh hoạt và hiệu quả nhằm đạt đến mục

đích xác định trong điều kiện môi trường biến động liên tục” Quản lý có thể

phân cấp: cao - trung gian - cơ sở; hay phân theo lĩnh vực quản lý: Quản lý tài chính - Quản lý sản xuất (trang thiết bị, kỹ thuật, hoạt động sản xuất) - Quản

lý nhân sự - Quản lý hành chính - Quản lý khác

1.1.2 Thông tin về bảo vệ động vật hoang dã

1.1.2.1 Thông tin

Trong đời sống xã hội, thông tin có vai trò vô cùng to lớn giúp con người tồn tại và phát triển Ngày nay, thuật ngữ "thông tin" được sử dụng khá bổ biến và là một trong những nhu cầu sống còn của con người Thông tin (tiếng Anh "infomation") là danh từ chỉ sự cung cấp tin tức, sự thông tin, là tin tức, tài liệu, kiến thức Tại Việt Nam hiện nay có rất nhiều khái niệm cơ bản về thông tin của các nhà khoa học như sau: Theo V.G.Afanaxep, trong cuốn

Thông tin xã hội và quản lý xã hội, NXB Khoa học xã hội, 1979: “Thông tin

là phần tri thức được sử dụng để định hướng, tác động đến những hành động tích cực và quản lý xã hội, thực hiện mục đích giữ gìn những đặc điểm, phẩm chất, sự hoàn thiện và phát triển hệ thống” [35, tr.36] Có thể hiểu cụ thể

trong hoạt động báo chí, khi tìm kiếm về khái niệm thông tin cần đặt nó liên

hệ trực tiếp với vấn đề hiệu quả, tức là ảnh hưởng trực tiếp của thông tin đối

với công chúng, hướng dẫn nhận thức và giáo dục đạo đức cho người dân

Trong cuốn Các loại hình báo chí truyền thông, NXB Thông tin và

Truyền thông, tác giả Dương Xuân Sơn cho rằng, thông tin được sử dụng với

nhiều ý nghĩa khác nhau trong các tình huống cụ thể bởi: “Thông tin là một loại hình hoạt động cụ thể chuyển đi các nội dung thông báo Hoạt động thông tin không chỉ có trong xã hội loài người mà ngay cả trong thiên nhiên cũng có những hoạt động thông tin phức tạp, đa dạng của các loài động vật khác nhau; Cung cấp những thông tin cơ bản, bao gồm các kiến thức nền, kiến thức chuyên biệt và kỹ năng cần thiết, những thông tin cập nhật các vấn đề truyền thông, phù hợp với đối tượng truyền thông” [32, tr.49]

Ngoài ra, cách tiếp cận có tầm khái quát hơn về các hình thức thông tin được sử dụng trong đời sống xã hội hiện nay, chủ yếu là trên các phương tiện

truyền thông đại chúng và báo chí Theo đó, “Thông tin là tin, dữ liệu được chứa đựng trong văn bản, hồ sơ, tài liệu có sẵn, tồn tại dưới dạng bản viết, bản in, bản điện tử, tranh, ảnh, bản vẽ, băng, đĩa, bản ghi hình, ghi âm hoặc các dạng khác do cơ quan nhà nước tạo ra (Điều 3, Luật Tiếp cận thông tin

số 104/2016/QH13 do Quốc hội ban hành 06/4/2016) [29]

Từ những quan điểm nêu trên, tác giả luận văn sẽ tập trung nhiều vào chiều cạnh thông tin trong lĩnh vực báo chí Theo đó khái niệm chung nhất về

"thông tin" phù hợp với nội dung nghiên cứu của luận văn: "Thông tin là tin tức được thông báo, đăng tải trên báo chí, truyền thông, cung cấp tin tức, cái nhìn khách quan nhất về sự kiện, con người, sự vật, sự việc, hiện tượng diễn

ra trong đời sống Thông qua nhiều phương thức truyền tải thích hợp, công chúng có thể nắm bắt thông tin, tăng sự hiểu biết và có những suy nghĩ, hành động tích cực, góp ích cho xã hội"

1.1.2.2 Bảo vệ động vật hoang dã

Ở Việt Nam hiện nay, chưa có các tài liệu đưa ra khái niệm chính xác nhất về bảo vệ ĐVHD Do đó, trong khóa luận này, tác giả sẽ sẽ tách nhỏ khái niệm 'bảo vệ", “động vật hoang dã” nhằm đưa ra khái niệm hoàn chỉnh

- Khải niệm "động vật hoang dã"

Theo Điều 3, Luật Thú y số 79/2015/QH13 được Quốc hội ban hành ngày 19/06/2015, động vật được hiểu như sau: “Động vật bao gồm: 1 Động vật trên cạn là các loài gia súc, gia cầm, động vật hoang dã, bò sát, ong, tằm và một số loài động vật khác sống trên cạn; 2 Động vật thủy sản là các loài cá, giáp xác, động vật thân mềm, lưỡng cư, động vật có vú và một số loài động vật khác sống dưới nước” Theo khái niệm này, động vật được hiểu đơn giản là một nhóm sinh

vật đa bào biết cử động và vận động được Động vật sống có thể là các loài bò sát, gia súc, gia cầm, cá phân bố nơi sống ở trong nhiều thể loại môi trường sống khác nhau như trên cạn, dưới nước, điều kiện khác [28]

Động vật hoang dã là một nhóm động vật chưa được thuần hóa, sinh sống trong tự nhiên và nằm trong hệ thống các loài động vật Theo Điều 3, Chương I, Luật Đa dạng sinh học 20/2008/QH12 được Quốc hội ban hành

13/11/2008, khái niệm loài hoang dã là: “Loài hoang dã là loài động vật, thực vật, vi sinh vật và nấm sinh sống và phát triển theo quy luật" [30]

Theo Trung tâm Giáo dục thiên nhiên ENV trong "Hướng dẫn thực thi pháp luật bảo vệ động vật hoang dã 2021" (Bản cập nhật tháng 12/2021):

"ĐVHD là những loài động vật sinh sống, phát triển trong sinh cảnh tự nhiên, nhân tạo hoặc loài động vật được nuôi, trồng trong môi trường có kiểm soát nhưng không phải là vật nuôi theo quy định của pháp luật về chăn nuôi, thuộc một trong các trường hợp sau: a) Loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; b) Loài động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; c) Loài động vật hoang dã nguy cấp thuộc các Phụ lục của CITES; d) Loài động vật rừng thông thường; đ) Loài động vật trên cạn khác thuộc lớp chim, thú, bò sát, lưỡng cư, trừ một số loài thuộc Danh mục do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các cơ quan liên quan công bố (khoản 29 Điều 3 Nghị định 06)" Khái niệm ĐVHD của

ENV được định nghĩa cụ thể và sâu rộng hơn ENV còn phân loại các loài ĐVHD tùy theo tính chất, số lượng, mức độ ưu tiên của các loài ĐVHD theo CITES (Công ước về thương mại quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp) Trong công trình nghiên cứu khoa học, tác giả luận văn xin phép

sử dụng khái niệm ĐVHD của Trung tâm Giáo dục ENV làm khái niệm chung về ĐVHD cho nghiên cứu

- Khái niệm "Bảo vệ động vật hoang dã"

"Bảo vệ" theo Từ điển Hán Việt được hiểu: “là giữ, vệ có nghĩa là che chở Bảo vệ có nghĩa là gìn giữ chống sự xâm phạm để khỏi bị hư hỏng, mất mát” [36, tr.25] Bảo vệ động vật hoang dã thuộc phạm vi bảo vệ môi trường

Theo Từ Điển Bách khoa Việt Nam tập 1, "Bảo vệ môi trường" là tập hợp các

biện pháp giữ gìn, sử dụng hoặc phục hồi một cách hợp lý sinh giới (vi sinh vật, thực vật, động vật) và môi sinh " [17, tr.160]

Từ khái niệm về "ĐVHD" và "bảo vệ" đã phân tích ở trên, tác giả rút ra khái

niệm bảo vệ ĐVHD được hiểu: "Bảo vệ ĐVHD là việc thực hành bảo vệ các loài động vật hoang dã sinh sống chủ yếu ở trong môi trường tự nhiên, chưa được con người thuần hóa và môi trường sống của chúng Mục tiêu của việc làm này đảm bảo ĐVHD an toàn trước những tác động tiêu cực như như thiên tai, dịch bệnh, con người " Bảo vệ ĐVHD đóng vai trò quan trọng đối với việc ngăn chặn các hoạt động săn bắt, kinh doanh và tiêu thụ trái phép ĐVHD cũng như các mối

đe dọa tiềm ẩn gây nguy hại đến ĐVHD từ môi trường sống như thiên tai, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu; ngăn chặn các mầm bệnh nguy hiểm từ ĐVHD lây sang con người

1.1.2.3 Thông tin về bảo vệ động vật hoang dã

ĐVHD là một bộ phận không thể thiếu, là một mắt xích quan trọng trong lớp sinh quyển Bên cạnh đó, ĐVHD có vai trò phục vụ nền nông nghiệp, du lịch sinh thái, tạo ra các giá trị về mặt nghiên cứu y học thông qua các nghiên cứu tìm ra các loại thuốc chữa những căn bệnh cho con người Do

đó, việc tăng cường tuyên truyền thông tin về bảo vệ ĐVHD là trách nhiệm của toàn xã hội, trên hết là các cơ quan chức năng, các phương tiện truyền thông và báo chí.Từ các phân tích khái niệm cụ thể gồm "thông tin" và "bảo

vệ ĐVHD" nói trên, tác giả luận văn rút ra khái niệm "thông tin về bảo vệ

ĐVHD": "là các thông tin được đăng tải trên phương tiện truyền thông đại chúng, báo chí dưới nhiều dạng thức như chữ viết, hình ảnh (động, tĩnh), video, âm thanh, áp phích có nội dung về tầm quan trọng của việc bảo vệ ĐVHD, pháp luật bảo vệ ĐVHD và công tác bảo tồn các loài ĐVHD "

1.1.4 Báo mạng điện tử

Hiện nay, cách gọi đối với loại hình báo chí này vẫn chưa được thống nhất Trên thế giới, loại hình này được gọi bằng nhiều tên khác nhau như Online

Newspaper (Báo trực tuyến), Electronic Journal (Báo mạng điện tử), Internet Newspaper (Báo chí Internet) Tại Việt Nam cũng đang tồn tại nhiều tên gọi và khái niệm khác nhau cho loại hình báo mạng điện tử Theo tác giả Nguyễn Văn

Dững trong cuốn “Cơ sở lý luận báo chí”: “Báo mạng điện tử là loại hình báo chí – truyền thông tồn tại, phát triển trên mạng Internet toàn cầu Là kênh truyền thông đặc thù ra đời sau, báo mạng điện tử đã hội tụ được nhiều ưu điểm nổi trội của các kênh truyền thông trước đó, đồng thời cũng bộc lộ những bất cập”

[10, tr.173-174] Có thể thấy báo mạng điện tử là một loại hình báo chí ra đời sau cả báo in, truyền hình và phát thanh Chính vì nguyên lý hoạt động trên môi trường mạng Internet, báo mạng điện tử có lợi thế kế thừa được các thành tựu,

ưu điểm của các loại hình báo chí trước

Theo tác giả Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn “Sáng tạo tác phẩm báo

mạng điện tử”, khái niệm: “Báo mạng điện tử hay báo mạng điện tử là loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức một trang web và phát hành trên mạng Internet Khác với báo in, trên báo mạng điện tử tin tức được cập nhật thường xuyên, ngắn gọn và thông tin có được từ nhiều nguồn khác nhau Báo mạng điện

tử cũng khác so với trang tin điện tử về tần suất cập nhật” [13, tr.5] Trong khái

niệm này, tác giả Trường Giang đã nêu ra được đặc điểm ưu việt của báo mạng điện tử so với các loại hình báo chí khác bởi tính nhanh, phi định kỳ, ngắn gọn, nguồn tin đa dạng, thông tin đa chiều vẫn bao hàm nội dung thông tin Trong phạm vi nghiên cứu luận văn này, tác giả xin phép sử dụng định nghĩa về báo mạng điện tử của tác giả Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn “Sáng tạo tác phẩm báo mạng điện tử” làm định nghĩa chung cho khái niệm báo mạng điện tử

1.1.5 Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử

Từ những phân tích nội hàm các khái niệm về quản lý, thông tin, quản lý thông tin, bảo vệ động vật hoang dã, báo mạng điện tử nêu trên, kết hợp với thực

tiễn, tác giả xin rút ra khái niệm chung nhất về quản lý thông tin về bảo vệ

ĐVHD trên báo mạng điện tử, đó là: "Quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử là sự tác động có mục đích của các chủ thể quản

lý báo mạng điện tử lên đội ngũ những người làm báo mạng điện tử nhằm đảm bảo thông tin về bảo vệ ĐVHD đúng chuẩn mực, khách quan, đáp ứng các yêu cầu trong công tác bảo tồn, bảo vệ các loài ĐVHD và đảm bảo nguyên tắc hoạt động báo chí"

Nội dung thông tin về bảo vệ ĐVHD được các trang báo mạng điện tử gồm:

tuyên truyền các chủ trương, chính sách pháp luật về bảo vệ ĐVHD, Luật Hình sự

xử phạt các đối tượng có hành vi phạm luật, xâm phạm đến các loài ĐVHD thuộc danh mục cần bảo vệ nhằm thúc đẩy phòng, chống buôn bán bất hợp pháp ĐVHD; Phản ánh toàn cảnh bức tranh thực trạng "ĐVHD đang kêu cứu"; Đưa ra những vai trò khi ĐVHD được bảo vệ; Những hoạt động, gương sáng trong việc bảo tồn ĐVHD nhằm kêu gọi người dân cùng chung tay lan tỏa những hành động tích cực và những thông tin về việc tội phạm tham nhũng, tội phạm xâm hại ĐVHD và những mức xử phạt nghiêm minh để nhằm răn đe; đề xuất xây dựng, hoàn thiện bộ luật bảo vệ ĐVHD, kêu gọi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội chung tay bảo vệ ĐVHD Hình thức thông tin được truyền tải đa dạng từ những hình thức chữ viết, hình ảnh, video đến các yếu tố đa hiện đại (đồ họa, banner ), giao lưu trực tuyến, tọa đàm có

sự tham gia của các chuyên gia và công chúng

1.2 Vai trò của quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử

1.2.1 Cung cấp thông tin, nâng cao hiểu biết của công chúng về bảo

trong nước và đồng bào xa Tổ quốc trong việc nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ ĐVHD Việc quản lý sẽ thực hiện một chức năng quan trọng của báo chí chính là cung cấp thông tin, đáp ứng nhu cầu thông tin giao tiếp của công chúng trong xã hội Như vậy, bảo vệ ĐVHD không chỉ là công tác của các nhà quản lý, cơ quan chức năng nhằm bảo tồn số lượng các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm mà còn là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi công dân Đã có Công ước Quốc tế IUNC, hệ thống pháp lý nhằm bảo tồn ĐVHD được thực thi trên lãnh thổ Việt Nam Quản lý tốt thông tin về bảo vệ ĐVHD là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách trong bảo vệ môi trường trên toàn thế giới hiện nay

Báo chí không chỉ thông tin khoa học về tập tính, chế độ sinh sản, sinh trưởng, mà còn thông tin về vai trò của ĐVHD ĐVHD giúp cân bằng hệ sinh thái, phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, giúp ngành khoa học - y tế phát triển, tìm ra nhiều phương pháp chống lại các dịch bệnh Bên cạnh đó, báo chí còn "mạnh tay" trong việc chỉ ra những sai phạm của tội phạm ĐVHD, phát hiện, cung cấp thông tin cho các cơ quan chức năng điều tra, làm rõ, xử lý các vụ án tiêu cực, buôn bán trái phép các loài ĐVHD để ngăn tuyệt chủng các loài ĐVHD

1.2.2 Đảm bảo thông tin về bảo vệ động vật hoang dã chính xác, chất lượng về cả nội dung và hình thức

Đặc điểm của thông tin tuyên truyền pháp luật, chính sách bảo vệ ĐVHD mang tính hàn lâm, "khô khan", cứng nhắc Để mỗi công dân có thể nhận thức rõ tầm quan trọng, sự cần phải biết và thực hiện pháp luật về bảo vệ ĐVHD, đội ngũ làm quản lýbáo chí phải đảm bảo một cách linh hoạt trong việc diễn giải thông tin, tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật một cách dễ hiểu, gần gũi với cuộc sống đến mọi tầng lớp nhân dân Đồng thời, báo chí còn

là diễn đàn của nhân dân tạo cơ sở hoàn thiện hơn về chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ ĐVHD Một số khó khăn trong công tác thu thập, kiểm chứng thông tin nhận dạng loài ĐVHD, phóng viên có thể liên hệ với các chuyên

gia động vật học, tổ chức về ĐVHD để kiểm chứng thông tin về loài để tránh đưa thông tin sai Thông tin về ĐVHD trên báo mạng điện tử có thế mạnh sử dụng tổng hợp tổ hợp của văn bản, hình, hoạt hình, đồ họa, biểu đồ, âm thanh

và video Những thông tin đa phương tiện có khả năng tác động và nhiều giác quan con người, tăng độ hấp dẫn, thể hiện rõ tính khách quan, chân thực, độ tin cậy của thông tin

1.2.3 Quản lý góp phần thực hiện tốt các nguyên tắc báo chí

Hoạt động quản lý báo chí giúp cho cơ quan báo chí đó phát triển mạnh hay yếu, có sức hút, uy tín hay không Cơ chế thị trường luôn thay đổi theo thời gian, chính vì vậy quản lý báo chí đòi hỏi phải vừa mềm dẻo, vừa nguyên tắc, linh hoạt, phù hợp với từng giai đoạn phát triển cụ thể Việc quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử giúp nhà quản lý lập kế hoạch sản xuất phù hợp với tôn chỉ hoạt động của tờ báo; phân công, điều động nhân lực phù hợp với trình độ chuyên môn và năng lực công tác, tối ưu hóa nguồn nhân lực, vật lực, tài chính; tổ chức thực hiện sản xuất tác phẩm báo chí đạt chất lượng; giám sát, kiểm tra đối tượng quản lý một cách chuyên nghiệp Để quản lý một cách hiệu quả thông tin về bảo vệ ĐVHD, cơ quan báo chí cần có đội ngũ cán bộ, nhân viên có hiểu biết về mảng ĐVHD

1.3 Các yếu tố trong quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử

1.3.1 Chủ thể quản lý

Quản lý thông tin về ĐVHD trên báo mạng điện tử chủ yếu được tiến hành bởi các chủ thể tùy theo vị trí, chức năng của từng cấp, cơ quan báo chí khác nhau Với các cơ quan báo chí ở trung ương thì chủ thể quản lý chính là

Bộ Thông tin và Truyền thông, các Bộ, Ban, Ngành trong phạm vi, quyền hạn

là cơ quan chủ quản của báo mạng điện tử Với các tờ báo mạng điện tử thì trong nội bộ, chủ thể quản lý trực tiếp chính là Ban Giám đốc, Ban Biên tập,

Trưởng các phòng/ ban chuyên môn, nghiệp vụ Cụ thể:

- Chủ thể quản lý ở cấp vĩ mô: là các cơ quan quản lý nhà nước về báo

chí (Bộ Thông tin và Truyền thông, Các Bộ, Ban, Ngành, các cơ quan chủ

quản của báo mạng điện tử) Theo Điều 7 Chương 1 Luật Báo chí 2016, cơ quan quản lý báo chí bao gồm: "Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về báo chí Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm

vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Thông tin

và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về báo chí Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương"

- Chủ thể quản lý ở cấp vi mô, gồm có: Thứ nhất, các cơ quan chủ quản

báo chí có chức năng chỉ đạo cơ quan báo chí thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích, nhiệm vụ, phương hướng hoạt động, tổ chức nhân sự, bảo đảm nguồn kinh phí ban đầu và điều kiện cần thiết, chịu trách nhiệm về hoạt động của cơ quan báo chí; thanh tra, kiểm tra hoạt động của cơ quan báo chí, khen thưởng,

kỷ luật theo quy định của pháp luật; Thứ hai, chủ thể quản lý thông tin về bảo

vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử là chức năng, nhiệm vụ trực tiếp và thường xuyên của cơ quan báo chí, đứng đầu là Ban Lãnh đạo và Ban Biên tập của cơ quan báo mạng điện tử Đây là bộ não của tòa soạn, là ban quản lý, lãnh đạo tòa soạn, xây dựng phương hướng, chiến lược phát triển tòa soạn trong từng thời kỳ,

giai đoạn lịch sử nhất định; Thứ ba, các Trưởng, phó phòng/ ban chuyên môn, nghiệp vụ trực tiếp sản xuất tin/ bài là chủ thể quản lý trực tiếp, chịu trách

nhiệm chính với những sản phẩm có liên quan tới chương trình phụ trách trước cơ quan báo chí

1.3.2 Đối tượng quản lý

Nói đến đối tượng quản lý là trả lời câu hỏi: quản lý gì, quản lý ai? Trong luận văn, đối tượng quản lý là thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử tại Việt Nam Thông tin này được tạo nên bởi đội ngũ phóng

viên, biên tập viên trực tiếp, gián tiếp tham gia sản xuất, biên tập, xuất bản tin bài về bảo vệ ĐVHD trên website các trang báo mạng điện tử Việt Nam Thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử có vai tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo vệ ĐVHD tới người dân một cách dễ hiểu, gần gũi, hiêu quả Báo chí cũng đưa một số thông tin về thực trạng ô nhiễm môi trường như không khí, mặt đất, ô nhiễm nguồn nước, rác thải nhựa, biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng xấu đến ĐVHD và con người Bên cạnh đó là tăng cường thông tin về các sự vụ con người vi phạm pháo luật về bảo vệ ĐVHD, những bài phản ánh về "giá trị ảo" mà ĐVHD mang lại nhằm tăng sức khỏe, làm đẹp, làm trang sức để người dân có những nhận thức đúng đắn, không tiếp tay, kích cầu và tạo tiền đề cho tội phạm ĐVHD ngày càng xuất hiện nhiều và tinh vi Thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử cho phép công chúng truy cập nhanh chóng các tin tức mà không bị phụ thuộc vào không gian và thời gian Độc giả của các tờ báo mạng điện tử

có thể tìm kiếm thông tin về ĐVHD một cách thuận tiện, dễ dàng, nhanh chóng theo sở thích chỉ với từ khóa ngắn gọn Chỉ mất khoảng vài giây sau khi thao tác thực hiện, trang báo sẽ hiện ra một loạt các bài viết có liên quan, người dùng có thể click dễ dàng vào bài viết muốn đọc

1.3.3 Nội dung quản lý

1.3.3.1 Lập kế hoạch thông tin về bảo vệ ĐVHD

Quản lý thực hiện kế hoạch thông tin chính là xây dựng một kế hoạch bao gồm các công đoạn mang tính trình tự bắt buộc để sản xuất ra các sản phẩm báo chí Căn cứ vào kế hoạch đã lập ra để phân công triển khai thực hiện nhiệm vụ với từng vị trí công việc Phát huy tốt vai trò quản lý và tổ chức thực hiện của từng cấp, từng phòng, ban chuyên môn:

Ban Lãnh đạo và Ban Thư ký tòa soạn: Khi lên kế hoạch thông tin,

tổng biên tập cần đặt mục tiêu rõ ràng Kết quả sẽ phụ thuộc nhiều vào mục tiêu đặt ra Khi lên kế hoạch, tổng biên tập cần nhìn rộng ra toàn cảnh của vấn

đề, sự kiện để có thể phát triển về chủ đề năm, tháng, tuần, các đề tài chủ chốt, tổ chức các chuyên trang, chuyên mục Bản thân một kế hoạch sẽ có nhiều rủi ro, nguy cơ tiềm ẩn Chính vì vậy, người lập kế hoạch cần chuẩn bị những phương án xử lý hiệu quả khủng hoảng truyền thông, không bị động trước những tình huống bất ngờ xảy ra

Trưởng/ Phó phòng ban chuyên môn: là những người quản lý kế hoạch, đảm bảo hoàn thành kế hoạch đúng thời hạn Trưởng ban sẽ trực tiếp phân

công phân công nhân lực cụ thể với KPI (Key performance indicato - chỉ số

đo lường và đánh giá hiệu quả hoạt động của một bộ phận trong cơ quan) phù hợp với trình độ, chuyên môn và mục tiêu mà tổng biên tập đã đề xuất Theo dõi, giám sát các tình huống khẩn cấp, chịu trách nhiệm báo cáo thường xuyên, liên tục về quá trình thực hiện kế hoạch thông tin về bảo vệ ĐVHD với Ban Lãnh đạo và Ban Biên tập Báo cáo phải đánh giá được hiệu quả về việc phân bổ nhân lực, vật lực theo đúng các mục tiêu và ngân sách đề ra

Phóng viên, nhà báo, cộng tác viên: Khi nhận được sự phân công,

phóng viên vừa làm việc, khai thác thông tin, tư liệu và thực hiện sáng tạo tác phẩm báo chí và vừa có thể trao đổi tình hình thực hiện kế hoạch để có những

sự điều chỉnh phù hợp với thực tế để đạt hiệu quả thông tin cao

Các bộ phận, cá nhân có liên quan: tiếp nhận, xử lý thông tin phản hồi

từ công chúng, chịu trách nhiệm về mảng quảng cáo và cũng có thể là bên thứ

ba chịu trách nhiệm lên đề xuất, xây dựng các kế hoạch giải quyết khủng hoảng truyền thông, thông tin trên báo chí

1.3.3.2 Quản lý quy trình sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD

Để sáng tạo ra tác phẩm báo chí, phóng viên, nhà báo cần tuân thủ theo một trình tự gọi là quy trình sản xuất thông tin báo chí (quy trình sáng tạo tác

phẩm báo chí) Quy trình sáng tạo tác phẩm gồm có 5 bước quản lý:

Nghiên cứu, khai thác nguồn tin: Đây là một bước quan trọng, có vai

trò then chốt trong quy trình sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo

mạng điện tử Trong khâu nghiên cứu, đội ngũ những người làm báo cần nắm bắt dư luận xã hội, những kỳ vọng và phản ứng của bạn độc đối với vấn đề ĐVHD để lựa chọn, xác định đề tài cho phù hợp Khai thác nguồn tin, nghiên cứu tài liệu về bảo vệ ĐVHD đến từ hoạt động: Nguồn tin từ cơ quan báo chí, phóng viên, các cơ quan chức năng, tổ chức bảo vệ ĐVHD, những cá nhân tiêu biểu, chuyên gia trong ngành; Nguồn tin theo dòng tin sự kiện; Nguồn tin

từ phía người dân, các nền tảng truyền thông khác như mạng xã hội, tuy nhiên thông tin cần phải được kiểm định sự thật một cách kỹ lưỡng, thông tin đa chiều, khách quan

Sáng tạo tác phẩm: Sau khi có cơ sở dữ liệu thông tin đã khai thác, phóng viên, cộng tác viên thể hiện tác phẩm về cả nội dung và hình thức

Biên tập và duyệt thông tin: Thông tin về bảo vệ ĐVHD sau khi được

đội ngũ phóng viên sản xuất, sáng tạo thành tác phẩm hoàn chỉnh sẽ được gửi

để biên tập câu từ, nội dung Nếu nội dung tác phẩm chưa đúng với yêu cầu, tác giả/ nhóm tác giả phải có trách nhiệm sửa lại Nếu nội dung tác phẩm đã được biên tập và không có lỗi sẽ được trình bày lên hệ thống quản trị CMS (Content Manager System) của tòa soạn Nội dung của CMS bao gồm có nhiều thành phần, có thể là chữ viết, file hình ảnh, video, âm thanh, đồ họa Phóng viên của cơ quan báo mạng điện tử sẽ được cấp account (gồm tài

khoản và mật khẩu) để truy cập và đưa thông tin lên trang báo

Phát hành thông tin: Các thông tin về bảo vệ ĐVHD trước khi được

phát hành đều phải được kiểm tra tính chính xác, tin cậy, thông tin có nhạy cảm hay không, giá trị của thông tin trong sự hình thành, định hướng dư luận

xã hội Việc đưa thông tin về bảo vệ ĐVHD phải mang tính nhân văn, tránh đưa quá nhiều thông tin về giá trị kinh tế của các cá thể, sản phẩm từ ĐVHD

để không định hướng sai dư luận, làm tăng nhu cầu sử dụng trái phép các sản phẩm từ ĐVHD Sau khi tin bài đã nằm trên hệ thống CMS, đội ngũ Trưởng ban, Biên tập viên, Thư ký duyệt và xuất bản thông tin đến với bạn đọc

Nghiên cứu phản hồi của công chúng: Đây là một yếu tố quan trọng

khi truyền thông tin Xã hội càng phát triển, trình độ hiểu biết của con người ngày càng được nâng cao, do đó nghiên cứu tìm hiểu công chúng là vấn đề trọng tâm của các cơ quan báo chí truyền thông Công chúng vừa là đối tượng phản ánh của báo chí vừa là người đánh giá, thẩm định cuối cùng những thông tin của báo chí Hay nói cách khác, họ chính là đối tác của các cơ quan báo chí để cung cấp các luồng thông tin phản biện Việc nghiên cứu phản hồi của công chúng giúp nhà quản lý phân tích, tổng hợp dữ liệu về số lượng người truy cập, nhóm đối tượng, sở thích tiếp cận thông tin để ước tính được chi phí của thông điệp, xây dựng kế hoạch sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD hấp dẫn, phong phú

1.3.3.3 Quản lý nội dung thông tin về bảo vệ ĐVHD

Đảm bảo thông tin về bảo vệ ĐVHD theo đúng định hướng của Đảng, Nhà nước; đảm bảo tính thời sự, chính xác, khách quan, hấp dẫn và đa dạng thông tin Các tờ báo mạng điện tử thường chọn lọc các góc nhìn lạ, mới, có thể liên quan đến trào lưu thịnh hành để tăng sự hấp dẫn cho thông tin Nội dung tập chung vào các chủ đề sau: Thông tin về quan điểm, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước về bảo vệ ĐVHD Đồng thời báo chí tham gia giám sát, phản biện, khuyến nghị giúp Nhà nước hoàn thiện các quy định pháp lý, chính sách về bảo tồn ĐVHD; Tthông tin vai trò của ĐVHD với hệ sinh thái, là điều kiện cho việc phát triển các ngành kinh tế, nhằm nâng cao ý thức của con người trong bảo vệ ĐVHD, môi trường sống của các loài ĐVHD và hệ sinh thái

tự nhiên Phản ánh thực trạng suy giảm, tuyệt chủng ở một số ĐVHD; Cổ vũ, biểu dương các điển hình tiên tiến, các mô hình hay, sáng tạo, hiệu quả nhằm khuyến khích người dân có trách nhiệm trong bảo vệ ĐVHD

1.3.3.4 Quản lý hình thức các thông tin về bảo vệ ĐVHD

Về mặt hình thức, quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD phải đảm bảo

hình thức thông tin đáp ứng các yêu cầu sau: Thứ nhất, thể loại bài báo trên

báo mạng điện tử rất linh hoạt Đa số các bài báo đều mang hình thức biểu đạt

cơ bản Tùy theo nội dung bài sẽ có nhiều thể loại tác phẩm khác nhau như tin, bài phản ánh, phỏng vấn, phóng sự dài kỳ, phóng sự điều tra, tọa đàm

Thứ hai, tần suất, số lượng bài báo thường xuyên, liên tục trên các

chuyên mục liên quan đến môi trường, khoa học, hoặc thậm chí là có chuyên mục riêng về bảo vệ ĐVHD Trong thời đại thông tin được cập nhật một cách nhanh chóng, liên tục như vũ bão, báo mạng điện tử có lợi thế về việc sản xuất, xuất bản tin bài liên tục đã tạo nên vị thế trong cuộc cạnh tranh thông tin

Thứ ba, văn phong, ngôn ngữ sử dụng diễn đạt dễ hiểu, đơn giản, dễ tiếp

nhận, phù hợp với mọi lứa tuổi, ngành nghề Đối tượng mà báo chí cần tác động chính là công chúng trong xã hội Một trong những vai trò lớn nhất của báo chí thông tin để phục vụ đời sống nhận thức và định hướng dư luận xã hội

Do đó, thông tin về ĐVHD đăng tải trên báo chí phải sử dụng ngôn từ dễ hiểu, gần gũi, quen thuộc, phù hợp với mọi lứa tuổi, sở thích, trình độ nhận thức chung của nhân dân, giúp nhân dân có thể hiểu một cách dễ dàng và hiểu ngay

Thứ tư, thông điệp bài báo ngắn gọn, súc tích đủ để công chúng nhận

biết được mục đích của tác giả bài báo muốn truyền đạt trong tác phẩm

Thứ năm, hình thức thông tin đa phương tiện Thông tin về bảo vệ

ĐVHD trên báo mạng điện tử có thế mạnh sử dụng tổng hợp tổ hợp của văn bản, hình, hoạt hình, đồ họa, biểu đồ, âm thanh và video Những thông tin được

sử dụng yếu tố đa phương tiện hoặc siêu đa phương tiện có khả năng tác động

và nhiều giác quan con người, không chỉ tăng độ hấp dẫn hay khả năng cuốn hút, mà quan trọng là tính khách quan, chân thực, độ tin cậy của thông tin

1.3.3.5 Quản lý nguồn lực sản xuất thông tin

Nguồn lực con người: Nguồn nhân lực tham gia trong quá trình quản lý

thông tin về bảo vệ ĐVHD là toàn bộ các yếu tố tham gia vào hoạt động sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD Nguồn nhân lực quản lý thông tin về ĐVHD

trên báo mạng điện tử hướng tới gồm: Thứ nhất, đội ngũ cán bộ tham gia

quản lý cơ quan báo mạng điện tử và các cơ quan tham mưu trực thuộc cơ quan báo chí Đây là lực lượng nòng cốt trong việc chỉ đạo quản lý báo chí,

tham mưu, hỗ trợ các công tác tuyên truyền thông tin về bảo vệ ĐVHD trên

báo mạng điện tử; Thứ hai, là đội ngũ nhân lực tham gia vào khâu tổ chức,

sản xuất thông tin này gồm phóng viên, cộng tác viên, biên tập viên, nhân viên công nghệ thông tin, các chuyên gia trực tiếp viết bài, là đối tượng trực tiếp sản xuất tin, bài, hình ảnh, video liên quan đến bảo vệ ĐVHD

Nguồn lực về cơ sở, vật chất, tài chính: là trụ sở của tòa soạn trang bị

đầy đủ những trang thiết bị cần thiết cho người lao động làm việc, phục vụ cho việc sản xuất thông tin trên báo chí Các nguồn lực về tài chính là việc bố trí tài chính phục vụ việc trả lương, nhuận bút, các trợ cấp về an sinh xã hội, đầu tư trang thiết bị kỹ thuật cho hoạt động báo chí

1.3.3.6 Quản lý hoạt động kiểm tra, giám sát

Đây là hoạt động được tiến hành thường xuyên, liên tục trong suốt quá trình thực hiện kế hoạch Trong quá trình giám sát, kiểm tra, người quản lý cần đánh giá thực tế tiến độ, điều kiện thực hiện kế hoạch Việc đánh giá nhằm so sánh để đánh giá hiệu quả quản lý, từ đó đặt ra kế hoạch thông tin phù hợp với các công việc khác trong tương lai

họ qua những mệnh lệnh, quyết định mang tính bắt buộc dựa trên quyền lực nhà nước và phục tùng Đây là phương pháp cơ bản mang đặc thù của nhà nước dùng để quản lý xã hội, trong đó có quản lý hoạt động báo chí

1.3.3.2 Quản lý bằng phương thức thuyết phục, cảm hóa

Quản lý bằng phương thức thuyết phục, cảm hóa là các tác động về mặt tư tưởng, tình cảm, thức trách nhiệm trong quản lý để tạo ra sự đồng thuận và động cơ làm việc tích cực nhằm thực hiện các mục tiêu của quản lý Phương

pháp thuyết phục thể hiện bằng những hoạt động như: giải thích, động viên, hướng dẫn, chứng minh làm cho khách thể hiểu rõ và tự giác chấp hành các yêu cầu của của chủ thể quản lý Thông qua việc tổ chức các lớp tập huấn cho các cấp lãnh đạo, quản lý thuộc các cơ quan báo chí, đảm bảo an toàn cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên trong quá trình tác nghiệp vùng nóng về ĐVHD; Thông qua các hội nghị báo chí để kịp thời đánh giá hoạt động, khắc phục, chấn chỉnh, định hướng hoạt động báo chí cho các cơ quan báo chí; Chủ động khen thưởng cho những cá nhân, tập thể đạt thành tích cao trong hoạt động thông tin về bảo vệ ĐVHD

1.3.3.3 Quản lý bằng phương thức kinh tế

Áp dụng phương pháp này trong việc quản lý báo chí được thực hiện thông qua việc ban hành các cơ chế, chính sách như: Khen thưởng, kỷ luật; Xây dựng chế độ nhuận bút, chế độ phúc lợi xã hội; Tự chủ tài chính trong hoạt động báo chí; Đầu tư trang thiết bị sản xuất, cơ sở vật chất cho hoạt động báo chí; Tuyển dụng viên chức, phóng viên, biên tập viên

1.3.3.4 Quản lý bằng phương thức thông tin, báo cáo

Quản lý bằng phương thức thông tin, báo cáo là phương thức là phương thức quan trọng giúp người quản lý nắm bắt được toàn bộ tình hình, nguyên nhân, kết quả của hoạt động thông tin báo chí Có thể thông qua các cuộc họp, giao ban, các cuộc trao đổi, đối thoại giữa người lãnh đạo, quản lý và người chịu sự quản lý, hoạt động thông tin sẽ đảm bảo được sự liên kết trong từng mắt xích của hoạt động sản xuất, phản hồi từ công chúng

1.4 Tiêu chí và yêu cầu trong quản lý thông tin về bảo vệ động vật hoang dã trên báo mạng điện tử

1.4.1 Tiêu chí đánh giá chất lượng quản lý

Bất cứ một thông tin trên báo chí nào và thông tin về bảo vệ ĐVHD

trên báo mạng điện tử cũng cần đảm bảo đủ các điều kiện: Tính chính xác, kiểm chứng chặt chẽ của thông tin đòi hỏi bài báo phải phản ánh sự thật một

cách chính xác với địa điểm, thời gian, không gian và con người (nhân

chứng); Tính thời sự, kịp thời của thông tin là việc thông tin được cập nhật

liên tục trên trang báo mạng điện tử theo diễn biến trình tự thời gian, không

gian và mức độ tăng dần, giảm dần, tầm quan trọng của vấn đề; Tính độc đáo,

đa chiều của thông tin nhằm tận dụng được lợi thế về mặt đa phương tiện,

một số tờ báo mạng điện tử đã đẩy mạnh sản xuất nhiều thông tin có liên quan

đến ĐVHD thú vị, hấp dẫn độc giả; Tính mục đích; Tính đại chúng chính là việc thông tin đưa đến độc giả phải dễ hiểu, dễ tiếp cận; Tính tương tác là một

trong những đặc điểm của báo mạng điện tử nhờ có sự giúp đỡ của công nghệ thông tin và truyền thông số giúp có sự liên kết, trao đổi thông tin hai chiều qua lại giữa chủ thể với khách thể thông tin, giữa cơ quan truyền thông và công chúng

Bên cạnh đó, việc quản lý thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử cũng cần đảm bảo tính phân cấp, phân quyền, có sự kết hợp hài hòa, phù hợp các phương thức quản lý tùy theo bối cảnh, thời điểm; cần liên tục cập nhật các xu hướng làm báo mạng điện tử mới, xu hướng đọc tin của công chúng, tận dụng các lợi thế có sẵn của loại hình báo mạng điện tử kết hợp với mạng xã hội để lan rộng thông tin; cũng từ các nền tảng mạng xã hội có thể nắm bắt được ý kiến, nhu cầu, nguyện vọng của độc giả, từ đó xây dựng kế hoạch, giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý cũng như thông tin về bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay

1.4.2 Yêu cầu trong quản lý

1.4.2.1 Yêu cầu với chủ thể quản lý

- Đối với cấp quản lý cấp vĩ mô: Bộ Thông tin và Truyền thông, các Bộ

và cơ quan ban ngành khác cần xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển báo chí; Tổ chức thông tin cho báo chí; Quản lý thông tin của báo chí bằng cách liên tục thanh tra, rà soát hoạt động báo chí của các cơ quan báo chí, cụ thể là các tờ báo mạng điện tử;

Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ quản lý báo chí

- Đối với cấp quản lý vi mô: Để đảm bảo quản lý thông tin về bảo vệ

ĐVHD, các chủ thể quản lý cần đảm bảo các tiêu chí:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo, Tổng/ Phó Tổng biên tập: phải có bản lĩnh

chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng; lối sống trung thực, khiêm tốn, chân thành, giản dị; cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư, nghiêm túc chấp hành đúng pháp luật, tuyệt đối trung thành với sự lãnh đạo của Đảng, nhất là các chủ trương, chính sách về hoạt động báo chí và có sự am hiểu về bảo tồn ĐVHD; Lãnh đạo phải có tư duy đổi mới, có tầm nhìn xa, phương pháp làm việc khoa học, xây dựng những giá trị rõ ràng và định hướng vào công chúng; Có trình độ, năng lực quản lý cao, hiểu biết sâu rộng để điều hành quyết định các chiến lược thông tin, định hướng đề tài, nội dung, hình thức thông tin về bảo vệ ĐVHD và duyệt thông tin trước khi xuất bản

Thứ hai, Trưởng/ Phó phòng, ban chuyên môn: Cần có khả năng biên

tập tốt, trình độ hiểu biết các kiến thức liên quan đến lĩnh vực môi trường, ĐVHD để có thể phụ trách mảng/ chuyên trang về ĐVHD; Có khả năng tư duy, tổ chức quản lý, điều hành công việc của phòng/ ban, phân công nhiệm vụ

cụ thể cho từng phóng viên, cộng tác viên trong ban; Kiểm soát việc chấp hành

và tuân thủ các quy định của Đảng, pháp luật của nhà nước về hoạt động báo chí của phóng viên, nhân viên, kỹ thuật viên; Thường xuyên tổng kết, đánh giá kết quả hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được giao của phòng và đề ra phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp tổ chức thực hiện trong thời gian tới

1.4.2.2 Yêu cầu về nội dung quản lý

- Về việc lập kế hoạch: Ban biên tập xây dựng quy trình xuất bản tin bài

phải theo từng công đoạn cụ thể, có kế hoạch rõ ràng, khoa học đối với từng công đoạn; Có thể lên kế hoạch cụ thể cho từng tuần thông qua cuộc họp giao ban vào các ngày đầu/ cuối tuần; Kế hoạch cụ thể cho từng quý và tổng kết

các quý trước; Kế hoạch tin, bài cho theo thời điểm sự kiện thời sự, đợt cao điểm tuyên truyền (dịp lễ, Tết), người dân có xu hướng mua bán, sử dụng trái phép các sản phẩm từ ĐVHD làm quà, hoặc các đợt cao điểm

- Về tổ chức thực hiện kế hoạch: Ông cha ta đã có câu: "Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao" Việc phân công nhân lực

thực hiện kế hoạch đề tài cần được thực hiện một cách linh hoạt để đảm bảo tính dân chủ, thiết thực, khả thi, tận dụng và phát huy được thế mạnh nguồn

nhân lực Con người là nguồn lực quan trọng nhất của một cơ quan báo chí

- Về nội dung và hình thức thông tin bảo vệ ĐVHD trên báo mạng điện tử: Thông qua việc phân tích dữ liệu trên hệ thống CMS có thể biết lượng

người truy cập thông tin hàng ngày, nhu cầu tiếp nhận thông tin thông qua mức độ phản hồi của độc giả Từ việc đánh giá số lượng, hình thức và nội dung phản hồi tiến tới phân tích, đánh giá công tác thực hiện kế hoạch thông tin về bảo vệ ĐVHD, kịp thời xử lý các tình huống bất ngờ, lên kế hoạch ứng phó, giải quyết phòng khi xảy ra khủng hoảng thông tin

- Về quản lý nguồn lực: Phải phát huy mọi nguồn lực từ nhân lực đến

vật lực, cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật cho việc sản xuất thông tin về bảo vệ ĐVHD để đóng góp hiệu quả trong toàn bộ quy trình quản lý thông tin

về bảo vệ ĐVHD trên các trang báo mạng điện tử

1.4.2.3 Yêu cầu về phương thức quản lý

Về phương thức quản lý, nhà quản lý cần vận dụng linh hoạt, phù hợp các phương thức quản lý trong điều kiện, tình hình cụ thể Đối với cơ quan báo chí, tiêu chí về phương thức quản lý cần chú ý:

Quản lý bằng văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính, quy định, nội quy, quy chế của tòa soạn: Chủ thể quản lý sẽ quản lý khách thể

quản lý bằng các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước; bằng quyết định, quy định, quy chế hoạt động của cơ quan Phương pháp này cần được tiến hành xuyên suốt quá trình hoạt động báo chí để mỗi cá nhân tự giác chấp hành, tuân thủ, tránh vi phạm