Quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh tây nam bộ

Thực trạng chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam Bộ Hoạt động quản lý thông

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LÊ VĂN DỮNG

QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP VỀ BẢO TỒN

VÀ PHÁT HUY NGHỆ THUẬT ĐỜN CA TÀI TỬ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH CÁC TỈNH TÂY NAM BỘ

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

CẦN THƠ - 2022

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LÊ VĂN DỮNG

QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP VỀ BẢO TỒN

VÀ PHÁT HUY NGHỆ THUẬT ĐỜN CA TÀI TỬ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH CÁC TỈNH TÂY NAM BỘ

Chuyên ngành: Quản lý Báo chí truyền thông

Mã số: 8 32 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS LƯƠNG NGỌC VĨNH

CẦN THƠ - 2022

Hà Nội, ngày tháng năm 2022

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng

Luận văn là kết quả nghiên cứu của bản thân tôi trên cơ sở có sự hướng

dẫn của TS Lương Ngọc Vĩnh Tôi xin cam đoan về độ chính xác của các

số liệu, trích dẫn được đề cập trong luận văn này

Cần Thơ, ngày tháng 6 năm 2022

Tác giả luận văn

LÊ VĂN DỮNG

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện Luận văn Thạc sĩ Quản lý báo chí và truyền thông, tôi nhận được sự quan tâm, chỉ dẫn chu đáo, nhiệt tình của quý thầy, cô của Học viện Báo chí và Tuyên truyền Tôi vô cùng quý trọng và biết ơn sự chỉ dạy quý báu đó Xin trân thành gửi lời tri ân đến quý

thầy, cô Đặc biệt, tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Lương Ngọc Vĩnh -

người thầy đã tận tình giúp đỡ, chỉ dạy, hướng dẫn tôi hoàn thành Luận văn Cảm ơn gia đình và người thân đã luôn tin tưởng, động viên và ủng hộ Cảm

ơn bạn bè, đồng nghiệp đã giúp tôi hoàn thành tốt Luận văn này

Do trình độ, năng lực có hạn nên trong quá trình thực hiện luận văn sẽ còn nhiều hạn chế và không tránh khỏi những thiếu sót nhất định, rất mong quý thầy cô trong Hội đồng bảo vệ luận văn tốt nghiệp cao học chỉ dẫn, đóng góp giúp tôi hoàn thiện Luận văn hơn

Cần Thơ, ngày tháng 6 năm 2022

Tác giả luận văn

LÊ VĂN DỮNG

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP

TRUYỀN THÔNG VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY NGHỆ

1.1 Cơ sở lý luận thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn

1.2 Lý luận chung về quản lý thông điệp bảo tồn và phát huy nghệ

1.3 Nội dung, phương thức quản lý thông điệp truyền thông về bảo

tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình 18 1.4 Vai trò của quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát

huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình 27

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP TRUYỀN

THÔNG VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY NGHỆ THUẬT ĐỜN

CA TÀI TỬ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH CÁC TỈNH TÂY

2.1 Tổng quan về thông điệp bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca

tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam Bộ 35 2.2 Thực trạng chủ thể, đối tượng, nội dung, phương thức quản lý

thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên

sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam Bộ Hoạt động quản lý thông

điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử

Chương 3: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP TỐI ƯU

HÓA QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG VỀ BẢO

TỒN VÀ PHÁT HUY NGHỆ THUẬT ĐỜN CA TÀI TỬ TRÊN

3.2 Giải pháp tối ưu hóa thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát

huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Trang Bảng 2.1: Khái quát khung chương trình về đờn ca tài tử trên sóng

truyền hình Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang 45 Bảng 2.2: Tỷ lệ nhóm thông điệp truyền thông trên 3 sóng truyền

hình Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang trong khoảng thời

gian từ ngày 01/01/2019 đến ngày 31/12/2020 48

Trang Biểu đồ 1.1: Mô hình cơ chế tác động của thông điệp trên báo chí 31 Biểu đồ 2.1: Đối tượng và lĩnh vực phản ánh trong các chương trình

Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình Bạc Liêu, Cà Mau,

Biều đồ 2.2: Đối tượng xem chương trình Đờn ca tài tử theo khu vực

dân cư trên sóng truyền hình Bạc Liêu 47 Biểu đồ 2.3: Tỷ lệ nhóm thông điệp truyền thông trên 3 sóng truyền

hình Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang trong khoảng thời gian từ ngày 01/01/2019 đến ngày 31/12/2020 49 Biểu đồ 2.4: Mức độ khán giả xem Đài Truyền hình Bạc Liêu 64 Biểu đồ 2.5: Mức độ khán giả biết về nghệ thuật đờn ca tài tử 66 Biểu đồ 2.6: Mức độ khán giả xem các chương trình đờn ca tài tử trên

Biểu đồ 2.7: Mức độ đánh giá về chất lượng thông điệp trong các

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang thực hiện mở cửa, hội nhập với thế giới, trong quá trình đó, bên cạnh những cơ hội thì thách thức đặt ra cũng không ít, điều này đặt ra cho Đảng, Nhà nước ta nhiệm vụ nặng nề là làm thế nào để giữ gìn các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc Tại Nghị quyết 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước có có những đánh giá rất đúng đắn về thực trạng giữ gìn nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc của nước nhà [3] Trong đó, nhiều loại hình nghệ thuật độc đáo của dân tộc được giữ gìn, phát triển, quảng bá ra thế giới và được thế giới ghi nhận, đánh giá cao; điều này góp phần bảo tồn và làm đa dạng nên văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Là một loại hình nghệ thuật vừa mang tính dân gian, vừa mang tính bác học và đã tồn tại và phát triển hơn một thế kỷ với nhiều thăng trầm cùng với những biến cố của lịch sử Đờn ca tài tử có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Nam bộ, đồng thời làm phong phú thêm đời sống tinh thần của dân tộc ta Việc UNESCO vinh danh nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam

bộ là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã khẳng định giá trị đặc biệt của loại hình nghệ thuật này, cho nên báo chí cần phải chung tay bảo tồn, quảng bá mạnh mẽ hơn nữa để loại hình nghệ thuật độc đáo này tiếp tục được bảo tồn và phát huy

Có một thực tế đáng buồn là dưới tác động của mặt trái kinh tế thị trường, nhiều nét văn hóa truyền thống của dân tộc bị mai một, lãng quên Để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc chúng ta cần tăng cường tuyên truyền, quảng bá để các giá trị văn hóa của dân tộc đi vào lòng công chúng Trong quá trình truyền thông, thông điệp có ý nghĩa rất quan trọng,

chính thông điệp tạo ra sức mạnh và hiệu quả của truyền thông Tùy vào mục đích, yêu cầu muốn chuyển tải thông điệp và các chủ thể truyền thông sử dụng các biện pháp quản lý thông điệp sao cho thông điệp đến được với đối tượng tiếp nhận một cách rõ ràng và hiệu quả nhất

Truyền thông thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài

tử trên sóng truyền hình nói chung và trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam

bộ nói riêng hiện nay có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng đối với việc bảo tồn

và phát triển các di sản văn hóa phi vật thể Để thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử phát huy được giá trị, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đòi hỏi cấp thiết đặt ra đó là cần phải tăng cường công tác quản lý, bảo đảm sự tin cậy, đúng đắn, đúng định hướng của Đảng, Nhà nước theo tinh Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến và quan điểm chỉ đạo về lĩnh vực văn hóa tại Hội nghị văn hóa toàn quốc năm 2021 [1]

Trước yêu cầu thưởng thức, hưởng thụ văn hóa của người dân ngày càng cao; yêu cầu nâng cao chất lượng các chương trình Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình nói chung, trong các chương trình Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ nói riêng, đòi hỏi phải hiệu quả, hấp dẫn, thiết thực, toàn diện và gần gũi hơn với công chúng; các thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ cần được quan tâm đầu tư và chọn lọc hơn Do đó, các câu hỏi “Làm thế nào để những thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ đạt hiệu quả? Công tác quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ được thực hiện như thế nào?… là vấn đề cần được tiếp cận, nghiên cứu một cách thấu đáo, khoa học nhằm giúp các nhà truyền thông, quản lý có cái nhìn sâu sắc để đưa ra những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác truyền thông, quản lý truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn

ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ để công chúng có cách nhìn, thái độ và tiến tới điều chỉnh hình vi cho phù hợp với nội dung, thông điệp mà nhà truyền thông hướng tới

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả luận văn lựa chọn đề tài nghiên cứu tốt nghiệp khóa Thạc sĩ báo chí chuyên ngành Quản lý Báo chí truyền

thông với chủ đề: "Quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ" Nghiên cứu

nhằm hệ thống hóa những vấn đề liên quan đến quản lý thông điệp về bảo tồn

và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ; khẳng định vai trò, nhiệm vụ, tầm quan trọng của việc quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ Từ đó đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ nói riêng và trên sóng truyền hình nói chung

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong quá trình khảo sát, tìm hiểu tài liệu để nghiên cứu về đề tài, hầu như chưa thấy có công trình nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu riêng, cụ thể về việc quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ Song, bên cạnh đó cũng có những công trình nghiên cứu khoa học như giáo trình, bài giảng, luận văn, bài viết có liên quan tới để tác giả có thể tham khảo như:

* Nhóm thứ nhất: Tài liệu liên quan đến thông điệp truyền thông

Các tác giả khi nghiên cứu về thông điệp truyền thông, nhất là thông điệp về bảo tồn và phat nghệ thuật đờn ca tài tử thường đi sâu vào các yếu tố cấu thành thông điệp, chủ yếu là nội dung, hình thức và các yếu tố tâm lý cấu thành của thông điệp truyền thông

Tác giả Lương Khắc Hiếu Trong cuốn "Lý thuyết truyền thông", Nxb

Chính trị quốc gia Hà Nội (2013), đã chỉ ra rằng ngoài yếu tố nội dung và

hình thức, thông điệp truyền thông còn mang yếu tố tâm lý Tác giả chỉ ra rằng khi thiết kế thông điệp truyền thông, người thiết kế phải đặc biệt chú ý đến các yếu tố tâm lý của thông điệp Cụ thể như: nhóm và cá nhân; một mặt

và hai mặt; trình tự và nhân tố mới; tích cực và tiêu cực; lý trí và tình cảm; nghiêm túc và hài hước; đơn phương và song phương; kết luận và để mở… Tùy vào mục đích sử dụng mà có thể vận dụng các yếu tố này cho phù hợp để nâng cao chất lượng, hiệu quả tác động của thông điệp [13]

Tác giả Lương Thị Phương Diệp, trong đề tài“Thông điệp quảng cáo

trên báo in từ góc nhìn của tâm lý học báo chí truyền thông” (2012), đã đi sâu

nghiên cứu thông điệp quảng cáo trên báo in dưới góc nhìn của tâm lý học báo chí truyền thông Qua đó, để làm rõ các quy luật tâm lý của công chúng khi tiếp nhận thông điệp; phân tích mối liên hệ giữa tâm lý tiếp nhận thông điệp quảng cáo và tâm lý tiếp nhận sản phẩm báo chí nhằm đề ra những giải pháp, kiến nghị một cách hiệu quả nhất đối với việc áp dụng tâm lý học báo chí trong sáng tạo thông điệp quảng cáo trên báo in [13]

Tiả Trần Thị Hậu trong luận văn “Thông điệp bảo vệ quyền lợi người

lao động trên báo Lao động” (2016) thì đã phân tích làm rõ cơ sở lý luận và

đánh giá thực trạng về thông điệp bảo vệ quyền lợi người lao động trên báo Lao động; qua đó đề xuất giải pháp và đưa ra những kiến nghị nâng cao chất lượng, hiệu quả thông điệp [22]

* Nhóm thứ hai: Tài liệu liên quan đến báo chí nói chung; hoạt động lãnh đạo, quản lý báo ch, nhất là báo chí truyền hình:

Liên quan đến vấn đề này có nhiều sách, giáo trình, luận văn, bài báo khoa học như:

Tiến sĩ Hoàng Quốc Bảo, Nxb Chính trị - Hành chính (2010) trong cuốn

giáo trình "Lãnh đạo và quản lý hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay" đã

khái quát có hệ thống tri thức quan trọng về lãnh đạo, quản lý báo chí; kỹ năng phục vụ cho công tác tham mưu, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và năng lực

tham gia thực hiện sự quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí của cán bộ làm công tác quản lý văn hóa [6]

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Dững (2012) trong giáo trình "Cơ sở

lý luận báo chí" đã khái quát một cách có hệ thống những kiến thức về lý luận

báo chí, đặc điểm, bản chất hoạt động báo chí, đối tượng, công chúng và cơ chế tác động của báo chí, về các chức năng và nguyên tắc cơ bản; về chủ thể hoạt động báo chí; vấn đề tự do báo chí… Qua đó, giúp người đọc hiểu rõ những vấn đề lí luận báo chí, cơ chế tác động của báo chí và vấn đề tự do báo chí trong thực tiễn xã hội Việt Nam [15]

Trong các sách, giáo trình, tài liệu như: “Truyền thông đại chúng” của

Tạ Ngọc Tấn [39]; Cơ sở lý luận báo chí truyền thông” Nxb ĐHQGHN;

“Giáo trình báo chí truyền hình” của PGS.TS Dương Xuân Sơn, Nxb

ĐHQGHN (2012) [35]; “Sản xuất chương trình Truyền hình chuyên đề” của

TS Bùi Chí Trung [47]; “Báo chí truyền thông và kinh tế văn hóa, xã hội” của Lê Thanh Bình (2008) [7]; “Truyền thông đại chúng và phát triển xã hội” của Hoàng Đình Cúc (2007) [11]; “phóng sự truyền hình” của TS Nguyễn

Ngọc Oanh (chủ biên), Th.S Lê Thị Kim Thanh [31] Những tài liệu này đã cung cấp cho tác giả luận văn những nguồn tài liệu mới, rất quý giá về lý luận truyền hình để thực hiện đề tài

Mặc dù đã có nhiều tài liệu như trên, song hầu như các tài liệu này chỉ mới đưa ra và giải quyết một khía cạnh của vấn đề mà chưa đi sâu nghiên cứu, lý giải cũng như đưa ra những giải pháp liên quan đến quản lý thông điệp

về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

Tác giả Nguyễn Thị Hải Đăng (2020), Trường ĐHKHXH&NV trong

luận văn “Quảng bá, bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng

truyền hình đã nghiên cứu về bảo tồn và quảng bá nghệ thuật đờn ca tài tử

Tuy nhiên, đề tài này lại tập trung nghiên cứu về công tác quảng bá, bảo tồn

và phát huy loại hình Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình, chưa đi sâu vào nội

dung quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy loại hình đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam Bộ [20]

* Nhóm thứ ba: Tài liệu liên quan đến bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật đờn ca tài tử:

Từ khi đờn ca tài tử được UNESSCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại thì không chỉ người Việt Nam mà nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới cũng quan tâm, tìm hiểu và có những bài viết về bộ môn nghệ thuật này, như tác giả Alexander M Cannon đã có bài viết “From Nameless to Nomenclature: Creating Music Genre in Southern Vietnam”; trong bài viết tác giả đã đưa ra những nét rất thú vị của nghệ thuật đờn ca tài tử; mặc dù đặc trưng của loại hình nghệ thuật này chính là nhạc cụ, giai điệu, điệu thứ nhưng người nhạc sĩ mới chính là người định ra dòng nhạc [53] Còn nhà nghiên cứu Nguyễn Lê Tuyên, giảng viên của trường Đại học Quốc gia

Úc và Nguyễn Đức Hiệp trong cuốn sách “Hát bội, đờn ca tài tử và cải lương cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20”, (2013) đã cung cấp nhiều kiến thức bổ ích về loại hình văn hóa dân tộc đặc sắc [49]

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Bạc

Liêu (2014), trong cuốn Kỷ yếu Hội thảo khoa học "Bảo tồn và phát triển di

sản văn hóa phi vật thể Đờn ca tài tử Nam bộ", đã giới thiệu các nhà nghiên

cứu, nghệ nhân dân gian, các nghệ sĩ đờn ca tài tử; đây cũng là tài liệu quảng

bá và đề ra nhiều giải pháp hữu hiệu để phát triển di sản văn hóa đại diện của nhân loại trong tình hình hiện nay [9]

Tác giả Trần Phước Thuận và Lâm Thành Đắc (2014) có xuất bản tài

liệu "Tìm hiểu Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ" Nội dung tài liệu tóm tắt

quá trình hình thành, phát triển của nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ, giới thiệu tiểu sử một số nghệ nhân tiêu biểu, phản ánh sự đóng góp của Bạc Liêu, một trong những cái nôi của nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ [41]

Tác giả Lâm Tường Vân (2003), trong công trình nghiên cứu “Đờn ca

Tài tử Nam Bộ”, cũng đã đi sâu giới thiệu những bài bản, điệu thức của đờn

ca tài tử đến với đông đảo công chúng [51]

Tác giả Võ Trường Kỳ trong cuốn cuốn sách “Đờn Ca Tài Tử Nam Bộ”

(2013), đã hệ thống về Đất và người Nam Bộ xưa, nguồn gốc phát sinh dòng

âm nhạc tài tử, quá trình hình thành cũng như giá trị nghệ thuật của đờn ca tài tử; từ đó đề xuất hướng quảng bá, bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật của đờn ca tài tử thông qua [30]

Ủy ban nhân dân các tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang đã ban hành Đề

án “Bảo vệ và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ", trong đó đã

khái quát quá trình hình thành, phát triển cũng như thực trạng đờn ca tài tử tại Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang Qua đó cho thấy vị trí, vai trò của đờn ca tài tử trong đời sống văn hóa tinh thần ở Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang những giải pháp

cụ thể trong vấn đề Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật đờn ca tài tử [50]

Ở khía cạnh khác, phạm vi nghiên cứu hẹp hơn, một số đề tài nghiên cứu khoa học cũng đề cấp đến việc bảo tồn và phát huy những di sản văn hóa, nghệ thuật đờn ca tài tử

Tác giả Mai Mỹ Duyên trong luận án Tiến sĩ "Đờn ca tài tử trong đời

sống văn hóa cư dân Tây Nam Bộ" (2007), đã đi sâu nghiên cứu, thực hiện

khảo sát và đưa ra những đánh giá một cách toàn diện, sâu sắc về nghệ thuật đờn ca tài tử; đồng thời đề ra giải pháp hữu hiệu để bảo tồn và phát huy giá trị loại hình nghệ đờn ca tài tử [14]

Luận văn thạc sĩ của tác giả Phan Võ Thu Tâm (năm 2015) có đề tài

“Khai thác các giá trị văn hóa nghệ thuật của Đờn ca tài tử Nam Bộ - Việt Nam phục vụ phát triển du lịch” đã đưa ra những giải pháp hiệu quả khai thác

kinh doanh du lịch dựa vào nghệ thuật đờn ca tài tử, uận văn đã chỉ ra cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng khai thác kinh doanh du lịch dựa vào nghệ thuật đờn

ca tài tử từ đó đưa ra hệ thống giải pháp một cách khá toàn diện [37]

Tác giả luận văn thạc sĩ Lê Vũ Điệp trong đề tài “Vấn đề bảo tồn và phát

huy Di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam trên Báo chí: khảo sát những di sản văn hóa phi vật thể đã được công nhận và đang được đề cử công nhận của Unesco tại Việt Nam” (2007) thì tiếp cận hướng nghiên cứu khác, đó là

nghiên cứu nhận thức và quan điểm về di sản văn hóa trong quá trình mở cửa, hội nhập, nhất là đối với di sản văn hóa phi vật thể cũng như đưa ra những kiến nghị, đề xuất và cách thức bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể trong đề tài thạc sĩ [21]

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Quang Vinh "Phương thức Bảo tồn,

phát huy và truyền bá các di sản văn hóa phi vật thể âm nhạc của đài Tiếng nói Việt Nam" (2014) thì đi sâu nghiên cứu các phương thức bảo tồn, phát huy

và truyền bá các di sản văn hóa phi vật thể âm nhạc Việt Nam [52]

Ngoài ra, đối với loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử, báo chí truyền hình thì còn nhiều sách, giáo trình khác, nhất là trên báo chí, có khá nhiều bài viết

về quảng bá, bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử

Tác giả Huỳnh Công Tín có bài viết "Bảo tồn và phát huy đờn ca tài tử ở

miền Tây Nam Bộ" đăng trên trên tạp chí Phát triển Khoa học và Công

nghệ (2015) Theo như tác giả thì ở Nam Bộ ngoài đờn ca tài tử còn nhiều

di sản văn hóa của người Kinh cần được bảo tồn và phát triển như ca vọng

cổ, cải lương, nói thơ Mặc dù đờn ca tài tử được Unessco công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là điều đáng mừng nhưng việc bảo tồn và phát triển loại hình nghệ thuật này nói riêng và các di sản thuộc lĩnh vực cổ nhạc nói chung còn gặp rất nhiều khó khăn, thách thức

Từ việc đánh giá thực trạng bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử hiện nay, tác giả đã có những ý kiến đề xuất trong việc bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật này [42]

Tác giả Trương Quốc Bình trong bài viết “Bảo vệ và phát huy giá trị kho

tàng di sản văn hóa phục vụ sự nghiệp phát triển bền vững ở Việt Nam”

(2016) Từ khảo sát, đánh giá thực trạng di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam, đã đề xuất những giải pháp có giá trị nhằm đổi mới công tác quản lý, bảo vệ và phát huy di sản văn hóa của dân tộc trong tình hình hiện nay [8] Tác giả Huỳnh Công Tín, Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn,

Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh Bài viết “Thực trạng và giải pháp bảo tồn và

phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử” đăng trên Tạp chí Phát triển KH&CN, Tập

18, số X3-2015 có đề cập đến thực trạng đờn ca tài tử hiện nay, từ đó đưa ra một số ý kiến đề xuất cho việc bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật đờn

ca tài tử [43]

Những công trình, bài viết nêu trên tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau, đã

đề cập khá sâu sắc hoạt động báo chí, lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử… Tuy nhiên, do mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi, nghiên cứu khác nhau nên những công trình trên chưa đề cập đến việc nâng cao chất lượng quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ một cách cơ bản, có hệ thống với tính chất một đề tài khoa học độc lập Vì vậy tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu

"Quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ" không trùng lặp với các công trình

khoa học đã nghiệm thu và công bố Trên đây là những nguồn tài liệu rất có giá trị, là cơ sở quan trọng để tác giả thực hiện nghiên cứu, kế thừa trong quá trình thực hiện luận văn

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và khảo sát thực trạng quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất: Hệ thống hóa, làm rõ những lý luận chung về quản lý thông

điệp về bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền

hình các tỉnh Tây Nam bộ

Thứ hai: Khảo sát thực trạng hoạt động quản lý thông điệp về bảo tồn và

phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ

Thứ ba: Đề xuất giải pháp và kiến nghị phù hợp nhằm nâng cao hiệu

quả quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ trong thời gian tới

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

Nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Mục đích có được những nền tảng lý

thuyết, số liệu về Đờn ca tài tử từ sách, báo, các công trình nghiên cứu có liên quan trước… đó để đối chiếu, so sánh với thực tiễn

Phân tích quản lý thông điệp: Thực hiện khảo sát, thống kê từ những

thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử đã được truyền tải trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ, tác giả sẽ dựa vào nguồn nội dung

và hình thức thể hiện các thông điệp để đi sâu phân tích nội dung và hình thức quản lý thông điệp về Đờn ca tài tử

Nghiên cứu điều tra xã hội học: Thực hiện điều tra xã hội học để biết

được mức độ của công chúng biết về Đờn ca tài tử cũng như sự quan tâm đối với truyền hình và đánh giá mức độ chất lượng các chương trình truyền hình

về Đờn ca tài tử Xu hướng quan tâm đến hình thức tiếp cận của từng đối tượng công chúng (thiếu nhi, thanh niên, trung niên và người cao tuổi) đối với truyền thông, để từ đó tác giả sẽ đưa ra những giải pháp quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình thật sự phù hợp Nghiên cứu trực tiếp đối tượng tiếp nhận thông điệp thông qua chương trình truyền hình Sẽ phát 200 phiếu hỏi cho đối tượng ở khu vực Bạc Liêu Việc điều tra xã hội học được thực hiện trên 4 nhóm đối tượng (Người cao tuổi, Trung niên, Thanh niên, Thiếu nhi)

Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện các cuộc phỏng vấn với lãnh

đạo các cơ quan quản lý văn hóa, các nhà báo, phóng viên Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Bạc Liêu để có thêm thông tin, cứ liệu đánh giá phân tích cho

đề tài Thông qua phỏng vấn các chủ thể quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình tác giả sẽ tìm hiểu và học hỏi những khái niệm, kinh nghiệm quản lý thông điệp truyền thông được đề cập trong luận văn nhằm đưa ra những nội dung chính xác về quản lý thông điệp truyền thông bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ Bên cạnh đó, tác giả cũng tìm hiểu và thu thập thông tin về quản lý thông điệp qua chương trình đờn ca tài tử, sự thay đổi về nội dung và hình thức quản lý thông điệp của các chương trình đờn ca tài tử theo từng năm, những thuận lợi và khó khăn của các chủ thể quản lý thông điệp trong các những chương trình này Vai trò và những đóng góp của công tác quản lý thông điệp

truyền thông qua các chương trình đờn ca tài tử trong bảo tồn, quảng bá, phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử tại địa phương mà chủ yếu tại Bạc Liêu, Cà Mau,

An Giang Qua đó đảm bảo được cái nhìn đúng đắn và toàn diện nhất về việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình nói chung, sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ nói riêng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn hệ thống và làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến quản

lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ; kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung lý thuyết vào quá trình thực tiễn quản lý và giảng dạy các bộ môn liên quan đến quản lý, quản lý thông điệp báo chí nói chung, quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn tập trung chỉ ra những ưu và nhược điểm của vấn đề quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh Tây Nam bộ, từ đó đề xuất những giải pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý hoạt động này trong thời gian tới

Kết quả của luận văn cũng như công trình nghiên cứu là những gợi ý, cũng như tài liệu tham khảo cho các nhà lãnh đạo, quản lý báo chí trong quá trình lãnh đạo cơ quan báo chí Không chỉ cơ quan báo chí, mà cả những cơ quan quản lý văn hóa trong việc hoạch định chiến lược, xây dựng những đề

án, chương trình, kế hoạch bảo tồn, quảng bá, phát huy nghệ thuật Đờn ca tài

tử, đây là vấn đề vừa mang tính cấp thiết, vừa mang tính lâu dài, nằm trong mục tiêu chung của Đảng và Nhà nước và xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn được kết cấu gồm gồm 3 chương, 8 tiết (ngoài ra còn có

phần Mở đầu, Kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục)

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ THÔNG ĐIỆP TRUYỀN THÔNG

VỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY NGHỆ THUẬT ĐỜN CA TÀI TỬ

TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH

1.1 Cơ sở lý luận thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn

ca tài tử trên sóng truyền hình

1.1.1 Khai niệm thông điệp, thông điệp báo chí

Để thực hiện mục đích của mình, báo chí sử dụng thông tin làm công cụ chủ yếu Thông tin trở thành cầu nối giữa báo chí và công chúng Thông tin

đa dạng từ nội dung đến cách sử dụng Trong bất cứ tác phẩm báo chí nào cũng đều chứa đựng thông tin; thông tin được thể hiện qua nội dung, hình ảnh, cách trình bày, font chữ và được nhà báo kiến tạo từ thực tiễn sinh động của cuộc sống

Thông điệp là những thông tin có chất lượng hay, nó có sức mạnh rất lớn trong việc giúp nhà báo đạt được mục đích nhanh chóng và có hiệu quả Thông điệp sẽ làm nâng cao uy tín của tác giả cũng như lãnh đạo, cơ quan báo chí đối với công chúng báo chí

Trước sự cạnh tranh khốc liệt giữa các loại hình báo chí, mạng xã hội, và ngay cả trong cùng một loại hình báo chí thì thông điệp phải bảo đảm các yếu

tố như: mới, độc, dễ hiểu, hợp thời Trong đó yếu tố hợp thời luôn được ưu tiên số 1 Thông điệp chỉ đạt hiệu quả khi những thông tin được cung cấp tạo nên làn sóng dư luận, được sự quan tâm đông đảo của công chúng và giúp thay đổi nhận thức, hành vi của xã hội

Trong khi thông tin thường mang tính chất trung tính thì thông điệp nhấn mạnh đến sự quan tâm của đối tượng tác động, đến chủ thể tác động

Chữ “Message” trong tiếng Anh và Pháp dùng để chỉ “thông điệp” Nó cũng có thể hiểu là lời phán truyền, truyền đạt, truyền thông Trong tiếng Việt

“Thông điệp” có nghĩa là “điều quan trọng muốn gửi gắm thông qua một hình thức hoạt động, một việc làm mang tính biểu trưng nào đó” [48, tr.253] Còn tiếng Trung chữ “thông điệp” (Tongdie) cũng mang nội dung tương tự

Thông điệp trong báo chí thì mang ý nghĩa rộng lớn, có thể bằng chữ viết, hình ảnh, lời nói, kí tự Tùy đối tượng hướng tới, thông điệp phải được diễn tả bằng ngôn ngữ dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm theo Các thông điệp của truyền thông đại chúng mang tính chất công cộng, nghĩa là bất kì ai được tiếp cận thì sẽ biết đến thông điệp đó Thông điệp được đề cập ở đây chính là một yếu tố quan trọng của quá trình truyền thông

Từ nhu cầu trao đổi thông tin của xã hội loài người mà hình thành nên báo chí Trong báo chí thì ngôn ngữ là thông điệp chính, cơ bản nhất và ngôn ngữ báo chí là một bộ phận của ngôn ngữ nói chung Dù là loại hình báo in, phát thanh, truyền hình hay báo mạng điện tử thì thông tin cũng phải sử dụng văn bản để dàn dựng, sắp xếp, truyền tải thông điệp Chính vì vậy, ngôn ngữ được xem là cái gốc căn bản của quá trình hình thành, xây dựng và truyền thông điệp

Thông điệp khi được sáng tạo xong, qua các phương tiện truyền thông

sẽ xâm nhập vào công chúng theo lần lượt các bước: tiếp nhận thông điệp → nhận biết nội dung của thông điệp → chấp nhận thông điệp → tin tưởng thông điệp → quyết tâm hành động, thay đổi hành vi cá nhân → kêu gọi vận động người khác cùng thực hiện, cùng thay đổi hành vi Trong các bước trên thì khâu cuối cùng là cực kì quan trọng vì vậy để tạo nên những thông điệp phù hợp và có ích cho cộng đồng, cần tiến hành từ khâu thử nghiệm đến khâu hoàn thiện và kiểm tra các điều kiện sản xuất thông điệp

Truyền hình nói chung, đặc biệt là các kênh truyền hình địa phương giữ một vai trò quan trọng tạo ra sự lan tỏa và tác động mạnh mẽ đến công chúng Trong từng chương trình truyền hình cụ thể, tác giả đều gửi gắm thông điệp riêng vào đó tác phẩm của mình, một sản phẩm báo chí được coi là thành

công chỉ khi thông điệp tạo ra sự tác động lớn đối với công chúng Thông điệp trong một tác phẩm báo chí chính là sự thống nhất của các yếu tố về nội dung biểu hiện qua các chi tiết, qua cách trình bày của tác giả buộc người tiếp nhận phải nhìn ra trong quá trình xem các chương trình, chứ thông điệp không thể hiện cụ thể qua hình ảnh, câu từ hay một yếu tố nào khác

Một tác phẩm báo chí thành công khi truyền tải được thông điệp đến khán giả của mình Nếu chỉ đơn thuần là cung cấp thông tin thì người công chúng có thể tìm kiếm ở rất nhiều kênh truyền thông khác nhau, nhất

là trên Internet, mạng xã hội vì loại hình truyền thông mới này có lợi thế hơn truyền hình về độ nhanh nhạy, chuyển tải lượng thông tin lớn mà báo hình không thể cạnh tranh được Không phải hình ảnh, âm thanh hay một yếu tố nào khác, thông điệp, tư tưởng của tác phẩm chính là điểm khác biệt tạo nên giá trị cốt lõi cho một tác phẩm báo hình so với các sản phẩm truyền thông khác

1.1.2 Khái quát về đờn ca tài tử

Nghệ thuật đờn ca tài tử là loại hình nghệ thuật trình diễn phổ biến ở miền Nam Việt Nam, ra đời vào cuối thế kỷ XIX, đờn ca tài tử là nghệ thuật của đờn đàn và ca, do những người bình dân Nam bộ sáng tác để hát chơi sau những giờ lao động vất vả của người dân vùng miệt vườn, sông nước, với lối sống cần cù, phóng khoáng, cởi mở, bình dị mà nghĩa hiệp, can trường

Người nắm giữ và thực hành đờn ca tài tử gồm: người dạy đàn (còn gọi

là Thày đờn), là người có kỹ năng, kỹ thuật đàn giỏi, thông thạo những bài bản cổ, dạy chơi các nhạc cụ; người đặt lời (còn gọi là Thày tuồng), là người nắm giữ tri thức và có khả năng, kinh nghiệm sáng tạo những bài bản mới; người dạy ca (còn gọi là Thày ca), là người nắm giữ tri thức, thông thạo những bài bản cổ, có kỹ thuật ca điêu luyện, dạy cách ca ngâm, ngân, luyến láy; người đờn - còn gọi là Danh cầm; và, người ca - còn gọi là Danh ca

Ở Nam Bộ, những năm đầu của thế kỷ 20 đã xuất hiện nhiều nhóm ca nhạc hoạt động dưới hình thức tài tử Ở Bạc Liêu, nhạc sư Lê Tài Khí (1870 -

1948, thường gọi là Nhạc Khị) đứng ra thành lập ban nhạc lễ chuyên phục vụ

đám cúng của đình làng hoặc ở gia thất Đây cũng là ban nhạc lễ đầu tiên ở Bạc Liêu Nhạc Khị có công trong việc canh tân, hiệu đính 20 bản tổ nên được tôn là Hậu tổ Trong những năm ba mươi của thế kỷ XX, hoạt động Đờn

ca tài tử ở Bạc Liêu phát triển cả về số lẫn chất lượng, có tiếng vang khắp Nam kỳ Các nghệ nhân đa số đều do Nhạc Khị đào tạo, điển hình như: Mười Khói, Ba Chột, Tư Bình, Hai Tài, Trịnh Thiên Tư, Mộng Vân, Lý Khi… hoặc

do Sư Nguyệt Chiếu (một nhạc sĩ tiền bối khác ở Bạc Liêu có công trong việc truyền bá nhạc lễ và nhạc tài tử) rèn luyện như: nghệ sĩ Lư Hòa Nghĩa, Sanh Xía, Chín Quy, Thiện Ngộ… Một trong những học trò giỏi của Nhạc Khị là Cao Văn Lầu Tiếp nối sự nghiệp của thầy, ông Cao Văn Lầu cùng với các bạn đồng môn đứng ra thành lập ban đờn ca tài tử Bạc Liêu, gồm Sáu Lầu đờn tranh, Mười Khói đờn kìm, Bảy Cuội đờn cò, Hai Tài đờn đoản, Ba Chột đờn sến… Ban đờn ca tài tử này một thời khuấy động phong trào đờn ca tài tử không chỉ nội tỉnh Bạc Liêu mà vang tiếng khắp Nam kỳ Giới cổ nhạc Nam

Bộ suy tôn 4 bản nhạc của Nhạc Khị là “Tứ bửu”, gồm: “Minh Hoàng thưởng nguyệt”, “Phò mã giao duyên”, “Ái tử kê”, “Ngự giá đăng lâu” Những bản nhạc ấy được xem là “bửu bối” của Đờn ca tài tử một thời Dạ cổ hoài lang nhịp 2 của nhạc sĩ Cao Văn Lầu, rồi bản vọng cổ nhịp 4, nhịp 8, nhịp 16, nhịp

32, nhịp 64 lần lượt ra đời, phát triển gắn với nhiều tên tuổi vang bóng như nghệ sĩ Lư Hòa Nghĩa, soạn giả Mộng Vân, nghệ sĩ Trần Tấn Hưng… Tất cả những người này đều sinh ra hoặc lớn lên ở Bạc Liêu Với những đóng góp của mình trong quá trình hình thành và phát triển Đờn ca tài tử Chính vì vậy, Bạc Liêu được xem là một trong những cái nôi quan trọng của đờn ca tài tử

1.2 Lý luận chung về quản lý thông điệp bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

1.2.1 Khái niệm quản lý thông điệp trên sóng truyền hình

Hoạt động truyền thông xuất hiện nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, truyền tải thông tin, cung cấp tri thức và phục vụ nhu cầu giải trí của con người trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Và sự xuất hiện của truyền

hình với những lợi thế của mình đã làm thay đổi cách tiếp cận thông tin của con người; truyền hình đem đến cho con người cảm giác chân thực về một cuộc sống sinh động đang hiện diện trước mắt khi ngồi trước máy thu hình qua việc kết hợp giữa hình ảnh động và âm thanh Cuộc sống con người như được cô đọng lại, điển hình hóa trên những bình diện khác nhau, làm phong phú thêm cho cuộc sống con người Giáo sự, Tiến sĩ Tạ

Ngọc Tấn đã có đánh giá “Thông tin truyền hình tái hiện cuộc sống hiện

thực trong trạng thái sống Nghĩa là truyền hình có thể là một phạm vi, một bộ phận nguyên dạng những gì đang diễn ra ngoài đời nhưng nó được cho là rõ hơn, đẹp hơn Người xem truyền hình có cảm giác như họ đang có mặt, trực tiếp chứng kiến hay đang tham gia vào sự kiện thực tế đó” [38, tr.132]

Mặc dù sinh sau đẻ muộn nhưng truyền hình thừa hưởng những thành quả phát triển của phát thanh, báo in và cả điện ảnh Truyền hình sử dụng hình ảnh của điện ảnh làm chủ đạo, sử dụng âm thanh của phát thanh để tăng hiệu quả thông tin với nhiều dạng thức như lời bình, lời nói, tiếng động, âm nhạc Có thể thấy, sức hấp của truyền hình xuất phát từ yếu tố hình ảnh, hình ảnh của truyền hình không giống với điện ảnh do không bị dàn dựng, phản ánh sinh động cuộc sống thực tế một cách khách quan, trung thực

Và với những ưu thế như trên đã tạo nên sức hấp dẫn của truyền hình; thông tin mà truyền hình cung cấp cho khán giả đã làm sâu sắc hơn những tư tưởng, chủ đề và lâu dần sẽ hình thành thói quen trong tư duy và hành động của người tiếp nhận Chính điều này đòi hỏi các sản phẩm báo chí truyền hình khi được phát sóng phải được lựa chọn cả về chủ đề, nội dung và phương pháp thể hiện cho phù hợp với tâm lý tiếp nhận của công chúng và được sắp xếp hợp

lý nhằm giúp cho khán giả tiếp nhận chương trình một cách đầy đủ, hệ thống và

có chiều sâu Chính sự lựa chọn đó sẽ quy định danh mục chương trình được lên sóng trên các đài truyền hình

Từ những cơ sở trên, tác giả luận văn đưa ra khái niệm: Quản lý thông

điệp là sự tác động của chủ thể chiến dịch hay phương tiện truyền thông đến việc xây dựng, phổ biến các thông điệp truyền thông nhằm đạt đến hiệu quả cao nhất của mục tiêu truyền thông đặt ra Việc quản lý thông điệp diễn ra ở

tất cả các phương tiện truyền thông Quản lý thông điệp trên truyền hình nhằm quản lý những thông tin quan trọng phát sóng trên hệ thống truyền hình đến được với công chúng một cách ngắn gọn, rõ ràng, giúp người tiếp cận hiểu được

ý chí, nguyện vọng, mong muốn, ý đồ của người chuyển tải thông điệp và biến

thành hành động trong mỗi người tiếp nhận Những thông điệp đó phải thể hiện

được đúng định hướng chính trị của Đảng và Nhà nước, đảm bảo phục vụ sự nghiệp cách mạng của Đảng, không trái với các nguyên tắc, quy định pháp luật

đề ra; thông điệp như một động lực khiến công chúng muốn có những hành động tích cực góp phần bảo vệ chủ quyền, sự bình yên của nơi mình sinh sống

1.2.2 Khái niệm quản lý thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

Từ khái niệm quản lý thông điệp hình và khái quát về nghệ thuật đờn ca tài tử, tác giả luận văn đưa ra khái niệm quản lý thông điệp truyền thông về

bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình như sau: Quản

lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình là qua sóng truyền hình các chủ thể truyền thông tác động đến việc thiết kế, xây dựng, phổ biến, truyền tải, đánh giá tác động của thông điệp truyền thông về nghệ thuật đờn ca tài tử đến người tiếp nhận nhằm đạt mục tiêu

là bảo vệ, giữ gìn và nâng cao giá trị loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử

1.3 Nội dung, phương thức quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

1.3.1 Về chủ thể quản lý

Thứ nhất, các cấp ủy, tổ chức Đảng

Tác nhân tạo ra các tác động là chủ thể quản lý, chủ thể quản lý tác động trực tiếp đến đối tượng quản lý và tác động gián tiếp đến các khách thể khác

Xét trên khái niệm này, chủ thể quản lý quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình trước tiên

là các cấp ủy, tổ chức Đảng

Ở Việt Nam không có báo chí tư nhân, báo chí, truyền thông đều là cơ quan của các tổ chức Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản

lý, điều hành của Nhà nước Đảng lãnh đạo báo chí, truyền thông qua chủ trương, đường lối của Đảng, định hướng quy hoạch phát triển hệ thống báo chí, truyền thông; bằng những định hướng về tư tưởng, chính trị trong nội dung thông tin; bằng công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí đảng viên ưu tú của Đảng làm lãnh đạo cơ quan báo chí, truyền thông; kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan báo chí và nhà báo; lãnh đạo việc quản lý nhà nước về báo chí, truyền thông qua việc thể chế hóa đường lối, quan điểm của Đảng bằng chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là xây dựng, bổ sung, từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật về báo chí, xuất bản, phát thanh, truyền hình và các phương tiện truyền thông khác trên Internet

Định hướng về chiến lược phát triển văn hóa hiện trong Nghị quyết

Trung ương 5 khóa XIII có nêu rõ: "Di sản văn hóa là tài sản vô giá, gắn kết

cộng đồng dân tộc, là cốt lõi của bản sắc dân tộc, cơ sở để sáng tạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa Hết sức coi trọng bảo tồn, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống (bác học và dân gian), văn hóa cách mạng, bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể"

Luật Di sản văn hóa được Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 14/6/2011, có hiệu lực từ ngày 1/1/2002 là cơ sở pháp lý cao nhất nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa ở Việt Nam [34] Năm 2011, Văn kiện Đại hội XI của Đảng nhấn mạnh công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản

văn hóa: "Hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về

sở hữu trí tuệ, về bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi

vật thể của dân tộc… Gắn kết chặt chẽ nhiệm vụ phát triển văn hóa văn nghệ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch và hoạt động thông tin đối ngoại" [16]

Đảng, Nhà nước ta quan niệm: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội; nền văn hóa Việt Nam là thống nhất trong đa dạng văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam Quán triệt các quan điểm của Đảng và thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa của dân tộc, những năm qua các cấp ủy, tổ chức đảng đã có nhiều chủ trương, biện pháp nhằm bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, trong đó có biện pháp là quản lý thông điệp truyền thông trên sóng truyền hình

Thứ hai, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí, truyền thông

Bằng công cụ pháp luật, các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí, truyền thông quản lý trực tiếp đối với hoạt động báo chí, thường xuyên định hướng thông tin, kiểm tra, giám sát đảm bảo cho hoạt động của các cơ quan báo chí đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Đối với đài truyền hình các tỉnh, thành phố đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của các tỉnh ủy, thành ủy, sự quản lý của ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, trực tiếp và thường xuyên là sự chỉ đạo, định hướng của ban tuyên giáo các tỉnh ủy, thành ủy, sự quản lý nhà nước của sở thông tin

và truyền thông

Thứ ba, đài truyền hình các tỉnh, thành phố

Chủ thể quản lý thông điệp truyền thông là ban giám đốc, hoạt động dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của các tỉnh ủy, thành ủy, ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố và sự lãnh đạo, giám sát của đảng ủy các đài, chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động của cơ quan báo chí do mình đứng đầu Cơ cấu nhân sự các đài thường như sau: Giám đốc, các phó giám đốc; trưởng, phó các phòng, ban

chuyên môn; các đơn vị tham mưu, giúp việc cho Giám đốc Công tác quản lý thông điệp của giám đốc và ban giám đốc nhằm tạo ra sự thống nhất ý chí và hành động trong tổ chức Đảm bảo định hướng sự phát triển của đài theo đúng tôn chỉ, mục đích đề ra; trong đó xác định mục tiêu, kế hoạch sản xuất thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trong các chương trình truyền hình và hướng mọi nguồn lực và nổ lực của các đối tượng quản lý vào mục tiêu chung

Tóm lại, chủ thể quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh, thành phố là các cấp

ủy, tổ chức đảng; các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương về báo chí, truyền thông; các cán bộ tham gia vào hoạt động quản lý Chính vì sự đa dạng của chủ thể quản lý thông điệp truyền thông nên đề tài nghiên cứu xác định chủ thể quản lý trong phạm vi nghiên cứu là: Tỉnh ủy, thành ủy; ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố; ban giám đốc, biên tập viên, phóng viên, người lao động tham gia công tác tham mưu về quản lý tại đài truyền hình các tỉnh, thành phố

để đạt được mục tiêu cụ thể là quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

1.3.2 Về đối tượng quản lý

Đối tượng quản lý chính là những thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh, thành phố do lực lượng biên tập viên, phóng viên, cộng tác viên đài truyền hình các tỉnh, thành phố sản xuất, sáng tạo ra trên cơ sở phù hợp với quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các chủ trương, chính sách

về phát triển nghệ thuật đờn ca tài tử của các địa phương

1.3.3 Về nội dung quản lý

Quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn

ca tài tử trên báo chí nói chung, trên sóng truyền hình các tỉnh, thành phố nói riêng tập trung vào các nhóm nội dung, vấn đề cơ bản như sau:

Thứ nhất, quản lý thông điệp về truyền thông chính sách

Đài phát thanh và truyền hình các tỉnh, thành phố với nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện nhiệm vụ chính trị, hay nói cách khác là thông tin, tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước tới người dân, trong

đó có các thông điệp truyền thông chủ trương, chính sách về bảo tồn, phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Các chương trình áp dụng truyền tải thông điệp này, thông tin chỉ đi theo một chiều từ nguồn (các chương trình truyền hình) đến người tiếp nhận và gần như ít có sự phản hồi Tuy nhiên, những chương trình hướng tới truyền tải thông điệp này vẫn có thể phát huy hiệu quả ở các chương trình mang tính chất tuyên truyền như: Chương trình đờn ca tài tử, chương trình nói tiếng dân tộc thiểu số, trang địa phương… các chương trình này rất phù hợp dành cho các đối tượng công chúng là người dân sống ở vùng sâu, vùng xa, người dân tộc thiểu số, những người rất thích loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử và khả năng tiếp cận thông tin chính sách còn hạn chế Để thực hiện các chương trình mang thông điệp thông tin, tuyên truyền chủ trương, chính sách về bảo tồn, phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử, các chủ thể quản lý thông điệp truyền thông cần lưu ý đến nội dung thông điệp sao cho ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp với trình độ nhận thức của đối tượng tiếp nhận thông điệp

Thứ hai, quản lý thông điệp mang mục tiêu tác động thay đổi hành vi

Quản lý thông điệp mang mục tiêu tác động làm thay đổi hành vi của người tiếp nhận chủ yếu hàm chứa thông tin nhằm thuyết phục công chúng từ nhận biết vấn đề dẫn đến thay đổi hành vi theo hướng tích cực Mục đích hướng đến của việc quản lý thông điệp là làm cho công chúng từ chỗ chưa có

ý thức hình thành nên ý thức mới và duy trì hành vi mới đó Các chương trình mang thông điệp này nhằm mục đích thay đổi hành vi giúp công chúng quan tâm, có ý thức trách nhiệm bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Để làm được điều này, các chủ thể quản lý phải thực hiện tốt việc quản lý thông

điệp truyền thông trong các chương trình truyền hình, thông điệp truyền thông phải đảm bảo tính chính xác và thuyết phục của thông tin đưa ra Thông tin trong các chương trình vừa phải đảm bảo tính định hướng, vừa phải tác động được suy nghĩ, hành vi của đối tượng tiếp nhận Làm được điều này, công chúng xem các chương trình này mới tin tưởng từ đó thay đổi suy nghĩ và hành động

Các thông điệp truyền thông trong các chương trình truyền hình cần phải được duy trì thường xuyên, liên tục và lâu dài nhằm đạt được mục đích cuối cùng mà thông điệp nhắm đến Những chương trình truyền hình áp dụng thông điệp loại này sẽ hiệu quả hơn nhiều các thông điệp tuyên truyền, giáo dục thông thường Tất nhiên việc làm này đòi hỏi nhiều thời gian và công sức hơn của ekip thực hiện chương trình Bởi vì, muốn làm được như thế đòi hỏi người thực hiện chương trình phải đi sâu nghiên cứu tâm lý đối tượng công chúng tiếp nhận thông điệp cũng như xác định được hướng triển khai thực hiện hiệu quả nhất nhằm thu hút sự quan tâm của khán giả; đồng thời lắng nghe phản hồi của công chúng đối với nội dung thông điệp mà mình đưa ra

Thứ ba, quản lý thông điệp mang ý nghĩa giáo dục, lan tỏa tri thức, kinh nghiệm

Trong các chương trình truyền hình, có thể hiểu thông điệp mang ý nghĩa giáo dục, lan tỏa tri thức, kinh nghiệm chính là hình thức phổ biến thông tin thông qua tiếng nói của một lãnh đạo, một chuyên gia, nhà tư vấn hoặc một người có vai trò nhất định đối với cộng đồng những người mộ đạo đối với loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử Chẳng hạn, chương trình giới thiệu về một câu lạc bộ đờn ca tài tử tiêu biểu hay một nghệ sĩ trẻ đạt giải cao chuông vàng vọng cổ… Thông qua việc giới thiệu những thành công của sự việc này, để công chúng yêu thích loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử tin tưởng và học tập theo để góp phần bảo tồn, truyền bá loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử Tất nhiên là các thông điệp phải được kiểm chứng thông qua một hoạt động nghiên cứu khoa học để chứng minh độ tin cậy của thông tin đưa ra

Trong các chương trình thông điệp mang ý nghĩa giáo dục, lan tỏa tri thức, kinh nghiệm thì vai trò của chuyên gia hoặc những người có ảnh hưởng tới cộng đồng là rất quan trọng Thông qua những chuyên gia, người có ảnh hưởng trong xã hội mà thông tin có khả năng lan truyền rộng rãi hơn tới công chúng, có tính xác thực và tạo được độ tin tưởng cao hơn với người xem Đặc biệt, với các chương trình về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử thì

sự xuất hiện của những người có ảnh hưởng nhất định như nghệ sĩ nổi tiếng lại càng quan trọng hơn

Thứ tư, quản lý thông điệp mang ý nghĩa văn hóa, giải trí

Hai yếu tố giải trí và giáo dục kết hợp với nhau đã tạo nên các chương trình mang thông điệp này Điều này cũng có nghĩa là thông qua các hình thức giải trí trong chương trình, tác giả đã gửi gắm thông điệp đến khán giả xem đài Với lợi thế về hình ảnh và âm thanh mà truyền hình áp dụng các truyền tải thông điệp loại này rất là hiệu quả bởi hình thức giải trí thường được công chúng đón nhận hơn, bởi thay vì phải diễn đạt các thông tin một cách phức tạp bằng các loại hình khác thì thông qua các hình thức giải trí, người ta có thể chuyển các vấn đề này thành những câu chuyện đời thường, lồng ghép để đơn giản hóa các vấn đề phức tạp Chẳng hạn những câu chuyện liên quan tới việc khắc phục khó khăn khi đến với loại hình nghệ thuật này của các thí sinh được lồng ghép vào các câu hỏi trong chương trình chuông vàng vọng cổ, tiếng hát Bolero… Ưu điểm của những chương trình mang thông điệp này là hấp dẫn người xem, khắc phục được những nhược điểm của những chương trình mang thông điệp khác giai đoạn đầu thường mang nặng tính thông tin và cách thức khô khan Khán giả sẽ dễ nhớ hơn đối với các thông điệp trong chương trình, đồng thời chương trình sẽ có khả năng lan tỏa sâu rộng, bền vững hơn nếu áp dụng chương trình thông điệp mang ý nghĩa văn hóa, giải trí Chính vì thế, chủ thể quản lý thông điệp cần phải biết phát huy, tận dụng tối

đa ưu điểm của những chương trình mang thông điệp loại này

Thứ năm, quản lý thông điệp dựa trên vai trò chủ thể tham gia các hoạt động đờn ca tài từ

Như tên gọi của nó, những chương trình mang thông điệp này ưu tiên và chú trọng vào sự tham gia của đối tượng phản ánh, cụ thể ở đây là người tham gia các hoạt động đờn ca tài từ người như các nghệ nhân, nghệ sĩ, các câu lạc

bộ đờn ca tài tử Ở đây họ đóng vai trò chính, trung tâm trong chương trình chứ không phải như các chương trình gameshow Tức là họ đã trở thành nhân vật chính trong chương trình, họ có thể bày tỏ quan điểm, suy nghĩ cá nhân cũng như giao tiếp với nhau Những người thực hiện chương trình bây giờ chỉ thực hiện vai trò, giợ ý, dẫn dắt để người tham gia các hoạt động đờn ca tài tài

tử đưa ra phương án cho các vấn đề đặt ra

Cách thức thực hiện các chương trình theo mang thông điệp này cũng khá đa dạng Hiện nay, các chương trình mang thông điệp này đang được thực hiện chủ yếu dưới dạng các chương trình talkshow, tọa đàm có sự tham gia của các nghệ nhân hoặc một số chương trình truyền hình thực tế về hoạt động đờn ca tài tử Thời gian gần đây, có một vài chương trình mang thông điệp này đang được đẩy mạnh như chương trình đờn ca tài tử, chuông vàng vọng

cổ, tiếng hát Bolero… đã cho thấy những hiệu quả tích cực

Với mỗi chương trình truyền hình, các thông điệp có thể thay đổi linh hoạt, không nhất thiết phải bó khung trong một dạng kết cấu cố định nào Đặc biệt, với các chương trình chuyên đề về đờn ca tài tử, việc sử dụng nhiều thông điệp khác nhau, kết cấu chương trình như thế nào phụ thuộc vào đối tượng của từng chương trình, khả năng của họ trong việc tiếp nhận thông tin đến đâu, mục đích của chương trình là gì… Vì vậy, chủ thể quản lý thông điệp có thể linh hoạt và sáng tạo trong việc vận dụng các thông điệp trong từng chương trình trong quá trình sản xuất nhằm đạt được mục đích: nâng cao khả năng tác động của chương trình tới công chúng, đặc biệt là nhóm công chúng mộ điệu loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử

1.3.4 Về phương pháp quản lý

Như đã nói ở trên, ở Việt Nam không có báo chí tư nhân, báo chí là cơ quan ngôn luận của các tổ chức đảng, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội cho nên thông điệp báo chí phải được định hướng chặt chẽ về nội dung và cách thức thể hiện Tùy vào tính chất, đặc thù của từng loại thông điệp truyền thông mà các chủ thể quản lý lựa chọn phương thức quản lý cho phù hợp và mang lại hiệu quả cao nhất Ở phạm vi luận văn này, các chủ thể quản lý, trong đó chủ thể trực tiếp là đài truyền hình các tỉnh, thành phố sẽ đưa ra các phương pháp quản lý phù hợp với thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

Các phương pháp được sử dụng gồm:

- Phương pháp hành chính - pháp lý Trước hết, thông điệp truyền thông phải đảm bảo đúng chủ trương của Đảng, không vi phạm các văn bản quy phạm pháp luật như: Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh, Lệnh Chủ tịch nước, Nghị định của Chính phủ, Thông tư của Bộ và các quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh… Đồng thời, thông điệp truyền thông phải được sản xuất theo sự điều hành, phân công của tổ chức bộ máy như: Theo kế hoạch đề tài; theo sự phân công, kiểm tra, giám sát của các bộ phận chức năng trong cơ quan báo chí

Để quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình các tỉnh, thành phố, các chủ thể quản lý phải đưa ra các quyết định của mình Điều này còn phụ thuộc vào quy mô, tính chất, tầm quan trọng của thông điệp truyền thông Những quyết định này là phương tiện, công cụ chủ yếu để các cơ quan quản lý nhà nước tác động vào đối tượng quản lý đó chính

cơ quan báo chí, biên tập viên, nhà báo, phóng viên sáng tạo ra thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử

- Phương pháp giáo dục, thuyết phục Chủ thể quản lý vận dụng phương pháp này nhằm tác động một cách có có hiệu quả nhất đến tư tưởng, tình cảm

để làm thay đổi hành vi cá nhân theo hướng tích cực Hay nói cách khác, chủ

thể quản lý sử dụng phương pháp giáo dục, thuyết phục để tác động đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện hay không thực hiện hành vi nào đó Phương pháp này được sử dụng phổ biến, làm cho đối tượng quản lý tự giác điều chỉnh hành vi theo mong muốn của chủ thể quản lý, từ đó làm cho chủ thể và đối tượng gần gũi, sự đồng thuận và cộng tác được nâng cao Phương pháp giáo dục, thuyết phục được biểu hiện trong việc sử dụng các biện pháp như giải thích, nhắc nhở, vận động, kêu gọi, thuyết phục… và được áp dụng dựa trên cơ sở đảm bảo hài hòa lợi ích giữa chủ thể quản lý và đối tượng chịu sự quản lý Đây là phương pháp quan trọng trong lãnh đạo, quản lý nói chung và trong quản lý báo chí truyền thông nói riêng

- Phương pháp kinh tế Thông qua đòn bẩy về kinh tế chủ thể tác động gián tiếp đến lợi ích của đối tượng quản lý nhằm làm thay đổi hành vi Phương pháp này được thực hiện thông qua các quy định về chế độ, chính sách về tiền lương, phụ cấp, chế độ khen thưởng nhằm động viên, khuyến khích các đối tượng quản lý phát huy tài năng, sức sáng tạo để đưa ra phương

án tối ưu thực hiện nhiệm vụ được giao, đem lại hiệu quả công việc cao nhất có thể Bên cạnh các chế độ, chính sách nhằm khuyến khích đối tượng quản lý, chủ thể quản lý còn có thể sử dụng các biện pháp trừng phạt về kinh tế như cắt thi đua, cắt thưởng và các lợi ích vật chất khác để răn đe các hành vi tiêu cực, chây lười trong công việc Hiện nay, các đài truyền hình các tỉnh, thành phố hoạt động chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước cấp, cho nên cần có những quy định về chế độ, chính sách đối với cả chủ thể quản lý và đối tượng quản lý để nhằm phát huy cao nhất hiệu quả hoạt động của các cơ quan báo chí, trên cơ sở quy định của pháp luật và tôn chỉ, mục đích hoạt động của cơ quan báo chí

1.4 Vai trò của quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử trên sóng truyền hình

Truyền thông thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài

tử là một quá trình lâu dài Thông điệp về đờn ca tài tử trên báo chí nói

chung và truyền hình nói riêng sẽ hình thành trong nhận thức, tư duy của công chúng báo chí, các mối tương quan và định hình các khái niệm cụ thể trong hoạt động này Công chúng tiếp nhận thông điệp về đờn ca tài tử không chỉ để thỏa mãn nhu cầu hiểu biết, nắm bắt thông tin, các tác phẩm báo chí còn ảnh hưởng đến việc người ta suy nghĩ thế nào về đờn ca tài tử Cũng chính xuất phát từ những bài báo đăng tải, các phóng sự về các nghệ nhân, sự tuyên truyền về cơ chế chính sách hỗ trợ đã nảy sinh trong xã hội những mô hình câu lạc bộ đờn ca tài tử tiêu biểu, những nghệ sĩ thành công

và nổi tiếng

Quản lý thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn

ca tài tử chính là phát huy vai trò của báo chí truyền hình trong thực hiện mục tiêu chính của các hoạt động tuyên truyền là làm sao cho công chúng, đối tượng tiếp nhận của mình tiếp cận được thông điệp và đưa ra các quyết định

có lợi Nâng cao nhận thức của công chúng về chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử, thúc đẩy hiện thực hóa các ý tưởng, góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của dân tộc là mục tiêu chung của báo chí khi tuyên truyền thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Công chúng sẽ hình thành trong tâm thức của mình khái niệm, ý tưởng, hoạt động của một vấn đề nào đó nếu nó được nhắc đi, nhắc lại nhiều lần có chủ đích

Và suy cho cùng, báo chí tuyên truyền thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử là nhằm thực hiện các mục tiêu: khuyến khích mọi tầng lớp Nhân dân tham gia triển khai các đề án liên quan đến hoạt động về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử, nâng cao nhận thức, phương pháp hỗ trợ các đối tượng tham gia bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử; công chúng được tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử để loại hình nghệ thuật này được bảo tồn, quảng bá, phát huy trong xu thế mở cửa, giao lưu, hội nhập văn hóa ngày càng sâu rộng

Một thông điệp truyền thông về bảo tồn và phát huy nghệ thuật Đờn ca tài tử chỉ hiệu quả khi báo chí xác định đúng mục tiêu và việc này thường không phải dễ dàng, đòi hỏi cần phải có sự quản lý Trong quá trình tiếp nhận thông điệp, từng loại đối tượng công chúng tùy vào giai đoạn tiếp nhận mà sẽ có sự ảnh hưởng đến việc xác định mục tiêu của việc truyền thông điệp Báo chí có thể xác định cho từng mục tiêu riêng biệt trong cùng một thời điểm cho dù báo chí có thể đưa ra rất nhiều hoạt động khác nhau Các mục tiêu căn bản của các hoạt động truyền thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử bao gồm:

Tạo sự nhận biết Các thông tin mới liên quan đến hoạt động bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử thường chưa được mọi người biết đến nhiều, điều này có nghĩa là mọi nỗ lực truyền thông điệp cần tập trung vào việc tạo lập được sự nhận biết Trong trường hợp này, báo chí nên tập trung vào các điểm: xác định đúng được đối tượng muốn truyền thông điệp và chọn kênh truyền thông hiệu quả đến họ; truyền thông cho công chúng biết để bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử cần làm gì và có thể có những hoạt động nào

Tạo sự quan tâm Việc chuyển đổi trạng thái của công chúng từ việc nhận biết đến hành động tham gia bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử

là khá lớn Công chúng trước tiên phải nhận biết được nhu cầu của mình trước khi tìm kiếm và đưa ra quyết định sẽ tham gia bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử ở phương diện nào Việc tạo được thông điệp về sự cần thiết bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử, đưa ra được ý tưởng truyền thông sáng tạo và phù hợp với công chúng sẽ là mục tiêu chính mà chủ thể quản lý thông điệp cần hướng đến

Cung cấp thông tin Một số hoạt động truyền thông điệp về bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử có mục tiêu là cung cấp cho công chúng thông tin trong giai đoạn họ tìm hiểu về đờn ca tài tử Đối với trường hợp mà chưa biết nhiều về đờn ca tài tử, chưa có nhiều thông tin, việc truyền thông điệp sẽ có nhiệm vụ cung cấp thông tin để công chúng hiểu rõ hơn về đờn ca

tài tử Còn trong trường hợp đã tồn tại nhiều trên các kênh truyền thông đại chúng, nhiều báo đài đã truyền thông điệp và cung cấp thông tin nhiều cho công chúng thì mục tiêu truyền thông điệp của báo chí là làm sao đưa ra được định vị cho hoạt động bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Định vị rõ ràng sẽ giúp công chúng hiểu được giá trị, tầm quan trọng của việc quảng bá, bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật này nhằm góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Tạo nhu cầu tham gia Hoạt động truyền thông điệp đờn ca tài tử hiệu quả có thể giúp công chúng đưa ra quyết định tham gia chung tay góp sức quảng bá, bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật này Ví dụ như có người chưa từng tham gia quảng bá đờn ca tài tử, khi thông qua các chương trình truyền hình về các hoạt động quảng bá loại hình nghệ thuật đờn ca tài tử, biết được nhiều câu lạc bộ đờn

ca tài tử có những hoạt động hiệu quả sẽ tham gia câu lạc bộ và có những đóng góp vào việc giới thiệu, quảng bá cho mọi người biết và cùng tham gia

Củng cố thông tin Khi đă nhận được sự quan tâm từ phía cộng đồng, báo chí vẫn tiếp tục thông tin tuyên truyền nhằm hỗ trợ các hoạt động bảo tồn

và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Các Đài Phát thanh và Truyền hình xây dựng thông điệp dựa vào giá trị và mục đích, tôn chỉ; đồng thời căn cứ vào môi trường thực tế để lựa chọn thông điệp bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn

ca tài tử thành một dạng sự kiện xuyên suốt trong quá trình đưa tin Truyền thông chỉ có vai trò hỗ trợ khi Đảng, nhà nước và cộng đồng mong muốn bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa Nếu có được một môi trường tốt thì việc tận dụng truyền thông hiệu quả sẽ là sự cộng hưởng giúp cho đờn ca tài tử được quảng bá rất tốt và nhận được sự chú của công chúng Nhiều chương trình có chất lượng tốt về các sự kiện liên quan đến đờn ca tài tử trên Đài Phát thanh và Truyền hình có tác động sâu rộng trong nhận thức công chúng Ví dụ như thành lập câu lạc bộ đờn ca tài tử mới, tổ chức các chương trình Tiếng hát Bolero, Chuông vàng vọng cổ, các cuộc thi đờn tài tử, ca tài tử

Báo chí nói chung, báo hình nói riêng tác động vào công tác bảo tồn và phát triển đờn ca tài tử có thể xem là một quá trình và cách thức mà báo chí tác động vào ý thức nhằm thuyết phục, động viên đông đảo quần chúng tham gia bàn bạc, giải quyết những vấn đề đặt ra đối việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Từ sự tác động đó, báo chí sẽ tạo ra sự thay đổi về nhận thức, thái độ, hành vi của công chúng cùng tham gia với Đảng, Nhà nước giữ gìn, quảng bá và phát triển loại hình nghệ thuật đặc sắc này Sự tác động của báo chí gồm nhiều công đoạn, các công đoạn này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau theo một logic nhất định Sự tác động của báo chí được cấu thành nhờ sự vận hành của các yếu tố như thực tiễn xã hội, chủ thể (nhà báo), thông điệp (sản phẩm báo chí), kênh (loại hình báo chí), công chúng (ý thức đại chúng), thái độ hành vi, hiệu lực và hiệu quả Và được thể hiện qua mô hình sau:

Biểu đồ 1.1: Mô hình cơ chế tác động của thông điệp trên báo chí

Mối quan hệ giữa hiệu lực và hiệu

Nhận thức (Chính trị)

Báo in Phát thanh Truyền hình Báo mạng điện tử

Nhà báo là người sáng tạo ra thông điệp cho nên tri thức và đạo đức của nhà báo quyết định thông điệp truyền thông Chính năng lực, nhất là đạo đức của nhà báo quyết định: tính hiệu quả của thông điệp truyền thông; sự tác động đối với xã hội Để tạo nên một chương trình truyền hình phát sóng trên đài truyền hình hay, thu hút đông đảo khán giả, tạo ra hiệu ứng xã hội đòi hỏi nhà báo phải tìm tòi, xử lý thông tin Việc quản lý và sử dụng thông điệp truyền thông đó như thế nào cho hiệu quả và có tác động tích cực đến dư luận

xã hội thuộc về trách nhiệm của các cơ quan lãnh đạo, quản lý báo chí và thậm chí ngay cả cơ quan báo chí

Một thông điệp truyền thông cũ sẽ vẫn mới nếu được trình bày, thể hiện bằng hình thức mới và có tần suất phủ sóng trên truyền hình nhiều Đây là điều cần thiết để “hồi sinh” những thông tin tuyền thông có ý nghĩa tới việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật đờn ca tài tử Thông điệp truyền thông sẽ tạo

ra hiệu ứng xã hội rất tốt nếu như nó phù hợp với đối tượng tiếp nhận và đăng tải đúng lúc, đúng liều lượng, có chừng mực Các thông điệp truyền thông về đờn ca tài tử truyền tải trên báo chí nói chung và truyền hình địa phương nói riêng có sự tác động ở mức độ nào còn tùy vào sức thuyết phục, độ tin cậy của nguồn tin và thời điểm thông điệp xuất hiện cũng vô cùng quan trọng Khi được phát ra, điều đầu tiên mà thông điệp truyền thông tác động lên chính là ý thức, nhận thức của người tiếp nhận Ý thức của con luôn tồn tại, hiện diện và biến động hàng ngày; từng nhóm công chúng có những sở thích, lối sống, văn hóa khác nhau cho nên sự nhận thức về một vấn đề cũng không hoàn toàn giống nhau Khi một chương trình được phát sóng trên truyền hình, điều này

về cơ bản có nghĩa là thông điệp truyền thông cũng được “bắn” lên; trong lúc này bộ não của chúng ta cũng bắt đầu suy nghĩ về thông tin đó Báo chí là kể chuyện có mục đích - cung cấp cho người xem thông tin mà họ cần có để hiểu biết thế giới Thách thức đầu tiên là tìm ra được những thông điệp truyền thông mà người ta cần để sống cuộc sống của họ Thách thức thứ 2 là làm cho