Thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận tây hồ, thành phố hà nội thực trạng và giải pháp

Tuy nhiên, chính sách công của Hoa Kỳ không những được điều chỉnh cho phù hợp với những điều kiện biến động của xã hội; hơn thế nữa hệ thống giá trị, hệ thống chính trị của nước Mỹ có nh

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

VŨ TRÂM ANH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI -

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI - 2021

HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

VŨ TRÂM ANH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI -

văn thạc sĩ

Hà Nội, ngày……tháng… năm 2021

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

(Ký và ghi rõ họ tên)

Tôi cam đ oan đ ề tài “ Thự c hiệ n chính sách an sinh xã

LỜI CẢM ƠN

Để thực hiện và hoàn thành đề tài luận văn này tôi đã nhận được nhiều

sự hỗ trợ, giúp đỡ và tạo điều kiện từ nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân Trước hết tôi xin trân trọng cảm ơn Học viện Báo Chí và Tuyên Truyền cùng toàn thể các thầy giáo, cô giáo đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Lưu Thúy Hồng – người hướng dẫn khoa học, đã tận tình dành nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình xây dựng đề cương, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Tôi xin chân thành cảm ơn Quận Tây Hồ cùng các phòng ban của quận đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình khảo sát, thu thập số liệu phục vụ cho quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lớp K24.2 CTPT Học viện Báo Chí

và Tuyên Truyền các đông nghiệp, gia đình và bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tuy đã có nhiều cố gắng , nhưng do hạn chế về thời gian và khả năng nghiên cứu nên trong luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong quý thầy giáo, cô giáo các chuyên gia, những người quan tâm đến đề tài tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn

Hà Nội , ngày… tháng……năm 2021

Học viên

Vũ Trâm Anh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CT – XH : Chính trị - xã hội

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

AN SINH XÃ HỘI CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM 101.1 Một số khái niệm 101.2 Những nội dung cơ bản và vai trò của chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam 131.3 Chủ thể, đối tượng và quy trình thực hiện chính sách an sinh xã hội cấp huyện ở Việt Nam 211.4 Những yếu tố ảnh hướng đến việc thực thi chính sách an sinh xã hội 37

Chương 2: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ - THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ 41

2.1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội của quận Tây Hồ 412.2 Thực trạng việc thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội hiện nay 542.3 Đánh giá việc thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ 68

Chương 3: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN TỐT HƠN NỮA CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI 82

3.1 Quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam và chính quyền quận Tây Hồ về thực hiện chính sách an sinh xã hội 823.2 Một số giải pháp góp phần thực hiện tốt hơn nữa chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ trong thời gian tới 89

KẾT LUẬN 108 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 110 PHỤ LỤC

TÓM TẮT LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quyền được hưởng an sinh xã hội (ASXH) là một trong những quyền

cơ bản của con người Tuyên ngôn Nhân quyền của Liên Hợp Quốc đã ghi nhận: Tất cả con người với tư cách là thành viên của xã hội có quyền hưởng ASXH Đảm bảo ASXH luôn là đòi hỏi tất yếu, khách quan để nhà nước thực hiện cả chức năng giai cấp và chức năng xã hội của mình

Từ nhiều năm qua, Đảng và Nhà Việt Nam luôn quan tâm xây dựng và

tổ chức thực hiện các chính sách ASXH, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững, ổn định chính trị xã hội Diện thụ hưởng chính sách ngày càng mở rộng, mức hỗ trợ được nâng lên Nguồn lực đầu tư phát triển các lĩnh vực xã hội ngày càng lớn Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhất là trong giảm nghèo, tạo việc làm, giáo dục đào tạo, y tế, trợ giúp người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn Đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số được cải thiện và đã được quốc tế ghi nhận và đánh giá cao

Tuy nhiên trên thực tế, hệ thống chính sách ASXH của nước ta hiện còn phân tán, chồng chéo, hiệu quả chưa cao, tạo việc làm và giảm nghèo chưa bền vững Tỷ lệ hộ cận nghèo, tái nghèo còn cao; mức trợ cấp xã hội còn thấp; giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe người dân, nhất là đối với người nghèo, đồng bào vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế; tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng còn cao và giảm chậm; tỷ lệ người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm

y tế còn thấp; đời sống của một số bộ phận người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số chưa bảo đảm được mức tối thiểu

Tây Hồ là quận của thành phố Hà Nội với diện tích: 7.013 km², dân số: 168.300 người ,Quận có 8 đơn vị hành chính bao gồm 8 phường Tây Hồ là một quận có vị trí địa lý thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và

bền vững Trong những năm qua quận Tây Hồ đã đạt được những thành tựu đáng kể trong phát triển kinh tế - xã hội và an sinh xã hội

Tây Hồ cũng phải đối mặt với sức ép to lớn về an sinh xã hội: Quá trình phát triển kinh tế đã dẫn đến việc mở rộng và phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ đã thu hút số lượng lớn lao động từ các địa phương khác đến tham gia làm việc và cư trú, trong đó có không ít lao động tự do, những người lang thang cơ nhỡ Mặt khác, dưới tác động của quá trình đô thị hóa, các đối tượng dân cư bị thu hồi đất, phải chuyển đổi nghề nghiệp, phải tái định cư do quá trình mở rộng và chỉnh trang đô thị rất lớn, gây áp lực cho việc giải quyết việc làm, ổn định cuộc sống, bố trí nhà ở trên địa bàn thành phố, gây khó khăn cho công tác ASXH Bên cạnh đó, hệ thống các trường đại học, cao đẳng, trung cấp đã góp phần làm tăng số lượng học sinh, sinh viên đến học tập và ở lại làm việc đã gây áp lực không nhỏ về vấn đề chỗ ở, khám chữa bệnh, chăm sóc y tế và các vấn đề xã hội khác

Những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân chủ yếu

là sự thiếu thống nhất trong nhận thức về nội dung , vị trí và vai trò của thực hiện ASXH trong mô hình phát triển kinh tế - xã hội; nguồn lực tại chỗ còn hạn chế , chủ yếu phải dựa vào nguồn ngân sách của Thành phố , của Trung ương ; chưa khuyến khích người dân và các đối tác xã hội tích cực, chủ động tham gia Vì vậy, An sinh xã hội trước những khó khăn và thách thức cần thực hiện tốt hơn chính sách an sinh xã hội và tìm ra những biện pháp khắc phục hạn chế, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Quận Tây Hồ đang là vấn đề cấp thiết trong tình hình hiện nay

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả chọn vấn đề "Thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội hiện nay - Thực trạng và giải pháp” làm đề tài luận án Thạc sĩ Chính trị học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu đề tài “Thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội - Thực trạng và giải pháp” cho thấy đây là

một vấn đề cấp thiết, quan trọng trong giai đoạn phát triển hiện nay của đất nước ta Một số nhà khoa học đã quan tâm ,nghiên cứu và tiếp cận theo nhiều cách với những cấp độ khác nhau:

Thứ nhất là nhóm công trình nghiên cứu về chính sách công:

- "Tìm hiểu về khoa học chính sách công" của Viện Khoa học chính trị

- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 1999 đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về khái niệm, cấu trúc và chu trình chính sách công - hoạch định, thực thi, đánh giá chính sách công Tuy nhiên, cuốn sách cũng chỉ rõ: Chính sách công là lĩnh vực nghiên cứu tương đối mới, vì vậy đó chỉ là những nhận thức và cơ sở lý luận ban đầu cho những khảo sát cụ thể hơn về thực tế quy trình hoạch định chính sách ở nước ta

- "Chính sách công của Hoa Kỳ (giai đoạn 1935 - 2001)" của Lê Vinh Danh năm 2001 đã đề cập đến những vấn đề cơ bản như: Chính sách công và chính quyền - tổ chức chính quyền hợp chủng quốc Hoa Kỳ, chính sách công

; Quy trình thiết kế chính sách công; Chính sách công Hoa Kỳ giai đoạn 1935

- 2000; Quy trình thiết kế chính sách trong thực tế Cuốn sách đã khái quát nội dung với 3 phần: Chính sách công và chính quyền, tiến trình lập và thực hiện chính sách, thiết kế chính sách công trong thực tế Những mục tiêu tương đồng về lợi ích quốc gia, lề lối thiết kế và quản trị mang tính cơ bản có thể thể nghiệm cho các nước đang phát triển xem xét Tuy nhiên, chính sách công của Hoa Kỳ không những được điều chỉnh cho phù hợp với những điều kiện biến động của xã hội; hơn thế nữa hệ thống giá trị, hệ thống chính trị của nước Mỹ có những 8 khác biệt so với các nước trên thế giới, vì vậy việc vận dụng đòi hỏi phải có những điều chỉnh tất yếu

Chính sách công - Những vấn đề cơ bản" của Nguyễn Hữu Hải (2014)

đã trình bày những nội dung cơ bản về Chính sách công như: Đặc điểm, vai trò, phân loại chính sách công; cấu trúc nội dung và chu trình chính sách công; hoạch định chính sách công; tổ chức thực thi chính sách công - quan

niệm, vị trí, ý nghĩa, các bước tổ chức thực thi chính sách công; phân tích chính sách công; đánh giá chính sách công; tổ chức công tác phân tích, đánh giá chính sách công Đặc biệt cuốn sách đã cung cấp những phụ lục về quy trình hoạch định chính sách công ở Việt Nam: quy trình hoạch định chính sách công của Quốc hội, quy trình hoạch định chính sách công của Chính phủ, quy trình hoạch định chính sách công của HĐND cấp tỉnh Đây là tư liệu cung cấp khá hệ thống những kiến thức cơ bản về chính sách công , vận dụng những kiến thức cơ bản đã học vào thực tiễn đánh giá chính sách công, góp phần hoàn thiện công tác hoạch định và thực thi chính sách công trong quản

lý nhà nước

- Ngoài những tư liệu nói trên, còn có các bài viết công bố trên các tạp chí liên quan đến quan niệm, đặc điểm, chu trình chính sách công.và việc đánh giá chính sách công - nội dung, tiêu chí của đánh giá chính sách công có thể kể đến là: "Chính sách công" của Lê Chi Mai , "Đánh giá chính sách công

ở Việt Nam - Vấn đề và giải pháp" của Nguyễn Đăng Thành

Thứ hai là nhóm công trình nghiên cứu về chính sách an sinh

xã hộ i:

- "Giáo trình ưu đãi xã hội" của Trường Đại học Lao động năm 2004 ;

"Giáo trình Cứu trợ xã hội" của Trường Đại học Lao động năm 2004; "Giáo trình Bảo hiểm xã hội" của Trường Đại học Kinh tế quốc dân năm 2004;

"Giáo trình nhập môn về an sinh xã hội" của Nguyễn Hải Hữu năm 2007 ;

"Hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam" của Nguyễn Hải Hữu năm 2007 ;

"Giáo trình Luật an sinh xã hội" của Nguyễn Thị Kim Phụng năm 2007 Các giáo trình đã trình bày quan niệm về ASXH, đặc điểm và cấu trúc an sinh xã hội, phương pháp đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống chính sách ASXH, vai trò và tầm quan trọng của xây dựng và thực thi chính sách ASXH

- “Xây dựng và hoàn thiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam” của Mai Ngọc Cường năm 2009 đã đề cập đến những vấn đề cơ bản của chính sách ASXH trong nền kinh tế thị trường; thực trạng hệ thống chính sách ASXH ở Việt Nam hiện nay; phương hướng, giải pháp xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách ASXH ở Việt Nam đến năm 2015 Cuốn sách đã chỉ rõ tác động mặt trái của kinh tế thị trường: tình trạng phân hóa giàu nghèo,

sự bất bình đẳng trong thu nhập, nguy cơ thất nghiệp và bệnh tật, đói nghèo Đồng thời cũng nhấn mạnh vai trò của Đảng, Nhà nước trong việc ban hành

và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách nhằm giải quyết các vấn đề

xã hội nói chung, ASXH nói riêng

- “Pháp luật an sinh xã hội - kinh nghiệm một số nước đối với Việt Nam” của Trần Hoàng Hải, Lê Thị Thúy Hương năm 2011 đã làm rõ quan niệm và vai trò của pháp luật an sinh xã hội của một số nước như Đức, Nga, Hoa Kỳ cũng như khái quát khá đầy đủ hệ thống pháp luật an sinh xã hội của Việt Nam Trên

cơ sở đó, các tác giả đã nhấn mạnh để hoàn thiện pháp luật an sinh xã hội của Việt Nam trong tình hình mới cần phải xúc tiến xây dựng Bộ Luật an sinh xã hội

và cải cách các Luật Bảo hiểm xã hội và Luật Bảo hiểm y tế

- “An sinh xã hội ở nước ta ở Việt Nam hướng tới năm 2020” của Vũ Văn Phúc năm 2012 đã đề cập đến những vấn đề lý luận chung và kinh nghiệm thế giới về ASXH: quan điểm và cách tiếp cận về về an sinh xã hội, xây dựng và thực hiện hệ thống về ASXH ở nước ta trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN; những vấn đề thực tiễn về an sinh xã hội ở nước ta: xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH ở Việt Nam, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, ASXH cho cư dân vùng nông thôn, vùng nghèo, vùng khó khăn, vùng dân tộc và miền núi, đào tạo nghề Cuốn sách đã phác họa bức tranh tổng thể về cơ sở lý luận và những vấn đề thực tiễn về ASXH ở nước ta Tuy nhiên, các chuyên đề, bài viết của chuyên gia chưa được tổng quan hóa nên tính logic của các nội dung vẫn còn bất cập

- “Chính sách an sinh xã hội và vai trò của nhà nước trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam” của Nguyễn Văn Chiểu năm 2014

đã đề cập đến một số vấn đề lý luận cơ bản chính sách an sinh xã hội và kinh nghiệm một số nước, thực trạng thực thi chính sách ASXH ở Việt Nam trong gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, vai trò của nhà nước trong việc thực hiện chính sách ASXH ở Việt Nam hiện nay, phương hướng và những giải pháp chủ yếu nâng cao vai trò của nhà nước trong việc thực hiện chính sách ASXH ở Việt Nam Với tư liệu này, luận án đã kế thừa nội dung tính tất yếu, vai trò và yêu cầu đặt ra đối với nhà nước trong việc thực hiện chính sách ASXH (tính tất yếu được thể hiện ở các nội dung: bản chất, chức năng xã hội của nhà nước, khắc phục những hạn chế của nền kinh tế thị trường, đảm bảo quyền cơ bản của con người, đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế)

- “Đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội” của tác giả Đông Thị Hồng năm 2015 đã đề cập đến cơ sở lý luận về chính sách an sinh

xã hội – quan niệm và cấu trúc an sinh xã hội , sự cần thiết việc thực hiện chính sách ASXH ở thành phố Hà Nội và đưa ra thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách ASXH ở Hà Nội

-“ Thực thi chính sách an sinh xã hội ở thành phố Đà Nẵng hiện nay – Thực trạng và giải pháp ”của tác giả Lê Anh năm 2019 Đề tài nghiên cứu những lý luận thực tiễn về an sinh xã hội và thực trạng của của việc thực hiện chính sách an sinh an sinh xã hội và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng an sinh xã hội

Nhìn chung, các ấn phẩm và quan niệm của một số học giả được đề cập đến ở trên đều nhấn mạnh rằng, ASXH là các biện pháp bảo vệ sự an toàn xã hội cho các thành viên của mình trong trường hợp họ gặp rủi ro dẫn đến bị mất hoặc giảm thu nhập hay tăng chi phí đột ngột, thông qua các tầng lưới khác nhau để duy trì cuộc sống bình thường - các tầng lưới đó bao gồm các chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ cấp xã hội, xóa đói giảm nghèo

bền vững và đối với Việt Nam, các quan điểm nghiên cứu về chính sách công, góc độ tiếp cận và nhìn nhận đối với chính sách an sinh xã hội cũng có nhiều

điểm tương đồng.Do đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Thực hiện chính sách an

sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội - Thực trạng và giải pháp”

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu của luận văn

Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách ASXH ở cấp huyện; luận văn phân tích, đánh giá thực trạng từ đó đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm góp phần thực hiện tốt hơn nữa chính sách ASXH ở quận Tây Hồ thành phố Hà Nội trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Để hoàn thành mục tiêu nghiên cứu nêu trên, luận văn xác định nhiệm vụ :

- Làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách ASXH cấp huyện ở Việt Nam hiện nay

- Nêu những điều kiện tự nhiên và xã hội phân tích thực trạng và đánh giá việc thực hiện chính sách ASXH ở quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội trong thời gian qua

- Nêu quan điểm và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm góp phần thực hiện tốt hơn nữa chính sách ASXH ở quận Tây Hồ thành phố Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu: thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn

quận Tây Hồ thành phố Hà Nội hiện nay

Phạm vi nghiên cứu của luận văn:

Thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ năm 2016 -2019 và đề xuất các giải pháp đến năm 2025

Không gian: quận Tây Hồ thành phố Hà Nội

Nội dung: Phân tích thực trạng thực hiện chính sách an ninh xã hội theo các bước trong quy trình chính sách gồm:

- Lập kế hoạch thực hiện an sinh xã hội

- Phổ biến (quán triệt ) tuyên truyền chính sách an sinh xã hội

- Phối hợp thực hiện chính sách

- Giám sát quá trình thực hiện chính sách an sinh xã hội

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Cơ sở lý luận: Vận dụng các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách và thực hiện chính sách, chính sách an sinh xã hội

Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin

Phương pháp nghiên cứu cụ thể: phương pháp phân tích, tổng hợp, lịch

sử - lôgíc, so sánh, thống kê, các phương pháp điều tra xã hội học và các phương pháp của khoa học xã hội và nhân văn khác

6 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể là tài liệu tham khảo đối với việc nghiên cứu, vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách

an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ trong thời gian tới đối với các cấp uỷ Đảng, chính quyền trong việc tiếp tục thực hiện hiệu quả chính sách đã ban hành

7 Đóng góp về mặt khoa học của luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ cơ sở khoa học chính sách công, quản lý công; vai trò của việc thực hiện hệ thống chính sách ASXH trong nền KTTT định hướng XHCN ở nước ta

- Góp phần hiện thực hóa những nội dung được nêu Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCHTƯ khóa XI “Một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012 - 2020”

- Đánh giá một cách khách quan về những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện hệ thống chính sách ASXH để xây dựng quận Tây Hồ thành một quận

“an bình, đáng sống” Với những đóng góp đó, luận án có thể sử dụng làm tài

liệu tham khảo cho những tổ chức, cá nhân quan tâm đến vấn đề này

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Danh mục các chữ viết tắt, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn gồm 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về thực hiện chính sách an sinh xã hội

ở cấp huyện ở Việt Nam

Chương 2: Thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây

Hồ, thành phố Hà Nội - thực trạng và đánh giá

Chương 3: Một số quan điểm và giải pháp để thực hiện tốt hơn nữa chính sách an sinh xã hội trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM

1.1 Một số khái niệm

Đầu tiên là khái niệm chính sách công Có rất nhiều cách tiếp cận về

chính sách công, từ đó có nhiều cách hiểu về chính sách công Tuy nhiên trong luận văn, tác giả sử dụng khái niệm trong cuốn giáo trình Khoa học Chính sách công: Chính sách công là quyết định của các chủ thể quyền lực nhà nước nhằm quy định mục đích của các chủ quyền lực nhà nước nhằm quy định mục đích, cách thức và chế định hành động của những đối tượng liên quan, để giải quyết những vấn đề nhất định mà xã hội đặt ra [34, tr16]

Về khái niệm an sinh xã hội, an sinh xã hội là quan niệm được ra đời ở

các nước công nghiệp phát triển từ cuối thế kỷ XIX và hiện nay đã được phát triển rộng khắp nơi trên toàn cầu Theo Ngân hàng Thế giới (WB): “ASXH là những biện pháp công cộng nhằm giúp cho cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng đương đầu và kiếm chế được nguy cơ tác động đến thu nhập nhằm giảm tính dễ

bị tổn thương và những bấp bênh thu nhập” Quan niệm này nhấn mạnh đến các giải pháp kiềm chế nguy cơ làm giảm thu nhập của các cá nhân, gia đình và cộng đồng Theo tổ chức Lao động quốc tế (ILO) : “ASXH là sự cung cấp phúc lợi cho các hộ gia đình và cá nhân thông qua cơ chế của nhà nước hoặc tập thể nhằm ngăn chặn sự suy giảm mức sống hoặc cải thiện mức sống thấp” Quan niệm này nhấn mạnh khía cạnh phân phối phúc lợi, bảo hiểm và mở rộng việc làm cho những đối tượng ở khu vực kinh tế không chính thức Theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) : “ASXH là một hệ thống chính sách công (CSC) nhằm giảm nhẹ tác động bất lợi của những biến đổi với các hộ gia đình và cá nhân” Quan niệm này nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo ASXH, giảm nhẹ những tác động bất lợi đến các cá nhân và hộ gia đình

Ở Việt Nam, xung quanh khái niệm ASXH cũng còn nhiều ý kiến khác nhau:

Thứ nhất là GS.TS Mai Ngọc Cường trong công trình “ Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách ASXH ở Việt Nam lại cho rằng, để thấy hết được bản chất của ASXH cần phải tiếp cận khái niệm này theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp Theo nghĩa rộng, “ ASXH là sự đảm bảo thực hiện các quyền để con người được an ninh, đảm bảo an ninh, an toàn trong xã hội Còn khi hiểu ASXH theo nghĩa hẹp thì đó là “ sự đảm bảo thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho

cá nhân, gia đình và cộng đồng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, những người yếu thế, người bị thiên tai địch họa” [18]

Thứ hai là, theo GS Hoàng Chí Bảo “ ASXH là sự an toàn của cuộc sống con người, từ cá nhân đến cộng đồng, tạo tiền đề và động lực phát triển con người và xã hội ASXH là những đảm bảo cho con người tồn tại sống như một con người và phát triển các sức mạnh bản chất con người, tức là nhân tính trong hoạt động trong đời sống hiện thực của nó như một chủ thể mang nhân cách [2]

Thứ ba là, trong Chiến lược ASXH giai đoạn 2011-2020 do Bộ Lao động , thương binh và xã hội xây dựng thì : “ ASXH là sự đảm bảo mà xã hội cung cấp cho mọi thành viên trong xã hội thông qua việc thực thi hế thống các

cơ chế, chính sách và biện pháp can thiệp trước các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến sự suy giảm hoặc mất đi nguồn sinh kế ”

Tóm lại, ASXH là sự đảm bảo thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho cá nhân, gia đình và cộng đồng để trợ giúp các thành viên trong xã hội trước những rủi ro và tác động bất thường về kinh tế, xã hội và môi trường nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân

Chính sách xã hội là một loại hình chính sách được thể chế hóa bằng

pháp luật nhà nước, là hệ thống quan điểm, chủ trương, phương hướng và biện pháp để giải quyết những vấn đề xã hội đặt ra trong một thời gian và

không gian nhất định, trước hết là những vấn đề xã hội liên quan đến đời sống con người theo nguyên tắc tiến bộ và công bằng xã hội, nhằm góp phần ổn định và phát triển bền vững đất nước Các chính sách xã hội cơ bản gồm chính sách dân số , chính sách gia đình, chính sách sức khỏe, chính sách giáo dục, chính sách đối với các giai cấp, tầng lớp trong xã hội, chính sách đối với các giới, chính sách an sinh xã hội … Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCHTU Đảng khóa XI khẳng định : Chính sách xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng là mục tiêu là động lực để phát triển Chính sách xã hội phải được đặt ngang tầm với chính sách kinh tế và thực hiện đồng bộ với phát triển kinh tế, phù hợp với trình độ phát triển và khả năng nguồn lực trong từng thời kỳ … Không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người có công và bảo đảm ASXH là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và an toàn xã hội [31]

Chính sách an sinh xã hội được hiểu là hệ thống chủ trương, phương

hướng và biện pháp đảm bảo thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho

cá nhân, gia đình và cộng đồng trước những biến động về kinh tế, xã hội và tự nhiên làm cho họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm, bị

ốm đau bệnh tật hoặc tử vong; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, những người yếu thế, những nạn nhân chiến tranh, những người bị thiên tai địch họa Đây là hệ thống chính sách nhằm phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro thông qua các hoạt động bảo hiểm xã hội, cứu trợ xã hội và trợ giúp xã hội Mục tiêu của chính sách ASXH là đảm bảo thu nhập và một số điều kiện sinh sống thiết yếu khác cho mọi thành viên trong xã hội Đối tượng của chính sách ASXH là người dân, kể cả những người trong đối tượng lao động chưa đến tuổi lao động, trong đó bao gồm các đối tượng chính sách an sinh xã hội là người nghèo thanh thị và nông thôn, phụ nữ, trẻ em, người tàn tật và dân tộc thiểu số [18]

Thực hiện chính sách là một khâu cấu thành quy trình chính sách, là toàn

bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu nhất định Tổ chức thực hiện chính sách

là trung tâm kết nối các khâu (các bước) trong chu trình chính sách thành một

hệ thống Hoạch định được chính sách đúng, có chất lượng là rất quan trọng, nhưng thực hiện đúng chính sách còn quan trọng hơn Có chính sách đúng nếu không được thực hiện sẽ trở thành khẩu hiệu suông, không những không có ý nghĩa, mà còn ảnh hưởng đến uy tín của chủ thể hoạch định và ban hành chính sách (uy tín của nhà nước) Nếu chính sách không được thực hiện đúng sẽ dẫn đến sự thiếu tin tưởng và sự phản ứng của nhân dân đối với nhà nước Điều này hoàn toàn bất lợi về mặt chính trị và xã hội, gây những khó khăn, bất ổn cho nhà nước trong công tác quản lý Qua thực hiện mới biết được chính sách có đúng, phù hợp và đi vào cuộc sống hay không Quá trình thực hiện với những hoạt động thực tiễn sẽ góp phần điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chính sách cho phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống Đồng thời, việc phân tích, đánh giá một chính sách (mức độ tốt, xấu) chỉ có cơ sở đầy đủ, sức thuyết phục sau khi được thực hiện Thực tiễn là chân lý, kết quả thực hiện chính sách là thước đo, là cơ sở đánh giá một cách chính xác, khách quan chất lượng và hiệu quả của chính sách Việc đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống

là một quá trình phức tạp đầy biến động, chịu sự tác động của nhiều yếu tố giúp các nhà hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách có kinh nghiệm để đề ra được các giải pháp hữu hiệu trong thực hiện chính sách[34]

1.2 Những nội dung cơ bản và vai trò của chính sách an sinh xã hội

ở Việt Nam

1.2.1 Những nộ i dung cơ bả n củ a chính sách an sinh xã

hộ i ở Việ t Nam

Chính sách ASXH thông dụng hiện nay của Việt Nam bao gồm các nội dung cơ bản sau đây:

- Ưu đãi xã hội: Là một bộ phận đặc thù trong hệ thống ASXH ở Việt

Nam, ưu đãi xã hội là sự đãi ngộ vật chất và tinh thần đối với những người có

công với nước với dân, với cách mạng nhằm ghi nhận những công lao đóng góp , hy sinh cao cả của họ Điều này không những thể hiện trách nhiệm của nhà nước, công động và toàn xã hội mà còn nói lên đạo lý của dân tộc „„ Uống nước nhớ nguồn‟‟, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây‟‟ Ở Việt Nam pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng ( pháp lệnh số 04/02/UBTVQH13 của UBTV Quốc hội ) chỉ rõ: Đối tượng hưởng ưu đãi: những người có công (NCC) với cách mạng và thân nhân của

họ Nguồn trợ cấp ưu đãi xã hội: chủ yếu từ ngân sách nhà nước Ngoài ra, còn từ các nguồn đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước Chế

độ ưu đãi xã hội: Chế độ ƯĐXH bao gồm các chế độ trong các lĩnh vực khác nhau như y tế, giáo dục, việc làm, trợ cấp trong đời sống sinh hoạt…Tùy thuộc vào đối tượng người có công mà được hưởng các chế độ khác nhau Mức trợ cấp ưu đãi xã hội: căn cứ vào thời gian và mức độ cống hiến, hy sinh của người có công

- Bảo trợ xã hội: Là một loại hình quan trọng trong lĩnh vực an sinh xã

hội – đó là sự giúp đỡ của Nhà nước và xã hội về thu nhập và các điều kiện sinh sống thiết yếu khác đối với mọi thành viên của xã hội trong những trường hợp bất hạnh, rủi ro đói nghèo, không đủ năng lực để tự lo được cuộc sống của bản thân và gia đình BTXH là sự giúp đỡ thêm của nhà nước và xã hội bằng tiền hoặc bằng các điều kiện và phương tiện thích hợp để đối tượng được giúp đỡ có thể phát huy khả năng tự lo liệu cuộc sống cho mình và gia đình, sớm hòa nhập lại trở lại cuộc sống của cộng đồng BTXH thường có 2 loại: Trợ giúp xã hội thường xuyên và trợ giúp đột xuất Trợ giúp thường xuyên là hình thức trợ giúp xã hội đối với những người hoàn toàn không thể

lo được cuốc sống trong một thời gian dài hoặc trong suốt cả cuộc đời của đối tượng trợ giúp Trợ giúp đột xuất là hình thức trợ giúp xã hội do nhà nước và cộng đồng giúp đỡ những người không may bị thiên tai, mất mùa hoặc gặp những biến cố khác mà đời sống của họ bị đe dọa về tính mạng, lương thực, nhà ở, chữa bệnh, chôn cất hoặc phục hồi sản xuất nếu không có sự trợ giúp khẩn cấp Đối tượng, chế độ của 2 nhóm đối tượng trên được quy định tại Nghị định số 67/2007 ND –CP ngày 13/4/2007 Nghị định số 13/2010 ND-CP ngày 27/2/2010 về chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội Nghị định số 28/2012 ND-CP ngày 10/4/2012 Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Người khuyết tật

-Xóa đói giảm nghèo: Xóa đói giảm nghèo là một chủ trương lớn của

Đảng và Nhà nước nhằm hỗ trợ những vùng khó khăn vươn lên XĐGN là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống Từ nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách xã hội, coi đây là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững

ổn định chính trị xã hội, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta XĐGN là làm cho bộ phận dân cư đói nghèo nâng cao mức sống từng bước thoát khỏi tình trạng đói nghèo Biểu hiện ở tỷ lệ phần trăm và số lượng đói nghèo giảm xuống – nói một cách khác, XĐGN là một quá trình chuyển một bộ phận dân

cư đói nghèo lên một mức sống cao hơn Ở khía cạnh khác, XĐGN chuyển từ tình trạng có ít điều kiện lựa chọn sang tình trạng có đầy đủ điều kiện lựa chọn để cải thiện đời sống mọi mặt của mỗi người Giảm nghèo bền vững là quá trình tạo điều kiện giúp đỡ người nghèo có khả năng tiếp cận các nguồn lực của sự phát triển một cách nhanh nhất, trên cơ sở đó họ có nhiều lựa chọn hơn , giúp họ từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo XĐGN luôn là mục tiêu xuyên suốt quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước Chương trình mục tiêu quốc gia XĐGN với mục tiêu tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu, giúp người nghèo tiếp cận với

các dịch vụ y tế, giáo dục,… nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và thoát nghèo bền vững Các chính sách xóa đói giảm nghèo ở nước ta trong giai đoạn hiện nay như sau: Chính sách ưu đãi tín dụng cho người nghèo, chính sách hỗ trợ sản xuất, cung cấp dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, khuyên ngư, chính sách dạy nghề, giải quyết việc làm, chính sách hỗ trợ nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt cho hộ nghèo Chính sách hỗ trợ người nghèo về y

tế, về giáo dục- đào tạo, chính sách trợ giúp pháp lý cho người nghèo, chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội, Chính sách hỗ trợ giảm nghèo đặc thù ( Nghị quyết 30a/2008/ND-CP về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh

và bền vững đối với 61 huyện nghèo nhất cả nước …)

-Bảo hiểm xã hội: BHXH là bộ phận lớn nhất trong hệ thống ASXH,

BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi người lao động họ gặp phải những biến cố rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc bị mất việc làm, bằng cách hình thành và sử dụng quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động từ hoạt động nghề nghiệp của họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động

Có thể nói, không có BHXH thì không thể có một nền ASXH vững mạnh BHXH có đặc điểm cơ bản là BHXH dựa trên nguyên tắc cùng chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia, đòi hỏi tất cả mọi người tham gia phải đóng góp một quỹ chung, các thành viên được hưởng chế độ khi họ gặp các “ sự cố” và

đủ điều kiện được hưởng, chi phí cho các chế độ được chi trả bởi quỹ BHXH, nguồn quỹ được hình thành từ sự đóng góp của những người tham gia, thường

là sự chia sẻ giữa chủ sử dụng lao động và người lao động, với một phần tham gia của nhà nước, đòi hỏi tham gia bắt buộc, trừ những trường hợp ngoại lệ, phầm tạm thời chưa sử dụng của quỹ được đầu tư tăng trưởng, nâng cao mức hưởng cho người hưởng thụ chế độ BHXH, không liên quan đến tài sản của người hưởng BHXH , các mức đóng góp và mức hưởng tỷ lệ với thu nhập

trước khi BHXH …Ở Việt Nam, BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cở sở đóng vào quỹ BHXH Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH để tham gia hưởng chế độ hưu trí và tứ tuất trên cơ sở thời gian đã đóng BHXH Thời gian đóng BHXH đã được tính hưởng BHXH một lần thì không tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng chế độ BHXH…

- Bảo hiểm y tế: Là loại hình BHXH nhằm chăm sóc, bảo vệ sức khỏe

cho người tham gia theo quy định của pháp luật, không vì mục tiêu lợi nhuận Nguyên tắc BHYT: Bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia bảo hiểm y tế Mức đóng BHYT được xác định tỷ lệ phần trăm của tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp hoặc mức lương tối thiểu của khu vực hành chính Mức hưởng BHYT theo mức độ bệnh tật, nhóm đối tượng trong phạm vi quyền lợi của người tham gia BHYT Chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT do quỹ BHYT và người tham gia BHYT cũng chi trả Quỹ BHYT được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, bảo đảm cân đối thu chi và được Nhà nước bảo hộ Chính sách của Nhà nước về bảo hiểm y tế: Nhà nước đóng hoặc hỗ trợ tiền đóng BHYT cho người có công với cách mạng và một số nhóm đối tượng xã hội Nhà nước có chính sách ưu đãi đối với hoạt động đầu tư từ quỹ bảo hiểm y tế được bảo toàn và tăng trưởng quỹ Nguồn thu của quỹ và số tiền sinh lời từ hoạt động đầu tư từ quỹ bảo hiểm y

tế được miễn thuế Nhà nước tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia BHYT hoặc đóng góp bảo hiểm y tế cho các nhóm đối tượng Nhà nước khuyến khích đầu tư phát triển công nghệ và phương tiện kỹ thuật tiên tiến

trong quản lý BHYT Đối tượng tham gia BHYT được quy định ở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế ( Luật số 46/2014/QH13)

1.2.2 Vai trò của chính sách an sinh xã hội

Trong xã hội hiện đại, mọi quốc gia, đều phát huy mọi nguồn lực, nhất là nguồn nhân lực cho tăng trưởng kinh tế, nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế ra bước phát triển bền vững và ngày càng phồn vinh cho đất nước, mặt khác không ngừng hoàn thiện hệ thống ASXH để giúp con người, nhất là người lao động có khả năng chống chọi với các rủi ro xã hội, đặc biệt là rủi ro trong kinh tế thị trường và rủi ro xã hội khác Ngoài tác động chung như đối với nước giàu, chính sách ASXH có thể có những đóng góp cho sự nghiệp phát triển KT-

XH ở những nước nghèo Điều này thể hiện ở những khía cạnh sau:

Thứ nhất, vai trò của chính sách ASXH đối với nhà nước và cộng đồng Chính sách ASXH là một trong những phần quan trọng trong chương trình xã hội của một quốc gia và là một công cụ quản lý của nhà nước Thông qua hệ thống luật pháp, biện pháp và chương trình hành động, nhà nước đảm bảo ASXH cho người dân, qua đó giữ gìn sức khỏe, phân tầng xã hội; tạo sự đồng thuận giữa các giai tầng, các nhóm xã hội trong quá trình phát triển đất nước

Nhà nước thông qua chính sách ASXH để cân đối, điều chỉnh nguồn lực cho các vùng nghèo, vùng chậm phát triển, tạo ra sự hài hòa, giảm bớt chênh lệch giữa các khu vực, hạn chế bất bình đẳng giữa các nhóm dân cư Thông qua chính sách ASXH để nhà nước thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hiệu quả và bền vững Thực hiện chính sách ASXH sẽ góp phần đảm bảo xã hội không có sự loại trừ về kinh tế , qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh

tế nhanh và bền vững

Một chính sách ASXH ổn định và bao phủ rộng có thể giúp cho nhà nước tái phân phối của cải xã hội nhằm giải phóng tối đa các nguồn lực trong dân cư Chính vì thế, chính sách ASXH hiện đại không chỉ là những cơ chế đơn giản nhằm thay thế thu nhập mà đã trở thành những hỗn hộp thực hiện

chức năng chuyển giao xã hội, tức là những công cụ, những biện pháp phân phối lại tiền bạc, của cải và các dịch vụ xã hội có lợi cho những nhóm người yếu thế hơn Qua đó thực hiện chính sách ASXH đã trở thành chức năng cơ bản của nhà nước , nhằm tạo ra điều kiện cần và đủ cho sự phát triển kinh tế KT-XH bền vững

Hệ thống chính sách ASXH được thiết kế dựa trên nguyên tắc công bằng, đoàn kết còn thể hiện giá trị và định hướng KT-XH của mỗi quốc gia Thông qua cách thức thực hiện chính sách ASXH còn cho thấy mô hình phát triển xã hội, quan điểm lựa chọn đầu tư cho con người của mỗi nhà nước, bảo đảm cho mọi người tự do, hạnh phúc, có việc làm, thu nhập và phát triển toàn diện luôn là mục tiêu phấn đấu của việc đổi mới và hoàn thiện các chính sách ASXH

Ngoài ra, việc nhận thức và đề ra chính sách ASXH còn thể hiện một bước tiến mới về tư duy phát triển xã hội Nhà nước thông qua chính sách ASXH để kích hoạt, định hướng sự phát triển xã hội bền vững

Trong quá trình thực hiện chính sách ASXH đã góp phần tạo ra điều kiện phát triển xã hội, thể hiện sự gắn kết chắt chẽ giữa phát triển nhanh với phát triển bền vững coi phát triển bền vững là yêu cầu xuyên suốt của quá trình phát triển kinh tế Thực hiện chính sách ASXH hiệu quả góp phần giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với đảm bảo ASXH, tiến

bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường Hiệu quả của chính sách ASXH

sẽ góp phần thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của các nhân tố khác trong

xã hội Vì thế, khi nói nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong thực hiện chính sách ASXH thì điều này không chỉ nhấn mạnh đến nguồn lực vật chất mà phải đặt

nó – chính sách ASXH- trong sự tác động đến các chính sách KT-XH khác và trong tổng thể phát triển KT-XH nói chung

Thứ hai, vai trò chính sách ASXH đối với các cá nhân và hộ gia đình Mỗi người trong xã hội là những biểu hiện khác nhau về địa vị, chủng tộc, tôn giáo và trình độ kinh tế Nhưng vượt lên trên tất cả, với tư cách là một

con người, họ phải được đảm bảo những điều kiện cơ bản nhất để phát huy hết khả năng của mình mà không có sự phân biệt Vì thế, vai trò của chính sách ASXH là phải cung cấp cho những người có hoàn cảnh khó khăn, những người kém may mắn những điều kiện và lực đẩy cần thiết để khắc phục những rủi ro, nhanh chóng hòa nhập vào cộng đồng.Vì thế chính sách ASXH hợp lý

sẽ góp phần kích thích tính cực xã hội trong mỗi con người

Với tư cách là một trụ cột trong chính sách an sinh xã hội, chính sách ASXH được coi như là một giá đỡ đảm bảo thu nhập cho người dân Nó hướng đến đảm bảo mức sống tối thiểu, bảo vệ giá trị cơ bản và là thước đo trình độ phát triển của một nước trong quá trình phát triển

Một chính sách ASXH được thiết kế hiệu quả có thể hỗ trợ cho các hộ gia đình quản lý được rủi ro và có đủ năng lực vật chất để đương đầu được trong những giai đoạn khó khăn Đồng thời, chính sách ASXH còn hỗ trợ các

hộ gia đình có điều kiện tốt hơn cho tương lai, giúp họ tiếp cận được các cơ hội để phát triển Một chính sách ASXH rộng mở sẽ hỗ trợ người nghèo và đối tượng dễ bị tổn thương , phá vỡ vòng tròn nghèo đói

Có thể nói, chính sách ASXH có vai trò rất quan trọng đối với sự ổn định và phát triển toàn xã hội cũng như mỗi cá nhân Từ phương diện tiếp cận quyền, các chính sách và hệ thống ASXH chính là nền tảng của nền quản trị đối với các quyền cơ bản, thiết yếu của con người Trên bình diện xã hội, chính sách ASXH là một công cụ để cải thiện các điều kiện sống của các tầng lớp dân cư, đặc biệt là những người nghèo khó, những nhóm dân cư yếu thế Trên bình diện kinh tế, chính sách ASXH trở thành một công cụ phân phối lại thu nhập theo hướng chiều ngang và dọc giữa các thành viên trong xã hội Đặc biệt, trong điều kiện hội nhập, những nỗ lực cải thiện hế thống ASXH còn là một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hội nhập vào thế giới của một quốc gia Với ý nghĩa là thước đo trình độ phát triển của một quốc gia,

đảm bảo ASXH luôn là mục tiêu phấn đấu của tất cả các nước, dù ở bất cứ thể

chế chính trị nào [9]

1.3 Chủ thể, đối tượng và quy trình thực hiện chính sách an sinh

xã hội cấp huyện ở Việt Nam

1.3.1 Chủ thể thực hiện, đối tượng chính sách an sinh xã hội cấp huyện ở Việt Nam

1.3.1.1 Chủ thể tham gia thực hiện chính sách an sinh xã hội

Đảm bảo ASXH được Nghị quyết số 15-NQ/TW, ngày 1/6/2012, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về Một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020 xác định: “… bảo đảm ASXH là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội” và “hệ thống ASXH phải đa dạng, toàn diện… bảo đảm bền vững, công bằng” Qua đó, có thể xác định các bên tham gia thực thi chính sách ASXH rất đa dạng và nhiều thành phần, có thể kể đến như:

Thứ nhất là các sở liên quan gồm: Sở Lao động - Thương binh và Xã

hội chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Trường hợp thiên tai, hỏa hoạn xảy ra trên diện rộng gây thiệt hại nặng và các nguồn kinh phí quy định tại Khoản 1 Điều 35 Nghị định số 136/2013/NĐ-CP không đủ để thực hiện trợ giúp đột xuất, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tổng hợp trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh để báo cáo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định hỗ trợ lương thực, kinh phí từ nguồn ngân sách Trung ương; Sở Tài chính phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội

Thứ hai là Huyện ủy

Nắm giữ vai trò chủ đạo trong điều phối và tạo điều kiện, môi trường

để các chủ thể khác: tổ chức chính trị - xã hội, các doanh nghiệp, nhà đầu tư,

cá nhân,… với mong muốn, mục đích khác nhau cùng tham gia thực hiện

chính sách ASXH nhưng phải hướng đến và đạt được mục tiêu chung Là chủ thể chịu trách nhiệm chính trong triển khai thực thi chính sách ASXH

Thứ ba là Ủy ban nhân dân huyện (Phòng Lao động thương binh và xã hội chủ chốt)

Ủy ban nhân dân các cấp do HĐND cùng cấp bầu, là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương, HĐND cùng cấp và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên UBND chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản của

cơ quan nhà nước cấp trên và Nghị quyết của HĐND cùng cấp nhằm đảm bảo thực hiện chủ trương, chính sách về KT - XH, an ninh, quốc phòng và các chính sách khác trên địa bàn trong đó bao gồm các chính sách ASXH

Ủy ban nhân dân huyện chủ trì, Phòng Lao động thương binh và xã hội

là cơ quan thực hiện chủ chốt, phối hợp với Sở Tài chính, Trường hợp thiên tai, hỏa hoạn xảy ra trên diện rộng gây thiệt hại nặng và các nguồn kinh phí quy định tại Khoản 1 Điều 35 Nghị định số 136/2013/NĐ-CP không đủ để thực hiện trợ giúp đột xuất, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tổng hợp trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh để báo cáo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định hỗ trợ lương thực, kinh phí từ nguồn ngân sách Trung ương

Thứ tư là Hội đồng nhân dân Huyện

Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên Hội đồng nhân dân quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, làm tròn nghĩa

vụ của địa phương đối với cả nước Trong việc thực hiện chính sách ASXH, Hội đồng nhân dân huyện có những nhiệm vụ , quyền hạn sau đây: Quyết định các nhiệm vụ thực hiện chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và vùng còn nhiều khó khăn; quyết định biện pháp bảo đảm việc thực hiện chính sách

an sinh xã hội giáo theo quy định của pháp luật

Thứ nă m là Đ ả ng ủ y các xã, Ủy ban nhân dân và Hộ i

đ ồ ng nhân dân xã:

Đảng ủy các xã tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, nhằm bồi đắp

lý tưởng cao đẹp cho thế hệ trẻ ngày càng ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước; phát huy vai trò xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng, hăng hái nhiệt tình tham gia các hoạt động xã hội Xây dựng, thực hiện các chính sách phù hợp với các giai tầng xã hội; giải quyết hài hòa các quan hệ xã hội, ngăn chặn, giải quyết có hiệu quả những vấn đề xã hội bức xúc, những mâu thuẫn có thể dẫn đến xung đột xã hội… quan tâm thích đáng đến các tầng lớp, bộ phận yếu thế trong xã hội, đồng bào các dân tộc thiểu số

ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, khắc phục xu hướng gia tăng phân hóa giàu – nghèo, bảo đảm sự phát triển xã hội ổn định và bền vững Kịp thời kiểm soát

và xử lý các rủi ro, mâu thuẫn, xung đột xã hội

Ủy ban nhân dân xã Tuyên truyền, giáo dục, phổ biến chính sách, pháp

luật về dân tộc Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao về các chương trình, kế hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng có khó khăn đặc biệt Chỉ đạo

và kiểm tra việc thực hiện chính sách an sinh xã hội của công dân ở địa phương Quyết định biện pháp ngăn chặn hành vi làm trái những quy định của pháp luật và chính sách của Nhà nước theo quy định của pháp luật

Hội đồng nhân dân xã tăng cường tuyên truyền chủ trương của Đảng,

chính sách pháp luật Nhà nước; bám sát Nghị quyết của Đảng bộ, Quyết nghị các nhiệm vụ, chỉ tiêu: thường xuyên kiểm tra, đôn đốc các đơn vị thực hiện tốt các mục tiêu, phương hướng đề ra về an sinh xã hội Giúp nhau phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo tại địa phương, cải thiện đời sống; phối hợp với các đoàn thể ở cơ sở thực hiện hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới

Thứ sáu là Trưởng thôn

Trưởng thôn có trách nhiệm giám sát, kiểm tra và điều chỉnh kịp thời khi chính sách ASXH chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn theo hướng tích cực nhất để giải quyết các vấn đề trong đời sống KT - XH

Thứ bảy là sự tham gia của mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và người dân trong việc thực hiện chính sách:

- Các tổ chức Chính trị - Xã hội: Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên như: Công đoàn, Hội Nông dân, Hội liên hiệp phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh Các tổ chức này đóng vai trò khá trung tâm và

có tác động rất mạnh đến các chủ thể khác trong quá trình thực thi chính sách

- Các hiệp hội nghề nghiệp - xã hội ở trung ương và địa phương, các hiệp hội nghiên cứu khoa học, công nghệ,…

- Các tổ chức phi Chính phủ, tổ chức đa phương, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, người dân

Để thực hiện chức năng quản lý của mình trong quá trình tham gia vào thực thi chính sách ASXH, các cơ quan nhà nước theo thẩm quyền được phân công sẽ tiến hành hoạt động động quản lý của mình ở nội dung:

1 Xác định cụ thể các chủ thể tham gia vào quá trình triển khai thực thi chính sách để hình thành nên hệ thống cơ quan thực hiện chính sách với chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm được xác định cụ thể

2 Xác định cơ quan chịu trách nhiệm chính trong thực hiện và điều phối thực hiện chính sách, tìm kiếm và huy động các nguồn lực, giữ vai trò như là đấu mối thông tin trong triển khai thực hiện chính sách

3 Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong thực thi chính sách

4 Tìm kiếm nguồn lực và thực hiện hoạt động phân phối các nguồn lực đến các cơ quan theo đúng vai trò trong quá trình thực thi chính sách, đảm bảo thực hiện được kế hoạch đã phê duyệt

5 Thực hiện hoạt động giám sát, kiểm tra, đôn đốc và điều chỉnh kịp thời việc thực hiện chính sách

Thứ tám là các chủ thể khác

Các chủ thể khác với tư cách là cá nhân cũng tham gia vào quá trình thực thi chính sách ASXH như: các nhà khoa học, các chuyên gia, các đối tác (trong và ngoài nước) và cá nhân Các cá nhân này cùng với sự hiểu biết, kinh nghiệm sẽ tư vấn, đưa ra các kịch bản mà các chính sách ASXH sẽ gặp phải trên thực tế để giúp nhà nước đưa ra được các sáng kiến, giải pháp phù hợp nhằm rút ngắn được thời gian triển khai thực hiện các chính sách trong thực

tế Đồng thời, họ đưa ra những ý kiến phản biện giúp cho việc xây dựng chính sách hoàn chỉnh hơn cũng như tham gia vào việc tìm kiếm và hỗ trợ nguồn lực để triển khai thực hiện các chính sách ASXH

1.3.1.2 Đối tượng thụ hưởng

Hệ thống ASXH giữa các quốc gia trên thế giới được xây dựng không hoàn toàn đồng nhất với nhau Tuy nhiên, hệ thống ASXH thông dụng tại Việt Nam hiện nay bao gồm các nội dung cơ bản sau đây:

Bảo trợ xã hội: Là một loại hình quan trọng trong lĩnh vực an sinh xã

hội - đó là sự giúp đỡ của Nhà nước và xã hội về thu nhập và các điều kiện sinh sống thiết yếu khác đối với mọi thành viên của xã hội trong những trường hợp bất hạnh, rủi ro, nghèo đói, không đủ khả năng để tự lo được cuộc sống tối thiểu của bản thân và gia đình BTXH là sự giúp đỡ thêm của nhà

nước và xã hội bằng tiền hoặc bằng các điều kiện và phương tiện thích hợp để đối tượng được giúp đỡ có thể phát huy khả năng tự lo liệu cuộc sống cho mình và gia đình, sớm hòa nhập trở lại với cuộc sống của cộng đồng BTXH thường có 02 loại: Trợ giúp xã hội thường xuyên và trợ giúp đột xuất Trợ giúp thường xuyên là hình thức trợ giúp xã hội đối với những người hoàn toàn không thể lo được cuộc sống trong một thời gian dài (một hoặc nhiều năm) hoặc trong suốt cả cuộc đời của đối tượng trợ giúp (ví dụ: trợ cấp một khoản kinh phí hàng tháng; miễn phí thẻ BHYT cho những đối tượng người cao tuổi, người nghèo, người tàn tật, tâm thần; miễn, giảm học phí học tập; đưa người già cô đơn, trẻ em

mồ côi vào các trung tâm nuôi dưỡng…) Trợ giúp đột xuất là hình thức trợ giúp

xã hội do nhà nước và cộng đồng giúp đỡ những người không may bị thiên tai, mất mùa hoặc gặp những biến cố khác mà đời sống của họ bị đe dọa về tính mạng, lương thực, nhà ở, chữa bệnh, chôn cất hay phục hồi sản xuất nếu không

có sự trợ giúp khẩn cấp Đối tượng, chế độ của hai nhóm đối tượng trên được quy định tại Nghị định số 67/2007/NĐ-CP ngày 13/4/2007; Nghị định số 13/2010/NĐ-CP ngày 27/2/2010 về chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội; Nghị định số 28/2012/NĐ-CP ngày 10/4/2012 Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Người khuyết tật

Xóa đói giảm nghèo: Xóa đói giảm nghèo là một chủ trương lớn của

Đảng và Nhà nước nhằm hỗ trợ những vùng khó khăn vươn lên XĐGN nhất

là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống Từ nhiều năm qua, Ðảng và Nhà nước luôn quan tâm xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách xã hội, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển bền vững, ổn định chính trị xã hội, thể hiện bản chất tốt đẹp của chế độ ta XĐGN

là làm cho bộ phận dân cư đói nghèo nâng cao mức sống, từng bước thoát khỏi tình trạng đói nghèo Biểu hiện ở tỷ lệ phần trăm và số lượng người đói nghèo giảm xuống - nói một cách khác, XĐGN là một quá trình chuyển một

bộ phận dân cư đói nghèo lên một mức sống cao hơn Ở khía cạnh khác,

XĐGN là chuyển từ tình trạng có ít điều kiện lựa chọn sang tình trạng có đầy

đủ điều kiện lựa chọn hơn để cải thiện đời sống mọi mặt của mỗi người Giảm nghèo bền vững là quá trình tạo điều kiện giúp đỡ người nghèo có khả năng tiếp cận các nguồn lực của sự phát triển một cách nhanh nhất, trên cơ sở đó họ

có nhiều lựa chọn hơn, giúp họ từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo Xóa đói, giảm nghèo luôn là mục tiêu xuyên suốt quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Chương trình mục tiêu quốc gia XĐGN với mục tiêu tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu, giúp người nghèo tiếp cận với các dịch vụ y tế, giáo dục…nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và thoát nghèo bền vững Các chính sách xóa đói giảm nghèo ở nước ta trong giai đoạn hiện nay như sau: Chính sách ưu đãi tín dụng cho người nghèo; Chính sách hỗ trợ sản xuất, cung cấp dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; Chính sách dạy nghề, giải quyết việc làm và xuất khẩu lao động cho người nghèo; Chính sách hỗ trợ về nhà ở, đất sản xuất

và nước sinh hoạt cho hộ nghèo Chính sách hỗ trợ người nghèo về y tế, về giáo dục - đào tạo; Chính sách trợ giúp pháp lý cho người nghèo; Chính sách trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội; Chính sách hỗ trợ giảm nghèo đặc thù (Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo nhất cả nước…)

Bảo hiểm xã hội: BHXH là bộ phận lớn nhất trong hệ thống ASXH

BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ gặp phải những biến cố rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc bị mất việc làm, bằng cách hình thành và sử dụng quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động từ hoạt động nghề nghiệp của họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động Có thể nói, không có BHXH thì không thể có một nền ASXH vững mạnh BHXH có các đặc điểm cơ bản là: BHXH dựa trên nguyên tắc cùng chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia; đòi hỏi tất cả mọi người tham gia phải đóng góp tạo

nên một quỹ chung; các thành viên được hưởng chế độ khi họ gặp các “sự cố”

và đủ điều kiện để hưởng; chi phí cho các chế độ được chi trả bởi quỹ BHXH; nguồn quỹ được hình thành từ sự đóng góp của những người tham gia, thường

là sự chia sẻ giữa chủ sử dụng lao động và người lao động, với một phần tham gia của nhà nước; đòi hỏi tham gia bắt buộc, trừ những trường hợp ngoại lệ; phần tạm thời chưa sử dụng của quỹ được đầu tư tăng trưởng, nâng cao mức hưởng cho người thụ hưởng chế độ BHXH; các chế độ được bảo đảm trên cơ

sở các đóng góp BHXH, không liên quan đến tài sản của người hưởng BHXH; các mức đóng góp và mức hưởng tỷ lệ với thu nhập trước khi hưởng BHXH… Ở Việt Nam, BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên

cơ sở đóng vào quỹ BHXH Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất Nguyên tắc bảo hiểm xã hội: Mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH Mức đóng BHXH bắt buộc được tính trên cơ sở tiền lương tháng của người lao động Mức đóng BHXH tự nguyện được tính trên cơ sở mức thu nhập tháng do người lao động lựa chọn Người lao động vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc, vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở thời gian đã đóng BHXH Thời gian đóng BHXH đã được tính hưởng BHXH một lần thì không tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng các chế độ BHXH…

Bảo hiểm y tế: Là loại hình BHXH nhằm chăm sóc, bảo vệ sức khỏe

cho người tham gia theo quy định của pháp luật, không vì mục tiêu lợi nhuận

Nguyên tắc bảo hiểm y tế: Bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia bảo hiểm y tế Mức đóng BHYT được xác định theo tỷ lệ phần trăm của tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp hoặc mức lương tối thiểu của khu vực hành chính (sau đây gọi chung là mức lương tối thiểu) Mức hưởng BHYT theo mức độ bệnh tật, nhóm đối tượng trong phạm vi quyền lợi của người tham gia BHYT Chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT do quỹ BHYT

và người tham gia BHYT cùng chi trả Quỹ BHYT được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, bảo đảm cân đối thu, chi và được Nhà nước bảo hộ Chính sách của Nhà nước về bảo hiểm y tế: Nhà nước đóng hoặc hỗ trợ tiền đóng BHYT cho người có công với cách mạng và một số nhóm đối tượng xã hội Nhà nước có chính sách ưu đãi đối với hoạt động đầu tư từ quỹ BHYT để bảo toàn và tăng trưởng quỹ Nguồn thu của quỹ và số tiền sinh lời

từ hoạt động đầu tư từ quỹ bảo hiểm y tế được miễn thuế Nhà nước tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia BHYT hoặc đóng bảo hiểm y tế cho các nhóm đối tượng Nhà nước khuyến khích đầu tư phát triển công nghệ và phương tiện kỹ thuật tiên tiến trong quản lý BHYT Đối tượng tham gia bảo hiểm y tế được quy định ở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế (Luật số: 46/2014/QH13)

1.3.2 Quy trình thực hiện chính sách an sinh xã hội

1.3.2.1 Lập kế hoạch thực hiện chính sách an sinh xã hội

Lập các kế hoạch để từ đó các cơ quan liên quan có thể thực thi chính sách ASXH là quá trình biến các chủ trương, phương hướng và biện pháp liên quan đến hệ thống ASXH thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nước và sự tham gia rộng rãi của các tổ chức, đơn vị, gia đình, cá nhân và toàn xã hội, nhằm hiện thực hoá những mục tiêu mà chính sách đã đề ra Đó là quá trình triển khai hệ thống chính sách ASXH (trợ giúp xã hội, ưu đãi xã hội, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giải

quyết việc làm…) vào thực tiễn bằng các công cụ, bộ máy của nhà nước nhằm hiện thực hóa mục tiêu đã đề ra

Trên thực tế các bộ phận thực thi chính sách ASXH nhiều khi không tách biệt độc lập một cách tuyệt đối mà có sự đan xen, lồng ghép với nhau Việc thực hiện các bước trong thực thi chính sách an sinh xã hội phải được xem xét ở cấp độ chủ thể thực thi: Chính sách xã hội, chính sách ASXH được cấp trung ương hoạch định (chính sách quốc gia) thì cấp thực thi chính sách ASXH đó là chính quyền địa phương các cấp Trên cơ sở chính sách quốc gia, chính quyền địa phương các cấp trên cơ sở điều kiện đặc thù của địa phương mình lại tiếp tục thể chế hóa chính sách quốc gia thông qua việc ban hành các quyết định, kế hoạch, chương trình (chính sách địa phương) và tổ thức thực hiện để hiện thực hóa các chính sách nói trên

Phòng Lao động thương binh và xã hội Xây dựng kế hoạch dài hạn, ngắn hạn về lĩnh vực lao động và chính trị xã hội trình UBND Quận, Huyện phê duyệt

và triển khai kế hoạch được duyệt Quản lý, chỉ đạo các cơ sở sự nghiệp lao động TBXH trên địa bàn, nhà bảo trợ xã hội, đơn vị dạy nghề, dịch vụ việc làm, cơ sở

sản xuất của thương binh và người tàn tật, các cơ sở giáo dục

Sở Lao động – Thương binh và Xã hội là cơ quan thường trực Tổ tư vấn đảm bảo ASXH, tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo, điều hành việc thực hiện chính sách an sinh xã hội Triển khai và thực hiện tốt chương trình giảm nghèo; việc làm, phát triển nguồn nhân lực, dạy nghề, kế hoạch trợ giúp người cao tuổi, các đối tượng bảo trợ xã hội, trẻ em đặc biệt khó khăn, người khuyết tật, phòng chống tệ nạn xã hội

Sở, ngành, đoàn thể có liên quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ của ngành mình cần xây dựng kế hoạch cụ thể để thực hiện có hiệu quả các chính sách an sinh xã hội

UBND cấp huyện chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn, đảm bảo công khai, công bằng, dân chủ, hỗ trợ đúng đối tượng thụ hưởng

1.3.2.2 Phổ biến (quán triệt) tuyên truyền chính sách an sinh xã hội

Đây là công việc cần thiết tiến hành triển khai ngay sau khi các chương trình, kế hoạch thực thi chính sách được ban hành Việc tuyên truyền và phổ biến về nội dung chính sách đóng vai trò rất quan trọng và có ý nghĩa rất lớn trong sự thành công hay thất bại của chính sách ASXH vì nếu làm tốt công tác này đồng nghĩa với việc giúp cho đối tượng chính sách và mọi người dân hiểu

rõ về mục đích, yêu cầu và tính đúng đắn của chính sách từ đó giúp họ tự giác tham gia vào quá trình tuân thủ các yêu cầu của quản lý nhà nước trong quá trình triển khai thực thi chính sách Đối với chính sách ASXH, hiệu ứng của chính sách này thể hiện rất rõ vì đích đến của các chính sách ASXH tác động rất rõ đến nhu cầu cơ bản và tối thiểu của người dân, vì vậy, việc người dân nắm bắt và thấu hiểu được đích đến của chính sách, tin tưởng vào tính khả thi của chính sách sẽ thúc đẩy chính sách ASXH sớm hoàn thành được mục tiêu

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách còn tác động trực tiếp đến thái độ làm việc của cán bộ, công chức Khi cán bộ, công chức thấu hiểu ý nghĩa, vai trò và quy mô của chính sách ASXH tác động đến đời sống xã hội như thế nào thì họ sẽ có trách nhiệm hơn, chủ động và tích cực hơn trong việc đưa ra các giải pháp thích hợp để thúc đẩy chính sách ASXH sớm triển khai và triển khai có hiệu quả trong thực tế

Phổ biến, tuyên truyền và vận động thực hiện chính sách ASXH là công việc thường xuyên, liên tục với nhiều cách thức và hình thức phong phú, phù hợp với yêu cầu và điều kiện của cơ quan, đơn vị nhằm đảm bảo củng cố niềm tin của người dân vào chính sách, thúc đẩy người dân tham gia vào chính sách Đồng thời, tạo môi trường để người dân có thể tham gia vào quá trình theo dõi, kiểm tra việc tổ chức thực thi chính sách của cơ quan hành chính nhà nước và các chủ thể khác có liên quan

Công tác tuyên truyền, quán triệt, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và người dân để làm sao khi chính sách ASXH khi được triển khai là phải được đẩy mạnh, phải huy động được tất cả các cấp, các ngành, toàn xã hội tham gia, không ai là người ngoài cuộc, trong đó ý chí và quyết tâm của chính các đối tượng thụ hưởng chính sách là nhân tố quyết định

Nắm bắt được yêu cầu này, các cấp chính quyền địa phương rất tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách đến người dân, đặc biệt,

tư vấn đến từng đối tượng thuộc diện được thụ hưởng Các chính sách ASXH phải được cán bộ, công chức và các cấp chính quyền nắm bắt cụ thể những chính sách nào đang thực hiện và mức độ phù hợp của từng chính sách trên địa bàn của địa phương nhưng người dân thì dường như ít quan tâm hiện đang

có những chính sách nào Điều này cho thấy công tác tuyên truyền đến người dân có nhưng rõ ràng, cụ thể để người dân nắm bắt và phân biệt được mình đang thuộc đối tượng điều chỉnh và thụ hưởng chính sách nào

Công tác tuyên truyền phổ biến chính sách ASXH được thực hiện qua các hình thức như: phát thanh, truyền hình, báo chí, thiết kế các tờ rơi, in ấn

sổ tay hướng dẫn, chính quyền địa phương các cấp huy động sự tham gia vào công tác tuyên truyền từ các tổ chức chính trị - xã hội như Mặt trận tổ quốc các cấp, Đoàn thanh niên, Hội Nông dân, Hội phụ nữ và các trưởng thôn khi triển khai thực hiện các chính sách ASXH tại vùng sâu, vùng xa, vùng có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống

1.3.2.3 Phối hợp thực hiện chính sách: hành động phối hợp giữa các

cơ quan thực hiện chính sách an sinh xã hội

Để tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan, mỗi cơ quan chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình nhằm thực hiện chính sách một cách thông suốt và hiệu quả, trong đó:

Được sự lãnh đạo, chỉ đạo của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thực hiện quản lý nhà nước về an sinh xã hội trong phạm vị của